Helde

Die geskiedenis van ons wêreld is deur sy konflikte bepaal. Van die vroegste twiste tussen Kaïn en Abel tot die militêre operasies van die een-en-twintigste eeu het mense nooit opgehou om mekaar aan te val nie. Vredestyd is bloot ’n wagtyd vir die volgende stryd; verdrae en wapenstilstande is net vertragings in die geweld.

Die oorloë in die geestelike sfeer was net so lank en wreed soos die fisiese oorloë. Hierdie gevegte het ons bereik vanaf die vroegste dageraad van die tyd, toe hulle in die harte van Adam en Eva ontstaan het. Die stryd teen versoeking en opstand is in elk van ons teenwoordig, of dit erken word of nie. Min tree as oorwinnaars uit die stryd en vind ware vrede, en selfs daardie vrede is ’n waaksame vrede wat in ’n oomblik van wankeling verbreek kan word.

Die volgende verhaal is slegs ’n kortstondige vonk in hierdie beproewende vuur van stryd.

Die jaar was 1942, en oor die hele wêreld het ’n oorlog gewoed soos nog nooit tevore nie. Vernietiging en bloedvergieting het alledaags geword, nêrens meer as in die Stille Oseaan-oorlogsgebied nie. Daar, versprei oor die uitgestrekte blou van die Stille Oseaan, was die tropiese eilande die toneel van gevegte van ongeëwenaarde felheid en wreedheid. Selfmoordstormlope, verwoestende artillerievuur en lugbombardemente het die lewe vir die gewone soldaat ’n lewende nagmerrie gemaak. Op enige oomblik kon ’n banzai-stormloop (’n tipies nagtelike volskaalse aanval deur saamgetrekte infanterie wat luidkeels skree terwyl hulle storm) die naglug oopskeur met ’n stroom aanstormende vyande wat tot moordwaansin opgesweep is. ’n Verdwaalde granaat, waarvan sommige soveel soos ’n klein motor geweeg het, kon met dodelike gevolge uit die lug val. Die dood was altyd teenwoordig en het skynbaar lukraak lewens geëis.

Vierduisend myl na die ooste het ’n ander stryd gewoed. Hierdie een was net so dodelik soos die eerste en het honderde jong mans in ’n volskaalse stryd om hul geestelike oorlewing betrek. In plaas van die fisiese gevegte op die Oosterse eilande van die Verre Ooste, sou hierdie stryd in die harte en gedagtes van die betrokkenes gevoer word. In plaas van masjiengewere en handgranate sou hulle gewapen wees met die skerpste tweesnydende swaarde (die Heilige Skrif), gelei deur ’n krag (die Heilige Gees) groter as enige vloot.

Hierdie jong mans is opgeroep tot ’n dienstermyn in die fisiese oorlogvoering wat gewoed het. Twee jaar vroeër, voordat die Verenigde State tot die oorlog toegetree het, is die Selective Training and Service Act van 1940 aanvaar. Hierdie wet het vereis dat alle mans tussen agtien en vyf-en-veertig jaar vir diensplig moes registreer. Van diegene wat gekies is, is verwag om ’n termyn van een jaar te dien. Sodra oorlog verklaar is, sou hierdie termyn tot die einde van die gevegte verleng word.

By hierdie jong mans het hierdie oproep tot diensplig en die huidige oorlog herinneringe gewek aan verhale van ’n soortgelyke oorlog en ’n soortgelyke oproep tot diensplig, skaars ’n geslag vroeër, wat hul vaders na die opleidingskampe van die Verenigde State se weermag weggeroep het. Daar is die ouer generasie aan allerlei kwaadwillige mishandeling onderwerp. Destyds is verwag dat alle liggaamlik geskikte jong mans nie net gewillig sou wees nie, maar ook gretig om hul land in die geveg teen die vyand te dien. Hierdie heersende sentiment het algemene woede en vyandigheid teenoor die gewetensbeswaardes van die Eerste Wêreldoorlog veroorsaak. Druk is uitgeoefen om hulle aan die driloefeninge en gedragsreëls van die gewapende magte te laat deelneem, en verskeie soorte strawwe kon en is toegepas op diegene wat geweier het. So erg was die strawwe dat baie liggaamlik gely het, en verskeie is deur die behandeling wat hulle ontvang het, gedood.

