Als het huwelijk een verbond is, wat is dan de betekenis van een verbondsrelatie? Wat maakt het tot een verbondsrelatie, en waarin verschilt die van elke andere relatie? Dit zijn vragen waarop we antwoorden moeten zoeken als we de blijvende aard van het huwelijk willen begrijpen en als we met succes de rotsachtige kusten van een huwelijksrelatie in moeilijkheden willen bevaren.
Het verbond is in onze samenleving verouderd geraakt. De culturele revolutie van de jaren zestig heeft echtscheiding cultureel aanvaardbaar gemaakt, en levenslange trouw binnen het huwelijk is eerder uitzondering dan regel geworden. Helaas heeft deze plaag de meeste hoofdstromingen binnen de kerken besmet en dringt ze momenteel ook onze anabaptistische kerken binnen.
Het verbond is Gods idee. Hij is de voornaamste verbondmaker. Zijn heilige naam ‘Jehovah’ geeft aan dat God altijd trouw is aan zijn woord. De Hebreeuwse oorsprong van ‘Jehovah’ is yeh-ho-vaw. Dit woord combineert twee Hebreeuwse werkwoorden van zijn. Een zo letterlijk mogelijke vertaling van de naam yeh-ho-vaw zou zijn: (is is), of zoals God tegen Mozes zei: ‘Ik ben die Ik ben.’
Gods naam ‘Jehovah’ geeft aan dat God altijd trouw is aan zijn woord, dat Hij niet kan liegen en dat Hij trouw is aan zijn karakter. Jakobus zegt het als volgt: Elke goede gave en elk volmaakt geschenk komt van boven en daalt neer van de Vader der lichten, bij wie geen verandering is of zweem van ommekeer – Jak. 1:17.
Wat maakt een verbond?
Zorgvuldig onderzoek van de Schrift laat zien dat er drie belangrijke elementen zijn bij het sluiten van een verbond.
- Woorden
- Getuigen
- Datgene wat het verbond bekrachtigt
Woorden
Woorden bepalen de voorwaarden van een verbond. Het is heel belangrijk dat de voorwaarden van het verbond duidelijk worden vastgelegd en begrepen door beide betrokken partijen. Toen God een verbond sloot met Abraham, sprak Hij en zei: Ik zal Mijn verbond oprichten tussen Mij en u en uw nageslacht na u, al hun generaties door, tot een eeuwig verbond, om u tot een God te zijn en uw nageslacht na u – Gen. 17:7.
Toen God een verbond sloot met het volk Israël bij de berg Sinaï, gaf Hij hun de wet, die de voorwaarden van het Mozaïsche verbond vormde.
In onze Bijbels hebben we vandaag het Oude en het Nieuwe Testament. Dit verwijst naar het Oude en het Nieuwe Verbond. In het Nieuwe Testament vinden we de leer van Jezus en zijn apostelen, die de wet van het Oude Testament te boven gaat. In de Bergrede zei Jezus herhaaldelijk: ‘U hebt gehoord dat er gezegd is, maar Ik zeg u.’
De schrijver van de Hebreeënbrief zei het volgende over het Nieuwe Verbond: Maar nu heeft Hij een zoveel voortreffelijker bediening ontvangen, als Hij ook Middelaar is van een beter verbond, dat op betere beloften is gegrondvest – Hebr. 8:6.
Op onze trouwdag gebruiken we woorden met een nauwkeurige betekenis om een bindend verbond te sluiten: ‘…tot de dood ons scheidt.’ Huwelijksgeloften kunnen enigszins verschillen, maar moeten altijd een toezegging omvatten van een wederzijds liefdevolle relatie die levenslang bindend en dus onherroepelijk is.
Getuigen
Een ander belangrijk onderdeel van een verbond zijn de getuigen. Getuigen bevestigen de afgelegde geloften en zorgen ervoor dat men daarop aanspreekbaar is. Dit geldt vooral voor een verbond dat tussen twee mensen wordt gesloten.
Toen Jozua het verbond met Israël opnieuw bevestigde nadat zij het land Kanaän waren binnengetrokken, daagde hij hen uit: Jozua zei tegen het volk: U bent getuigen tegen uzelf dat u de HEERE gekozen hebt om Hem te dienen. Zij zeiden: Wij zijn getuigen – Joz. 24:22. Wat zij daarmee zeiden, was: ‘We zullen elkaar aanspreken op de verplichtingen die we vandaag op ons nemen.’
