Εκκλησία και Βασιλεία

Όταν ο Ιησούς ευλόγησε τον Σίμωνα Πέτρο για την πεποίθηση με την οποία ομολόγησε ότι ο Ιησούς ήταν ο Χριστός, ο Υιός του ζωντανού Θεού –Κατά Ματθαίον 16:16, συνέδεσε δύο κυρίαρχα θέματα της Καινής Διαθήκης: την εκκλησία και τη βασιλεία—…θα οικοδομήσω την εκκλησία μου … Και θα σου δώσω τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών… –Κατά Ματθαίον 16:18-19. Έκτοτε, οι ακόλουθοι του Χριστού έχουν συλλογιστεί, με διαφορετικές απόψεις, τη σημασία και τη φύση της βασιλείας, καθώς και τη σχέση της με την εκκλησία.

Ο Ιησούς άρχισε να κηρύττει διακηρύσσοντας ότι η βασιλεία των ουρανών είχε πλησιάσει (βλέπε Κατά Ματθαίον 4:17). Σε όλη τη διάρκεια των Ευαγγελίων, η βασιλεία ήταν το ενοποιητικό θέμα της διδασκαλίας Του. Μάλιστα, η Γραφή καταγράφει μόνο δύο περιπτώσεις στις οποίες ο Χριστός ανέφερε την εκκλησία. Από την άλλη πλευρά, η εκκλησία έχει μεγαλύτερη προβολή στις Πράξεις, στις Επιστολές και στην Αποκάλυψη. Γιατί υπάρχει αυτή η διαφορά; Υπάρχει κάποια σύγκρουση ή ασυμβίβαστη ένταση ανάμεσα σε όσα δίδαξε και τόνισε ο Ιησούς και σε όσα δίδαξαν οι απόστολοι;

Τα τελευταία χρόνια φαίνεται να έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον για τη βασιλεία και οι αναφορές σε αυτήν, τόσο στους ευαγγελικούς κύκλους όσο και στους συντηρητικούς αναβαπτιστικούς κύκλους. Πολλοί χρησιμοποιούν όρους όπως εργασία για τη βασιλεία, οικοδόμηση της βασιλείας, ανάπτυξη της βασιλείας, διακονία της βασιλείας, οικονομικά της βασιλείας, ακόμη και χρηματοδότηση της βασιλείας. Η Θεολογία της Βασιλείας προσφέρεται ως αντικείμενο σπουδών, ενώ επινοήθηκε και ο όρος Χριστιανός της Βασιλείας για να διακρίνει έναν συγκεκριμένο τύπο χριστιανού—εκείνον που πιστεύει και εφαρμόζει τις διδασκαλίες του Ιησού. Σε πολλούς συντηρητικούς αναβαπτιστικούς κύκλους, η ορολογία της βασιλείας έχει σχεδόν καταπνίξει τα λόγια της Eliza Hewitt, η οποία έγραψε: «Για τον Χριστό και την Εκκλησία ας αντηχήσουν οι φωνές μας».

Ανάμεσα στους διάφορους παράγοντες που έχουν ενισχύσει αυτή την ανανεωμένη έμφαση στη βασιλεία μεταξύ ορισμένων Αναβαπτιστών, δύο ξεχωρίζουν. Και οι δύο αυτές ανησυχίες αντανακλούν την επιρροή χριστιανών έξω από τη συντηρητική αναβαπτιστική παράδοση, οι οποίοι, ωστόσο, ομολογούν ότι πιστεύουν στη Βίβλο και ότι έχουν αναγεννηθεί.

1. Πρώτον, ορισμένοι φαίνεται να ενδιαφέρονται περισσότερο για το να είναι βιβλικοί παρά για το να μοιάζουν στον Χριστό. Εμείς, οι συντηρητικοί Αναβαπτιστές, μπορούμε να στηριζόμαστε στη Βίβλο για να διατυπώνουμε όλα τα ορθά δόγματα και τις σωστές θέσεις, ενώ η ζωή μας υπολείπεται στο να αντανακλά τον χαρακτήρα και τις αξίες του Ιησού Χριστού, του Κυρίου μας, με τον οποίο ισχυριζόμαστε ότι είμαστε ενωμένοι σε μια ζωντανή σχέση.
2. Το δεύτερο ζήτημα αφορά την εμμονή στην πράξη τού να σωθεί κανείς, εις βάρος τού να ζει μια ζωή σωσμένου ανθρώπου· δηλαδή, μια ζωή υπάκουης μαθητείας, ιδιαίτερα στις ίδιες τις διδασκαλίες του Ιησού, τον οποίο καλούμαστε να ακολουθούμε. Αν και οι περισσότεροι συντηρητικοί Αναβαπτιστές ομολογούν ότι εφαρμόζουν τις διδασκαλίες του Χριστού, δεν είμαστε απρόσβλητοι από μια απρόσεκτη μαθητεία.

