Wengi wetu, tulipokuwa vijana, tuliwazia ndoa bora. Tulijiona tukiolewa na mtu anayetupenda bila masharti na anayevumilia kwa furaha kila upekee wetu. Katika Waefeso 5:22-33 tunapata ndoa ya namna hiyo. Hapa Mtume Paulo analinganisha uhusiano wa mume na mke na uhusiano wa karibu kati ya Yesu Kristo na bibi-arusi wake, Kanisa. Anahamia kwa urahisi sana kutoka kwenye uhusiano wa mume na mke hadi ule wa Kristo na bibi-arusi wake hivi kwamba tunabaki tukijiuliza ni upi uliokuwa lengo lake kuu. Katika mstari wa 22, anawaagiza wake …watiini waume zenu wenyewe, kama kumtii Bwana. Kisha katika mstari wa 25, anawaagiza waume …wapendeni wake zenu, kama Kristo naye alivyolipenda Kanisa….
Paulo anatoa muhtasari wa kifungu hiki kwa kusema Hili ni fumbo kuu; ila mimi nanena habari ya Kristo na Kanisa. –Efe 5:32. Ulinganifu huu wa kuvutia unatufanya tuamini kwamba kusudi la ndoa ni kuakisi kikamilifu uhusiano wenye nguvu, wa kujitoa mhanga, ambao Kristo alionyesha alipokuwa akijipatia bibi-arusi. Taswira hii ina nguvu sana hivi kwamba tunaweza tu kuamini kwamba tangu wakati wa uumbaji, Mungu alibuni ndoa ili ionyeshe upendo wake wa dhati kwetu.
Paulo aliandika, Enyi waume, wapendeni wake zenu, kama Kristo naye alivyolipenda Kanisa, akajitoa kwa ajili yake; –Efe 5:25. Tunapoutazama maisha ya Yesu katika muda mfupi aliokaa hapa duniani, hatuoni chochote isipokuwa kujitoa mhanga kwa manufaa ya wengine. Hatuoni hata dalili ya kujitumikia mwenyewe. Kujitoa huku bila ubinafsi kwa ajili ya wengine ndiko kunakoufanya Injili ivutie sana watu wengi.
Katika 2 Kor 5:14, Paulo aliandika, Maana upendo wa Kristo watubidisha…. Hii ndiyo asili ya Injili. Upendo mkuu wa Kristo kwetu unatuhimiza tumpende naye kwa kumrudishia upendo. Upendo huu wa pande zote huleta maisha ya utumishi wa kujitoa, ambao wakati mwingine tunauita utii. Ikiwa wewe kama mume unatamani kuwa na mke anayefurahia kukutumikia kwa moyo wote, jifunze kupenda kama Kristo alivyopenda.
I. Kristo alipenda kwa “upendo wa kujitoa mhanga”
Wakati mwingine sura ya pili ya Wafilipi huitwa “kenosis kuu” ya Kristo. Neno la Kigiriki kenoo linalopatikana katika mstari wa saba (Alijifanya kuwa hana utukufu), linamaanisha “kumwaga”. Alipokuja duniani, Yesu aliweka kando cheo chake pamoja na Baba na akaingia katika maisha kwenye sayari ya dunia kupitia mimba yenye utata (kwa mtazamo wa kibinadamu), akiwa mwana wa msichana mnyenyekevu, bikira, na maskini. Huo ndio utambulisho aliouchukua. Alichagua kujihusisha na wanadamu walioanguka katika dhambi, ingawa alikuwa na haki yote ya kudai usawa na Mungu.
