Nou het Moses die skape van Jetro, sy skoonvader, die priester van Midian, opgepas; en hy het die skape na die agterkant van die woestyn gedryf en gekom by die berg van God, by Horeb – Eksodus 3:1.
Die agterkant van die woestyn word al lank verstaan as God se skool waarin Hy baie van Sy dienaars onderrig het, onder wie Moses die vernaamste is. Op 40-jarige ouderdom, in die fleur van sy lewe, was hy …onderrig in al die wysheid van die Egiptenaars, en was kragtig in woorde en in dade. En toe hy volle veertig jaar oud was, het dit in sy hart gekom om sy broeders, die kinders van Israel, te besoek – Handelinge 7:22-23.
Ek twyfel nie dat God mense van groot vermoë, kapasiteit en opleiding kan gebruik en inderdaad gebruik nie, maar geestelike leierskap verg ’n bestanddeel wat nie uit doen, bereik en vermag verkry word nie. Die ondergang van die ywerige mens is dikwels te min vertroue in God en te veel vertroue in die vlees. Hierdie trots en rusteloosheid word nie aan ’n teologiese kweekskool aangespreek nie en dit word gewoonlik ook nie tydens waaksame diens uitgeroei nie. Vir baie van God se dienaars word dit op die verlate sandvlaktes uit die siel gehaal. Hierdie droë en verlate stuk grond wat skynbaar van lewe en vrugbaarheid ontbloot is, is waar baie dienaars leer om hul gesig in die stof te plaas en hulle te onderwerp aan wat na onbedrywigheid, onvrugbaarheid en verwerping mag lyk.
Moses se lewe kan in drie afdelings verdeel word. Hy het sy eerste veertig jaar deurgebring om die wysheid van Egipte te leer, die volgende veertig as ’n skaapwagter in Midian, en ’n laaste veertig as die herder van Israel. Ons kan ons voorstel dat die eerste derde van sy pelgrimsreis gevul was met geweldige aktiwiteit, vooruitgang en prestasie. Daar is ongetwyfeld herhaaldelik aan hom vertel dat hy by sy geboorte …uitermate mooi was en drie maande in sy vader se huis versorg is – Handelinge 7:20.
Die wonderbaarlike redding uit die rivier deur Farao se dogter sou bevestig het dat hy bestem was om ’n instrument van God se goddelike beskikking te wees. As ’n middelpunt van nasionale aandag is dit sekerlik verstaanbaar hoe hierdie man wat …kragtig in woorde en in dade was – Handelinge 7:22, vol selfvertroue was in sy vermoë om God se opdrag uit te voer.
Volgens vandag se maatstawwe sou Moses as die ideale kandidaat vir kerkleiding beskou word. Hy was in elke opsig gekwalifiseer. Hy het bo sy volksgenote gestaan in opleiding, en hy het bogemiddelde natuurlike, finansiële en geestelike gawes gehad. Hy het uit die “Universiteit” van Egipte te voorskyn gekom as ’n man kragtig in woord en daad en hy het ’n duidelike roeping van God op sy lewe gehad. Hy was ’n konserwatiewe man wat verkies het …om liewer verdrukking met die volk van God te ly as om die genot van sonde vir ’n tyd te geniet – Hebreërs 11:25.
Tog, te midde van al sy goeie kwalifikasies, het hy nog tekortgeskiet vir die werk waartoe God hom geroep het. En so het God hom heel gepas na die land Midian gelei om hom in ’n ander skool in te skryf, om hom te voed met die bitter kruie van teleurstelling en verwerping, onbekendheid en eensaamheid, en onvervulde drome en verlangens. Terwyl dit vroeër sy ambisie was om hom vrywillig by die volk van God aan te sluit, het hierdie hoofstuk van sy lewe onder dwang afgespeel.
Ons leer uit die verslag in Eksodus dat die laaste derde van sy lewe gevul was met ingewikkelde betrokkenheid en omvangryke bediening. Alhoewel die uittog uit Egipte opwindende leesstof is en groot insig verskaf, kan die meeste van ons ons nie eerlik met die magtige Moses en sy dinamiese samewerking met God vereenselwig nie. Dit is eerder die gebeurtenislose middelste 40 jaar van sy lewe waarin baie van ons ons bevind. Hoewel daar slegs ’n paar dosyn verse is wat hierdie vier dekades van sy lewe beskryf, neem ons aan dat dit ’n deeglike skoling was wat ontsaglike geduld, selfondersoek en dalk ’n bietjie frustrasie ingeprent het.
