Kerk en koninkryk

Toe Jesus Simon Petrus geseën het vir sy vaste belydenis dat Jesus die Christus, die Seun van die lewende God is –Matteus 16:16, het Hy twee oorkoepelende temas van die Nuwe Testament bymekaargebring: die kerk en die koninkryk—…Ek sal my kerk bou … En Ek sal aan jou die sleutels van die koninkryk van die hemele gee… –Matteus 16:18-19. Van toe af het Christus se volgelinge met uiteenlopende menings besin oor die betekenis en aard van die koninkryk, en die verhouding daarvan tot die kerk.

Jesus het sy prediking begin deur te verklaar dat die koninkryk van die hemele naby gekom het (sien Matteus 4:17). Deur die Evangelies heen was die koninkryk die samebindende tema van sy lering. Trouens, die Skrif vermeld slegs twee geleenthede waarop Christus die kerk genoem het. Die kerk, daarenteen, staan meer op die voorgrond in Handelinge, die Briewe en Openbaring. Waarom hierdie verskil? Is daar ’n konflik of onversoenbare spanning tussen wat Jesus geleer en beklemtoon het en wat die apostels geleer het?

Dit lyk asof daar die afgelope jare ’n groter belangstelling in en verwysing na die koninkryk in evangeliese kringe sowel as konserwatiewe Anabaptistiese kringe is. Baie gebruik terme soos om vir die koninkryk te werk, die koninkryk op te bou, die koninkryk te laat groei, diens aan die koninkryk, koninkryksfinansies en selfs om die koninkryk te befonds. Koninkryksteologie is as studiekursus aangebied, en die benaming Koninkrykschristen is geskep om ’n bepaalde soort Christen aan te dui—iemand wat Jesus se leringe glo en uitleef. Onder baie konserwatiewe Anabaptiste het koninkrykstaal feitlik die taal verdring wat Eliza Hewitt gebruik het toe sy geskryf het: “Laat ons stemme weerklink vir Christus en die Kerk.”

Van die verskillende faktore wat hierdie hernude klem op die koninkryk onder sommige Anabaptiste aangewakker het, staan twee uit. Albei hierdie bekommernisse weerspieël die invloed van Christene van buite die konserwatiewe Anabaptistiese tradisie, wat nietemin bely dat hulle die Bybel glo en wedergebore is.

1. Die eerste is dat sommige mense blykbaar meer besorg is oor om Bybels te wees as oor om Christusgelykvormig te wees. Ons, konserwatiewe Anabaptiste, kan ons op die Bybel beroep om al die regte leerstellings en standpunte te formuleer, terwyl ons lewens tekortskiet in die weerspieëling van die karakter en waardes van Jesus Christus, ons Here, die Een met wie ons beweer dat ons in ’n lewende verhouding verenig is.
2. Die tweede saak behels ’n beheptheid met die daad van gered word, ten koste van ’n geredde lewe lei; dit wil sê ’n lewe van gehoorsame dissipelskap, veral gehoorsaamheid aan juis die leringe van Jesus wat ons moet volg. Hoewel die meeste konserwatiewe Anabaptiste bely dat hulle Christus se leringe uitleef, is ons nie immuun teen onverskillige dissipelskap nie.

Daar is mense binne die konserwatiewe Anabaptisme wat hierdie bekommernisse min of meer soos volg aanspreek. Hulle sê dat evangeliese Christene wel in die persoon en werk van Christus glo, maar geneig is om op Paulus te fokus. In die praktyk is hulle (die evangeliese Christene) meer besorg oor korrekte Bybeluitleg, teologiese stelsels en instemming met die regte oortuigings as oor gehoorsame Christelike lewenswandel, veral met betrekking tot die moeilike leringe van Christus. Daarteenoor beweer hierdie Anabaptiste dat die koninkryk van God, wat Jesus ingelui het en die tema van sy lering was, die maatstaf behoort te stel vir die verstaan en uitleef van die Christelike lewe. Gevolglik word die Evangelies (en die koninkryk) vir hulle die primêre sleutel tot die uitleg van die res van die Nuwe Testament.

Wat moet ons hiervan dink? Al doen breë veralgemenings nie reg aan die uitsonderings en voorbehoude nie, is die bekommernisse geldig, en bevat hierdie kritiek op ons evangeliese vriende ’n mate van waarheid. Hierdie dinge het hul wortels in die denke van Augustinus (354-430), in die ongebalanseerde Reformatoriese klem op regverdigmaking deur geloof, en in die werk van Johannes Calvyn. Maar wat van die teenmiddel om hoofsaaklik op Christus en die koninkryk te fokus? Christus staan beslis sentraal in die uitleg van nie net die Nuwe Testament nie, maar eintlik die hele Bybel. En dit is waardevol om daardie leringe van Christus voor te hou wat so dikwels opsygeskuif word, maar vereis word van enige kerk wat sy Naam waardig wil wees. Ek wil egter drie waarskuwings of kritiese opmerkings gee oor die onvoorwaardelike aanvaarding van hierdie teenmiddel.

Oorheers die Evangelies die res van die Skrif?

Eerstens glo ek dit is ’n fout om aan te neem dat die Evangelies (die lewe en leringe van Jesus) die uitleg van die Nuwe-Testamentiese Skrifgedeeltes behoort te oorheers en beheer. Die Nuwe Testament bevat eerder, soos dit deur die Evangelies, Handelinge, die Briewe en laastens Openbaring beweeg, ’n goddelik geïnspireerde voortgang van voller openbaring en leerstellige verduideliking. Dit blyk wanneer ons Jesus se woorde oor die koms van die Heilige Gees oorweeg: Ek het nog baie dinge om vir julle te sê, maar julle kan dit nou nie dra nie. Maar wanneer Hy kom, die Gees van die waarheid, sal Hy julle in die hele waarheid lei; want Hy sal nie uit Homself spreek nie, maar alles wat Hy hoor, sal Hy spreek, en die toekomstige dinge aan julle verkondig –Johannes 16:12-13. Die Nuwe-Testamentiese boeke wat op die Evangelies volg, is die verwagte vervulling van hierdie woorde. Hulle bring die leringe en werk van Christus tot volle ontwikkeling en begrip.