Net soos hul vaders is hierdie jong mans geroep om hul aardse land te dien deur wapens te dra. Dienspligtiges moes by hul plaaslike werwingskantoor aanmeld, waar hulle georganiseer en na een van verskeie opleidingskampe regoor die land gestuur sou word. Daar moes hulle tot soldate gevorm word, voorberei word om hul medemens dood te maak, en dan vir daardie doel oorsee gestuur word. Hul geloof het egter anders bepaal.

Gelukkig was hulle nie die enigstes wat die Eerste Wêreldoorlog onthou het nie. In die twee en ’n half dekades sedert daardie oorlog het sowel Mennoniete as verskeie besorgde individue daaraan gewerk om te verseker dat, indien die behoefte sou ontstaan, daar ’n opsie sou wees wat aan die regering se diensvereistes kon voldoen sonder om teen die beginsels en oortuigings van gewetensbeswaardes in te gaan. Só het verskeie organisasies en programme ontstaan wat vrystelling van militêre diens moontlik gemaak het. Gewetensbeswaardes is deur hierdie programme in verskeie diensrolle geplaas. Hulle het in hospitale gewerk, paaie en besproeiingskanale gebou en arbeid vir natuurbewaringsprojekte verskaf. Op hierdie wyse kon hulle die wet nakom sonder om die Wet te oortree (sien Markus 12:17).

Ten spyte van die burokratiese aanvaarding van die gewetensbeswaardes (GB’s) se oortuigings en hul daaropvolgende alternatiewe diens, was die openbare sentiment dikwels steeds fel gekant teen nie net die weerlose Mennoniete en Amish nie, maar teen alle gewetensbeswaardes. Individue wat geweier het om te veg, kon verwag dat nie net hulle persoonlik onder druk geplaas sou word nie, maar dat hul families en vriende ook onder die loep geneem sou word. Sommige van hul families is vermy of op neergesien, en die plaaslike gemeenskap het hul ondernemings geboikot. In sommige gevalle het plaaslike wetstoepassers ’n blinde oog gedraai vir die mishandeling van weerlose mense binne hul jurisdiksie. In uiterste gevalle het patriotiese ywer oorgekook en gelei tot gepeupelgeweld, eiendomskade en, in ’n paar seldsame gevalle, direkte aanvalle op die vermeende pligontduikers.

Hoewel die grootste deel van Europa en sy bondgenote sedert Hitler se inval in Pole in September 1939 in hierdie oorlog gewikkel was, het die Verenigde State nie by die aanvanklike konflik aangesluit nie. Terwyl die Duitse leër deur Europa gestorm het, is die vroeë jare van die oorlog in die Stille Oseaan oorheers deur Japan, wat China reeds in 1937 binnegeval het. Die Verenigde State het in hierdie tyd neutraal gebly, gemotiveer deur ’n algemene gees van isolasionisme. Dit alles sou op die oggend van 7 Desember 1941 verander toe die Japanse vloot ’n verrassingsaanval op die Verenigde State geloods het deur skepe aan te val wat in Pearl Harbor, die tuisbasis van die Verenigde State se Stille Oseaan-vloot, aangemeer was. Vergelding was vinnig, en oorlog is teen Japan en sy bondgenote verklaar. Japan het sy offensief verdubbel en die eilandnasies wat oor die Stille Oseaan versprei lê, oorrompel. Die Japanse toewyding aan die oorlog was persoonlik en intens. Eer, selfs in die dood, is hoër geag as die lewe. Die keiser is as onfeilbaar aanbid, en Japanse soldate het hulle in sy naam in die stryd gewerp, selfs teen ’n oorweldigende oormag. Aangespoor deur sy fanatisme en ’n doeltreffende, goedvoorsiene aanvalsmag het Japan sy visier op die Filippyne gerig. Daar het sy leër ’n mag teëgekom wat aansienlik swakker as sy eie was.