Vir ons verteenwoordig dit ’n tydperk wanneer die dor sandslae van die tyd om ons skynbaar niks vrugbaarders oplewer as ’n openbaring van ons droë, korsagtige hart nie—verskrompel en uitgeteer deur die gevolge van ons mislukkings en vorige sondes. Dit is in hierdie tye dat ons geloof tydelik kan wankel, nie dat ons God vir ons omstandighede blameer nie, maar dat ons ons lewens as nutteloos kan begin beskou en elke dag as dieselfde as die vorige. Miskien begin ons rondloop in ’n visielose verdowing—deur ’n mis van geestelike depressie—terwyl ons rondtas na bemoediging en ’n herinnering dat God ons nie vergeet het nie. Soms lyk dit selfs asof ons gebede die plafon tref en terugkaats, ons uitlag en in grimmige spot vir ons lieg dat ons bruikbaarheid in die Koninkryk van God verby is. Tydens lang tye van beproewing en toetsing kan ons verlate voel. Ons kan ons selfs verbeel dat God teen ons gedraai het. Ons kyk op na die Hemel en vra: “Waarom, Here?” Ons sal nooit verwerping en verlatenheid in dieselfde mate as die Here Jesus ervaar nie, maar wanneer ons dit in ons nietige klein wêreldjie ervaar, lyk dit asof dit al ons geestelike krag en lewenskrag uitput. Ons dink… As die Here veertig jaar hiervan van ons sou vereis, sou daar geen tyd in ons lewens oorbly om te benut wat ons geleer het nie. Maar God se tydsberekening is volmaak. Daarom behoort ons ons nie soseer oor die duur van ons skoling te bekommer nie, maar deeglik vertroud te raak met die boodskap van Midian. Terwyl sommige die bitter slae van Midian ontvang en terugtrek om sinies aan die kantlyn te staan, moet ons die stof van die woestyn afskud en opstaan met ’n begrip van…
God se Doel
God het ’n doel vir elke besonderheid van ons lewens. Hy kan ons in ’n moeilike posisie plant om ’n nuwe roeping in ons te smeed. Dit was alleen in Midian waar Moses van sy eie trots, selfvertroue, gebrek aan geloof en die volslae dwaasheid waaraan sy eie hande deelgeneem het, geleer het. Hier in sy Midian was hy alleen en tog nie alleen nie; talle ander heiliges het hulle daar by hom aangesluit. Die seuns van Jakob en die vrou van Potifar het ’n ander lewenskragtige dienaar daarheen gestuur—Josef. Die wilde woede van ’n jaloerse koning het ’n begaafde jong harpspeler daarheen gestuur. Selfs ’n ou en dwase koning wat geweier het om geleer te word, het hom in ’n wildernis bevind en gras geëet soos ’n os totdat hy van sy trots afstand gedoen het.
Deur die blaaie van die geskiedenis heen het ontelbare heiliges besef dat ‘hoe donkerder die vallei, hoe meer het ek leer bid’. Hoewel hulle by die drumpel van die nuwe dag aankom, belaai met oorvloedige uitbundigheid, word hulle gou in ’n ingrypende gedaanteverwisseling kaal gestroop en kom hulle uiteindelik te voorskyn met niks anders as die staf van God in hul hande nie. Verby is die dae toe hulle gou was om te praat, gou om op te tree en traag om te luister. In Midian leer die student om sy fokus te verskuif van “Ek sal groot dinge vir God doen” na “Wat wil U hê ek moet doen?”
