Nu hield Mozes de schapen van Jethro, zijn schoonvader, priester van Midian; en hij geleidede de schapen aan de achterkant van de woestijn en kwam tot de berg van God, tot Horeb –Exodus 3:1.
De achterkant van de woestijn is al lange tijd begrepen als Gods school waarin Hij vele van Zijn dienstknechten heeft onderwezen, waarvan Mozes de voornaamste is. Op de toppunt van zijn leven, op veertigjarige leeftijd, bevond hij zich …onderwezen in alle wijsheid van de Egyptenaren, en machtig in woorden en daden. En toen hij vol veertig jaren was, kwam het in zijn hart om zijn broederen de kinderen Israëls te bezoeken –Handelingen 7:22-23.
Ik twijfel er niet aan dat God mannen met grote bekwaamheid, capaciteit en opleiding kan en zal gebruiken, maar geestelijk leiderschap vereist een bestanddeel dat niet voortkomt uit doen, bereiken en volbrengen. De verderfelijkheid van de ijveraar is vaak te weinig vertrouwen in God en te veel vertrouwen in het vlees. Deze trots en rusteloosheid worden niet behandeld in een seminarium en worden normaal gesproken ook niet uitgeroeid tijdens waakzame dienst. Voor vele van Gods dienaren wordt het uit de ziel verwijderd op de bodem van verlaten zand. Dit dorre en verlaten veld dat levenloos en onvruchtbaar lijkt, is waar vele dienaren leren hun aangezicht in het stof te leggen en zich over te geven aan wat schijnbaar inactiviteit, onvruchtbaarheid en afwijzing is.
Het leven van Mozes kan in drie delen worden verdeeld. Hij bracht zijn eerste veertig jaar door met het leren van de wijsheid van Egypte, de volgende veertig als herder in Midian, en de laatste veertig als herder van Israël. We kunnen ons voorstellen dat het eerste derde van zijn pelgrimsreis gevuld was met enorme activiteit, vooruitgang en prestaties. Het was ongetwijfeld aan hem voorgesteld dat bij zijn geboorte hij …zeer schoon was en drie maanden gevoed werd in het huis van zijn vader –Handelingen 7:20.
De wonderlijke redding uit de rivier door de dochter van de Farao zou bevestigen dat hij bestemd was om een instrument te zijn van Gods goddelijke ordening. Als middelpunt van nationale aandacht is het zeker begrijpelijk hoe deze man die …machtig was in woorden en daden –Handelingen 7:22, vol zelfvertrouwen was in zijn vermogen Gods wil te volbrengen.
In de economie van vandaag zou Mozes worden beschouwd als de ideale kandidaat voor kerkleiderschap. Hij was in alle opzichten gekwalificeerd. Hij stond boven zijn landgenoten in opleiding en bezat bovengemiddelde natuurlijke, financiële en geestelijke gaven. Hij was uit de “universiteit” van Egypte voortgekomen als een man machtig in woord en daad en hij had een duidelijke roeping van God op zijn leven. Hij was een behoudend man die ervoor koos …eerder te lijden met het volk van God, dan te genieten van de genoegens der zonde voor een tijd –Hebreeën 11:25.
Toch, te midden van al zijn mooie referenties, was hij nog niet geschikt voor het werk waartoe God hem had geroepen. En zo bracht God hem op passende wijze in het land Midian om hem in te schrijven in een andere school waar hij van de bittere kruiden van teleurstelling en afwijzing, onbekendheid en eenzaamheid, en onvervulde dromen en verlangens zou eten. Terwijl het zijn vroegere ambitie was zich vrijwillig te verbinden met het volk van God, werd dit hoofdstuk van zijn leven door dwang gespeeld.
We leren uit het verslag in Exodus dat het laatste derde van zijn leven geladen was met ingewikkelde betrokkenheid en groot ambt. Hoewel de uittocht uit Egypte een spannende lezing is en veel inzicht biedt, kunnen de meesten van ons ons niet eerlijk identificeren met de machtige Mozes en zijn dynamische coalitie met God. Integendeel, het is het onopvallende 40-jaar durende middenstuk van zijn leven waarin velen van ons ons bevinden. Hoewel er maar een paar dozijn verzen zijn die deze vier decennia van zijn leven vertegenwoordigen, veronderstellen we dat het een grondige opleiding was die enorme geduld, zielonderzoek en misschien wat frustratie inschreef.
