Velen van ons hebben in onze jeugd gedroomd over het ideale huwelijk. We hebben ons voorgesteld getrouwd te zijn met iemand die onvoorwaardelijk van ons houdt en opgewekt al onze eigenaardigheden accepteert. In Efeziërs 5:22-33 vinden we precies zo’n huwelijk. Hier vergelijkt de apostel Paulus de relatie tussen man en vrouw met de intieme relatie tussen Jezus Christus en Zijn bruid, de kerk. Hij gaat zo moeiteloos over van de relatie tussen man en vrouw naar die tussen Christus en Zijn bruid, dat we ons afvragen waarop zijn voornaamste aandacht gericht was. In vers 22 draagt hij vrouwen op: …onderwerp u aan uw eigen man, zoals aan de Heer. Vervolgens draagt hij in vers 25 mannen op: …heb uw vrouw lief, zoals ook Christus de kerk heeft liefgehad….
Paulus vat deze passage samen met de woorden: Dit geheimenis is groot; maar ik spreek met het oog op Christus en de kerk. –Ef 5:32. Deze treffende parallel brengt ons tot de overtuiging dat het huwelijk bedoeld is als een volledige weerspiegeling van de intense, zelfopofferende relatie die Christus liet zien toen Hij een bruid voor Zichzelf verwierf. Deze beeldspraak is zo krachtig dat we alleen maar kunnen geloven dat God vanaf de schepping het huwelijk zo heeft ontworpen dat het Zijn hartstochtelijke liefde voor ons weerspiegelt.
Paulus schreef: Mannen, heb uw vrouw lief, zoals ook Christus de kerk heeft liefgehad en Zichzelf voor haar heeft overgegeven; –Ef 5:25. Als we het leven van Jezus tijdens Zijn korte verblijf hier op aarde bekijken, zien we niets dan zelfopoffering ten bate van anderen. We zien geen spoor van eigenbelang. Juist deze onbaatzuchtige overgave van Zijn leven maakt het evangelie zo krachtig aantrekkelijk voor velen.
In 2 Kor 5:14 schreef Paulus: Want de liefde van Christus dringt ons…. Dit is de aard van het evangelie. Christus’ grote liefde voor ons beweegt ons ertoe Hem op onze beurt lief te hebben. Deze wederkerige liefde leidt tot een leven van toegewijde dienst, wat we soms gehoorzaamheid noemen. Als u als man verlangt naar een vrouw die er vreugde in schept u toegewijd te dienen, leer dan lief te hebben zoals Christus liefhad.
I. Christus had een ‘zelfopofferende liefde’
Filippenzen hoofdstuk twee wordt soms de ‘grote kenosis’ van Christus genoemd. Het Griekse woord kenoo dat in vers zeven voorkomt (Maar heeft Zichzelf ontledigd), betekent ‘uitgieten’. Toen Jezus naar de aarde kwam, legde Hij Zijn positie bij de Vader af en trad Hij het leven op planeet aarde binnen via een twijfelachtige ontvangenis (menselijk gesproken), als zoon van een eenvoudige, maagdelijke boerenmeid. Dat was de status die Hij aannam. Hij koos ervoor Zich met de gevallen mensheid te vereenzelvigen, hoewel Hij alle recht had aanspraak te maken op gelijkheid met God.
In de hof van Getsemane toonde Jezus ‘zelfopofferende liefde’ toen Hij …bad en zei: Mijn Vader, als het mogelijk is, laat deze drinkbeker aan Mij voorbijgaan; maar niet zoals Ik wil, maar zoals U wilt. –Mat 26:39. Door Zijn leven en Zijn zelfopofferende dood liet Hij ons zien dat intimiteit in een relatie alleen gevonden kan worden wanneer we onszelf in die relatie verliezen. De grote plaag van onze tijd is zelfliefde en zelfingenomenheid. Paulus schreef aan Timotheüs: …dat er in de laatste dagen zware tijden zullen aanbreken. Want de mensen zullen liefhebbers van zichzelf zijn… –2 Tim 3:1-2
We zien deze profetie in vervulling gaan met de opkomst van sociale netwerken. Hoewel die beweren een platform te zijn waar mensen contact met elkaar kunnen leggen, zijn ze in werkelijkheid een platform voor zelfpromotie. Deze obsessie met het zelf is ‘gevaarlijk’, omdat ze intimiteit in relaties tegenwerkt en fataal kan zijn voor een huwelijk. Intimiteit in het huwelijk is afhankelijk van de bereidheid van twee mensen om hun persoonlijke identiteit los te laten en een nieuwe gezamenlijke identiteit aan te nemen.
