Die doop met die Heilige Gees uit die hande van die Pinksterbeweging red

Inleiding

Om verlos te word, beteken om gered te word. Daar word dikwels in terme van ’n gyselaar oor verlossing gepraat. Wanneer die gyselaar vrygelaat word, sê ’n mens dat hy verlos is, hetsy daardie verlossing bewerkstellig is deur ’n losprys in geld te betaal, of deur iemand met groter krag wat die gyselaar eenvoudig met geweld bevry.

In hierdie artikel gaan ons nie ’n mens verlos nie, maar eerder ’n kosbare leerstelling en Christelike ervaring red uit die hande van dié wat dit gyselaar geneem het en dit dwing om dinge te sê en te doen waarvoor dit nooit bedoel was nie. Ons praat van die doop met die Heilige Gees en sy ontvoerder, die Pinksterbeweging. Die blote vermelding van die doop met die Heilige Gees laat sommige mense bewe. Hulle het soveel oproer en onbybelse praktyke gesien en gehoor wat met die Heilige Gees verbind word, dat hulle outomaties agterdogtig raak wanneer hulle net die frase “die doop met die Heilige Gees” hoor. Ons verstaan dié besorgdheid en het self iets van daardie onrustigheid ervaar. Maar terselfdertyd moet ons nie reageer deur die leerstelling of die ervaring van die doop met die Heilige Gees oorboord te gooi nie. Ons moet dit eenvoudig red uit die hande van dié wat dit so vermink het dat dit skaars herkenbaar is. Soos Abraham wat die geleentheid aangegryp en sy neef Lot uit die hande van Amrafel en sy drie trawante gered het (Gen. 14), mag ons opstaan en hierdie kosbare waarheid en ervaring red uit die hande van dié wat dit gevange geneem het.

In die onlangse uitgawes van The Heartbeat of the Remnant het ons heelwat gefokus op die koninkryk van God en die verwaarlosing van die koninkryksleringe in vandag se “evangelie”. Die verlossingsaspek van die koninkryk is van die koninkryk self geskei, en ’n “evangelie” is gemaak van Jesus se sterwe aan die kruis vir ons sondes. Dit is ’n valse evangelie, want dit verwaarloos Jesus se leringe oor die koninkryk van God byna heeltemal. Net so het sommige die Bybelse leringe oor die doop met die Heilige Gees geneem en dit van die koninkryksleringe geskei. In reaksie hierop is dit moontlik om die leerstelling en ervaring van die doop met die Heilige Gees heeltemal weg te gooi. In plaas daarvan om te reageer, wil ons optree en hierdie erg verdraaide leerstelling en ervaring van verdraaiings red.

Laat God waaragtig wees en elke mens ’n leuenaar. Ons sal in hierdie artikel ruim aanhaal uit die vroeë anabaptisme. Die anabaptiste het meer oor die werk en krag van die Heilige Gees gepraat as enige ander groep uit die Reformasietydperk. Pilgram Marpeck, byvoorbeeld, noem die Heilige Gees in sy geskrifte blykbaar gemiddeld omtrent een keer per bladsy. Tog was hy glad nie ’n “Pinksterlid” nie. Ons gebruik hierdie aanhalings nie omdat hulle anabaptiste was en ons probeer wees soos die vroeë anabaptiste nie, maar omdat dit ’n Bybelse siening weerspieël van die werk en ervaring van die Heilige Gees onder God se volk.

In 1527, in die heel vroegste dae van die anabaptistiese herlewing, het sommige anabaptiste vir die Zürichse raad gesê: “[Gelowiges is dié] wat aan die wil van die vlees gesterf het en nou volgens die wil van die Gees wandel, met die vrug van die Gees.” Amen! ~

Die probleem en die belofte

Die probleem is baie maklik om te omskryf: sonde. Wanneer die mens willens en wetens aan God ongehoorsaam is, moet God weggaan. God en sonde kan nie op dieselfde plek bestaan nie.

Wat doen ons dan om ons situasie reg te stel? Van nature word ons almal verdorwe gebore, dit wil sê, met ’n selfgerigtheid wat teenstrydig is met God se natuur. Hierdie selfgerigtheid laat ons sondig, dinge doen wat teen God se wil indruis. Maar agter hierdie dade lê die probleem van die menslike natuur: die mens se natuur en God se natuur kan nie meng nie. Hoe word die mens en God dan weer verenig?

Om die mens sy sonde te laat besef, het God vir Moses ’n stel wette gegee. Hierdie wette het ’n basiese—maar onvolledige—raamwerk gebied van wat God as die regte lewenswyse vir die mens verklaar het. Vir dié wat daarby gehou het, het hierdie wette selfs bekend geword as “God se geregtigheid”.

Die mens het dus nou—in voorlopige vorm—geweet wat God van hulle verwag het. Die “tugmeester” is gegee om hulle hierdie dinge te leer. Maar ’n probleem het steeds bestaan. Hierdie wette het voorsiening gemaak vir vergifnis van sondes, maar nie vir die herstel van die lewe van God binne-in die mens nie.

Met ander woorde, daar was geen seremonies of offers in die Mosaïese Wet waarvan die uiteindelike gevolg (wanneer dit uitgevoer is) sou wees dat die Gees van God weer die menslike hart vul nie. Daar was geen seremonie waarvan die eindresultaat was dat God gesê het: “Wanneer julle hierdie seremonie presies reg uitvoer, sal Ek my Gees weer in julle uitstort” nie. Paulus het aan die Galasiërs geskryf:

Is die wet dan teen die beloftes van God? Volstrek nie! Want as daar ’n wet gegee was wat lewe kon gee, dan sou die geregtigheid inderdaad uit die wet gewees het.

Daar was eenvoudig geen wet, geen offer of seremonie beskikbaar wat ’n mens met die Heilige Gees kon vul nie. Dit was die swakheid van die Mosaïese Wet, en daarom moes dit deur iets beters vervang word.

In die Ou Testament word net die profete en ’n paar uitgesoekte ander mense ooit beskryf as vol van die Gees. Maar daar is beloftes gegee van ’n tyd wanneer die Gees van God oor elke gelowige uitgestort sou word. Kom ons kyk kortliks na sommige daarvan, in die volgorde waarin hulle in ons Bybels verskyn.