Katika Bustani ya Gethsemane, Yesu alionyesha “upendo wa kujitoa mhanga” alipo…omba, akisema, Ee Baba yangu, ikiwezekana, kikombe hiki kiniepuke; walakini si kama nitakavyo mimi, bali kama utakavyo wewe. –Mt 26:39. Kupitia maisha yake na kifo chake cha kujitoa mhanga, alituonyesha kwamba ukaribu katika uhusiano hupatikana tu kwa kujisahau ndani ya uhusiano huo. Janga kuu la siku zetu ni kujipenda na kujishughulisha kupita kiasi na nafsi zetu. Paulo alimwandikia Timotheo …ya kuwa siku za mwisho kutakuwako nyakati za hatari. Maana watu watakuwa wenye kujipenda wenyewe… –2Tim 3:1-2
Tunaona unabii huu ukitimia kwa kuibuka kwa mitandao ya kijamii. Ingawa inadai kuwa jukwaa ambako watu wanaweza kuwasiliana, kwa kweli ni jukwaa la kujitangaza mwenyewe. Kujishughulisha huku na nafsi ni “hatari” kwa sababu kunapinga ukaribu katika uhusiano na kunaweza kuua uhusiano wa ndoa. Ukaribu katika ndoa hutegemea watu wawili kuwa tayari kuachilia utambulisho wao binafsi na kukubali utambulisho mpya wa pamoja.
II. Kristo alipenda kwa “upendo mwaminifu”
Na kabla ya sikukuu ya Pasaka, Yesu hali akijua ya kuwa saa yake imekwisha kufika atoke katika ulimwengu aende kwa Baba, naye akiisha kuwapenda watu wake walio katika ulimwengu, aliwapenda upeo. –Yoh 13:1. Kristo alionyesha upendo mwaminifu, hata alipokabiliwa na kukataliwa. Yohana aliandika kwamba Alikuja kwake mwenyewe, wala walio wake hawakumpokea. –Yoh 1:11
Mathayo aliandika, Hayo yote yametukia ili maandiko ya manabii yatimizwe. Ndipo wanafunzi wote wakamwacha, wakakimbia. –Mt 26:56. Ni jambo moja kuwapenda wale wanaotupenda pia. Yesu alisema kwamba hata watoza ushuru hufanya hivyo. Yesu aliwapenda waliomchukia, waliomsaliti, waliomkana, na hata aliwaombea wale waliomsulubisha. Upendo wake ulitegemezwa na ahadi ya agano. Alikuwa …Mwana-Kondoo aliyechinjwa tangu kuwekwa misingi ya ulimwengu. –Ufu 13:8. Hakuruhusu jambo lolote limzuie kutimiza kusudi lake la milele.
Jamii yetu imepoteza ufahamu wa agano; kwa hiyo tuna ndoa nyingi zilizovunjika. Hata makanisa mengi yanayokubali “teolojia ya agano” kuhusu wokovu hushindwa kutumia kanuni hizo hizo za agano katika ndoa. Malaki anasema wazi kwamba ndoa ni agano—…lakini yeye ni mwenzako, na mke wa agano lako. –Mal 2:14. Upendo wa agano wa kibiblia ni upendo unaodumu, uwe unarudishiwa au usirudishiwe.
Ufunuo wa kuvutia zaidi wa upendo wa agano unapatikana katika Manabii. Ujumbe wa manabii unahusu hasa mpenzi mwenye shauku, “Mungu”, akimwita mke wake asiye mwaminifu, “Israeli”, arudi kwake—…geukeni, geukeni, mkaache njia zenu mbaya; mbona mnataka kufa, enyi nyumba ya Israeli? –Eze 33:11. Isaya aliandika: Umtafuteni Bwana maadamu anapatikana, mwiteni maadamu yu karibu; mtu mbaya na aache njia yake, na mtu asiye haki aache mawazo yake; na amrudie Bwana, naye atamrehemu; na arejee kwa Mungu wetu, naye atamsamehe kabisa. –Isa 55:6-7
Ingawa Israeli aliasi dhidi ya Bwana tena na tena, tunaona kwamba upendo wa Mungu kwake ulikuwa thabiti na haukubadilika. Mungu alikuwa mwaminifu kwa ahadi yake ya agano ingawa bibi-arusi wake alipiga magoti mbele ya madhabahu za kipagani. Sifa hii ya upendo mwaminifu wa agano ndiyo iliyoleta kuja kwa Mkombozi. Mungu alitoa ahadi katika Bustani ya Edeni—Nami nitaweka uadui kati yako na huyo mwanamke, na kati ya uzao wako na uzao wake; huo utakuponda kichwa, na wewe utamponda kisigino. –Mwa 3:15. Ahadi hii ilitimia katika Kristo miaka kama elfu nne baadaye.