Over het Nieuwe Verbond hebben we de getuigenis van de apostel Johannes, waar hij zegt: Want drie zijn er die getuigen in de hemel: de Vader, het Woord en de Heilige Geest; en deze drie zijn één. En drie zijn er die getuigen op aarde: de Geest, het water en het bloed; en deze drie stemmen overeen – 1 Joh. 5:7-8. Johannes zegt hier dat er in dit Nieuwe Verbond tussen God en mens drie getuigen in de hemel zijn en drie getuigen op aarde, en dat deze getuigen het allemaal eens zijn.
Bij het sluiten van een huwelijksverbond zijn de bruiloftsgasten de getuigen. Iedere gast wordt getuige van de afgelegde geloften. Door hun aanwezigheid en zegen bevestigen zij het huwelijk en worden zij er persoonlijk verantwoordelijk voor dat dit huwelijk standhoudt.
Deze gemeenschappelijke inzet voor de duurzaamheid van het huwelijk vormt het morele weefsel van onze samenleving en onze kerken. Wanneer een samenleving nalatig wordt in het handhaven van de duurzaamheid van het huwelijk, volgen chaos en verwarring. Dat zien we in de samenleving om ons heen. Helaas zien we ook een toenemend aantal huwelijksbreuken binnen onze anabaptistische kerken.
Datgene wat het verbond bekrachtigt
De laatste stap bij het sluiten van een verbond is datgene wat de voorwaarden van het verbond bekrachtigt en bindend en van kracht maakt. Door de geschiedenis heen zijn er verschillende manieren geweest om een verbond te binden. Oude bedoeïenen gebruikten zout om een verbond te bezegelen. Beide partijen gaven elkaar een hoeveelheid zout. Het zout werd vermengd met hun eigen zoutvoorraden, waardoor het onmogelijk werd om ‘mijn zout’ ooit nog van ‘jouw zout’ te scheiden. Dit symboliseerde de onveranderlijkheid van dit verdrag.
Daarnaast was er de gewoonte van berith. Berith is een Hebreeuws woord dat ‘snijden’ betekent. In het oude Israël werd een verbond bekrachtigd door ‘een verbond te snijden’. Deze gewoonte wordt duidelijk geïllustreerd in Genesis 15, waar God zijn verbond met Abraham bekrachtigde. Abraham vroeg God: …Heere HEERE, waaraan zal ik weten dat ik het in bezit zal krijgen? – Gen. 15:8. Gods antwoord op Abrahams smeekbede was: …Haal voor Mij een driejarige jonge koe, een driejarige geit, een driejarige ram, een tortelduif en een jonge duif – Gen. 15:9. Abraham nam deze dieren, sneed ze doormidden en legde de delen neer als offer aan God. God bevestigde zijn verbond met Abraham opnieuw (met woorden), en vervolgens lezen we in vers 17 over deze mysterieuze gebeurtenis: En het gebeurde, toen de zon onderging en het donker was geworden, zie, een rokende oven en een vurige fakkel die tussen die stukken doorging – Gen. 15:17. Dit was ‘berith’, ofwel het ‘snijden van het verbond’. Deze ceremonie bekrachtigde de voorwaarden van het verbond en maakte ze bindend. Na deze gebeurtenis vinden we geen verslag dat Abraham ooit nog Gods belofte in twijfel trok of eraan twijfelde, al nam hij de zaak wel in eigen handen om die belofte in vervulling te doen gaan.
Toen God een verbond sloot met Israël bij de berg Sinaï, …nam Mozes het bloed, sprengde het op het volk en zei: Zie, dit is het bloed van het verbond dat de HEERE met u gesloten heeft op grond van al deze woorden – Ex. 24:8. Dit bloed maakte de in de wet vastgelegde voorwaarden bindend en van kracht — dit was het Oude Verbond.
Toen God bij de berg Golgotha een verbond sloot met u en mij, werd het bloed van Jezus het bekrachtigende bewijs, of het bindende teken, van zijn Nieuwe Verbond met ons. Wanneer we deelnemen aan het avondmaal, herdenken we het verbond dat we door Christus met God hebben.
Wat bekrachtigt het huwelijksverbond? Zoals we al hebben gezien, zijn er in een huwelijk woorden (de geloften) en getuigen (de gasten). Is het huwelijk daarmee voltooid? Nee. Het huwelijk is niet voltooid totdat er lichamelijke intimiteit plaatsvindt. Daarmee wordt het huwelijksverbond voltooid, of, zoals we soms zeggen, voltrokken. Datgene bekrachtigt de voorwaarden van het huwelijksverbond en maakt ze bindend en blijvend. Al vroeg in de Schrift vinden we hiervan een voorbeeld: En Adam had gemeenschap met Eva, zijn vrouw… Gen. 4:1. Later zien we nog een voorbeeld: En Izak bracht haar [Rebekka] in de tent van zijn moeder Sara, nam Rebekka tot vrouw en had haar lief… – Gen. 24:67. Lichamelijke eenwording hoort bij het verbond. Daarom is een dergelijke relatie buiten het huwelijk zonde. Ontucht of overspel neemt datgene wat God onlosmakelijk aan het huwelijk heeft verbonden en maakt het verbond onzuiver.