• U stuur u Gees uit, hulle word geskape; en U maak die gelaat van die aarde nuut. Ps. 104:30 Die konteks van hierdie vers handel oor die skepsels in die see. Maar ons wil fokus op hoe die uitstuur van God se Gees “skep”. Die laaste Adam word ’n “lewendmakende gees” genoem. 1 Kor. 15:45 Die Engelse woord wat hier as “lewendmakende” vertaal word, is ’n ou Engelse woord wat lewegewend of lewe-meedelend beteken. Hierdie vers verwys na die feit dat die Messias deur sy Gees lewe sou meedeel. Natuurlik sou Hy dit nie aan die visse in die see doen nie, maar aan mense wat dood is deur hulle misdade en sondes. “En julle het Hy lewend gemaak …” Ef. 2:1
• Wanneer die Here die vuilheid van die dogters van Sion afgewas en die bloed van Jerusalem uit sy midde weggespoel het deur die Gees van oordeel en deur die Gees van vuur. Dan sal die HERE oor elke woonplek van die berg Sion en oor haar byeenkomste ’n wolk en rook bedags skep, en snags die glans van ’n vlammende vuur; want oor al die heerlikheid sal daar ’n beskutting wees. Jes. 4:4-5 In Jesaja 4 vind ons ’n paar beloftes vir die evangelietyd. Ons vind reiniging en suiwering “deur die Gees van oordeel … en van vuur”. Dan vind ons die belofte van vertroosting en leiding. Toe die Messias gekom het, het Johannes die Doper geprofeteer dat Jesus “met die Heilige Gees en met vuur” sou doop; Jesus self het ook belowe om sy Gees te stuur om sy volk te lei en te vertroos.
• Totdat die Gees uit die hoogte oor ons uitgestort word, die woestyn ’n vrugbare veld word en die vrugbare veld as ’n bos gereken word. Jes. 32:15 Die konteks van hierdie vers is ’n uitstorting oor God se volk wat ’n verandering sou teweegbring van onvrugbaarheid en verlatenheid na ’n vrugbare en oorvloedige lewe … wanneer “die Gees uit die hoogte oor ons uitgestort word”.
• En hulle sal daarheen kom en al sy afskuwelike dinge en al sy gruwels daarvandaan verwyder. En Ek sal hulle een hart gee en ’n nuwe gees in julle binneste gee; Ek sal die kliphart uit hulle liggaam verwyder en hulle ’n hart van vlees gee, sodat hulle in my insettinge kan wandel en my verordeninge kan onderhou en dit kan doen; en hulle sal my volk wees, en Ek sal hulle God wees. Eseg. 11:18-20 Die konteks is die herstel van God se volk. Ons vind ’n belofte van reiniging, eenheid, ’n nuwe gees en ’n nuwe hart. Dit sou ’n bonatuurlike werk van God moes wees, want ’n mens kan nie vir homself ’n nuwe gees gee nie. Die uiteindelike gevolg van hierdie verandering van gees/hart sou wees dat die ontvangers aan God gehoorsaam sou wees en met Hom herenig sou word.
• Ek sal julle ’n nuwe hart gee en ’n nuwe gees in julle binneste gee; en Ek sal die kliphart uit julle liggaam verwyder en julle ’n hart van vlees gee. En Ek sal my Gees in julle binneste gee en maak dat julle in my insettinge wandel en my verordeninge onderhou en dit doen. En julle sal woon in die land wat Ek aan julle vaders gegee het; en julle sal my volk wees, en Ek sal julle God wees. Eseg. 36:26-28 Dit is moeilik om te weet waar om in hierdie Skrifgedeelte op te hou aanhaal! Sulke ryk beloftes! Maar om die artikel kort te hou, haal ons net hierdie twee verse aan. Weer sien ons die belofte van ’n nuwe hart, ’n sagte hart. Ons vind ook dat God die ontvangers tot gehoorsaamheid aanspoor (laat gehoorsaam wees). En weer sien ons ’n hereniging tussen God en die mens.
• Ek sal my Gees in julle gee, en julle sal lewe, en Ek sal julle in jul land plaas; dan sal julle weet dat Ek, die HERE, dit gespreek en gedoen het, spreek die HERE. Eseg. 37:14 Die konteks (wat ons weens ruimte nie hier sal afdruk nie) is ’n wedergeboorte of opstanding van ’n klomp ou, droë bene. Die kragtige belofte is: “julle sal lewe”, en die lewendmakende krag is “my Gees”. Weer sien ons hoe die Gees van God nuwe lewe meedeel.
• En daarna sal Ek my Gees op alle vlees uitstort, en julle seuns en julle dogters sal profeteer, julle ou manne sal drome droom, julle jong manne sal gesigte sien. Ook op die slawe en slavinne sal Ek in dié dae my Gees uitstort. Joël 2:28-29 Hierdie verse word die meeste aangehaal met verwysing na die doop met die Heilige Gees. Die belangrike punt is die woorde “alle vlees”. Soos vroeër genoem, is die Gees van God voor die koms van die Messias net aan ’n paar uitgesoekte profete en ander individue gegee. Met die koms van die Messias is die moontlikheid om met daardie Gees gedoop te word vir “almal” oopgestel; selfs slawe wat laag geag is, kon dit ontvang.
• Toe antwoord hy en sê vir my: Dit is die woord van die HERE aan Serubbabel: Nie deur krag of deur geweld nie, maar deur my Gees, sê die HERE van die leërskare. Sag. 4:6 Die belofte wat met hierdie vers verband hou, kom binne die konteks van twee olyfbome wat (soos ons later in Openbaring leer) direk met die lampe verbind was. Met ander woorde, die lampe het ’n direkte toevoer van die olyfbome gehad, ’n onophoudelike voorraad olie regstreeks van die bron af. Dit sou, so te sê, die kragbron vir die kandelaar wees. Die “energie” sou van God kom, nie van die mens se eie vermoëns en pogings nie.

Uit hierdie profetiese uitsprake kry ons ’n blik op die werking en krag van die Gees van God. Die Wet het ook deur skadubeelde oor die Gees gepraat, die duidelikste in die “salfolie”. Vir hierdie studie sal ons egter hierdie tipes (weens ruimtegebrek) oorslaan en regstreeks oorgaan na die tyd van die belofte van die uitstorting.