En hy het bewend en verbaas gesê: Here, wat wil U hê ek moet doen? En die Here het tot hom gesê: Staan op en gaan die stad binne, en daar sal vir jou gesê word wat jy moet doen – Handelinge 9:6. Die nuwe aankomelinge in Midian het baie antwoorde, maar die meeste daarvan behels ’n eenbedryf met die self as die hoofkarakter. Die gegradueerdes stap stil en ernstig uit, want hulle het deur die moeisame proses gegaan waarin die vlees van die gees geskei is, wat bewerkstellig is deur…
God se Suiwering
Die smeltkroes is vir silwer en die smeltoond vir goud; maar die HERE beproef die harte – Spreuke 17:3. Toe Moses deur die poorte van Midian gegaan het, was die eerste toneel wat God voor sy oë gestel het ’n onreg by ’n put. En die priester van Midian het sewe dogters gehad… – Eksodus 2:16, wat deur ’n groep onbeskofte herders weggejaag is. Maar Moses was deeglik opgelei in elke dimensie van die Egiptiese plutokrasie, wat alle aspekte van militêre kundigheid en wêreldse leierskapvaardighede sou ingesluit het. Daarom sou hy, toe hy ingryp om die hulpelose herderinne te help, heeltemal in staat gewees het om dit te doen. Hierdie dogters van die priester van Midian het die hulp waardeer en het aan hul vader vertel dat …’n Egiptenaar ons uit die hand van die herders verlos het en ook genoeg water vir ons geskep en die skape laat drink het – Eksodus 2:19. Toe hulle vader, Reüel, hierdie verhaal hoor, was hy so beïndruk dat hy vir Moses ’n onthaal, ’n werk en ’n vrou gegee het… alles in een vers. – sien Eksodus 2:21.
…Julle weet dat hulle wat as heersers oor die heidene beskou word, oor hulle heers; en hul grootes oefen gesag oor hulle uit – Markus 10:42. Hoewel Moses se strewe na geregtigheid edel mag gewees het, was sy oriëntasie bloot heidens. Dit mag werk om die pikorde in ’n hoenderhok te bepaal, maar dit is bestem om te misluk wanneer God se volk uitgelei moet word. Maar … wie onder julle groot wil wees, sal julle dienaar wees; en wie van julle die eerste wil wees, sal die dienaar van almal wees – Markus 10:43-44.
Hierdie leerstelling was vreemd aan Egipte en ook aan Moses. Baie goeie en begaafde manne kan suksesvol ’n besigheid bedryf deur heidense gesag uit te oefen, maar dit werk selde in hul huis en dit is nog minder doeltreffend in ’n kerk. Dus het God Sy uitverkore werktuig amper oornag van koninklike stand na die proletariaat (die werkersklas) verskuif. Hy is toe ’n werk gegee wat verafsku is deur die mense wat hom opgelei het—…want elke skaapwagter is ’n gruwel vir die Egiptenaars – Genesis 46:34. Hierdie smeltkroes is nie net daar om ons ’n broodnodige les te leer nie, maar om ons te lei in…
God se Voorsiening
Die sagmoediges sal Hy lei in wat reg is; en die sagmoediges sal Hy sy weg leer – Psalm 25:9. God sal ons nooit op die agterkant van die woestyn verlaat nie; eerder pas Hy ons lewensomstandighede aan om ons in Sy volheid te bring. As ons die versoeking weerstaan om ’n houding van woede aan te neem, sal God ons Sy weë kan leer. Maar vir Moses het die situasie só gelyk dat God se goddelike leiding die laaste ding was wat hy sou vermoed besig was om te gebeur.
Gebeur…? Dit het gelyk asof niks gebeur nie. Die weke het in maande oorgegaan, die maande in jare, en die jare in dekades, terwyl die begaafde Moses ’n onderpresterende skaapwagter gebly het. Een van die moeilikste dinge waarmee ons worstel, is “wag.” Byna elke Christen sal ’n lang tyd van verdrukking teëkom en ons word aangesê om: …dit nie vreemd te ag aangaande die vuurproef wat julle moet beproef nie, asof iets vreemds met julle gebeur – 1 Petrus 4:12. Maar ons moet nie God se middele volgens ons beperkte begrip beoordeel nie, want intussen berei die wonderlike werking van wag ons voor vir…
God se Bevordering
38, 39, … 40 jaar. Kom dan nou, en Ek sal jou na Farao stuur, dat jy my volk, die kinders van Israel, uit Egipte mag lei – Eksodus 3:10.
Miskien is God bekoor deur die getal 40, maar meer waarskynlik was dit die tyd wat dit geneem het vir Moses om by berusting uit te kom. Sy selfagting is volkome uitgeblus, en hy vra nederig: …Wie is ek, dat ek na Farao sou gaan en die kinders van Israel uit Egipte sou lei? – Eksodus 3:11.