Voor ons vertegenwoordigt het een periode waarin het dorre zand van de tijd om ons heen niets vruchtbaars lijkt voort te brengen dan een openbaring van ons droge, korstige hart—verschrrompeld en verkwist door de gevolgen van onze mislukkingen en vroegere zonden. Het is in deze tijden dat we een inzinking van geloof kunnen ervaren, niet dat we God de schuld geven van onze omstandigheden, maar dat we ons leven als zinloos kunnen beginnen te zien, en dat elke dag hetzelfde is als de vorige. Misschien beginnen we rond te lopen in een visionloze stupor—door een nevel van geestelijke depressie—terwijl we tasten naar bemoediging en een herinnering dat God ons niet vergeten heeft. Soms lijkt het zelfs alsof onze gebeden het plafond raken en terugkaatsen, ons uitlachen en ons in kille spot liegen dat ons nut in het Koninkrijk van God voorbij is. Tijdens verlengde tijden van beproevingen en beproeving kunnen we ons verlaten voelen. We kunnen ons zelfs voorstellen dat God zich tegen ons heeft gekeerd. We kijken naar de hemel en vragen: “Waarom, Heer?” We zullen nooit afwijzing en verlatenheid ervaren in de mate waarin de Heere Jezus die heeft ervaren, maar wanneer we ze in ons kleine rijk ervaren, lijkt het al onze geestelijke kracht en levenskracht weg te nemen. We denken… Als de Heer veertig jaar dit van ons zou eisen, zou er geen tijd meer in ons leven overblijven om te profiteren van wat we geleerd hebben. Maar Gods timing is perfect. Daarom past het ons niet zozeer bezorgd te zijn over de langduur van onze opleiding, maar grondig bekend te raken met de boodschap uit Midian. Terwijl sommigen de bittere slagen van Midian ontvangen en zich cynisch aan de zijlijn terugtrekken, moeten we het stof van de woestijn afschudden en opstaan met een begrip van…
Gods Doel
God heeft een doel met elk detail van ons leven. Hij kan ons in een moeilijke positie planten om in ons een nieuwe roeping te smeden. Het was alleen in Midian waar Mozes zijn eigen trots, zelfvertrouwen, tekort aan geloof en de volslagen dwaasheid waarvan zijn eigen handen deelachtig waren, leerde kennen. Hier in zijn Midian was hij alleen en toch niet alleen; talloze andere heiligen hebben zich daar bij hem gevoegd. De zonen van Jakob en de vrouw van Potifar stuurden daar een andere levendige dienaar heen—Jozef. De wilde razernij van een jaloerse koning stuurde een begaafd jonge harpspeler daarheen. Zelfs een oude en dwaze koning die weigerde te leren, vond zichzelf in een woestenij waar hij gras at als een os totdat hij zijn trots opgaf.
Door de bladzijden van de geschiedenis heen hebben talloze heiligen ondervonden dat ‘hoe donkerder de vallei, hoe meer ik leerde bidden’. Terwijl zij op de drempel van de nieuwe dag aankomen vol overvloedige uitgelatenheid, worden zij spoedig ontbloot in een metamorfose en komen tenslotte tevoorschijn met niets dan de stok van God in hun handen. Voorbij zijn de dagen dat zij snel spraken, snel handelden en traag hoorden. In Midian leert de leerling zijn focus te verschuiven van “Ik zal grote dingen voor God doen” naar “Wat wilt Gij dat ik doe?”
