‘Regeneratie’

Vandaag wil ik onze bespreking van regeneratieve geneeskunde voortzetten en mogelijk afronden. Ik wil bekijken waar deze geneeskunde vandaag staat en hoe christenen hun weg kunnen vinden in het complexe doolhof van behandelingen. Zoals u zich wellicht herinnert, bespraken we in de vorige editie van dit tijdschrift dat regeneratieve geneeskunde een poging van de mens is om orgaansystemen opnieuw te creëren. We beschreven hoe geprobeerd werd foetaal weefsel te gebruiken, vanwege de lage afstotingskans bij de mensen die het ontvingen. Medisch gezien was dit problematisch, omdat het bij grootschalig gebruik grote aantallen geaborteerde foetussen zou vereisen. Later werden embryonale stamcellen grondig bestudeerd. Hierbij worden embryo’s, pas verwekte mensen in hun vroegste ontwikkelingsstadium, ontleed (uiteengesneden) en worden stamcellen afgenomen.

Denk bij stamcellen aan luie, onvolwassen volwassenen die in de kelder van hun ouders wonen, zonder richting, en niet weten wat ze met hun leven willen doen. Met een beetje aanmoediging en richting kunnen ze uiteindelijk hun weg vinden, een gespecialiseerde vaardigheid ontwikkelen en een belangrijke rol in het leven vervullen. Op vergelijkbare wijze hebben wetenschappers manieren ontdekt om deze stamcellen te ‘programmeren’ en ze ‘aan te moedigen’ zich te specialiseren tot celtypen zoals zenuw-, hart- en bloedcellen en insulineproducerende cellen. Deze cellen zouden vervolgens in een laboratorium worden gekweekt en daarna worden gebruikt om ziek of beschadigd weefsel te herstellen of te vervangen.

Het ‘afnemen’ van stamcellen uit embryo’s leidt echter tot de vernietiging van het embryo. Dit is uiteraard problematisch voor christenen, die weten dat een van de zeven dingen die de Heer een gruwel noemt, is: …handen die onschuldig bloed vergieten – Spr. 6:17. Bovendien luidt het zesde gebod: U zult niet doden – Ex. 20:13. Omdat deze bezwaren door de wetenschappelijke gemeenschap werden erkend, ontstond er druk om een alternatief te vinden.

De apostel Paulus zegt: U heeft geen verzoeking te verduren gehad dan die gewoon is voor mensen; God is echter trouw: Hij zal niet toelaten dat u verzocht wordt boven wat u aankunt, maar Hij zal met de verzoeking ook voor de uitweg zorgen, zodat u die kunt doorstaan – 1 Kor. 10:13. Zijn woorden zijn vandaag even waar als 2000 jaar geleden. Christenen lijden net zo vaak aan ziekten als niet-christenen, maar de moderne geneeskunde kan de ‘verzoeking’ bieden van een behandeling en verlichting van ziekte of letsel die in werkelijkheid immoreel zijn. Maar God is trouw, en Zijn uitweg is tweeledig. Allereerst gaf Hij Zijn Zoon om onze lasten te dragen. Het is tot deze Grote Geneesheer dat we ons altijd als eerste moeten wenden.

In het geval van stamcelbehandelingen bleek dat deze onrijpe stamcellen niet alleen in menselijke embryo’s voorkomen, maar ook in alle mensen, van zuigelingen tot volwassenen. Dit kan de fysieke ‘uitweg’ zijn voor Zijn trouwe kinderen. Deze onrijpe stamcellen (die gewoonlijk worden verkregen uit het vetweefsel of beenmerg van een patiënt) kunnen worden gekweekt, vermeerderd en net zo goed worden gebruikt als embryonale stamcellen. Het blijkt dat ‘volwassen stamcellen’ klinisch zelfs effectiever zijn geweest, omdat ze voor ieder individu ‘op maat gemaakt’ zijn en afkomstig zijn uit het eigen lichaam van die persoon; daardoor is er nauwelijks sprake van afstoting.