Heilige Gees en vuur

Johannes kon dit nie duideliker gestel het nie. Hy het met water gedoop, maar Jesus sou sy bekeerlinge met iets kragtiger as water doop: die Heilige Gees en vuur. Ek is seker daardie woorde het die hoorders verbaas toe hulle dit hoor. Met vuur gedoop?

Op die dag van Pinkster het dit gebeur. Fisiese tonge van vuur het op die eerste ontvangers van die bogenoemde beloftes gerus. Maar daar het iets gebeur wat dieper as die fisiese vlamme was. ’n Vuur van goddelike liefde is in hulle aangesteek en het die ou selfgerigtheid uit hulle gesuiwer. Water kan net vuilheid aan die buitekant afwas; vuur suiwer die elemente self. Was ’n silwerlepel met water en die kosdeeltjies kom af. Gooi dieselfde lepel in ’n vuur en die onsuiwerhede kom uit die silwer. Net so kon ’n mens, wanneer hy met Johannes se doop gedoop is, vergifnis van sy sondes ontvang. Maar doop dieselfde mens met die Heilige Gees, en sy sondes sou uit sy hart uitgebrand word.

Deur te sê dat Hy met vuur sou doop, het Jesus die beeld gebruik van die innerlike reiniging wat die Gees van God in ’n mens sou bewerk. Natuurlik is daar tydens die heel eerste uitstorting ook ’n fisiese vlam gesien, maar dit was net ’n teken of simbool van die onsigbare vlam wat in die mens se gees aangesteek is. Daardie fisiese vlamme was nie nodig om die innerlike reiniging te bewerk nie, en baie, baie selde (indien ooit)¹ is hulle sedert die eerste uitstorting weer gesien.

’n Tweede geboorte

Maar die Messias het dit nie net genoem om met die Heilige Gees gedoop te word nie; Hy het gepraat van uit die Gees gebore te word. Toe ’n vooraanstaande Jood Hom snags kom ondersoek, het Jesus begin praat oor die geboorte uit die Gees. Hy het vir Nikodemus gesê dat ’n mens nie sy koninkryk kan binnegaan tensy jy weer gebore word nie. Toe Nikodemus duidelik verward was, het Jesus verduidelik dat die mens se gees uit God se Gees gebore moes word. Met ander woorde, daar moes ’n vernuwing aan die binnekant plaasvind voordat ’n mens die koninkryk kon binnegaan. Jesus het ook verduidelik dat ’n mens die Gees nie werklik kan sien nie, maar wel die resultate van sy werk … net soos wanneer die wind waai. Hierdie lering was nie bloot ’n gelykenis nie; die nuwe geboorte was ’n werklike, maar onsigbare, geestelike geboorte-ervaring, net so werklik soos ’n fisiese geboorte.

Jesus het toe regstreeks begin praat oor die ewige lewe. Een ding om hier te onthou, is dat die naam Jehovah nie in die Nuwe Testament voorkom nie. Maar dit is in werklikheid wel daar … want Jehovah beteken “altyd-bestaande”. Toe Jesus gepraat het van die gee van die ewige lewe, het Hy daarvan gepraat om Jehovah self, die “Ewig-Lewende”, te gee. Elkeen wat in Jesus sou glo, sou daardie Altyd-Bestaande Lewe as ’n genadegawe ontvang.

Hier skiet baie moderne teologie tekort. Mense lees Jesus alte dikwels asof Hy gesê het: “Sodat elkeen wat in Hom glo, nie verlore mag gaan nie, maar vergifnis kan hê. Want so lief het God die wêreld gehad, dat Hy sy eniggebore Seun gegee het, sodat elkeen wat in Hom glo, nie verlore mag gaan nie, maar vergifnis kan hê.”

Glad nie! Jesus het gekom “sodat hulle lewe kan hê, en dit in oorvloed!” Joh. 10:10 (Let weer daarop dat daar nie vergifnis staan nie.) Hoewel vergifnis nodig is en by die evangelie ingesluit is, moet ons onsself daaraan herinner dat vergifnis ontvang en die Altyd-Bestaande Lewe ontvang nie dieselfde is nie: om die Ewig-Bestaande Lewe te ontvang, gaan veel verder as blote vergifnis. En daardie lewe is die Gees van God, Jehovah self, wat in die mens se hart kom woon. Die Mosaïese Wet het nie hiervoor voorsiening gemaak nie. Onder die Wet kon vergifnis verkry word, maar nie die herstel van die lewe van God binne-in die menslike gees nie. Wat ’n verskil! God en die mens is so versoen dat God werklik in die mens se gees intrek en daarmee herenig word!

Dit is dit!

Toe het dit gebeur. Jesus het vir hulle gesê om in Jerusalem te bly totdat ’n bonatuurlike krag in hulle uitgestort sou word. Hulle het gewag en gebid. Skielik het daardie “wind” gewaai en die beloftes van die Vader—waarna ons vroeër in hierdie artikel gekyk het—is vervul. Die klipharte is weggeneem en sagte, nuwe harte is gegee. ’n Bonatuurlike liefde is in hulle harte uitgestort. Daar was sagmoedigheid en ’n gebroke gees, maar terselfdertyd ook groot vrymoedigheid. Dit was Ewige Lewe! Dit was ’n geestelike opstanding! Dit was ’n wedergeboorte van hulle innerlike mens, iets wat hulle nooit op eie krag kon bewerk nie. Dit was die genade van God!

En natuurlik is daar by daardie geleentheid ook besondere gawes gegee, waaronder die vermoë om in tale te praat wat hulle nog nooit tevore geken het nie. En hulle kon nie anders as om van “die groot dade van God” te praat nie. By daardie geleentheid was daar ook sigbare vlamme bo hulle koppe. Maar hierdie gawes, die sigbare vlamme en die dreunende geluide was eintlik nie ter sake nie. Hier het iets gebeur wat nog nooit in die geskiedenis van die mensdom gebeur het nie. ’n Koninkryk is gevorm, ’n koninkryk waarin die Koning van binne af regeer, nie van buite af nie. Ewige Lewe is in hulle uitgestort; Jehovah het weer op die troon in die mens se hart gesit.