Υπάρχουν άτομα στον συντηρητικό αναβαπτιστικό χώρο που αντιμετωπίζουν κάπως έτσι αυτές τις ανησυχίες. Λένε ότι, ενώ οι Ευαγγελικοί πιστεύουν στο πρόσωπο και στο έργο του Χριστού, τείνουν να εστιάζουν στον Παύλο. Στην πράξη, εκείνοι (οι Ευαγγελικοί) ενδιαφέρονται περισσότερο για τις ορθές ερμηνείες της Βίβλου, τα θεολογικά συστήματα και την αποδοχή ορθών πεποιθήσεων παρά για την υπάκουη χριστιανική ζωή, ιδιαίτερα σε σχέση με τις δύσκολες διδασκαλίες του Χριστού. Αντίθετα, αυτοί οι Αναβαπτιστές υποστηρίζουν ότι η βασιλεία του Θεού, την οποία εγκαινίασε ο Ιησούς και η οποία ήταν το θέμα της διδασκαλίας Του, πρέπει να καθορίζει τον κανόνα για την κατανόηση και τη βίωση της χριστιανικής ζωής. Κατά συνέπεια, γι’ αυτούς τα Ευαγγέλια (και η βασιλεία) γίνονται πρωταρχικά για την ερμηνεία της υπόλοιπης Καινής Διαθήκης.

Τι συμπεραίνουμε από όλα αυτά; Οι γενικεύσεις δεν αποδίδουν δίκαια τις εξαιρέσεις και τις επιφυλάξεις, αλλά οι ανησυχίες είναι βάσιμες και αυτή η κριτική προς τους Ευαγγελικούς φίλους μας περιέχει κάποια αλήθεια. Οι ρίζες αυτών των ζητημάτων βρίσκονται στη σκέψη του Αυγουστίνου (354-430), στην ανισόρροπη έμφαση της Μεταρρύθμισης στη δικαίωση μέσω της πίστης και στο έργο του Ιωάννη Καλβίνου. Τι γίνεται όμως με το αντίδοτο της εστίασης κυρίως στον Χριστό και στη βασιλεία; Ασφαλώς, ο Χριστός είναι κεντρικός για την ερμηνεία όχι μόνο της Καινής Διαθήκης, αλλά στην πραγματικότητα ολόκληρης της Βίβλου. Αξίζει επίσης να προβάλλουμε εκείνες τις διδασκαλίες του Χριστού που τόσο συχνά παραμερίζονται, παρότι απαιτούνται από κάθε εκκλησία που θέλει να είναι αντάξια του ονόματός Του. Ωστόσο, θα ήθελα να επισημάνω τρία σημεία προσοχής ή κριτικής σχετικά με την ανεπιφύλακτη αποδοχή αυτού του αντίδοτου.

Κυριαρχούν τα Ευαγγέλια στην υπόλοιπη Γραφή;

Πρώτον, πιστεύω ότι είναι λάθος να θεωρούμε πως τα Ευαγγέλια (η ζωή και οι διδασκαλίες του Ιησού) πρέπει να κυριαρχούν και να καθορίζουν την ερμηνεία των γραφών της Καινής Διαθήκης. Αντίθετα, καθώς η Καινή Διαθήκη προχωρεί από τα Ευαγγέλια στις Πράξεις, στις Επιστολές και, τέλος, στην Αποκάλυψη, περιέχει μια θεόπνευστη εξέλιξη πληρέστερης αποκάλυψης και δογματικής εξήγησης. Αυτό φαίνεται αν λάβουμε υπόψη τα λόγια του Ιησού σχετικά με τον ερχομό του Αγίου Πνεύματος: Έχω ακόμη πολλά να σας πω, αλλά τώρα δεν μπορείτε να τα αντέξετε. Όταν όμως έρθει εκείνος, το Πνεύμα της αλήθειας, θα σας οδηγήσει σε όλη την αλήθεια· επειδή δεν θα μιλήσει από τον εαυτό του, αλλά θα πει όσα ακούσει και θα σας αναγγείλει τα μελλοντικά –Κατά Ιωάννην 16:12-13. Τα βιβλία της Καινής Διαθήκης που ακολουθούν τα Ευαγγέλια αποτελούν την αναμενόμενη εκπλήρωση αυτών των λόγων. Αναπτύσσουν πλήρως και καθιστούν κατανοητές τις διδασκαλίες και το έργο του Χριστού.