En hij beefde en stond verbaasd en zei: Heere, wat wilt Gij dat ik doen zal? En de Heere zeide tot hem: Sta op en ga in de stad en het zal u gezegd worden wat u doen moet –Handelingen 9:6. De nieuwkomers in Midian hebben vele antwoorden, maar de meesten daarvan betreffen een eenakter met het zelf als hoofdpersonage. De afgestudeerden lopen stil en sober weg, want zij zijn door het zware proces gekomen van het scheiden van het vlees van de geest wat bewerkt werd door…
Gods Zuivering
De smeltkroes is voor zilver en de oven voor goud; maar de HERE beproeft de harten –Spreuken 17:3. Toen Mozes door de poorten van Midian ging, was de eerste scène die God voor zijn ogen stelde een onrecht bij een put. En de priester van Midian had zeven dochters… –Exodus 2:16, die weggejaagd werden door een groep onbeschaafde herders. Maar Mozes was goed opgeleid in alle dimensies van de Egyptische plutocratie, wat alle aspecten van militaire deskundigheid en wereldse leiderschapsvaardigheden zou hebben omvat. Dus toen hij ingreep om de hulpeloze herderinnen te helpen, zou hij daartoe heel goed in staat zijn geweest. Deze dochters van de priester van Midian waardeerden de hulp en berichtten het hun vader dat …Een Egyptenaar heeft ons uit de hand van de herders verlost en heeft ook water genoeg voor ons opgetrokken en de kudde gedronken –Exodus 2:19. Toen hun vader, Reuel, dit verhaal hoorde, was hij zo onder de indruk dat hij Mozes een onthaal gaf, een baan en een vrouw… alles in één vers. –zie Exodus 2:21.
…Gij weet dat zij die over de heidenen geacht worden te heersen, hun heerschappij over hen uitoefenen; en hun groten oefenen gezag over hen uit –Marcus 10:42. Hoewel Mozes’ zoektocht naar gerechtigheid nobel mocht zijn, was zijn oriëntatie enkel heidens. Dit kan werken om hiërarchie in een kippenhok te vestigen, maar het is gedoemd te falen bij het leiden van Gods volk. Maar… wie onder u groot wil worden, zal uw dienaar zijn; en wie van u de eerste wil zijn, zal ieders knecht zijn –Marcus 10:43-44.
Deze leer was vreemd aan Egypte en ook aan Mozes. Veel goede en begaafde mannen kunnen succesvol een onderneming leiden met heidense autoriteit, maar het werkt zelden in hun huis en het is nog nuttelozer in een kerk. Dus bracht God Zijn uitverkoren vat vrijwel van de ene op de andere dag van koningschap naar het proletariaat (de arbeidersklasse). Daarna kreeg hij een werk dat door de mensen die hem hadden opgeleid gehaat werd—…want elke herder is een gruwel voor de Egyptenaren –Genesis 46:34. Deze smeltkroes dient niet alleen om ons een broodnodige les te leren, maar om ons te leiden tot…
Gods Voorziening
De zachtmoedigen zal Hij leiden in het oordeel; en de zachtmoedigen zal Hij leren zijn weg –Psalm 25:9. God zal ons nooit in de steek laten aan de achterkant van de woestijn; in plaats daarvan stemt Hij onze levensomstandigheden af om ons in Zijn volheid te brengen. Als wij de verleiding weerstaan een houding van toorn aan te nemen, dan kan God ons Zijn wegen leren. Maar voor Mozes stelde de situatie zich zodanig voor dat Gods goddelijke leiding het laatste was waarvan hij vermoedde dat het gebeurde.
Gebeuren…? Het leek alsof er niets gebeurde. De weken smolten tot maanden, de maanden tot jaren en de jaren tot decennia, terwijl de begaafde Mozes een onderpresterende herder bleef. Een van de moeilijkste dingen waarmee we worstelen is “wachten.” Bijna elke christen zal een lange tijd van verdrukking doorstaan en ons wordt gezegd: …acht het niet vreemd betreffende het brandende vuur dat u probeert, alsof er iets vreemds met u gebeurt –1 Petrus 4:12. Maar we moeten Gods middelen niet beoordelen naar ons zwakke gevoel, want intussen bereidt het wonderbare werk van het wachten ons voor op…
Gods Bevordering
38, 39, … 40 jaren. Kom nu dan, en Ik zal u zenden tot Farao, dat gij mijn volk, de kinderen Israëls, uit Egypte zult leiden –Exodus 3:10.
Misschien is God verknocht aan het getal 40, maar waarschijnlijker is dat het de tijd was die Mozes nodig had om bij de zetel van berusting te belanden. Zijn eigenwaarde was volledig gedoofd en hij vraagt nederig: …Wie ben ik, dat ik tot Farao zou gaan en de kinderen Israëls uit Egypte zou leiden? –Exodus 3:11.