Dit was waarskynlik ’n baie emosionele toneel, maar die emosies was ook nie ter sake nie. Allerlei dinge maak mense emosioneel. Die emosies van daardie dag was “nie hier of daar nie”. Maar dit lyk of die emosionele uitbarstings en die praat in vreemde tale die toneel laat lyk het asof hulle pas ’n uitbundige partytjie gehou het waar te veel whisky en wyn gevloei het.

Petrus, wat net ’n paar dae tevore heftig ontken het dat hy Jesus selfs geken het, is nou bemagtig om met vrymoedigheid voor ’n skare te staan en te verklaar: “Dit is waarvan die profeet Joël geprofeteer het!” Toe die skare vra wat hulle moes doen, het Petrus vir hulle die eenvoudige stappe gegee: hulle moes hulle van hulle ongehoorsaamheid bekeer en hulle in die Naam van Jesus laat doop (om “in die Naam van Jesus Christus gedoop te word” het volkome onderwerping aan Hom as Koning van jou lewe geïmpliseer) … en ook hulle kon die doop—die geestelike wedergeboorte—van die Heilige Gees ervaar.

Die vrugte van daardie ervaring

Vanaf Handelinge 2:41, direk ná die einde van Petrus se preek op daardie groot dag, haal ons ’n lys van die resultate van daardie doop met die Gees aan: Mense wat by Christus se koninkryk gevoeg is, standvastigheid in die suiwer leer, daaglikse gemeenskap, gebed, eenheid, godvresendheid, genesings, onselfsugtigheid in die deel van materiële besittings (vryheid van materialisme), vreugde, tevredenheid, vrymoedigheid vir Christus …

Paulus, wat nie by die aanvanklike uitstorting van die Gees betrokke was nie, het later ’n lys gegee van die vrug wat ’n mens in die lewe van die ontvanger sou sien: “Maar die vrug van die Gees is liefde, blydskap, vrede, lankmoedigheid, vriendelikheid, goedheid, geloof, sagmoedigheid, selfbeheersing. Teen sulke dinge is daar geen wet nie.” Gal. 5:22-23

Die belangrike punt in hierdie lys is dat al die genoemde vrugte met karaktereienskappe te doen het, iets wat in die mens se gees plaasvind. Laat ek, voordat ek verder gaan, sê dat dit heeltemal verkeerd is om te sê dat “net die binnekant tel”. Mense wat geestelik wedergebore is, is nie geestelike skisofrene wat ’n dubbele lewe lei, ’n lewe waarin die binnekant nie met die buitekant ooreenstem nie. Aan die ander kant is dit egter moontlik om die regte dinge met die verkeerde gees of gesindheid te doen. Iemand kan byvoorbeeld al sy besittings gee om die armes te voed, maar dit doen omdat hy eintlik lof van mense wil kry. Of omdat hy homself goed wil laat voel. Hy kan dus die regte ding doen, maar met ’n verkeerde gesindheid. Wanneer ’n mens weergebore is uit die Gees, sal hy die regte dinge met die regte motief begin doen.

Banjo’s vir Jesus?

Kom ons kyk, maar baie kortliks, na wat vandag op baie plekke gebeur. ’n Groep mense kom bymekaar. Die musiek begin, die ritme versnel, die liggame begin op die maat wieg, ’n herhalende frase weerklink (selfs ’n baie godvresende frase), en kort voor lank kook die emosies oor. Iemand val op die vloer en begin heen en weer rol, heen en weer, terwyl hy iets uitskree. Die persoon wat op die vloer val, leef dalk in owerspel en is getroud met iemand wie se vorige eggenoot nog leef. Hy is dalk ’n lid van die lugmag se bomwerperskader, of miskien ’n Hollywood-akteur. Hulle juwele blink terwyl hulle rol. Terwyl hulle heen en weer rol en skree, kondig die predikant dalk aan: “Kyk, daar is God se banjo’s!”²

Ná ’n ruk bedaar die emosies. Die musiek stop. Almal gaan huis toe, ook die “banjo’s”, wat huis toe gaan om aan te hou leef in owerspel of om bomme op onskuldige kinders te laat val. Die “predikant”—durf ons dié woord vir valse profete gebruik?—smeek almal om “geld vir die Here te gee”. Hy vertel hulle dat God bedoel het dat sy kinders soos konings moet leef, aangesien hulle konings en priesters is. Daarom ry hy ’n Cadillac en woon hy in ’n huis wat ’n halfmiljoen dollar werd is. As jy wil, sal hy jou die hande oplê en kan jy ook ervaar hoe dit is om “met die Heilige Gees gedoop te word” en ’n banjo vir Jesus te word.

Reaksies op banjo’s

Vir ernstige dissipels van Jesus is die toneel hierbo byna walglik.³ In reaksie daarop kan ons maklik op die punt kom waar ons nie eers meer van die doop met die Heilige Gees wil hoor nie. Maar, geliefde broeders! Ons moenie toelaat dat die valse profete ’n kosbare waarheid en ervaring by ons steel nie. Daar is ’n egte doop met die Heilige Gees, ’n werklike wedergeboorte van die menslike gees, waardeur Jesus gesê het ons moet gaan om sy koninkryk binne te gaan. En ons moet onthou dat die koninkryk die doel is, nie die ervaring nie. Om weergebore te word deur die Gees, is ’n middel tot ’n doel, nie ’n doel op sigself nie.

Die egte ervaring

Om na die egte ervaring van wedergeboorte uit die Gees te kyk, gaan ons nou enkele aanhalings van die vroeë anabaptiste lees. Deur hierdie aanhalings te gebruik, sê ons nie dat die vroeë anabaptiste ’n volmaakte volk was wat die Gees volmaak verstaan en ervaar het nie. Maar ons vind wel dat hulle lering en praktyk nou ooreenstem met die Bybelse lering en ervaring. Ons begin met Dirk Philips, wat saam met Menno Simons gearbeid het.

Daarom sê Christus ook dat hy wat “in My glo” die ewige lewe het. Joh. 3:16; 11:25 Waarom? Omdat hy ’n goddelike krag ontvang het, ja, ’n lewendmakende krag van die ewige lewe—wat lewe in sy hart skep wat so volkome deurdring, reinig en vernuwe, en uiteindelik dryf, lei en terugvoer na die oorsprong waaruit dit voortgekom het, naamlik die ewige goddelike lewe self.

