Οι πνευματικοί μας πρόγονοι είχαν πολλά να πουν για τα πολλά ζητήματα που αντιμετώπιζε η αμερικανική μεννονιτική εκκλησία στην εποχή τους, και μπορούμε ακόμη να μάθουμε από τους συλλεγόμενους λόγους αυτών των εκκλησιαστικών ηγετών και αδελφών. Θα εξετάσουμε πρώτα την ερμηνευτική των πρώτων αμερικανών Μεννονιτών, προσπαθώντας να αντλήσουμε παραδείγματα από τα οποία εμείς, ως χριστιανοί του 21ου αιώνα, μπορούμε να διδαχθούμε.
Πρώτον, η σωστή ερμηνεία της Γραφής ήταν θέμα μεγάλης σημασίας γι’ αυτούς τους πρώιμους χριστιανούς. Είχαν μόλις μεταναστεύσει από μια κατά κύριο λόγο εχθρική περιοχή, όπου είχαν συνέχεια δοκιμαστεί μέχρι και τον θάνατο για θέματα πίστης και τώρα αντιμετώπιζαν ένα διαφορετικό σύνολο προκλήσεων όταν βρέθηκαν σε ειρήνη και θρησκευτική ελευθερία. Θα δούμε πώς διαπέρασαν αυτές τις προκλήσεις μελετώντας αρκετές από τις διδασκαλίες και τις πρακτικές τους.
Το δόγμα της μη αντίστασης
Ένα ζήτημα που ερμηνεύτηκε και εφάρμοσαν καλά πολλοί από τους πρώιμους μεννονιτικούς συγγραφείς είναι ο κανόνας και η διδασκαλία του μη αντιστεκόμενου χριστιανού. Αν και πολλοί από τους αναβαπτιστικούς απογόνους τους σήμερα διατηρούν, σε διάφορους βαθμούς, αυτή τη διδασκαλία, συχνά δεν γίνεται με την καθαρότητα και τη σοβαρότητα των προγόνων τους. Οι πρώιμοι αμερικανοί Μεννονίτες κατάλαβαν τη μη αντίσταση ως θεμελιώδη πτυχή της χριστιανικής ζωής, όπως θα έπρεπε να είναι, και δίδαξαν εκτενώς για την πρακτική εφαρμογή και την εμφάνιση της μη αντίστασης στη ζωή του πιστού. Το κύριο κίνητρό τους για να ζουν ειρηνικά και χωρίς εχθρότητα προς τον πλησίον ήταν το δοσμένο παράδειγμα του Ιησού. Ο Χριστός υπήρξε το πρότυπο της αποδεκτής απάντησης στη βία και την κακοβουλία: πραότητα, ταπεινότητα, όπως αρμόζει σε αυτόν που καλείται Αρνίον.
Η Έμφαση στα Βιβλικά Θεμέλια
Υπήρχε επίσης μια στερεή εστίαση μεταξύ των πρώτων μεννονιτικών συγγραφέων κατά της οικοδόμησης δόγματος επάνω στα γραπτά ανθρώπων. Αυτή η έμφαση διακρίνεται έντονα στα έργα τους, καθώς παραθέτουν εκτενώς τη Γραφή. Ενίσχυσαν το σημείο τους φέρνοντας ένα παράδειγμα από τον Χριστό ή με τη χρήση ενός εφαρμοστέου εδαφίου της Γραφής, αντί να κτίζουν πάνω στο αμμώδες έδαφος της γνώμης ενός ανθρώπου. Ένα από τα πεδία στα οποία το έκαναν αυτό ήταν το ζήτημα της σωτηρίας.