Wanneer een getrouwd stel lichamelijk één wordt, herdenken en vieren zij hun huwelijksverbond. Dit is het begin van het verwezenlijken van de bijbelse werkelijkheid van ‘één vlees’. Uit deze gezegende eenwording ontstaat nieuw leven in de vorm van dierbare ‘kleintjes’ en van harten die door de kracht van de liefde vernieuwd worden.
Wanneer we deelnemen aan het brood en de wijn van het avondmaal, herdenken en vieren we onze verbondsrelatie met Christus. Uit deze gezegende eenheid ontstaat nieuw leven in de vorm van harten die door de kracht van de liefde vernieuwd worden. Dat is de kracht van het verbond.
Waar deze drie elementen aanwezig zijn — geloften, getuigen en datgene wat bekrachtigt — is er sprake van een verbondsrelatie. Waarin verschilt een verbondsrelatie van elke andere relatie?
Een toewijding aan trouw
Enkele van de edelste woorden die menselijke lippen kunnen uitspreken, zijn: ‘Ik beloof je lief te hebben tot de dood ons scheidt.’ Op onze trouwdag zijn deze woorden gemakkelijk uit te spreken, en wanneer we ze zeggen, menen we ze misschien oprecht. Feit is dat niemand kan weten wat die woorden in de loop van een heel leven kunnen kosten.
Liefde is een keuze en moet gestalte krijgen en standhouden als een dagelijkse levenswandel. We moeten ervoor kiezen onze genegenheid te richten op degene met wie we een liefdesverbond hebben gesloten, en weg van de verlokkingen van anderen. Heel veel huwelijken gaan door ontrouw ten onder.
God heeft het huwelijk ontworpen om een krachtige band te scheppen. De geestelijke, emotionele en lichamelijke verbondenheid binnen het huwelijk schept een onverbrekelijke band. In Genesis lezen we: Daarom zal een man zijn vader en zijn moeder verlaten en zich aan zijn vrouw hechten; en zij zullen tot één vlees zijn – Gen. 2:24. Het woord hechten in dit vers duidt op ‘aan elkaar gelast of gelijmd zijn, op zo’n manier dat scheiding onmogelijk is’.
De huwelijksband verbreken door ontrouw veroorzaakt verscheuring en verwonding bij beide partijen. Satan, de grote misleider, wil ons laten geloven dat ontrouw aan onze echtgenoot ons op de een of andere manier voordeel zal opleveren. Dat is een grote leugen.
Een toewijding aan getrouwheid
God toonde verbondstrouw in zijn omgang met zijn bruid uit het Oude Testament — het volk Israël. Zij was niet trouw aan haar verbondsgeloften. Zij keerde zich af van de aanbidding van Jehovah en knielde neer bij heidense altaren. Ondanks haar ontrouw bleef God haar zoeken en haar tot Zich terugroepen. Israëls ontrouw veranderde niets aan Gods trouw. Dat is de kracht van verbondsliefde. Verbondsliefde is niet afhankelijk van het handelen van de andere partij. Verbondsliefde blijft bestaan, ook wanneer zij niet wordt beantwoord. Dit is een koninkrijksprincipe. Paulus leerde: Als dan uw vijand hongert, geef hem te eten; als hij dorst heeft, geef hem te drinken, want door dat te doen zult u vurige kolen op zijn hoofd hopen – Rom. 12:20. Zou dit principe niet bij uitstek van toepassing zijn op een gebroken huwelijk?
De kracht van het verbond kan pas ten volle worden ervaren wanneer we Gods goddelijke liefde voor ons begrijpen. Ons heil hangt af van Gods volmaakte liefde voor ons. Hij blijft ons liefhebben, ook al is onze liefde voor Hem soms gebrekkig. Zijn onfeilbare liefde blijft ons tot Zich terugtrekken. De kracht van het verbond in het huwelijk vinden we in het streven deze goddelijke liefde na te volgen. Deze goddelijke liefde vinden we niet in romantische romans of andere boeken over het huwelijk. Deze goddelijke liefde is alleen te vinden in een innige relatie met ‘De Bron’ van de onsterfelijke liefde.