As iemand dus só in Jesus Christus glo, so ’n lewende krag van God ontvang het en dit deur sy hele wese voel, is hy ’n ware gelowige Christen en bely hy Christus volgens die Gees, want hy is een gees met Hom. Joh. 3:18; 1 Kor. 6:17. Hy verstaan ook werklik wat die vlees van Christus is; want hy is self vlees van Christus se vlees en been van sy been. Ef. 5:30 Daarbenewens het hy in die Gees en ware geloof die vlees van Christus geëet en sy bloed gedrink. Joh. 6:54 Hierdeur het hy in een gemeenskaplike natuur met Christus verenig geraak. Hierdie kennis⁴ van God en Christus is die ewige lewe. Joh. 17:3

Maar alles wat iemand oor Jesus Christus sê sonder so ’n innerlike krag van God, sonder so ’n verligting deur die Heilige Gees, en sonder so ’n gemeenskap en meedeling van die goddelike saad van die karakter en natuur van Jesus Christus, is leë praatjies en soos die woorde van ’n blinde mens wat (volgens die bekende spreekwoord) oor kleur stry en redeneer wat hy nie gesien het of kan sien nie. Daarom wil ons hê dat elkeen wat beweer dat hy ’n Christen is, getrou vermaan moet word om Jesus Christus só te leer ken, in Hom te glo en Hom te ontvang, sodat Jesus Christus hom op die laaste dag voor God sy Vader en voor die uitverkore engele as sy broer, suster en moeder kan bely en hom in sy ewige koninkryk kan ontvang. Matt. 12:50⁵

Menno Simons stel dieselfde saak met effens ander woorde:

Wedergeboorte … is ’n innerlike verandering waardeur ’n mens deur die krag van God, deur geloof, van kwaad na goed, van vleeslikheid na geestelikheid, van ongeregtigheid na geregtigheid, uit Adam in Christus verander word; dit kan geensins met babas gebeur nie. Die wedergeborenes leef deur die krag van die nuwe lewe; hulle kruisig die vlees met sy bose begeertes; hulle lê die ou Adam met sy dade af; hulle vermy elke skyn van kwaad; hulle word deur die Heilige Gees onderrig, regeer en beïnvloed. Rom. 1:17.

Kyk, dit is ware wedergeboorte met sy vrugte, waarvan die Skrif praat, en dit kom deur geloof in die woord van God, waarsonder niemand wat tot die ouderdom van verstand gekom het, gered kan word nie; soos Christus sê: “Voorwaar, voorwaar Ek sê vir jou, as iemand nie weer gebore word nie, kan hy die koninkryk van God nie sien nie,” Joh. 3:3. Ja, dit is alles tevergeefs, selfs al is iemand deur Petrus, Paulus of Christus self gedoop, as hy nie van bo af met die Heilige Gees en met vuur gedoop is nie. Matt. 3:11 Soos Paulus sê: “In Christus Jesus beteken nóg die besnydenis nóg die onbesnedenheid iets, maar ’n nuwe skepsel,” Gal. 5:6; 2 Kor. 5:17. Almal wat só uit God gebore, in die innerlike mens verander en vernuwe is, en uit Adam in Christus oorgebring is, is gereed om die woord van die Here te gehoorsaam en saam met die heilige Paulus te sê: “Here, wat wil U hê moet ek doen?” Hulle verloën hulleself met hulle hele verstand en hart; hulle onderwerp hulle aan die woord en verordeninge van die Here, sonder afkeer of verset; hulle ontvang die doop volgens die bevel van die Here, Matt. 28:19. Hulle word vrugbare lote van Christus, die ware Wynstok, en toon dat hulle dit is; hulle is mede-erfgename in die kerk van die Here, Joh. 15:5. Hulle ontvang vergifnis van hulle sondes en die gawe van die Heilige Gees.⁶

Oor 1 Petrus 3:21 het Menno die volgende gesê:

Hier leer Petrus ons hoe die innerlike doop ons red, waardeur die innerlike mens gewas word, en nie die uiterlike doop waardeur die vlees gewas word nie; want net hierdie innerlike doop is, soos reeds gesê, van waarde in die oë van God, terwyl die uiterlike doop slegs volg as bewys van gehoorsaamheid wat uit geloof voortkom. Want as die uiterlike doop kon red sonder die innerlike wassing, sou die hele Skrif wat oor die nuwe mens praat, tevergeefs geskryf gewees het. Die koninkryk van die hemel sou aan gewone water gebind wees; die bloed van Christus sou tevergeefs gestort gewees het, en niemand wat gedoop is, sou verlore kon gaan nie. Nee, nee! Die uiterlike doop baat niks solank ons nie innerlik vernuwe, wedergebore en deur God met die hemelse vuur en die Heilige Gees gedoop is nie.⁷

Peter Riedemann, wat soms “die tweede stigter van die Hutteriete” genoem word, het ’n uitgebreide uiteensetting van sy geloof geskryf terwyl hy in die gevangenis was. Op die vraag of die verandering van die mens die werk van die mens of die werk van God is, het Peter dit met hierdie woorde verduidelik:

Al praat iemand met die taal van engele, (1 Korintiërs 13:1) as God nie deur hom praat nie, spreek hy nie God se Woord nie, (Jeremia 23:21) want God is die Woord. (Johannes 1:1) Maar wanneer God deur ’n mens praat en sy tempel in daardie mens wil bou, kap God eers weg wat grof en wild is en nie vir sy huis geskik is nie. Hy doen dit deur die prediking van bekering. (Lukas 3:1-14 Markus 1:1-8 Matteus 3:1-12) Wanneer mense die Woord ontvang en hulle bekeer, plaas God hulle op die fondament van Christus, (1 Korintiërs 3:11) mits hulle vir die sonde sterf en in sy dood aan Hom gelykvormig word. Dan sal hulle deur geloof lewend gemaak en tot ’n nuwe lewe herstel word, (Romeine 6:1-4) wat nie deur menslike krag tot stand kom nie (Sagaria 4:6 Deuteronomium 8:1-3) maar deur God se genade en werk. (Efesiërs 2:1-10). Omdat dit nie deur menslike inspanning nie, maar deur God se handeling gedoen word, (1 Korintiërs: 15:20-28), vermaan Paulus ons soos volg: “Stel julle lede tot beskikking as werktuie vir God en sy geregtigheid, sodat hulle heilig kan wees.” (Romeine: 6:19) As God iets goeds in ’n mens moet doen, moet daardie mens hom aan God oorgee. (Spreuke 1:22-31) Anders kan die goeie nie in hom gedoen word nie. Net soos ’n mens uit homself niks goeds kan doen nie, wil God ook niks in hom doen tensy hy hom met sy hele hart as God se werktuig gee nie. Dan vervleg daardie mens se oorgegewe wil homself met die goddelike wil op so ’n manier dat die goddelike wil en die menslike wil een word. Van toe af begeer, kies en bewerk God alles in daardie mens. Die mens laat toe dat hy God se werktuig word (Johannes 15:4-5) en kan dus saam met die geliefde apostel Paulus sê: “Ek leef nie meer nie, maar Christus leef in my.” (Galasiërs 2:20) Só werk God in mense. As ’n mens daarenteen iets terughou, self kies, of iets op eie houtjie en nie saam met God wil of onderneem nie, word God se werk belemmer en kan dit nie vorder nie. So iemand bly onvoorbereid vir hierdie bouwerk en sal nie daarvoor geskik wees nie. God werk in die mens wat hom oorgee, en God bewys sy krag (Deuteronomium 8:1-4) deur die mens se vernuwing. (Titus 3:1-7) Deur hierdie werk stel God die mens in staat om deel te kry aan sy Seun se (1 Korintiërs 2:9-10) natuur en karakter, (2 Petrus 1:3-8) en selfs gedeeltelik aan sy onbeperkte krag. Dit lees ons in die woorde: “Alles is moontlik vir hom wat glo.” (Markus 9:23)⁸

Die bewys lê in die poeding

Hoe weet ons dan dat die gees wat oor ons kom, werklik God se Gees is? Dit is waar die Pinksterbeweging van die begin af verkeerd gegaan het. Iemand het besluit dat die bewys van die doop met die Heilige Gees die praat in tale is; as die ontvanger nie in tale gepraat het nie, was hy nie met die Heilige Gees gedoop nie. Ongelukkig het hulle blykbaar nie besef dat die Bybel baie duidelik sê: “Aan hulle vrugte sal julle hulle ken.” Matt. 7:16 Let daarop dat daar nie staan: “aan hulle gawes” nie. Ook nie: “aan hulle emosies” nie. Ook nie: “aan hulle ywer” nie.

Nie een van die drie pas genoemde dinge is op sigself boos nie, en al drie is begeerlik. Tog is die Pinksterbeweging soos ons dit vandag ken, gebou op die valse uitgangspunt dat iemand nie met die Heilige Gees gedoop is tensy hy as bewys in tale praat nie.

Daar kan min twyfel bestaan dat die eerste uitstorting van die Gees waarvan Handelinge praat, ’n emosionele ervaring was. Trane van blydskap het waarskynlik vrylik gevloei. Harde oorwinningskrete het dalk in die straat weerklink. Tog word Christene nie aan hulle emosies geken nie. Net soos die Pinksterbeweging op ’n valse uitgangspunt gebou is, het ander probeer sê dat jy nie met die Gees gedoop is tensy jy ’n uiters emosionele ervaring gehad het nie. Ons emosionele samestelling verskil baie, en ons moet uiters versigtig wees om ander mense emosioneel soos ons te probeer laat reageer. Daarmee gesê, dit lyk vreemd om te dink dat ’n mens vergifnis ontvang, van die mag van sonde bevry word, met vreugde gevul word, liefde in jou hart versprei word … en dit alles sonder dat daar enige emosie in jou opkom.

Die mans en vroue in daardie bovertrek was waarskynlik (van nature) ywerig vir God. Maar die gawes, emosies en ywer is alles nie ter sake nie. Ek het mense gesien wat ’n emosionele ervaring gehad het, maar die doop met die Heilige Gees misgeloop het. En ek het uiters ywerige mense gesien, ywerig vir God, wat ook die wedergeboorte deur die Gees misgeloop het. Dit blyk gewoonlik uit die gesindheid, want baie is ywerig vir Bybelse waarhede, beoefen die regte verordeninge en het die growwe sondes van die vlees, soos drinkery, vloek en hoerery, afgeskud. Baie beoefen selfs beskeie kleredrag en hoofbedekkings, en het moontlik ook die leerstellings van nie-verset en die nie-opeenhoping van rykdom aangeneem. Maar Christene word nie aan hulle godsdienstige ywer geken nie.

Yweraars struikel dikwels oor die sondes van die gees, oor hulle gesindhede. Ander probeer dalk met hulle praat oor die gees waarin hulle optree, maar hulle kan dit eenvoudig nie insien nie … hulle het nie die Gees van Christus binne-in hulle om “die koninkryk van God te sien” nie. Al wat hulle kan sien, is dat hulle hulle uiterlik aan baie van Jesus se leringe aangepas het—en dit is wonderlik dat hulle dit gedoen het!

Maar die Heilige Gees doen ’n transformerende werk aan die binnekant wat nie nageboots of deur die vlees opgewerk kan word nie. Groot entoesiasme dryf yweraars voort, en hulle glo verkeerdelik dat die Gees van God hulle dwing, terwyl hulle in werklikheid slegs deur hulle godsdienstige ywer gedryf word. Ek herhaal dat daar niks verkeerd is met groot ywer vir God nie. Eenvoudig gestel, groot ywer en die Heilige Gees is egter nie sinonieme nie. Pilgram Marpeck, ’n Suid-Duitse anabaptis, het dit so verduidelik:

Ag, my broeders, hoe ywerig en versigtig moet ons nie waak dat ons nie ons eie ingewing [vir dié] van die Heilige Gees aansien, en ons eie weg [vir] die weg en wandel van Christus nie. …

Ek het dit in myself ervaar, en ook deur die vertellings in Bybelse geskrifte, dat natuurlike vroomheid die kwaad haat en ywerig is oor die goeie … dat [onbekeerde yweraars] daardeur oorweldig en met ywer gedryf word en hulle aansienlik beywer.