Η διακονία του Χριστού και η διδασκαλία Του για τη βασιλεία έθεσαν τα θεμέλια· έπειτα, ο θάνατος και η ανάστασή Του αποτέλεσαν το θεμέλιο πάνω στο οποίο θα οικοδομούσε την εκκλησία Του. Οι Γραφές που ακολουθούν τα Ευαγγέλια μάς βοηθούν να κατανοήσουμε καλύτερα τη σημασία του θανάτου του Χριστού στον σταυρό, καθώς και τη σχέση και την επίδρασή του σε εμάς, που έρχονται μέσω της πίστης και της υπακοής. Επίσης, αναπτύσσουν ολόκληρη τη διδασκαλία περί εκκλησίας. Έτσι, ολόκληρη η Καινή Διαθήκη συνδέεται σε μια όμορφη αρμονία. Τόσο τα Ευαγγέλια όσο και οι Επιστολές πρέπει να ερμηνεύονται σε σχέση μεταξύ τους. Οι διδασκαλίες του Χριστού δεν υπερισχύουν των Επιστολών· αντίθετα, οι Επιστολές βοηθούν να ερμηνεύσουμε τα Ευαγγέλια—μας προσφέρουν πληρέστερη κατανόηση και πρακτική εφαρμογή των αρχών που δίδαξε ο Χριστός στους μαθητές Του.

Αντιστρατεύεται η θεολογία τη μαθητεία;

Δεύτερον, πρέπει να προσέχουμε να μην αντιπαραθέτουμε την ορθή ερμηνεία στην ορθή πρακτική. Με άλλα λόγια, δεν πρέπει να φέρνουμε τη θεολογία σε αντιπαράθεση με τη μαθητεία. Όσο κι αν ορισμένοι Ευαγγελικοί μπορεί να υπερτονίζουν τη θεολογία εις βάρος της μαθητείας, αυτό δεν πρέπει να μας προκαταλαμβάνει ώστε να κάνουμε τη θεολογία αποδιοπομπαίο τράγο. Θεολογία είναι η μελέτη του Θεού και των πραγμάτων του Θεού. Διαμορφώνουμε προσωπική θεολογία όταν μελετούμε τον Λόγο του Θεού και συγκρίνουμε τις Γραφές μεταξύ τους, προσπαθώντας να καταλήξουμε σε μια ενιαία και αρμονική κατανόηση των διαφόρων μερών τους.

Κάθε χριστιανός έχει θεολογία, είτε μπορεί να την εκφράσει καλά είτε όχι. Η θεολογία μας (ή η δογματική μας κατανόηση, αν προτιμάτε να το πείτε έτσι) είναι το σύστημα των πεποιθήσεών μας και το έδαφος από το οποίο αναπτύσσεται η συμπεριφορά μας. Ορισμένες θεολογίες είναι πολύ στοιχειώδεις, άλλες αντικατοπτρίζουν μια ζωή μελέτης· οι περισσότερες είναι ελλιπείς, κάποιες είναι ασυνεπείς, άλλες δογματικές ή διαποτισμένες με φιλοσοφία, και ορισμένες είναι φοβερά λανθασμένες. Ελπίζουμε όλοι να αναπτυσσόμαστε και να αποκτούμε ολοένα ακριβέστερη κατανόηση του Θεού και του Λόγου Του. Αυτό είναι απολύτως απαραίτητο, καθώς η θεολογία μας—το σύνολο των πεποιθήσεών μας για τον Θεό και της κατανόησής μας για τον Λόγο Του και τη χριστιανική ζωή—είναι εκείνη που επηρεάζει τη μαθητεία μας, την καθημερινή πορεία μας με τον Θεό. Η καλή θεολογία στηρίζει τη μαθητεία. Η εσφαλμένη θεολογία υπονομεύει τη μαθητεία.