Christus se bediening en lering oor die koninkryk het die grondslag gelê; daarna het sy dood en opstanding die fondament gelê waarop Hy sy kerk sou bou. Die Skrifgedeeltes wat op die Evangelies volg, gee ons groter begrip van die betekenis van Christus se dood aan die kruis en die verband en uitwerking daarvan op ons, wat deur geloof en gehoorsaamheid kom. Dit ontwikkel ook die hele leer van die kerk. Die hele Nuwe Testament pas dus pragtig en harmonieus inmekaar. Die Evangelies en die Briewe moet albei in die lig van mekaar uitgelê word. Christus se leringe geniet nie voorrang bo die Briewe nie; die Briewe help eerder om die Evangelies uit te lê—hulle gee ons ’n vollediger begrip en praktiese toepassing van die beginsels wat Christus aan sy dissipels gegee het.

Werk teologie dissipelskap teen?

Tweedens moet ons versigtig wees om nie korrekte uitleg en korrekte praktyk teen mekaar af te speel nie. Met ander woorde, ons moet nie teologie teen dissipelskap stel nie. In die mate waarin sommige evangeliese Christene teologie moontlik oorbeklemtoon ten koste van dissipelskap, behoort dit ons nie daartoe te bring om teologie as sondebok te gebruik nie. Teologie is die studie van God en die dinge van God. Ons vorm ’n persoonlike teologie wanneer ons God se Woord bestudeer en Skrif met Skrif vergelyk in ons pogings om tot ’n samehangende en harmonieuse begrip van die verskillende dele daarvan te kom.

Elke Christen het ’n teologie, of hy dit nou goed kan verwoord of nie. Ons teologie (of leerstellige begrip, as jy dit so wil stel) is ons geloofstelsel en die grond waaruit ons gedrag groei. Sommige teologieë is baie elementêr, ander weerspieël ’n leeftyd se studie, die meeste is onvolledig, sommige is inkonsekwent, ander is dogmaties of deurspek met filosofie, en sommige is skrikwekkend verkeerd. Hopelik groei ons almal en word ons begrip van God en sy Woord al hoe akkurater. Dit is baie noodsaaklik, aangesien ons teologie—die somtotaal van ons oortuigings oor God en ons begrip van sy Woord en die Christelike lewe—ons dissipelskap, ons daaglikse wandel met God, beïnvloed. ’n Goeie teologie onderlê dissipelskap. ’n Swak teologie ondermyn dissipelskap.

Is “koninkryk” en “kerk” uitruilbaar?

Laastens moet ons reg dink oor die koninkryk in verhouding tot die kerk. Wat is die verhouding tussen die koninkryk en die kerk? Die koninkryk is nie, soos hedendaagse gebruik ons byna wil laat dink, ’n generiese weergawe van die kerk of ’n plaasvervangende woord vir die kerk nie. Die koninkryk het eerder te doen met die heerskappy of regering van God. Dit is sowel ’n huidige werklikheid, wat met die persoon en sending van Jesus ingelui is, as ’n toekomstige verwagting wat God aan die einde van die tyd tot voltooiing sal bring. Die kerk is nie die koninkryk nie, maar bestaan uit dié wat in die koninkryk is; dié wat hulle deur die werk van Christus aan die heerskappy van God onderwerp het.

Hoewel ons sukkel om die presiese woord te vind om die verhouding tussen die koninkryk en die kerk uit te druk, is die kerk, as ’n heilige, liefdevolle en gehoorsame gemeenskap van gelowiges, die aardse manifestasie van God se heerskappy—sy koninkryk. Christus het nie gesê: “Ek sal my koninkryk bou” nie; Hy het eerder gesê: “Ek sal my kerk bou.” Net so het Paulus nie koninkryksale gebou nie; hy het kerke gestig. Dit is moontlik dat ons ’n idealistiese en romantiese siening van die koninkryk het wat losgemaak word van die harde werk om op aarde saam met ons medegelowiges in ’n plaaslike kerkverband te leef. Ons kan die koninkryk verhef en die kerk verklein. Ons kan geesdriftig raak oor die begrip van die koninkryk, die leringe van die koninkryk, die groei van die koninkryk en konferensies oor die koninkryk, en tog sinies, krities en jammerlike lede van ons plaaslike kerk wees.

Wil jy vir die koninkryk werk (sien Kolossense 4:11)? Wy jou dan heelhartig aan Christus en sy kerk. Dit begin by jou plaaslike kerk. Wees lief vir jou kerk en dien dit. Aanvaar verantwoordelikheid daarin. Wees aanspreeklik en lojaal teenoor jou plaaslike kerk. Werk vir die beswil en groei van die kerk—jou plaaslike kerk, en ook daarbuite.

Timothy Dwight het geskryf:^*

Wat hy oor die presiese verhouding tussen die koninkryk en die kerk gesê het, kan verskil van wat ek meen dit is. Wat ek egter graag wil hê ons moet raaksien, is dat hy aan die kerk gedink het wanneer hy aan die koninkryk gedink het. En so behoort ons ook te doen! Is sy woorde joune, soos hy verder skryf?

^* Sien bladsy 32 vir die volledige lied.