Dit is dus nie die dwingende invloed van die Heilige Gees van Christus nie, en hulle word daardeur ook nie kinders nie. … Selfs vandag … tree baie mense uit ywer vir die goeie op, sonder dat hulle enigiets anders weet of vermoed as dat die Heilige Gees hulle dryf. …

Ek skryf dit alles sodat elkeen goed kan sien wat hom dryf, uit watter bron dit vloei en uit watter bron sy dryfkrag kom. Die diensknegte weet dit nie. Die vriende of kinders weet egter wat hulle Here doen en waarom die dwingende invloed van die Heilige Gees in hulle is.⁹

Deelgenote van die goddelike natuur

Thomas von Imbroich was ’n Switserse Broeder in die vroeë dae van die anabaptistiese beweging. Hoewel hy in sy laat twintigs die marteldood gesterf het, het hy gepreek en gehelp om ’n aantal gemeentes langs die Rynrivier te stig. Terwyl hy in die gevangenis was, het hy ’n wyd gebruikte uiteensetting van sy geloof geskryf. Oor die bewys van wedergeboorte deur die Heilige Gees sê hy die volgende:

Met hierdie woorde [Joh. 3:6-8] dui Christus aan dat die wedergebore mens geestelik word en uit die Gees gebore word met ’n geestelike natuur, soos Petrus sê. (2 Pet. 1; Rom. 8; Hand. 17; Joh. 14) “Julle kan ontkom aan die verdorwenheid wat deur begeerte in die wêreld is, en deelgenote word van die goddelike natuur.” Hieraan kan elkeen weet of hy uit die Gees gebore is, naamlik as hy die eienskappe van die Gees het, net soos iemand wat uit die vlees gebore is die eienskappe van die vlees het—elkeen binne sy eie sfeer (Joh. 3; 1 Kor. 15). Voëls het hulle besondere natuur; so ook wilde diere; en net so mense. Elke mens se ingesteldheid stem ooreen met dit waaruit hy gebore is. Die mens wat uit die Gees gebore is, is dus geestelik ingestel (Rom. 8), soos Paulus sê: “Almal wat deur die Gees van God gelei word, dié is kinders van God.”¹⁰

Dié wat só uit hierdie geestelike saad van Abraham gebore is, sal geestelike vrugte voortbring; dit wil sê, allerhande goedhartigheid, geregtigheid en waarheid: Hulle is gehoorsaam aan hulle Vader; hulle onderhou sy gebooie en volg sy voorskrifte (Ef. 5; Joh. 10, 14, 15; Jes. 55); hulle laat ’n goddelose lewenswyse vaar (Rom. 12) en word nie aan die wêreld gelykvormig nie; hulle soek die dinge daarbo, waar Christus is, en nie die dinge op aarde nie; hulle maak hulle sondige vlees dood en kruisig dit (Kol. 3); hulle volg in die voetspore van Jesus (hulle voorganger) in droefheid, ellende en vervolging, en is aan Hom gehoorsaam tot die dood toe (Gal. 3; 1 Pet. 2; Heb. 11). Ons sê dus dat dié wat só deur die Gees van God gedryf word, die geestelike nakomelinge van Abraham en kinders van God is (Rom. 4, 8).

Al die Skrifgedeeltes wat hierbo aangehaal is, getuig dus dat niemand uit God gebore is wat nie sulke geloof het en nie die Heilige Gees as waarborg van ons erfenis ontvang het nie (Ef. 1).¹¹

Genade!

Jy het waarskynlik die gewone definisies van genade gehoor. Hans Betz, ’n vroeë anabaptis wat ’n aantal liedere geskryf het wat die kern van die oorspronklike Ausbund gevorm het,¹² het genade eenvoudig omskryf. In lied nommer 88 skryf hy:

God se genade is die Heilige Gees, wat ook die Trooster genoem word …
As die Heilige Gees jou dan lei, sodat jy nie aan die sonde toegee nie, het God jou opnuut gebore laat word, in Jesus Christus, sy Seun.

Ek is seker Hans het nie bedoel dat genade en die Heilige Gees altyd sinoniem is nie. Tog daag ek jou uit om deur die Nuwe Testament te lees en “die Heilige Gees” in elke plek te sit waar jy die woord “genade” lees. Byvoorbeeld: “Want deur die Heilige Gees is julle gered, deur die geloof …” Ef. 2:8 Die Heilige Gees red ons in die ware betekenis van verlossing, naamlik om te red of te behou. Deur die vervulling met die Heilige Gees ontvang ons krag om die self, die vlees, die wêreld en selfs die duiwel self te oorwin. Dít is genade, werklik ’n vrye gawe! Hand. 2:38; 10:45

“Want julle is nie onder die wet nie, maar onder die Heilige Gees …” Rom. 6:14 As ons onthou dat die swakheid van die Wet was dat dit nie voorsiening gemaak het vir hereniging met God in die gees nie, kan ons verstaan waarom die Nuwe Verbond soveel beter as die Ou Verbond is. Nou kan die gelowige onder die krag van die Heilige Gees leef! Onder die Gees, maar bo die Wet!

Hoe om die Gees te ontvang

Een van die grootste strydpunte van die vroeë kerk was die stryd teen daardie Jode wat nie verstaan het dat die Mosaïese Wet nie op die gelowiges uit die heidene van toepassing gemaak moes word nie. Hulle is Judaïseerders genoem en het gevoel dat die Wet selfs ná sy vervulling onderhou moes word. In sy stryd teen hierdie idee het Paulus vir die Galasiërs ’n vraag gestel wat hulle tot nadenke moes stem: “Het julle die doop met die Heilige Gees ontvang omdat julle die Wet so volmaak onderhou het, of het julle die doop met die Heilige Gees ontvang omdat julle in Jesus geglo het?” Gal. 3:2

Natuurlik het hulle almal geweet dat die vrye gawe van die Gees gekom het omdat hulle in Jesus as die beloofde Profeet, Priester en Koning geglo het; die Wet het geen voorsiening gemaak om die vervulling met die Gees te ontvang nie. Paulus het toe op die eerste vraag ’n soortgelyke vraag laat volg: “Het die persoon wat julle in die ervaring van die vervulling met die Gees gelei het, dit gedoen deur gehoorsaamheid aan die seremoniële wette te verkondig, of deur geloof in Jesus te verkondig?” Weer eens het hulle geweet dat dit deur Jesus gekom het, nie deur die seremoniële wette te onderhou nie.