Intussen het die GB’s by hul verskeie poste regoor die land hul eie aanval in die gesig gestaar. Hulle is die verligting gegun dat hulle nie ’n fisiese stryd hoef te voer nie. Met hierdie vrystelling het onverwagte geleenthede gekom om die lydende mense onder hul sorg te dien. In hul verskeie bedienings sou hulle allerlei mense teëkom. Elke ontmoeting was nog ’n geleentheid om ’n Christen se vrede en liefde te toon te midde van die voortslepende oorlog, veral in die psigiatriese inrigtings en hospitale waar sommige van die GB’s gewerk het. Die toestand van die psigiatriese hospitale destyds was betreurenswaardig. Pasiënte is hardhandig behandel of eenvoudig verwaarloos. Pasiënte wat moeilikheid veroorsaak het, is vir weke in dwangbaadjies vasgebind of gedwing om in hul eie vuil te leef. Voedsel en sanitasie het nie naastenby aan die behoeftes voldoen nie. Verskeie van die jong mans het die aandag op die situasie van verstandelik gestremdes gevestig deur aan koerante te skryf of hul waarnemings oor die mishandeling breedvoerig aan hul kontakte tuis te beskryf. Hierdie optrede het gelei tot groeiende openbare bewustheid en kommer oor die behandeling van gestremdes, wat die stukrag sou wees vir verandering in die versorging van diegene wat nie vir hulself kon sorg nie.

Ongelukkig het die geleentheid om te dien ’n prys gehad. Die GB’s was jonk en van hul kerk en familie geskei. Goddelose invloede was volop om hulle. Omdat hulle van hul kerke en families geskei was, het hierdie invloede swaarder op die jong mans se gedagtes geweeg as wat dit tuis sou gewees het. Die stryd is steeds gevoer, en nou meer as ooit moes hulle op God steun as hul krag, ondersteuning en verdediging.

In die Stille Oseaan het Japan nader beweeg vir ’n oorweldigende aanslag op die Filippyne. Die eilandnasie was al lank besig om sy verdediging voor te berei, en nou sou dit deur die aanslag van die Japanse invallers getoets word. Hierdie verdedigende leër was ’n produk van die opleiding en leiding van generaal George A. MacArthur. MacArthur was iets van ’n wonderkind in die Verenigde State se weermag en het uit sy diens in die Eerste Wêreldoorlog na vore getree as die jongste divisiebevelvoerder in die leër. Sedertdien het hy die tyd tussen die oorloë grotendeels in die Filippyne deurgebring, waarvan hy nou die strande en oerwoude verdedig het. In die maande voor die inval het hy versterkings, moderne toerusting en voldoende voorrade versoek om ’n aanval te weerstaan. Omdat die Verenigde State destyds uitsluitlik daarop gefokus was om eers die oorlog in Europa te wen, is sy versoeke geweier, en hy het gevolglik minder manskappe en wapens as die vyand gehad. Nietemin het MacArthur hom ingegrawe en voorberei om die onvermydelike landings en die daaropvolgende geleidelike opmars van die invallers na die binneland te stuit. Sy troepe het swaar verliese gely tydens hul stadige terugtog. Hoewel dit gou duidelik geword het dat ’n nederlaag voorlê, het die generaal geweier om die eiland te verlaat. Eers toe die eiland byna heeltemal ingeneem was, is hy uiteindelik oorreed om deur die vyandelike linies te glip en na Batchelor Field, Australië, te ontruim. Hier het hy ’n plegtige belofte gemaak aan diegene wat hy agtergelaat het: “Ek sal terugkeer.”

Die GB’s, nou versprei oor talle projekte en diensvelde, het voor ’n ewe uiteenlopende stel uitdagings gestaan. In plaas van die bestendige leiding van hul tuisgemeentes was hulle nou onder die leiding van direkteure wat deur die regering aangestel is. Hul kamproosters het hulle tot ses dae per week aan die werk gehou. Sondae is gewoonlik vir eredienste opsygesit. Die invloed van ’n wêreld in oorlog rondom hulle het begin deurwerk. Harry Litwiller, ’n jong Mennoniet in Kanada, was een van dié wat voor die wêreld se invloede geswig het. Hy is in die leër opgeneem, waar hy gou om GB-status aansoek gedoen het. Terwyl sy aansoek verwerk is, het hy by ander rekrute leer dobbel en drink. Nuus van sy nuwe gewoontes het gou sy militêre meerderes bereik, en sy aansoek is geweier. Kerke het gebid, briewe geskryf en op ander maniere probeer om die jong mans in hul beproewings te ondersteun. Hulle kon dit nie weet nie, maar hul tyd van beproewing sou binnekort tot ’n einde kom.