Ook is gebleken dat stamcellen uit de navelstreng nuttig kunnen zijn, vooral bij behandelingen van botten en kraakbeen. Net zoals er obstakels te overwinnen waren bij het gebruik van embryonale stamcellen, zijn er ook problemen bij de ontwikkeling van behandelingen met volwassen stamcellen of stamcellen uit de navelstreng. Denk opnieuw aan een stamcel als een onvolwassen, luie volwassene. Alleen maar ‘rondhangen’ met een meester-timmerman maakt hem nog geen meester-timmerman als hij alleen maar vermaak zoekt op zijn mobiele telefoon. Stamcellen hebben, net als leerlingen, intensieve, gerichte training en begeleiding nodig om specialisten te worden op het vakgebied dat ze kiezen. Leren hoe je deze ‘schakelaars’ omzet, is misschien wel een van de grootste uitdagingen. Het belangrijkste punt is dat stamcellen die niet zijn ‘geprogrammeerd’ of ‘getraind’ niet automatisch ‘weten’ waarin ze moeten veranderen of hoe ze moeten functioneren als je ze in beschadigd of ziek weefsel injecteert.

Evenzo zal een jonge leerling-elektronicus niet de stroomvoorziening herstellen door hem simpelweg op een bus te zetten die naar een stad rijdt waar net een stroomstoring is geweest. De parallel hier is het inbrengen van stamcellen in de hersenen van iemand die een beroerte heeft gehad of van iemand die na een ongeval verlamd is geraakt, in de hoop dat de stamcellen ‘weten’ wat ze moeten doen en welke specifieke verbindingen ze moeten herstellen om de functie te herstellen. Dit werkt misschien niet zoals gehoopt. Het zou zinloos zijn succes te verwachten tenzij en totdat ook deze problemen worden aangepakt.

Dan is er nog het aanhoudende probleem dat deze enthousiaste jongeren (stamcellen) moeten weten wanneer ze moeten stoppen. Het probleem dat foetaal weefsel kan uitgroeien tot kankergezwellen, is ook een probleem dat bij stamcellen moet worden aangepakt. Hierbij is er één uitzondering: van stamcellen uit de navelstreng is over het algemeen niet bekend dat ze kwaadaardig worden.¹

Hier volgt een korte lijst van behandelingen in ontwikkeling waarbij stamcellen zouden worden gebruikt:

• Maculadegeneratie—Herstel van een beschadigd netvlies.
• Ruggenmergletsel/beroerte—Herstel van zenuwweefsel.
• Brandwonden—Herstel van huidweefsel.
• Congestief hartfalen—Herstel van beschadigd hartweefsel.
• Diabetes—Vervanging of toename van het alvleesklierweefsel dat insuline aanmaakt.
• Artritis—Herstel van beschadigd kraakbeen.
• Auto-immuunziekten (lupus, multiple sclerose)—Vernietiging van het immuunsysteem dat het eigen lichaam aanvalt, en vervanging of ‘reset’ ervan met een nieuw immuunsysteem dat is afgeleid van de eigen stamcellen.
• Leukemieën—Vernietiging van de kankercellen in het bloed en vervanging ervan door nieuwe bloedcellen afkomstig uit stamcellen.
• Nieuwe organen—Vervanging van zieke, beschadigde of door kanker aangetaste organen, zoals de nieren, lever of alvleesklier, door organen die zijn afgeleid van de eigen stamcellen van de patiënt, in een laboratorium zijn gekweekt en operatief zijn getransplanteerd, zonder dat afstotingsremmende medicijnen nodig zijn.