II. Christus had een ‘trouwe liefde’
En vóór het feest van het Pascha, toen Jezus wist dat Zijn uur gekomen was dat Hij uit deze wereld zou overgaan naar de Vader, heeft Hij de Zijnen, die in de wereld waren en die Hij liefhad, liefgehad tot het einde. –Joh 13:1. Christus toonde trouwe liefde, zelfs wanneer Hij werd afgewezen. Johannes schreef: Hij kwam tot het Zijne, maar de Zijnen hebben Hem niet aangenomen. –Joh 1:11
Mattheüs schreef: Dit alles is geschied, opdat de Schriften van de profeten vervuld zouden worden. Toen verlieten alle discipelen Hem en vluchtten. –Mat 26:56. Het is één ding om mensen lief te hebben die ons ook liefhebben. Jezus zei dat zelfs de tollenaars dat doen. Jezus toonde liefde aan degenen die Hem haatten, aan degenen die Hem verraadden, aan degenen die Hem verloochenden, en Hij bad zelfs voor degenen die Hem kruisigden. Zijn liefde werd gedragen door een verbondsverplichting. Hij was …het Lam dat geslacht is vanaf de grondlegging van de wereld. –Openb 13:8. Niets liet Hij toe Hem van Zijn eeuwige doel af te brengen.
Onze samenleving heeft het begrip verbond verloren; daarom zijn er zoveel gebroken huwelijken. Zelfs veel kerken die ‘verbondstheologie’ aanhangen als het om redding gaat, passen diezelfde verbondsprincipes niet toe op het huwelijk. Maleachi zegt duidelijk dat het huwelijk een verbond is: …zij is toch uw metgezellin en de vrouw van uw verbond. –Mal 2:14. Bijbelse verbondsliefde is liefde die blijft bestaan, ongeacht of zij wordt beantwoord.
De meest dramatische onthulling van verbondsliefde vinden we bij de profeten. De boodschap van de profeten is vooral die van een hartstochtelijke minnaar, ‘God’, die Zijn ontrouwe vrouw, ‘Israël’, oproept naar Hem terug te keren: …bekeer u, bekeer u van uw slechte wegen, want waarom zou u sterven, huis van Israël? –Ezech 33:11. Jesaja schreef: Zoek de HEERE terwijl Hij te vinden is, roep Hem aan terwijl Hij nabij is. Laat de goddeloze zijn weg verlaten, de man van ongerechtigheid zijn gedachten; laat hij zich bekeren tot de HEERE, dan zal Hij Zich over hem ontfermen, en tot onze God, want Hij vergeeft veelvuldig. –Jes 55:6-7
Hoewel Israël keer op keer tegen de Heer in opstand kwam, zien we toch dat Gods liefde voor haar standvastig en onveranderd was. God bleef trouw aan Zijn verbondsbelofte, ook al knielde Zijn bruid neer bij heidense altaren. Deze eigenschap van trouwe verbondsliefde leidde tot de komst van een Verlosser. God deed een belofte in de hof van Eden: En Ik zal vijandschap teweegbrengen tussen u en de vrouw, en tussen uw nageslacht en haar Nageslacht; Dat zal u de kop vermorzelen, en u zult Het de hiel vermorzelen. –Gen 3:15. Deze belofte werd ongeveer vierduizend jaar later in Christus vervuld.
Op onze trouwdag beloven we elkaar lief te hebben ‘tot de dood ons scheidt’. Deze belofte doen we in geloof. Niemand kan op de trouwdag weten wat die belofte in de loop van een leven kan kosten. De prijs is niet van belang voor de toewijding als er sprake is van een blijvende, bestendige liefde, geworteld in Gods eeuwige trouw, met Hem als onze getuige.
III. Christus’ liefde omvatte lijden
Een kenmerk van onze op zichzelf gerichte generatie is het idee dat ik niet zou hoeven lijden in een relatie. Dit is een product van onze hedonistische, op genot gerichte samenleving. Het dringt door in onze anabaptistische cultuur naarmate we welvarender worden en de scheidslijnen tussen ons en de wereld steeds vager worden. Het gevolg van deze denkwijze is dat jonge mensen het huwelijk ingaan met de gedachte: ‘Mijn partner zal mij dienen en ik zal als een prins of prinses kunnen leven.’
Ons anabaptistische geloof en erfgoed zijn tot op de dag van vandaag bewaard gebleven dankzij mannen en vrouwen die begrepen dat een relatie met Christus inhoudt dat je je kruis draagt. Er zijn talloze verhalen over gezinnen die ter wille van het evangelie hun vaderland en alles wat ze bezaten achterlieten.
