Hierdie gesang word algemeen beskou as een van die geliefdste gesange wat gedurende die laaste deel van die 19de eeu geskryf is. Die feit dat hierdie deurdagte en pragtig saamgestelde teks geskryf is deur iemand wat byna heeltemal blind was, en wat die skryf van hierdie gesang beskryf het as die “vrug van baie innerlike lyding” en “die vinnigste stukkie werk wat ek ooit in my lewe gedoen het”, maak dit nog merkwaardiger.
George Matheson is op 27 Maart 1842 in Glasgow, Skotland, gebore. As seun het hy net gedeeltelike sig gehad, en nadat hy aan die Universiteit van Glasgow begin studeer het, het sy sig vinnig verder agteruitgegaan. Behalwe vir “oomblikke van vae sig” was hy teen die ouderdom van 18 heeltemal blind. Hierdie blindheid het na ’n tragedie gelyk, aangesien hy ’n gretige en ywerige geleerde was; tog het dit hom daartoe gebring om op die Here te vertrou en sy wandel met God versterk.
Hy het op die vroeë ouderdom van 15 aan die universiteit begin studeer en in 1861, op 19-jarige ouderdom, met hoë lof gegradueer. Hy was ’n briljante geleerde en het ná sy graduering nog vier jaar aan verdere teologiese studies bestee, terwyl hy ongetroud gebly het. Ná sy graduering het hy heeltemal van ander afhanklik geword en baie op sy twee susters gesteun. Hulle was so toegewyd dat hulle Latyn, Grieks en Hebreeus geleer het omdat hulle gedink het dit dalk in sy teologiese studies sou help. Een van hulle het dwarsdeur sy lewe sy getroue medewerker en helper gebly en hom bygestaan in sy roeping as predikant en met ander kerklike pligte.
Nadat hy sy teologiese studie voltooi het, het hy ’n hulppredikant geword van die bekende dr. Macduff, in wie se kerk, met duisende lidmate, hy grootgeword het. Kort daarna is hy egter as predikant gekies van die Church of Scotland in Innellan, ’n hawedorp en somervakansieoord. Hy het agtien jaar daar gebly. Baie gesinne het die somer daar kom deurbring, hoofsaaklik om deur sy prediking geïnspireer te word.
Wanneer hy gepreek het, het die oop Bybel voor hom op die kansel gelê, en vir die gemeente het dit gelyk asof hy daaruit lees. Tydens die preke het hy reguit na die gemeente gekyk, en baie het vertrek sonder om te besef dat hulle pas na ’n blinde prediker geluister het. Dit was gedurende hierdie tyd dat hy die gewoonte ontwikkel het om sy preke, sowel as die Skrifgedeeltes wat hy daarin gebruik het, uit die hoof te leer. Sy geheue was so skerp dat as iemand een van sy voorbereide preke twee keer vir hom voorgelees het, of enigiets anders wat hy wou memoriseer, hy dit daarna volmaak kon herhaal. Op ’n Sondag, nadat hy dit twaalf jaar lank so gedoen het, het sy geheue egter heeltemal ingegee terwyl hy besig was om ’n kragtige preek te lewer, en die onderwerp waaroor hy gepreek het, het uit sy gedagtes verdwyn. Hy het gaan sit en gevra dat ’n psalm gesing word, en ná die lied het hy die gehoor doodkalm vertel wat gebeur het. Daarna het hy opgestaan, ’n nuwe teksgedeelte aangekondig en ’n kragtige preek sonder voorbereiding gelewer. Ná hierdie ondervinding het George min van sy preke neergeskryf en uiteindelik net ’n uiteensetting voorberei waaruit hy gepreek het.
Dr. Matheson het sy laaste predikantspos in 1886, op 44-jarige ouderdom, aanvaar toe hy predikant geword het van die groot St. Bernard’s Parish Church in Edinburgh. Sy welsprekende prediking het gereeld groot menigtes na die dienste gelok. Hy het dertien jaar daar gebly, en gedurende die eerste vyf jaar het sy kerk se ledetal van 1 494 tot 1 703 gegroei. Hy het getrou voortgegaan om die evangelie te verkondig en het bekend geword as een van Skotland se vooraanstaande predikers en predikante. Hy is hoog geag in Edinburgh, waar hy gewoon het.