Είναι οι όροι «Βασιλεία» και «Εκκλησία» εναλλάξιμοι;

Τέλος, πρέπει να σκεφτόμαστε σωστά για τη σχέση της βασιλείας με την εκκλησία. Ποια είναι η σχέση της βασιλείας με την εκκλησία; Η βασιλεία δεν είναι, όπως σχεδόν θα μας έκανε να πιστέψουμε η σύγχρονη χρήση του όρου, μια γενική εκδοχή της εκκλησίας ή μια υποκατάστατη λέξη για την εκκλησία. Αντίθετα, η βασιλεία αφορά την κυριαρχία ή τη βασιλεία του Θεού. Είναι τόσο μια παρούσα πραγματικότητα, καθώς εγκαινιάστηκε με το πρόσωπο και την αποστολή του Ιησού, όσο και μια μελλοντική προσδοκία, την οποία ο Θεός θα φέρει στην ολοκλήρωσή της στο τέλος του χρόνου. Η εκκλησία, αν και δεν είναι η βασιλεία, αποτελείται από εκείνους που βρίσκονται μέσα στη βασιλεία· από εκείνους που, μέσω του έργου του Χριστού, έχουν υποταχθεί στην κυριαρχία του Θεού.

Παρότι δυσκολευόμαστε να βρούμε την ακριβή λέξη που εκφράζει τη σχέση της βασιλείας με την εκκλησία ως άγια, αγαπητική και υπάκουη κοινότητα πιστών, η εκκλησία είναι η επίγεια φανέρωση της κυριαρχίας του Θεού—της βασιλείας Του. Ο Χριστός δεν είπε «Θα οικοδομήσω τη βασιλεία μου»· αντίθετα, είπε: «Θα οικοδομήσω την εκκλησία μου». Παρομοίως, ο Παύλος δεν οικοδόμησε αίθουσες της βασιλείας· ίδρυσε εκκλησίες. Είναι δυνατόν να έχουμε μια ιδεαλιστική και ρομαντική αντίληψη για τη βασιλεία, αποκομμένη από τη σκληρή εργασία του να ζούμε στη γη μαζί με τους ομοπίστους μας ως μέλη ενός τοπικού εκκλησιαστικού σώματος. Μπορούμε να εξυψώνουμε τη βασιλεία και να υποβαθμίζουμε την εκκλησία. Μπορούμε να ενθουσιαζόμαστε με την έννοια της βασιλείας, τις διδασκαλίες της βασιλείας, την ανάπτυξη της βασιλείας και τα συνέδρια για τη βασιλεία, κι όμως να είμαστε κυνικοί, επικριτικοί και αξιοθρήνητα μέλη της τοπικής μας εκκλησίας.

Θέλεις να εργαστείς για τη βασιλεία (βλέπε Προς Κολοσσαείς 4:11); Τότε αφιέρωσε ολόψυχα τον εαυτό σου στον Χριστό και στην εκκλησία Του. Αυτό αρχίζει από την τοπική σου εκκλησία. Αγάπησε και υπηρέτησε την εκκλησία σου. Ανάλαβε ευθύνες σε αυτήν. Να λογοδοτείς και να μένεις αφοσιωμένος στην τοπική σου εκκλησία. Εργάσου για το καλό και την ανάπτυξη της εκκλησίας—της τοπικής σου εκκλησίας και πέρα από αυτήν.

Ο Timothy Dwight έγραψε:^*

Ίσως αυτό που έλεγε για την ακριβή σχέση της βασιλείας με την εκκλησία να διαφέρει από τη δική μου αντίληψη. Ωστόσο, αυτό που θα ήθελα να εκτιμήσουμε είναι πως, όταν σκεφτόταν τη βασιλεία, σκεφτόταν την εκκλησία. Το ίδιο πρέπει να κάνουμε κι εμείς! Είναι δικά σου τα λόγια του, καθώς συνεχίζει να γράφει;

^* Βλέπε σελίδα 32 για ολόκληρο το τραγούδι.