Uiteindelik was dit 1945. In die laaste maande van die oorlog is jong seuns en ou mans by die Duitse leër ingelyf terwyl Hitler, vasgevang tussen die Geallieerde leërs aan die Oos- en Wesfront, ’n laaste desperate poging tot verset aangewend het. Omdat hulle nie kon voortgaan nie, het die Duitsers om vrede gevra. Noudat die oorlog in Europa verby was, het die oorlogsgety na die Stille Oseaan verskuif. Amerika het sy kragte saamgesnoer, aangedryf deur sy groter nywerheidsvermoë en natuurlike hulpbronne, en die Japanse opmars tot stilstand gebring—so het die Amerikaanse teenoffensief begin. Stadig, van eiland tot eiland oor die oseaan, het generaal MacArthur al hoe nader aan Japan beweeg.

MacArthur het nie sy belofte aan die Filippynse volk vergeet nie. Gedurende sy vier jaar van afwesigheid is gevegte om die kleinste atolle gevoer—koraaleilande net groot genoeg vir ’n landingstrook en ’n garnisoen. Selfs terwyl die Japannese uit hierdie vestings verdryf is, het hulle ’n stewige vastrapplek in die Filippyne behou. Die eilandnasie het gedurende die jare van vyandelike besetting gely. Daar was gevangeniskampe—met krygsgevangenes en diegene wat daarvan beskuldig is dat hulle die Geallieerdes gehelp het.

Die tyd vir die Japannese het nou begin uitloop. Met hul magte wyd versprei en hul troepe, toerusting en hulpbronne aan die afneem, het hulle ’n desperate verdedigingsveldtog gevoer. Op 24 Oktober 1944 het ’n Geallieerde mag aan die ooskus van die eiland Leyte geland. Die stryd om die Filippyne sou twee maande duur, maar aan die einde daarvan het MacArthur as oorwinnaar uit die stryd getree. Baie maande tevore het hy toesig gehou oor die eiland se oorgawe; nou het hy die herowering daarvan aangevoer. Sy belofte is vervul.

Die oorlog het voortgesleep. In Europa was dit verby, maar in die Stille Oseaan moes die oorwinning nog behaal word. President Franklin D. Roosevelt, wat die nasie deur die oorlog gelei het, het siek geword en gesterf. Sy visepresident, Harry S. Truman, is in die amp beëdig. Sy eerste besluit was anders as enigiets wat hy hom ooit kon voorstel. Moes hy honderdduisende lewens opoffer om Japan oor land te verower, of van hulle ’n grusame voorbeeld maak deur ’n nuut ontwikkelde atoombom uit die betreklike veiligheid van die lug te laat val? Truman het daaroor nagedink en sy keuse gemaak.

Die oorlog het in ’n oogwink geëindig. Die verwoesting deur twee atoombomme het Japan tot oorgawe geskok. Hulle het om vrede gevra, en vrede is gegee. Buiten die formaliteite was die oorlog verby. Verby, maar die tydelike vrede is teen ’n astronomiese prys aan menselewens gekoop. Miljoene sou nooit na hul treurende families terugkeer nie.

Vir die GB’s was dit ’n terugkeer na ’n nuwe normaal. Hulle was op pad terug na hul families, hul kerke en hul huise. Maar die oorlog het hulle verander. Hulle het maande en jare weg van geestelike toesig deurgebring. Baie sou hulle in hul gemeenskappe vestig, hul gesinne grootmaak en hul Christelike geloof uitleef. Tog was daar slagoffers: sommige, soos Harry Litwiller, het hul geloof prysgegee. Die stryd was fel, en nie al die deelnemers het die volle Bybelse wapenrusting gedra wat tot hul beskikking was nie.

Sowel MacArthur as die oorwinnende GB’s het tot die einde volhard. Elkeen het in sy saak geglo: MacArthur in die verwoesting en vernietiging van oorlog, en die GB’s in die verlossing en vrede van ’n volkome oorgegewe lewe. Hulle stem hier slegs ooreen in die feit dat hulle albei geveg het. Die deurslaggewende verskil lê in waarvoor hulle geveg het en hoe hulle daarvoor geveg het.