Siku ya harusi yetu tunaahidi kupendana “mpaka kifo kitakapotutenganisha”. Hii ni ahadi inayotolewa kwa imani. Hakuna mtu anayeweza kujua siku ya harusi yake ahadi hiyo itamgharimu nini katika kipindi cha maisha yake yote. Gharama hiyo haina umuhimu ikilinganishwa na ahadi ya kujitoa ikiwa kuna upendo wa kudumu, uliojikita katika uaminifu wa milele wa Mungu, ambaye ni shahidi wetu.
III. Upendo wa Kristo ulikubali mateso
Sifa mojawapo ya kizazi chetu kinachojifikiria chenyewe ni dhana kwamba sipaswi kulazimika kuteseka katika uhusiano. Hii ni matokeo ya jamii yetu ya kufuata anasa na kutafuta raha. Dhana hii inaingia katika utamaduni wetu wa Anabaptisti tunapozidi kuwa na mali nyingi na mipaka ya utengano kati yetu na ulimwengu inapozidi kufifia. Matokeo ya mtazamo huu ni kwamba vijana wanaingia katika ndoa wakifikiri, “mwenzi wangu atanihudumia, nami nitaishi kama mwana wa mfalme au binti wa mfalme.”
Imani na urithi wetu wa Anabaptisti vimehifadhiwa hadi siku zetu na wanaume na wanawake walioelewa kwamba uhusiano na Kristo unahusisha kubeba msalaba. Kuna hadithi nyingi za familia zilizoacha nchi yao na kila kitu walichokuwa nacho kwa ajili ya Injili.
Dhana ya kukubali mateso katika uhusiano inafundishwa wazi katika waraka wa Petro. Petro alikuwa akiwaandikia kanisa lililokuwa likistahimili moto mkali wa mateso. Alikuwa akiwahimiza wafikirie mfano wa Kristo wa kuteseka kwa ajili ya jambo lililo nje ya nafsi zao. Basi kwa kuwa Kristo aliteswa katika mwili, ninyi nanyi jivikeni silaha ya nia iyo hiyo… –1Pet 4:1. Katika sura ya pili, Petro anaandika: Maana huu ndio wema, mtu akivumilia huzuni kwa sababu ya dhamiri yake kwa Mungu, akiteswa pasipo haki. –1Pet 2:19. Mistari kadhaa baadaye anasema: Kwa sababu ndio mlioitiwa; maana Kristo naye aliteswa kwa ajili yenu, akawaachia kielelezo, mfuate nyayo zake: –1Pet 2:21.
Baada ya kutuita tuwe tayari kuiga mfano wa Kristo wa kuteseka katika sura ya pili, Petro anaanza sura ya tatu kwa kusema, Vivyo hivyo, ninyi wake, watiini waume zenu; kusudi, ikiwa wako wasiolitii neno, wavutwe bila neno kwa mwenendo wa wake zao; wakiutazama mwenendo wenu safi pamoja na hofu. –1Pet 3:1-2. Kuteseka huku kwa ajili ya kutenda mema kumeonwa kuwa heshima kubwa na Wakristo wa kila kizazi. Ni katika miaka ya karibuni tu ndipo kuteseka kwa ajili ya kutenda mema kumechukuliwa kuwa “unyanyasaji”. Kuna angalau nguvu tatu zinazounda uelewa wetu wa mateso kwa njia hasi.
1. Jamii ya Ubinafsi Inayotafuta Raha
Jambo moja tayari limeelezwa hapo juu: jamii ya kufuata anasa (kujitolea kwa raha kama njia ya maisha) tunamoishi.