Het idee dat je bereid bent te lijden binnen een relatie, wordt duidelijk onderwezen in de brief van Petrus. Petrus schreef aan een kerk die de laaiende vuurproef van vervolging doorstond. Hij spoorde hen aan het voorbeeld van Christus te overwegen, die leed voor een zaak die buiten Hemzelf lag. Omdat Christus dus voor ons in het vlees geleden heeft, moet u zich ook wapenen met dezelfde gedachte… –1 Petr 4:1. In hoofdstuk twee schrijft Petrus: Want dat is genade, wanneer iemand om het geweten voor God leed verdraagt doordat hij ten onrechte lijdt. –1 Petr 2:19. Enkele verzen later zegt hij: Want hiertoe bent u geroepen, omdat ook Christus voor ons geleden heeft; Hij laat ons zo een voorbeeld na, opdat u Zijn voetsporen zou navolgen. –1 Petr 2:21.
Nadat Petrus ons in hoofdstuk twee heeft opgeroepen bereid te zijn het voorbeeld van Christus’ lijden na te volgen, gaat hij in hoofdstuk drie verder met: Evenzo, vrouwen, wees uw eigen mannen onderdanig; opdat ook, als sommigen aan het woord ongehoorzaam zijn, zij door de levenswandel van de vrouwen zonder woorden gewonnen mogen worden, wanneer zij uw reine levenswandel in vreze waarnemen. –1 Petr 3:1-2. Christenen door de eeuwen heen hebben het lijden om goed te doen als een grote eer beschouwd. Pas in de afgelopen jaren is lijden om goed te doen als ‘misbruik’ beschouwd. Er zijn minstens drie krachten die ons begrip van lijden op negatieve wijze vormgeven.
1. Een egoïstische, op genot gerichte samenleving
Een daarvan is hierboven al beschreven: de hedonistische samenleving waarin we leven, waarin genot het levensdoel is.
2. Het welvaartsevangelie
Een tweede kracht is het welvaartsevangelie van gezondheid, rijkdom en voorspoed dat in veel evangelische kerken wordt verkondigd. De suggestie is dat ons leven zal overlopen van lichamelijk welzijn en materiële overvloed als we ervoor kiezen Christus te volgen. Deze opvatting is gebaseerd op de beloften aan het oude Israël in het Oude Testament van een land dat overvloeit van melk en honing. Wij geloven dat deze belofte in het kerktijdperk wordt vervuld in een leven dat overvloeit van de vrucht van de Geest: liefde, blijdschap, vrede, enzovoort. Deze vruchten kunnen midden in het lijden overvloedig aanwezig zijn. Sterker nog, wanneer anderen vruchten zien te midden van het lijden van iemand anders, vallen die juist het meest op en worden ze het meest gewaardeerd.
3. De feministische beweging
De derde invloed die tegenwoordig onze kijk op lijden vormgeeft, komt van de feministische beweging, die nadrukkelijk verklaart dat geen enkele vrouw in een huwelijksrelatie enig lijden of enige ontbering zou moeten ervaren. Daarom hebben we een samenleving van vrouwen met een eigen loopbaan, een eigen salaris en een eigen bankrekening. Wat een groot verschil met het getuigenis van gelovige vrouwen zoals Sara, die …Abraham gehoorzaamde en hem heer noemde. U bent haar dochters, als u goeddoet en u niet laat afschrikken door enige angst. –1 Petr 3:6
Lijden ten bate van de relatie is door Christus ingezet en door duizenden trouwe christenen in de loop van het kerktijdperk nagevolgd. De woorden van de apostel Petrus en het getuigenis van trouwe christenen dagen ons uit lijden te aanvaarden als een teken van de echtheid van ons geloof.
IV. Christus had een heiligende liefde
Gods plan toen Hij ons schiep, was dat wij heilig zouden zijn zoals Hij heilig is, zodat we innige gemeenschap met Hem kunnen ervaren. Maar de mensheid kwam tegen God in opstand, en daarom beloofde Hij een Verlosser. In de tussentijd voerde Hij een noodplan in dat bedoeld was om te voorkomen dat de mensheid zichzelf zou vernietigen: ‘de wet’.