Moses was nie minder gekwalifiseerd as wat hy veertig jaar vroeër was nie, maar sy aanmatiging het in die hitte van die woestynson verdamp. Die ervaring wat hy in die ruwe weivelde met die koppige skape opgedoen het, het hom laat verstaan dat dit byna ’n onmoontlike prestasie sal wees. Maar geen verordende roeping word uitgereik onafhanklik van…
God se Belofte
…Ek sal sekerlik by jou wees; en dit sal vir jou ’n teken wees dat Ek jou gestuur het: Wanneer jy die volk uit Egipte uitgelei het, sal julle God op hierdie berg dien – Eksodus 3:12.
Nie dat Moses volmaaktheid bereik het nie, want ons vind dat Moses God in die heel volgende hoofstuk tot toorn prikkel—En die toorn van die HERE het teen Moses ontvlam… – Eksodus 4:14. Kort daarna bevind hy hom weer direk in die pad van God se swaard—En dit het onderweg in die herberg gebeur dat die HERE hom ontmoet en hom probeer doodmaak het – Eksodus 4:24. Tog, hoewel sy houer nog van klei gemaak is, het dit ’n bakproses ondergaan wat hom vir die Here se diens voorberei het, en ook vir ons sal God nie Sy beloftes in die wind van ons grille herroep nie. Dus het die groot EK IS WAT EK IS – sien Eksodus 3:14, die ontsaglike en ewige taak om Sy volk te lei op menslike skouers gelê. Maar hierdie opdrag moet nie uitgevoer word sonder…
God se Krag
Wat was die werklike loutering wat voortgespruit het uit Moses se tyd in die woestyn? Ons merk sy oorhaastige bereidheid om die swaard te swaai voor sy aankoms, maar by sy vertrek het hy net ’n staf in sy hand gedra. Met die swaard het hy ’n Egiptiese oortreder oorwin, maar met die staf het hy die ganse mag van Egipte oorwin. Die staf van God het water in die woestyn laat voortkom. Dit was die staf van God wat, toe dit deur swak hande hoog opgelig is, die oorwinning oor Amalek verseker het. Wat is die staf van God? Voor sy dae in Midian het hy skaars geweet dat dit bestaan. Veertig jaar later is daar byna geen toneel sonder dit nie.
Die staf is God se krag tot heil. Dit is God se wysheid, God se waarheid, God se getuienis, maar meer as al hierdie dinge is dit God se tugtiging. Daarsonder ontvang of besef die mens nie die liefde van God nie, want daarsonder is die mens nie aan God verbonde nie. Want wie die Here liefhet, tugtig Hy, en Hy gesel elke seun wat Hy aanneem. As julle tugtiging verdra, behandel God julle as seuns; want watter seun is daar wat die vader nie tugtig nie? Maar as julle sonder tugtiging is, waaraan almal deel het, dan is julle buite-egtelike kinders en nie seuns nie – Hebreërs 12:6-8.
Dieselfde Moses, wat eens bereid was om heerskappy (heidense gesag) oor God se volk uit te oefen, vind homself nou waar hy God smeek en Sy toorn daarvan weerhou om hulle te vernietig. Die mense wat Moses daarvan beskuldig het dat hy hulle uitgelei het om hulle dood te maak en selfs op ’n stadium gereed was om hom te stenig, is nou die middelpunt van sy hart en toegeneentheid, al is hulle die oorsaak daarvan dat hy nie die beloofde land kon binnegaan nie. Dit is die liefde van Christus. Maar waar word dit geleer anders as onder die staf van God, op die agterkant van die woestyn, in die Egiptiese kerkers, in die grotte van Adullam, in die benoudhede van Arabië, en in die stille afgesonderdheid van die agtergrond waar God bepaal het dat baie van Sy mense moet gaan totdat hulle leer om …van My te leer; want Ek is sagmoedig en nederig van hart: en julle sal rus vind vir julle siele – Matteus 11:29. Sekerlik is dit waar Moses die karakter verwerf het waarvoor hy by die Bybelkenner bekend is as die sagmoedigste man wat ooit op die aarde gewandel het. Sekerlik is daar geen plek op aarde wat meer teenstrydig lyk as die skool van lyding om dit te leer nie.
En so sal ons ook hier vertoef, sodat ons …Hom mag ken en die krag van sy opstanding en die gemeenskap aan sy lyding, en aan sy dood gelykvormig mag word – Filippense 3:10.