Daar is baie bespiegel oor die oorsaak van die geestelike nood wat die skrywer aangespoor het om hierdie teks te skryf. ’n Baie gewilde verhaal, hoewel dit nooit bevestig is nie, lui dat die teks voortgespruit het uit die ernstige beproewing wat Matheson moes deurmaak nadat sy aanstaande bruid hom kort voor hul troue verlaat het toe sy verneem het dat hy binnekort heeltemal blind sou wees. Hoewel hierdie verhaal nie gestaaf kan word nie, bevat die gesang talle betekenisvolle aanduidings van ’n bedroefde hart, soos die “flikkerende fakkel” en die “geleende straal” in die tweede vers, die nasporing van die “reënboog deur die reën” in die derde strofe, en die “kruis” in die laaste vers.
Gelukkig het dr. Matheson wel vertel hoe hy hierdie gesang geskryf het:
“Ek het my gesang op die aand van 6 Junie 1882 in die pastorie van Innellan geskryf. Ek was destyds alleen. Dit was die dag waarop my suster getroud is, en die res van die gesin het in Glasgow oornag. Iets het met my gebeur, iets waarvan net ek geweet het, en dit het my die hewigste innerlike lyding besorg. Die gesang was die vrug van daardie lyding en was die vinnigste stukkie werk wat ek ooit in my lewe gedoen het. Dit was ’n egte inspirasie; ek het eerder die indruk gehad dat ’n innerlike stem dit vir my voorskryf as dat ek dit self uitwerk. Ek is heeltemal seker dat die hele werk binne vyf minute voltooi is, en net so seker dat ek dit nooit self herwerk of verbeter het nie. Ek het geen natuurlike aanleg vir ritme nie. Al die ander verse wat ek ooit geskryf het, is maakwerk; hierdie een het soos ’n dagbreek van omhoog gekom. Ek kon nog nooit weer dieselfde vuur in poësie ervaar nie.”
Die gesang het die eerste keer in Januarie 1883 in die Church of Scotland se maandelikse tydskrif, Lewe en Werk, verskyn. Die melodie is ’n jaar later geskryf deur Albert L. Peace, ’n vooraanstaande Skotse orrelis van sy tyd, wat gevra is om ’n melodie spesiaal vir Matheson se teks te skryf.
Peace se eie weergawe van hoe hy hierdie pragtige melodie geskryf het, lui soos volg: “Nadat ek dit sorgvuldig deurgelees het, het ek die musiek dadelik neergeskryf, en ek kan sê dat die ink van die eerste noot skaars droog was toe ek die melodie voltooi het.” Die oorsprong van die melodienaam, St. Margaret, is onbekend; dit is egter ’n naam wat in Skotland hoog geag word, ongetwyfeld ook vanweë die geliefde koningin Margaret van Skotland.
Matheson het die latere jare van sy lewe, van 57-jarige ouderdom tot sy dood op 64, daaraan gewy om van die beste godsdienstige geskrifte in die Engelse taal te skryf, waaronder Oomblikke op die Berg, Stem van die Gees en Rus by die Rivier. Hoewel dit sy enigste gesang is wat in die meeste gesangboeke opgeneem is, het hy ’n paar ander pragtige gesange geskryf, insluitend “Maak my, Here, ’n gevangene” en “Dan sal ek vry wees.”
Die vier sleutelwoorde van “O Liefde, wat my nie loslaat nie” is: liefde, lig, vreugde en kruis. Hierdie woorde is beskryf as die volle bevrediging vir enige gelowige wie se lewe volkome aan die wil van God oorgegee is. Dit kan ’n mens se hele lewe duur om die persoonlike betekenis van hierdie vier uitdrukkings ten volle te ontdek.
Verwysings:
101 Hymn Stories
Treasury of Hymn Stories
Skrywer -George Matheson, 1842 – 1906
Komponis -Albert L. Peace, 1844 – 1912