Σημασία της Πρακτικής Σωτηρίας
Μπορούμε να μάθουμε πολλά από τους πρώιμους Μεννονίτες σχετικά με την πρακτική εργασία της σωτηρίας. Πρώτον, η σωτηρία παριστάνεται ως μια εσωτερική και μια εξωτερική αλλαγή. Η εσωτερική επηρεάζεται πρώτα μέσα από το έργο του Αγίου Πνεύματος στη ζωή του βουλόμενου αμαρτωλού. Είναι σημαντική η διάκριση ότι ο αμαρτωλός είναι βουλόμενος. Αυτή η θέση αντιτάχθηκε στις περισσότερες από τις μεγαλύτερες εδραιωμένες εκκλησίες της εποχής. Εάν ένας αμαρτωλός πρέπει να είναι βουλόμενος, τότε αυτό υποδηλώνει ότι όλοι οι άνθρωποι μπορούν με θέληση να αποδεχθούν τη σωτηρία, μια ιδέα που είναι θεμελιώδης στη φύση, αν και δεν εκφράζεται πάντα με λόγια, για την εκκλησία του σήμερα.
Στην εποχή των πρώιμων Μεννονιτών, η δογματική της προοριστικότητας όπως διδάσκεται από τον καλβινισμό φαίνεται ότι έκανε αναγκαία αυτή την έμφαση στην ικανότητα του ανθρώπου να επιλέγει ελεύθερα, κάτι που εξακολουθεί να ισχύει και σήμερα. Υπάρχει επίσης μια άλλη παραλλαγή της ερμηνείας της «μη εκούσιας σωτηρίας», η οποία προέρχεται από τα μετέπειτα αποτελέσματα του χαρισματικού κινήματος και την επίδρασή του στους μεννονιτικούς και αμις κύκλους. Αυτή η «μη εκούσια σωτηρία» δεν είναι ζήτημα προορισμού, αλλά περιγράφεται ως σχεδόν εξαναγκαστικό κάλεσμα από το Πνεύμα. Έχει παρατηρηθεί σε αρκετές μαρτυρίες σωτηρίας, όπου οι μαρτυρούντες θυμούνταν πως ήταν εντελώς άνετοι στη ζωή τους της αμαρτίας και της ακολασίας όταν ξαφνικά έπεφταν σαν τον Σαούλ και δεν μπορούσαν να κάνουν αλλιώς παρά να ακολουθήσουν τον Θεό και να Του αφιερώσουν τη ζωή τους. Υπάρχουν πολυάριθμες παγίδες με αυτή τη δραματική κατανόηση της μεταστροφής, κυρίως ότι απαλλάσσει από την ευθύνη τον μεταστραφέντα για την απόφασή του να μεταστραφεί. Αυτό οδηγεί σε έλλειψη εξέτασης του κόστους του Χριστιανισμού, το οποίο είναι θάνατος του εαυτού, θάνατος της περηφάνειας και θάνατος της εύνοιας προς τον άνθρωπο. Εάν ο πιστός πέσει κεφαλά πρώτα στον Χριστιανισμό, χωρίς να λογαριάσει ότι πρέπει να εγκαταλείψει όλα αυτά τα αυτο-ευαρεστούμενα χαρακτηριστικά, πώς θα μπορέσει να ωριμάσει πνευματικά αν δεν μπορεί να αφήσει τις παλιές του συνήθειες; Ενώ αυτή η μορφή μεταστροφής μπορεί να είναι γνήσια στην αρχή, δεν προοδεύει συχνά πέρα από το γάλα του Λόγου στο κρέας στο οποίο πρέπει να μετέχει ο ώριμος χριστιανός. Αυτή η ωρίμανση του χριστιανού τονίζεται σε γραπτά που εκτείνονται από τον Menno Simons έως και τον Abraham Goshalk. Είναι επίσης σημαντικό για χάρη της εκκλησίας ο πιστός να είναι σταθερά δεσμευμένος και εμπλεκόμενος στη σταθερή ανάπτυξη της πίστης του.
Η Σοβαρότητα μιας Αγνής Εκκλησίας
Η ιδέα της εκκλησίας για τους πρώιμους αμερικανούς Μεννονίτες φαίνεται ότι ήταν πιο σοβαρή σκέψη, λιγότερο ατομικιστική από την τρέχουσα κατάστασή μας. Είναι η αξιοθρήνητη κατάσταση της ονομαστικής χριστιανοσύνης ότι η εκκλησία έχει γίνει μια κοινωνική οργάνωση με χώρο για κάθε αμαρτία και διαφθορά.