Zoals u ziet, is er een zeer lange lijst van ziekten en aandoeningen waarvoor stamcellen mogelijk effectieve behandelingen kunnen opleveren. Ik ben erg optimistisch dat behandelingen voor veel van deze aandoeningen binnen tien jaar algemeen beschikbaar zullen zijn. Het zal echter tijd kosten om te leren hoe we stamcellen deskundig kunnen specialiseren tot specifieke weefseltypen, hoe we stamcellen aan- en vervolgens op het juiste moment weer uitzetten (zodra het werk klaar is), en hoe we stamcellen kunnen ‘leren’ waar en hoe ze herstelwerkzaamheden moeten uitvoeren.

Ik ben niet de enige die enthousiast is over de mogelijkheden. Daarom zijn er in het hele land honderden stamcelklinieken als paddenstoelen uit de grond geschoten, die mee willen profiteren van de opwinding. Maar komen de beweringen van deze klinieken overeen met de werkelijkheid? Welke zijn legitiem? Ik weet dat veel klinieken stamcelbehandelingen aanbieden voor allerlei aandoeningen, dus laten we nu kijken naar enkele behandelingen die vandaag beschikbaar zijn—behandelingen waarvan er bewijs is dat ze daadwerkelijk helpen en waarvan de verwachtingen realistisch zijn. Laten we ook enkele mogelijke complicaties bekijken, zodat we weloverwogen beslissingen kunnen nemen.

Allereerst de risico’s en complicaties

• Het veroorzaken van een infectie—Zo kunnen bacteriën op de huid via een eenvoudige injectie in een gewricht terechtkomen, met vernietiging van het gewricht tot gevolg, zelfs onder de meest steriele omstandigheden.
• Stamcellen die zich verplaatsen vanaf de plek waar ze zijn ingebracht, niet terechtkomen waar ze bedoeld zijn of niet beperkt blijven tot het specifieke behandelde gebied—In een onderzoek waarbij varkens na een hartaanval werden behandeld met stamcellen die in beschadigde delen van het hart waren geïnjecteerd, keerde de hartfunctie vrijwel volledig terug. Het nieuwe hartweefsel bleef echter groeien en vulde uiteindelijk de pompkamer van het hart, waardoor alle varkens stierven.
• Stamcellen die veranderen in onverwachte of ongeschikte celtypen—Stamcellen die werden gebruikt voor een cosmetische behandeling van het gezicht, zijn daadwerkelijk in bot veranderd.²
• Groei van tumoren—Er zijn gedocumenteerde gevallen van verschillende tumoren, waaronder hersen- en niertumoren, die zijn ontstaan nadat patiënten met stamcellen waren behandeld voor een beroerte of nierfalen.
• Niet werken zoals verwacht—Er zijn gedocumenteerde gevallen van mensen met maculadegeneratie die met in het oog geïnjecteerde stamcellen werden behandeld en daardoor blind zijn geworden.
• Stamcellen kunnen niet worden teruggetrokken—Anders dan bij medicijnen zoals een pil of injectie kan men, als er iets misgaat, niet eenvoudigweg de volgende dosis achterwege laten. Zodra stamcellen zijn ingebracht, kunnen ze niet meer worden teruggenomen. De ingezette ontwikkeling gaat door.

Het is moeilijk om de complicatiecijfers te kennen, omdat er geen meldplicht geldt wanneer de behandeling buiten formele klinische onderzoeken wordt uitgevoerd.

Vervolgens de bekende voordelen

De FDA (de overheidsinstantie Food and Drug Administration, die verantwoordelijk is voor de bescherming van de volksgezondheid) heeft stamcelbehandelingen met stamcellen uit de navelstreng goedgekeurd voor tientallen bloedkankers (leukemieën) en bloedziekten. Hoewel ze niet door de FDA zijn goedgekeurd, hebben onderzoeken enig voordeel aangetoond van het gebruik van stamcellen bij orthopedische toepassingen, met name bij artritis in de knieën. (Het gebruik van stamcellen voor dergelijke orthopedische toepassingen, zonder dat ze vooraf gestimuleerd hoeven te worden om kraakbeencellen te worden, lijkt een uitzondering op de regel. Bedenk dat de meeste stamcellen eerst gespecialiseerd moeten worden.) Dat is alles! Afgezien hiervan moeten de meeste andere toepassingen van stamcellen alleen worden beschouwd als zeer experimenteel of als zeer waarschijnlijk overdreven aangeprezen. Zijn er misschien andere nuttige behandelingen die niet door de FDA zijn goedgekeurd? Misschien, maar het is belangrijk te beseffen dat de beweringen vaak ver vooruitlopen op de wetenschap.