Het was echter nooit Gods bedoeling dat onze relatie met Hem door de wet zou worden beheerst. Hij verlangt naar een liefdesrelatie met ons, daarom zond Hij Zijn Zoon naar ons toe en overweldigde Hij ons met Zijn liefde. Nu beantwoorden wij Zijn liefde, niet uit angst voor het oordeel, maar als reactie op Zijn overweldigende liefde. Dit wordt het duidelijkst verwoord in Romeinen: Want wat voor de wet onmogelijk was, omdat zij krachteloos was door het vlees [beperkt tot wat in het vlees kon worden volbracht], heeft God gedaan: Hij heeft Zijn eigen Zoon gezonden in een gedaante gelijk aan het zondige vlees en dat omwille van de zonde, en de zonde veroordeeld in het vlees [heeft voldaan aan de rechtvaardige eisen van de wet], opdat de rechtvaardige eis van de wet [de volledige en volkomen vervulling van de wet] vervuld zou worden in ons, die niet naar het vlees wandelen, maar naar de Geest. –Rom 8:3-4
Jezus bracht door liefde tot stand wat nooit door de strenge eisen van een strafwetboek tot stand gebracht had kunnen worden. Hij legde de lat voor gerechtigheid hoger. Want Ik zeg u: Als uw gerechtigheid niet overvloediger is dan die van de schriftgeleerden en de Farizeeën, zult u het Koninkrijk der hemelen beslist niet binnengaan. –Mat 5:20. Hij liet ons zien hoe we moeten leven en liefhebben. Zijn zelfopofferende dood voldeed aan de strafeisen van de wet. Door Zijn opstanding, hemelvaart en de uitstorting van de Heilige Geest heeft Hij gelovigen in staat gesteld te leven en lief te hebben zoals Hij deed.
Paulus spoort ons aan op dezelfde manier met elkaar om te gaan in het huwelijk: Mannen, heb uw vrouw lief, zoals ook Christus de kerk heeft liefgehad en Zichzelf voor haar heeft overgegeven, opdat Hij haar zou heiligen, door haar te reinigen met het waterbad door het woord, opdat Hij haar in heerlijkheid voor Zich zou plaatsen, een kerk zonder smet of rimpel of iets dergelijks, maar heilig en smetteloos. –Ef 5:27. Jezus kwam naar de aarde om een bruid voor Zichzelf te verwerven. Zij was geen mooie, stralende bruid die vol verwachting op Zijn komst wachtte. Zij was door de zonde mismaakt en leefde in opstand tegen Hem: Hij kwam tot het Zijne, maar de Zijnen hebben Hem niet aangenomen. –Joh 1:11. Door Zijn geduldige, volhardende liefde veranderde Hij Zijn bruid in een schitterende, stralende bruid, die vol ontzag voor Hem staat en Hem vreugdevol aanbidt en vereert.
Heeft uw vrouw vlekken en rimpels? Zijn er houdingen die u anders zou willen zien? Of zijn er angsten en onzekerheden die haar vrijheid en vreugde belemmeren? U zou kunnen eisen dat ze verandert en haar verwijten kunnen maken omdat ze niet aan uw verwachtingen voldoet. Die aanpak zou vergelijkbaar zijn met die van de wet. Ze zou haar beperkingen uitvergroten en haar angsten versterken. Of u kunt van haar houden ondanks haar vlekken en rimpels. Met woorden van medeleven en bemoediging kunt u haar motiveren boven haar angsten uit te stijgen, net zoals Christus Zijn bruid heiligt door Zijn woord. Jezus liet zien dat liefde kan bereiken wat harde eisen nooit kunnen. Paulus leerde dat dit een fundamenteel principe van het huwelijk is. Het is bedoeld als een relatie waarin liefde de drijvende kracht is.
V. Het grote geheimenis
Paulus besloot zijn uiteenzetting over het huwelijk met de woorden: Dit geheimenis is groot; maar ik spreek met het oog op Christus en de kerk. –Ef 5:32. Een geheimenis in Bijbelse taal is niet iets wat niet begrepen kan worden, maar iets wat alleen begrepen kan worden door degenen die de Waarheid door het geloof ontvangen en aannemen. Het wordt aan oprechte christenen geopenbaard; voor anderen blijft het verborgen.
Als gelovigen in Jezus mogen we een perspectief op het huwelijk begrijpen dat velen nauwelijks kunnen bevatten: dat zelfopofferende liefde de deur naar intimiteit opent, dat verbondsliefde de sleutel is tot levenslange vervulling, dat onze bereidheid voor de relatie te lijden de echtheid van onze liefde bewijst, en ten slotte dat onvoorwaardelijke liefde de doeltreffendste manier is om verandering bij onze partner te bevorderen.
Deze principes hebben zich in de loop der tijd bewezen en zijn op de Bijbel gebaseerd. Ze vormen de grondslag van het evangelie en zijn een fundamenteel onderdeel van onze op het Koninkrijk gebaseerde anabaptistische theologie. Als ze trouw worden toegepast, zullen ze elk huwelijk veranderen.