Είναι προς όφελός μας να εξετάσουμε κοντά τον χαρακτήρα της εκκλησίας που ίδρυσε ο Χριστός και να σημειώσουμε επίσης τον χαρακτήρα των αληθινών εκκλησιών, ανεμπόδιστων από αίρεση και χαλαρότητα. Αυτός ο χαρακτήρας είναι, όπως και ο Χριστός ο ίδιος, απλός και όμως απίστευτα γεμάτος νόημα και πνευματική ζωτικότητα.
Η πρώτη πτυχή της εκκλησίας που πρέπει να αναγνωρίσουμε είναι η αγνή της κατάσταση ως της νύμφης του Χριστού. Και εδώ, πρέπει να σκεφτούμε τον χαρακτήρα του Χριστού. Έδωσε ποτέ στον εαυτό Του χώρο για αμαρτία; Τον βρίσκουμε να απολαμβάνει περιστασιακά μια σύντομη απόλαυση μιας «ενοχικής ηδονής»; Ο αναγνώστης με κατανόηση θα συμφωνήσει ότι ο Χριστός ήταν αγνός σε ολότητά Του, και πώς αλλιώς πρέπει να είναι και η νύμφη με την οποία πρόκειται να ενωθεί οικεία και αιώνια; Για να βοηθήσουμε το νου μας να απαντήσει σε τέτοια ερώτηση, ας εξετάσουμε το γήινο σύμβολο αυτής της ουράνιας ένωσης: αυτό ενός άντρα και μιας γυναίκας ενωμένων για τη ζωή. Αυτή η επίγεια ένωση αναγνωρίζεται ακόμη και από μη χριστιανούς ως κάτι αφιερωμένο καθαρά για τα δύο άτομα που εμπλέκονται, μια σχέση και μια ανταλλαγή του ενός με τον άλλον που δεν είναι και ποτέ δεν πρέπει να μοιραστεί με κανέναν έξω από την οικεία ένωση. Αυτό ζωγραφίζει καθαρά για το γήινο μυαλό μας τη διάνοια του Χριστού, αφού ο γάμος είναι σύμβολο του Χριστού και της νύμφης Του. Η νύμφη και ο Χριστός είναι ο ένας για τον άλλον και δεν δίνουν τους εαυτούς τους σε τίποτα και σε κανέναν άλλον.
Τώρα που μπορούμε να δούμε την αγνότητα της εκκλησίας, ας εξετάσουμε την πρακτική της λειτουργία ανάμεσα σε πεσμένους ανθρώπους. Εάν πρόκειται να είναι αγνή, τότε πώς θα γίνουμε μέρος της; Εδώ εισέρχεται η ανάγκη για σαφή κατανόηση της αναγεννήσεως, μιας διδασκαλίας που κρατήθηκε σε υψηλό σεβασμό από αυτούς τους μεννονιτικούς προγόνους. Δίδασκαν ότι το Πνεύμα επιφέρει το πνευματικό πλύσιμο και τον καθαρισμό που θα γίνει ορατός σε μια μεταβλημένη κατάσταση σκέψης και πράξης στον πιστό. Αυτή η αλλαγή εξακολουθεί να βρίσκεται σε αντίθεση με τη πεσμένη φύση μας, αλλά μέσω της συνεχούς παράδοσης και μιας βαθιάς ταπεινότητας, το Πνεύμα θα γεμίσει τον πιστό μέχρι η φύση της αμαρτίας να γίνει η κυριαρχούμενη αντί για την κυριαρχούσα. Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε, ωστόσο, ότι αυτή η νίκη επί της αμαρτίας γίνεται πραγματικότητα όταν ο πιστός παραδίδει τη θέλησή του και επιτρέπει στο Πνεύμα τον πλήρη έλεγχο.
Έτσι, μια αγνή εκκλησία είναι μια παραδομένη, γεμάτη Πνεύμα ομάδα πιστών που αναγνωρίζουν με αληθινή ταπείνωση ότι η δύναμή τους δεν συνδέεται με κανένα τρόπο με το δικό τους αξίωμα. Η απουσία περηφάνειας, επιτυγχάνεται μόνο με τη συνεχή βοήθεια του Πνεύματος, δίδει περαιτέρω χώρο για τον καθαρισμό του βουλόμενου πιστού. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να δούμε τη χριστιανική ζωή στην πράξη.