Hoe weet je dat dan? Hier zijn enkele punten om rekening mee te houden wanneer u aanbieders van stamcelbehandelingen kiest, en enkele waarschuwingssignalen die u kunnen vertellen of er betere plekken zijn om uw zorg te krijgen. (Deze punten gelden ook voor vrijwel elke andere behandeling):

1. Geïnformeerde toestemming—Elke medische behandeling heeft risico’s en voordelen. Deze moeten routinematig vooraf met u worden besproken, zonder dat u ernaar hoeft te vragen. Een zorgverlener die beweert dat er geen risico’s zijn en alleen voordelen, is óf onvoldoende deskundig, óf niet eerlijk genoeg!
2. Kunnen ze complicaties behandelen?—Injecties in gewrichten kunnen soms infecties veroorzaken. Dit kunnen ernstige infecties zijn die het gewricht mogelijk vernietigen. Dergelijke complicaties worden niet zomaar met antibiotica behandeld, maar met een operatie. Deze stamcelbehandelingen kunnen beter worden uitgevoerd door een orthopedisch chirurg of een zorgverlener die nauw met zo iemand samenwerkt, voor het geval er complicaties ontstaan. Evenzo moeten behandelingen waarbij zenuwen betrokken zijn, worden uitgevoerd door neurologen of neurochirurgen.
3. Is de kliniek voldoende uitgerust?—Stamcellen moeten op de juiste manier worden behandeld. Het vervoer van stamcellen uit de navelstreng en onjuist ontdooien door de leverancier kunnen de aantallen drastisch verminderen, wat in hoge mate bepalend kan zijn voor het succes van de procedure. Bovendien kunnen deze cellen zich in een ‘schoktoestand’ bevinden, tenzij ze na het ontdooien op de juiste manier opnieuw worden gekweekt. Hierdoor kunnen ze opnieuw in een gewenste groeifase komen.³ Dit kan betekenen dat er een gespecialiseerd laboratorium en een microbioloog in dienst moeten zijn om de stamcellen op de juiste manier te kweken en te verzorgen en een goede kwaliteitscontrole te waarborgen. Daarvoor is doorgaans een universitaire omgeving nodig, niet zomaar een kleine kliniek of praktijk waar een verpleegkundige de stamcellen ontdooit nadat ze via een nachtkoeriersdienst zijn bezorgd. Flitsende websites, kleurrijke brochures en informatieve diners zijn niet genoeg.
4. Met cavia’s en ratten wordt ‘geëxperimenteerd’; mensen nemen deel aan ‘klinische onderzoeken’.—Vermijd zorgverleners die zeggen dat ze experimenten uitvoeren. Klinische onderzoeken met mensen, waarop ethische commissies toezicht houden, vinden pas plaats nadat dierproeven een laag risico op schade en een goede kans op succes hebben aangetoond. Als een behandeling zeer effectief is, heeft de FDA aangegeven dat slechts 42 deelnemers al voldoende kunnen zijn om een toereikende veiligheid aan te tonen en goedkeuring te verkrijgen. Dat is geen buitensporig hoge drempel. Bovendien hoeven patiënten die aan klinische onderzoeken deelnemen meestal slechts minimale kosten te betalen, als ze al iets moeten betalen. Zorgverleners die op mensen ‘experimenteren’, doen dat zelden gratis.⁴
5. Realistische beweringen.—Beweert uw zorgverlener dat de behandeling 100 procent succesvol is? Dan kunt u beter wegrennen (als uw knieën dat toelaten) dan gewoon weglopen! Kniebehandelingen kunnen bijvoorbeeld voor veel mensen de noodzaak van een knieprothese alleen maar uitstellen. Sommigen kunnen een operatie vermijden, maar zeker niet iedereen. Verwacht geen genezing. Doen ze ook beweringen die ver buiten datgene vallen wat algemeen wordt erkend? Worden er ‘geneesmiddelen’ aangeprezen voor Alzheimer, Parkinson of andere aandoeningen die niet door de FDA zijn goedgekeurd? Ik kan de mogelijkheid niet volledig uitsluiten dat zulke behandelingen ooit zullen bestaan. Deze zorgverleners zouden echter moeten kunnen verwijzen naar (en u voorzien van) gepubliceerde onderzoeken. Als er een wonderbaarlijke genezing bestaat, zou de wereld daar baat bij moeten kunnen hebben, en zou de ontdekker er patent op moeten kunnen aanvragen om financieel voordeel te halen uit het delen van zijn of haar technieken en ontdekkingen met de rest van de wereld. Zo wordt de behandeling onafhankelijk getest en geverifieerd. Iedereen die een ‘geheime’ genezing heeft die alleen hij of zij bezit, moet worden vermeden.

