Αυτός ο ύμνος θεωρείται γενικά ένας από τους πιο αγαπημένους ύμνους που γράφτηκαν κατά το τελευταίο μέρος του 19ου αιώνα. Η συγγραφή αυτού του στοχαστικού και όμορφα δομημένου κειμένου είναι ακόμη πιο αξιοσημείωτη αν λάβουμε υπόψη ότι ο συγγραφέας του ήταν σχεδόν εντελώς τυφλός και περιγράφει τη συγγραφή αυτού του ύμνου ως «καρπό πολλής ψυχικής οδύνης» και «το πιο γρήγορο κομμάτι δουλειάς που έχω κάνει ποτέ στη ζωή μου».
Γεννημένος στη Γλασκώβη της Σκωτίας, στις 27 Μαρτίου 1842, ο George Matheson είχε μόνο μερική όραση ως παιδί και, αφού εισήλθε στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης, η όρασή του συνέχισε να χειροτερεύει γρήγορα. Εκτός από «στιγμές αμυδρής όρασης», είχε ήδη χάσει εντελώς την όρασή του στην ηλικία των 18 ετών. Αυτή η δοκιμασία της τύφλωσης φαινόταν τραγωδία, αφού ήταν ενθουσιώδης και ακούραστος μελετητής, ωστόσο τον οδήγησε να εμπιστευθεί τον Κύριο και ενίσχυσε την πορεία του με τον Θεό.
Εισήλθε στο πανεπιστήμιο στη μικρή ηλικία των 15 ετών και αποφοίτησε με άριστα το 1861 σε ηλικία 19 ετών. Ήταν λαμπρός σπουδαστής και αφιέρωσε ακόμη τέσσερα χρόνια μετά την αποφοίτηση σε περαιτέρω θεολογικές σπουδές, παραμένοντας όλο αυτό το διάστημα άγαμος. Μετά την αποφοίτησή του έγινε εντελώς εξαρτημένος από άλλους, στηριζόμενος σε μεγάλο βαθμό στις δύο αδελφές του, οι οποίες ήταν τόσο αφοσιωμένες που έμαθαν λατινικά, ελληνικά και εβραϊκά καθώς πίστευαν ότι αυτό θα μπορούσε να τον βοηθήσει στις θεολογικές του σπουδές. Η μία από αυτές συνέχισε να είναι η πιστή συνεργάτιδα και βοηθός του σε όλη του τη ζωή, βοηθώντας τον να ανταποκριθεί στην κλήση του ως ποιμένα και στα άλλα καθήκοντα της διακονίας του.
Μετά την ολοκλήρωση των θεολογικών του σπουδών, έγινε βοηθός ποιμένα στον διαπρεπή Δρ. Macduff, στην εκκλησία του οποίου, που αριθμούσε χιλιάδες μέλη, είχε μεγαλώσει. Σύντομα, όμως, επιλέχθηκε ως κληρικός της Εκκλησίας της Σκωτίας στο Innellan, ένα λιμάνι και θερινό θέρετρο. Εκεί παρέμεινε δεκαοκτώ χρόνια. Πολλές οικογένειες έρχονταν να περάσουν το καλοκαίρι εκεί κυρίως για να εμπνευσθούν από το κηρυγματικό του έργο.
Όποτε κήρυττε, η ανοικτή Βίβλος βρισκόταν μπροστά του καθώς στεκόταν στον άμβωνα, και στο εκκλησίασμα φαινόταν σαν να διάβαζε από αυτήν. Κατά τη διάρκεια των κηρυγμάτων, τα μάτια του ήταν στραμμένα κατευθείαν προς το εκκλησίασμα, και πολλοί έφευγαν χωρίς να έχουν την παραμικρή ιδέα ότι μόλις είχαν ακούσει έναν τυφλό κήρυκα. Κατά την περίοδο αυτή συνήθιζε να απομνημονεύει τα κηρύγματά του, καθώς και τα χωρία της Γραφής που χρησιμοποιούσε στις ομιλίες του. Η μνήμη του ήταν τόσο κοφτερή που αν κάποιος του διάβαζε ένα από τα προετοιμασμένα κηρύγματά του δύο φορές, ή οτιδήποτε άλλο ήθελε να απομνημονεύσει, μπορούσε από τότε να το επαναλαμβάνει τέλεια. Μια Κυριακή, όμως, αφού το έκανε αυτό επί 12 χρόνια, στη μέση ενός δυνατού κηρύγματος η μνήμη του κατέρρευσε εντελώς και το θέμα για το οποίο κήρυττε εξαφανίστηκε από τη σκέψη του. Κάθισε και ζήτησε να ψαλεί ένας ψαλμός και, μετά την ψαλμωδία, με απόλυτη ηρεμία εξήγησε στο ακροατήριο τι είχε συμβεί. Μετά από αυτό σηκώθηκε όρθιος, ανέφερε ένα νέο βιβλικό χωρίο και κήρυξε ένα αυτοσχέδιο κήρυγμα μεγάλης δύναμης. Μετά από εκείνη την εμπειρία ο George κατέγραφε μικρό μόνο μέρος των κηρυγμάτων του και τελικά προετοίμαζε μόνο ένα περίγραμμα από το οποίο κήρυττε.
Η τελευταία ποιμαντορία του Δρ. Matheson άρχισε το 1886 σε ηλικία 44 ετών, όταν έγινε ποιμένας του μεγάλου ενοριακού ναού του Αγίου Βερνάρδου στο Εδιμβούργο, όπου το εύγλωττο κήρυγμά του προσέλκυε σταθερά πλήθη ανθρώπων στις ακολουθίες. Εκεί παρέμεινε για 13 χρόνια, με την εκκλησία του να αυξάνεται από 1.494 μέλη σε 1.703 στα πρώτα 5 χρόνια. Συνέχισε πιστά να κηρύττει το ευαγγέλιο και έγινε ευρύτερα γνωστός ως ένας από τους διακεκριμένους κήρυκες και ποιμένες της Σκωτίας και ήταν πολύ εκτιμητός στο Εδιμβούργο όπου κατοικούσε.