Οι Διδασκαλίες της Πρακτικής Χριστιανοσύνης
Η πρακτικότητα της πίστης των πρώιμων αμερικανών Μεννονιτών ήταν συνεχώς εμφανής. Στο βιβλίο του, «Υπερηφάνεια και Ταπείνωση», ο John M. Brenneman υποστηρίζει ότι η εξωτερική εμφάνιση ενός ανθρώπου συνδέεται άμεσα με την εσωτερική του καρδιά, άποψη που εκτείνεται επίσης στις πράξεις του ατόμου. Είναι απαραίτητο να οικοδομήσουμε πάνω στις πεποιθήσεις της βουλητικής σωτηρίας, της αναγεννήσεως και μιας αγνής εκκλησίας που εξετάστηκαν προηγουμένως, για να πλαισιώσουμε τη νοοτροπία των αλληλεπιδράσεων ενός Μεννονίτη στην καθημερινή ζωή.
Για αυτούς τους σοβαροπρεπείς χριστιανούς, δεν υπήρχε διαφορά στη σημασία μεταξύ της θρησκευτικής πεποίθησης που εκφραζόταν τις Κυριακές και των καθημερινών πράξεων της υπόλοιπης εβδομάδας. Αυτό τεκμηριώνεται από την γενική αποχή τους από πολιτικά θέματα και άλλα στοιχεία κοσμικής φύσης που θα παρεμπόδιζαν τις πεποιθήσεις που είχαν. Αυτό τους έθετε σε άμεση αντιπαράθεση με πολλές από τις εκκλησίες της εποχής τους, όπου ευημερούσαν δύο σχολές σκέψης: είτε ότι τα επίγεια καθήκοντα κάποιου σε πολιτικό επίπεδο εκτελούνταν εντελώς ξεχωριστά από την πίστη του, είτε ότι η εκπλήρωση αυτών των πολιτικών καθηκόντων ενσωματωνόταν στο θέλημα του Θεού και έτσι ήταν επιτρεπτή για τον χριστιανό να τα επιδίδεται ελεύθερα.
Για τον πρώιμο αμερικανό Μεννονίτη, αυτές οι στάσεις πρόδιδαν το ίδιο το νόημα του χριστιανισμού του: ήταν καινούργιο πρόσωπο, ζωντανό μόνο στη δύναμη του Χριστού που έρρεε μέσα του. Αυτό επηρέαζε και διεύθυνε κάθε πτυχή της ζωής του, από τις επιχειρηματικές του συναλλαγές, οι οποίες διεξήγοντο με τρόπο ώστε να μην εκμεταλλευτεί κανένα εμπλεκόμενο μέρος, μέχρι την ενδυμασία και τον τρόπο συμπεριφοράς, που θα έπρεπε να βασίζεται στην ταπείνωση και την απλότητα, και μέχρι τον τρόπο συνομιλίας του με τον πλησίον, ο οποίος έπρεπε να δείχνει γνήσια φροντίδα για την πνευματική ευημερία και την αιώνια μοίρα.
Συμπέρασμα
Το σύνολο όλων αυτών των αποικιακών μεννονιτικών πεποιθήσεων ήταν η διδασκαλία του πώς να γίνεις ένας ώριμος, ταπεινός, μετανοημένος αλλά πνευματικά δυνατός υπηρέτης του Θεού. Αρνιόταν τα δελεαστικά πράγματα του κόσμου γύρω του υπέρ μιας αιώνιας ανταμοιβής που υποσχόταν με βάση την αγνότητα της πίστης του και την εκούσια αποκήρυξη της αμαρτίας στην οποία άλλοτε ζούσε. Αυτό το παράδειγμα, που ζει μέσα σε πιστούς όπως εμείς, θα έπρεπε να μας εμπνέει να πιέσουμε περαιτέρω μέσα στη Βασιλεία του Θεού, εργαζόμενοι την πίστη μας με ταπείνωση και μετάνοια.