2. Injili ya Afya, Utajiri na Ufanisi
Jambo la pili ni injili ya afya, utajiri na ufanisi inayohubiriwa na makanisa mengi ya kiinjilisti. Dhana yake ni kwamba tukichagua kumfuata Kristo, maisha yetu yatafurika afya njema ya mwili na wingi wa mali. Uelewa huu unatokana na ahadi kwa Israeli ya kale katika Agano la Kale ya nchi itiririkayo maziwa na asali. Tunaamini ahadi hii inatimizwa katika kipindi cha kanisa kupitia maisha yanayofurika matunda ya Roho, kama vile upendo, furaha, amani, n.k. Inawezekana matunda haya yakastawi katikati ya mateso. Kwa kweli, wengine wanapoona matunda katikati ya mateso ya mtu mwingine, hapo ndipo yanaonekana zaidi na kuthaminiwa zaidi.
3. Vuguvugu la Ufeministi
Ushawishi wa tatu unaounda mtazamo wetu kuhusu mateso leo unatokana na vuguvugu la ufeministi, linalotangaza kwa ujasiri kwamba hakuna mwanamke anayepaswa kuteseka au kukosa mahitaji ya aina yoyote katika uhusiano wa ndoa. Kwa hiyo, tuna jamii ya wanawake wenye kazi zao wenyewe, wanaopokea mishahara yao wenyewe na kudumisha akaunti zao wenyewe za benki. Hili ni tofauti kubwa jinsi gani na ushuhuda wa wanawake wenye imani kama Sara, ambaye …alimtii Ibrahimu, akamwita bwana; nanyi mmekuwa watoto wake, mkitenda mema, wala msiogope kwa hofu yo yote. –1Pet 3:6
Kuteseka kwa ajili ya manufaa ya uhusiano kulianzishwa na Kristo na kuigwa na maelfu ya Wakristo waaminifu katika kipindi chote cha kanisa. Tunatiwa changamoto na maneno ya Mtume Petro na ushuhuda wa Wakristo waaminifu, tukubali mateso kama alama ya uhalisi wa imani yetu.
IV. Kristo alipenda kwa upendo unaotutakasa
Kusudi la Mungu alipotuumba lilikuwa tuwe watakatifu kama yeye alivyo mtakatifu, ili tuweze kuwa na ushirika wa karibu naye. Lakini wanadamu walimwasi Mungu, kwa hiyo akaahidi kumleta mkombozi. Kwa muda huo, alianzisha mpango mbadala uliokusudiwa kuwazuia wanadamu wasijiangamize, nao ulikuwa “Sheria”.
Hata hivyo, haikuwa kamwe nia ya Mungu kwamba uhusiano wetu naye utawaliwe na sheria. Anatamani kuwa na uhusiano wa upendo nasi, kwa hiyo alimtuma Mwana wake kwetu na kutufurika kwa upendo wake. Sasa tunamrudishia upendo wake, si kwa hofu ya hukumu, bali kama mwitikio wa upendo kwa upendo wake unaotuvuta. Dhana hii imeelezwa wazi zaidi katika Warumi Maana yale yasiyowezekana kwa sheria, kwa vile ilivyokuwa dhaifu kwa sababu ya mwili [ikiwa na mipaka ya yale ambayo yangeweza kutimizwa katika mwili], Mungu alimtuma Mwanawe mwenyewe katika mfano wa mwili ulio wa dhambi, na kwa ajili ya dhambi, akaihukumu dhambi katika mwili [akatimiza madai ya haki ya sheria]: ili maagizo ya sheria [utimilifu kamili wa sheria] yatimizwe ndani yetu, sisi tusioenenda kwa kufuata mwili, bali kwa kufuata Roho. –Rum 8:3-4
Yesu alitimiza kwa upendo yale ambayo yasingeweza kamwe kutimizwa kwa matakwa makali ya kanuni za adhabu. Aliinua kiwango cha haki. Maana nawaambia, Haki yenu isipozidi haki ya waandishi na Mafarisayo, hamtaingia kamwe katika ufalme wa mbinguni. –Mt 5:20. Alituonyesha jinsi ya kuishi na jinsi ya kupenda. Kifo chake cha kujitoa mhanga kilitimiza madai ya adhabu ya sheria. Kupitia ufufuo wake, kupaa kwake mbinguni, na kumiminwa kwa Roho Mtakatifu, amewawezesha waumini kuishi na kupenda kama yeye alivyofanya.