Sterf om te lewe

Hans Betz, die liedereskrywer wat vroeër genoem is, het in een van sy liedere die volgende gesê:

Verstaan wat gebeur: wanneer die dood intree, wanneer ’n mens sy vlees verloën, ontvang die mens dan van Jesus Christus die lewendmakende doop. Johannes noem dit vuur en Gees; dit alleen maak heilig en rein en bring gemeenskap met God.

Wie ook al hierdie doop ontvang, word in die dood van Christus ingeplant; al sy begeertes word so gekruisig, en daardeur word hy opnuut gebore. Hierdie geboorte het in Jesus Christus deur water en Gees plaasgevind.¹³

Die geheim om die “lewendmakende doop” van die Heilige Gees te ontvang, is om te sterf; om in geloof aan ons eie wil te sterf, met die vertroue dat Jesus ons op die regte pad sal lei. Hierdie “formule”—as ons dit enigsins ’n formule durf noem—was grondliggend aan die vroeë anabaptisme; ons kan waarskynlik hierdie tydskrif met hulle aanhalings oor die onderwerp vul. Hulle het die Duitse woord gelassenheit gebruik om dit te beskryf: ’n “loslaat” van ons eie wil, en die oorplasing van daardie wil in God se hande. Dit is die afsterwe van ons beheer oor ons eie lewe; ons onderwerp ons eenvoudig aan gehoorsaamheid aan alles wat God deur Christus gesê het. As jy in iemand glo, sal jy doen wat daardie persoon sê.

Dit is ook ’n afstanddoening van materialisme, roem en gewone, outydse plesiersoekery. Jesus, aan wie ons ons wil onderwerp, het vir ons gesê dat ’n mens nie sy dissipel kan wees tensy hy “alles wat hy besit, verlaat” nie.

Die gebrek in ons tyd

Daardie woord “alles” is die sleutel om die gebrek aan ware krag van die Heilige Gees in ons kerke vandag te verstaan. Materialisme woeker, so erg dat iemand wat selfs net voorstel dat Jesus werklik bedoel het—ek bedoel werklik bedoel het—dat ’n mens rykdom moet aflê, maklik ’n paar klappe om die ore kan kry … selfs in konserwatiewe anabaptistiese kerke. As ’n mens voorstel dat “alles” beteken dat jongmense (en oueres ook) afstand moet doen van sport en plesiersoekery, kan jy as ’n “wettiese” bestempel word. As ’n mens voorstel dat “alles” werklik “alles” beteken, dat “verlaat” werklik “verlaat” beteken, en dat “kan nie” “onmoontlik” beteken, lyk dit of jy in die “fanatikus”-klas beland.

Maar Jesus het werklik bedoel wat Hy gesê het. Dit is onmoontlik om sy dissipel te wees sonder om alles te verlaat. Ons kan ’n ywerige gehoorsaamheid aan sekere Bybelse leringe opneem, maar nooit werklik vir die self sterf nie. Ons kan die volmaakte teologie vind en dit uiters duidelik uiteensit, maar nooit saam met Christus sterf nie. Ons kan na die uithoeke van die aarde gaan en vir die onbereikte stamme in afgeleë streke preek, terwyl ons die geriewe van die moderne lewe afsê … en tog nooit alles verlaat het nie. Om alles te verlaat, is die kruis wat ons moet opneem, die koste wat ons moet bereken voordat ons ’n dissipel word.

Leonhard Schiemer was ’n Oostenrykse bekeerling tot die anabaptisme. Hy het net nege maande as anabaptis geleef voordat hy die marteldood gesterf het, maar het in daardie kort tydjie ongeveer 200 ander mense bygewin. Terwyl hy in die gevangenis was, het hy verskeie traktate en ’n brief geskryf aan die gemeente waar hy as ouderling georden is. In daardie brief sê hy die volgende oor die opneem van die kruis:

“Wie my dissipel wil wees,” sê Christus, “moet My volg.” Elders sê Hy: “Sonder My kan julle niks doen nie.” Petrus sê: “Wie in die vlees ly, het met die sonde afgereken.”

Die eerste lig was ons tugmeester totdat die ander lig—Christus, wat die lig van die wêreld is—gekom het. Wanneer sy Gees in my kom, is ek nie meer onder die tugmeester nie, maar onder die genade. Wanneer dit gebeur, hou die wet van werke, sonde, dood en liggaamsdele op, en begin die wet van die Gees, geloof, lewe en die hart. Maar hierdie Gees word aan niemand gegee tensy hy hom eers aan die kruis en die tugtiging van die Here onderwerp nie.

Die koninkryk van God binnegaan

Dirk Philips het ’n lang traktaat geskryf met die titel “Die nuwe geboorte en die nuwe skepsel”. As afsluiting het hy die volgende gesê. Hy stel dit so goed dat ons hierdie afsluiting gebruik om die artikel mee af te sluit:

Ter afsluiting sê ek dit: die wedergebore kinders van God en nuwe skepsels in Christus Jesus is dié wat deur Christus Jesus uit God die hemelse Vader weergebore is, en deur die Heilige Gees vernuwe en geheilig is; hulle het deelgenote geword van die goddelike natuur, van die wese van Jesus Christus en van die karakter van die Heilige Gees.

Hulle is dié wat vir die sonde gesterf het en steeds daagliks meer en meer sterf, en geregtigheid ervaar; dié wat nooit in hulleself roem nie, maar slegs in die kruis van die Here Jesus Christus, deur wie die wêreld vir hulle gekruisig is en hulle vir die wêreld; dié wat in ware geloof volgens die reël van Christus wandel en in sy voetspore volg, wat niemand volgens die vlees ken nie; dié wat nie smag na wat menslik is nie, maar na wat goddelik is.

Kortom, hulle is regverdig en doen wat reg is, net soos God, uit wie hulle gebore is, regverdig is; hulle is gesind soos Christus Jesus en word deur die Heilige Gees gedryf.

Waar dit gebeur, sien ’n mens die koninkryk van God, daar kom ’n mens in die koninkryk van die hemel; daar is ’n nuwe skepsel in Christus Jesus. ~