Έχουν γίνει πολλές εικασίες σχετικά με την αιτία της ψυχικής οδύνης που ώθησε τον συγγραφέα να γράψει αυτό το κείμενο. Μια πολύ διαδεδομένη εκδοχή, αν και δεν επαληθεύτηκε ποτέ, είναι ότι αυτό το κείμενο ήταν αποτέλεσμα της σκληρής δοκιμασίας που αντιμετώπισε ο Matheson αφού η μέλλουσα σύζυγός του τον εγκατέλειψε λίγο πριν από τον γάμο τους όταν έμαθε για την επικείμενη ολική τύφλωσή του. Αν και αυτή η ιστορία δεν μπορεί να τεκμηριωθεί, υπάρχουν πολλές σημαντικές νύξεις σε αυτόν τον ύμνο που αντανακλούν μια λυπημένη καρδιά, όπως η «δάδα που τρεμοσβήνει» και η «δανεική ακτίνα» στη δεύτερη στροφή, η ανίχνευση του «ουράνιου τόξου μέσα από τη βροχή» στην τρίτη στροφή, καθώς και ο «σταυρός» στην τελευταία στροφή.
Ευτυχώς, ο Δρ. Matheson αφηγήθηκε ο ίδιος πώς έγραψε αυτόν τον ύμνο:
«Ο ύμνος μου συντέθηκε στην κατοικία του ποιμένα στο Innellan το βράδυ της 6ης Ιουνίου 1882. Ήμουν εκείνη την ώρα μόνος. Ήταν η μέρα του γάμου της αδελφής μου και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας διανυκτέρευαν στη Γλασκώβη. Κάτι μου συνέβη, το οποίο ήταν γνωστό μόνο σε μένα και μου προκάλεσε την πιο έντονη ψυχική οδύνη. Ο ύμνος ήταν ο καρπός εκείνης της οδύνης και ήταν το πιο γρήγορο κομμάτι δουλειάς που έκανα ποτέ στη ζωή μου. Ήταν μια γνήσια έμπνευση· είχα περισσότερο την εντύπωση ότι μου τον υπαγόρευε κάποια εσωτερική φωνή παρά ότι τον επεξεργαζόμουν εγώ ο ίδιος. Είμαι απολύτως σίγουρος ότι όλο το έργο ολοκληρώθηκε σε πέντε λεπτά και εξίσου σίγουρος ότι ποτέ δεν έκανα σε αυτό οποιαδήποτε επιμέλεια ή διόρθωση. Δεν έχω φυσικό χάρισμα στον ρυθμό. Όλοι οι άλλοι στίχοι που έχω γράψει είναι κατασκευασμένα προϊόντα· αυτός ήρθε σαν αυγή από τα ύψη. Δεν κατόρθωσα ποτέ να ξαναβρώ την ίδια ζέση στον στίχο.»
Ο ύμνος εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο μηνιαίο περιοδικό της Εκκλησίας της Σκωτίας, Life and Work, τον Ιανουάριο του 1883. Η μελωδία συντέθηκε ένα χρόνο αργότερα από έναν εξέχοντα Σκωτσέζο οργανίστα της εποχής, τον Albert L. Peace, από τον οποίο ζητήθηκε να γράψει μια μελωδία ειδικά για το κείμενο του Matheson.
Ο ίδιος ο Peace αφηγείται τη σύνθεση αυτής της ωραίας μελωδίας ως εξής: «Αφού το διάβασα προσεκτικά, έγραψα τη μουσική μονοκοπανιά και μπορώ να πω ότι το μελάνι της πρώτης νότας μόλις που είχε προλάβει να στεγνώσει όταν τελείωσα τη μελωδία.» Η προέλευση της ονομασίας της μελωδίας, St. Margaret, είναι άγνωστη, πέρα από το ότι πρόκειται για ένα όνομα που χαίρει μεγάλου σεβασμού στη Σκωτία, ασφαλώς λόγω της αγαπημένης βασίλισσας Μαργαρίτας της Σκωτίας.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του Matheson, από την ηλικία των 57 έως τον θάνατό του σε ηλικία 64 ετών, αφιερώθηκαν στη συγγραφή κάποιων από τα καλύτερα κείμενα πνευματικής οικοδομής στην αγγλική γλώσσα, συμπεριλαμβανομένων των Moments on the Mount, Voice of the Spirit και Rests by the River. Αν και αυτός είναι ο μοναδικός του ύμνος που βρίσκεται στα περισσότερα υμνολόγια, έγραψε και μερικούς άλλους ωραίους ύμνους, συμπεριλαμβανομένων των «Make Me A Captive Lord» και «Then I Shall Be Free».
Οι τέσσερις βασικές λέξεις του «Ω Αγάπη, που δεν θα με αφήσεις να φύγω» είναι: αγάπη, φως, χαρά και σταυρός. Αυτές οι λέξεις έχουν περιγραφεί ως η πλήρης ικανοποίηση για κάθε πιστό του οποίου η ζωή είναι εντελώς παραδομένη στο θέλημα του Θεού. Μπορεί να χρειαστεί το υπόλοιπο της ζωής κάποιου για να ανακαλύψει πλήρως την προσωπική σημασία αυτών των τεσσάρων εκφράσεων.
Αναφορές:
101 Hymn Stories
Treasury of Hymn Stories
Συγγραφέας -George Matheson, 1842 – 1906
Συνθέτης -Albert L. Peace, 1844 – 1912