Paulo anatuhimiza tuhusiane katika ndoa kwa njia hii hii: Enyi waume, wapendeni wake zenu, kama Kristo naye alivyolipenda Kanisa, akajitoa kwa ajili yake; ili makusudi alitakase na kulisafisha kwa maji katika neno; apate kujiletea Kanisa tukufu, lisilo na doa wala kunyanzi wala lolote kama hayo; bali liwe takatifu lisilo na mawaa. –Efe 5:27. Yesu alikuja duniani ili ajipatie bibi-arusi. Hakuwa bibi-arusi mrembo, mwenye kung'aa, aliyekuwa akingojea kwa hamu kuwasili kwake. Alikuwa ameharibiwa na dhambi na aliishi katika uasi dhidi yake—Alikuja kwake mwenyewe, wala walio wake hawakumpokea. –Yoh 1:11. Kwa upendo wake wenye subira na usiokoma, aliubadilisha bibi-arusi wake akawa bibi-arusi mtukufu na mwenye kung'aa, anayemstaajabia na kumwabudu na kumtukuza kwa furaha.
Je, mke wako ana madoa na makunyanzi? Je, kuna mitazamo fulani ambayo ungependa ibadilike? Au je, kuna hofu na kutojiamini kunakozuia uhuru na furaha yake? Unaweza kumtaka abadilike na kumkaripia kwa kutotimiza matarajio yako. Njia hii ingefanana na ile ya sheria. Ingezidisha mapungufu yake na kuongeza mahangaiko yake. Au unaweza kumpenda licha ya madoa na makunyanzi yake. Kwa maneno ya huruma na kutia moyo unaweza kumchochea ayashinde hofu zake, kama tu Kristo anavyomtakasa bibi-arusi wake kwa neno lake. Yesu alionyesha kwamba upendo unaweza kutimiza yale ambayo matakwa makali hayawezi kamwe kutimiza. Paulo alifundisha kwamba hii ni kanuni ya msingi ya ndoa. Ndoa inakusudiwa kuwa uhusiano ambamo nguvu inayoongoza ni upendo.
V. Fumbo kuu
Paulo alihitimisha maelezo yake kuhusu ndoa kwa kusema: Hili ni fumbo kuu; ila mimi nanena habari ya Kristo na Kanisa. –Efe 5:32. Katika lugha ya Biblia, fumbo si jambo lisiloweza kueleweka, bali ni jambo linaloweza kueleweka tu na wale wanaopokea na kuikubali kweli kwa imani. Linafunuliwa kwa Wakristo waaminifu; limefichwa kwa wengine.
Kama waumini katika Yesu, tuna bahati ya kuelewa mtazamo wa ndoa ambao wengi hawawezi hata kuanza kuuelewa: kwamba upendo wa kujitoa mhanga hufungua mlango wa ukaribu, kwamba upendo wa agano ndio ufunguo wa utimilifu wa maisha yote, kwamba utayari wetu wa kuteseka kwa ajili ya uhusiano unathibitisha uhalisi wa upendo wetu, na hatimaye, kwamba njia yenye matokeo zaidi ya kuharakisha mabadiliko kwa mwenzi wetu ni upendo usio na masharti.
Kanuni hizi zimethibitishwa kwa muda na zimejengwa juu ya Biblia. Ni msingi wa Injili na sehemu ya msingi ya teolojia yetu ya Anabaptisti inayojengwa juu ya ufalme. Zikitumiwa kwa uaminifu, zitabadilisha ndoa yoyote.