Mozes was niet minder gekwalificeerd dan veertig jaar daarvoor, maar zijn veronderstelling was verdampt in de hitte van de woestijnzon. De ervaring opgedaan in de ruige weiden met de koppige schapen had hem tot het inzicht gebracht dat dit bijna een onmogelijke taak zou zijn. Maar er is geen ambtelijke roeping uitgegeven onafhankelijk van…
Gods Belofte
…Voorzeker Ik zal met u zijn; en dit zal u tot een teken zijn dat Ik u gezonden heb: Wanneer gij het volk uit Egypte zult gebracht hebben, zult gij God dienen op deze berg –Exodus 3:12.
Niet dat Mozes volmaaktheid had bereikt, want we vinden Mozes die God tot toorn prikkelt in het daaropvolgende hoofdstuk—En de toorn des HEREN ontstak tegen Mozes… –Exodus 4:14. En spoedig daarna is hij weer het directe voorwerp in de weg van Gods zwaard—En het geschiedde onderweg in het logement, dat de HEERE hem tegemoet ging om hem te doden –Exodus 4:24. Desondanks, terwijl zijn vat nog van klei was, heeft het een vuring ondergaan die hem voor de dienst van de Heere heeft voorbereid, en voor ons zal God Zijn beloften niet intrekken in de wind van onze grillen. Dus heeft de grote IK BEN DIE IK BEN –zie Exodus 3:14, op menselijke schouders de immense en eeuwige taak gelegd om Zijn volk te leiden. Maar deze last is niet uit te voeren zonder…
Gods Kracht
Wat was de echte verfijning van Mozes’ tijd in de woestijn? We merken zijn overhaaste bereidheid om het zwaard te hanteren vóór zijn vertrek, maar bij zijn uitgang droeg hij slechts een stok in zijn hand. Met het zwaard had hij een Egyptenaar overwonnen, maar met de stok overwon hij de gehele machten van Egypte. De stok van God deed water voortkomen in de woestijn. Het was de stok van God die, hoog geheven door zwakke handen, de overwinning behaalde over Amalek. Wat is de stok van God? Vóór zijn dagen in Midian wist hij nauwelijks dat het bestond. Veertig jaar later is er nauwelijks een tafereel zonder die stok.
De stok is de kracht van God tot zaligheid. Het is de wijsheid van God, de waarheid van God, het getuigenis van God, maar meer dan dit alles is het de tuchtiging van God. Zonder die stok ontvangt of neemt de mens de liefde van God niet op, want zonder die stok is de mens niet verbonden met God. Want welke des Heren liefheeft, die bestraft Hij, en geselt Hij een iegelijk zoon dien Hij aanneemt. Indien gij de tuchtiging verdraagt, brengt God u tot kinderen; want welke zoon is er die de vader niet bestraft? Maar indien gij geen tuchtiging hebt, waarvan allen deelachtig worden, dan zijt gij bastaarden en niet kinderen –Hebreeën 12:6-8.
Dezezelfde Mozes, die ooit bereid was heerschappij (heidense autoriteit) over Gods volk uit te oefenen, vindt zichzelf nu smekend tot God om Zijn toorn van hen weg te houden. De mensen die Mozes beschuldigden hen geleid te hebben om hen te doden en die op een gegeven moment klaar waren hem te stenigen, zijn nu het centrum van zijn hart en genegenheid, hoewel zij de oorzaak zijn van zijn falen het beloofde land binnen te gaan. Dit is de liefde van Christus. Maar waar wordt dit geleerd behalve onder de stok van God, aan de achterkant van de woestijn, in de Egyptische kerkers, in de grotten van Adullam, in de benauwdheden van Arabië, en in de stille eenzaamheid van de achterste plaats waar God heeft bepaald dat velen van Zijn volk gaan totdat zij leren te …leer van Mij; want Ik ben zachtmoedig en nederig van hart; en gij zult rust vinden voor uw zielen –Mattheüs 11:29. Zeker, daar verzekerde Mozes zich van het karakter dat de bijbelgeleerde kent als de zachtmoedigste man die ooit op aarde heeft gewandeld. Zeker is er geen meer tegenstrijdige plaats op aarde om het te leren dan in de school van het lijden.
En zo zullen ook wij daar verblijven, zodat wij …hem mogen kennen, en de kracht van zijn opstanding, en de gemeenschap van zijn lijden, zijnde gelijkvormig gemaakt aan zijn dood –Filippenzen 3:10.