6. Is het logisch?—Het heeft bijvoorbeeld geen zin om stamcellen die niet in een laboratorium tot hun gespecialiseerde toestand zijn gebracht (zoals zenuwcellen, hartcellen enzovoort) simpelweg in de bloedbaan te injecteren om zenuwaandoeningen te behandelen. Bij klinische onderzoeken naar legitieme behandelingen worden de stamcellen eerst gespecialiseerd en vervolgens rechtstreeks op de aangedane plek toegepast. Zo worden specifieke typen zenuwcellen rechtstreeks op specifieke plekken in de hersenen geïnjecteerd en worden hartcellen rechtstreeks in het littekenweefsel van het hart geïnjecteerd. Denk aan de luie volwassene (de niet-gespecialiseerde stamcel). Je kunt niet verwachten dat je die op een bus zet (in een ader injecteert), naar de grote stad stuurt (het lichaam), zonder instructies over wat hij moet doen (door hem niet te specialiseren), zonder dat hij weet waar hij heen moet (om op de een of andere manier het zieke deel van het lichaam te vinden), en dan op magische wijze succes verwacht.
7. De agressieve verkooppraat.—Wordt u verteld, of krijgt u het gevoel, dat u iets ‘misloopt’ als u weigert? Bevatten de advertenties van de kliniek getuigenissen met een voorbehoud, bijvoorbeeld in de trant van: ‘Individuele resultaten kunnen verschillen, en de getuigenissen zijn niet bedoeld als representatief voor typische resultaten, noch om te beweren of te garanderen dat iemand dezelfde of vergelijkbare resultaten zal behalen…’? Zoals het oude gezegde luidt: als iets te mooi klinkt om waar te zijn (vooral als ze dat zelf ook zeggen), dan is dat waarschijnlijk ook zo. Beschouw de beweringen in zulke gevallen als waarschijnlijk enigszins overdreven en overweeg ook om samen te werken met iemand die eerlijkere verwachtingen schept.

Ik bid dat God u wijsheid mag schenken: Als iemand van u wijsheid tekortkomt, laat hij die dan aan God vragen, Die aan ieder overvloedig geeft en geen verwijten maakt, en ze zal hem gegeven worden – Jak. 1:5.

Speciale mededeling:

Enkele ouders hebben belangstelling getoond om hun kinderen in Japan te laten vaccineren als we de vaccins niet naar de Verenigde Staten kunnen laten verzenden. Als er lezers van dit tijdschrift zijn die eveneens belangstelling hebben, neem dan contact op met The Berean Voice, zodat we dit kunnen plannen en coördineren. De contactgegevens vindt u aan de binnenkant van de vooromslag van ieder exemplaar van het tijdschrift The Heartbeat of the Remnant.