Is Daar Nie ’n Saak Nie?

En Dawid sê: Wat het ek nou gedoen? Is daar nie ’n saak nie? –1 Samuel 17:29.

Die verhaal van Dawid en Goliat het meer as drie millennia gelede plaasgevind en is sedertdien altyd ’n gunsteling onder oud en jonk. Daar is iets aan die benarde posisie van die swakker teenstander waarmee ons almal kan vereenselwig. Miskien sien ons onbewustelik onsself in sulke ongelyke situasies en hoop ons heimlik dat daar ’n dag sal aanbreek waarop ons eie “skip sal inkom” op soortgelyke wyse. Ongelukkig lyk hierdie soort toevallige sukses meer na ’n Hollywood-produksie as na die werklike lewe. Ons sien net die konflik tussen oud en jonk, die herder en die krygsman, en die swaar militêre wapens en die slingervel. Tog was daar enkele grondliggende beginsels wat Dawid in sy jeug omhels het en wat hom ’n uitmuntende kandidaat vir sukses gemaak het. Maar hierdie beginsels word dikwels nie vermeld nie, omdat ons so lief is vir ’n romantiese oorwinning met ’n dramatiese klimaks.

As die enigste beeld wat ons van onsself het, uit die sosiale spieël rondom ons kom, sal ons ’n verwronge innerlike selfbeeld hê, soos wanneer ons in ’n verwringende spieël by ’n karnaval kyk. Die sosiale menings en persepsies van ons omgewing bied dikwels ’n ongemaklike en skewe beskrywing van ons as mense aan ons oë en ore. Soms is dit onrealisties positief en bou dit iemand in die media se oë op, hoewel daar baie min heldhaftige karakter sigbaar is.

Die sportarena is waarskynlik die grootste oortreder in hierdie opsig. Die mense wat beter as enigiemand anders kan hardloop, gooi of skiet, word geprys. Maar sporttalent dra min by tot hulle eerlike, suiwer waarde as mense. Die ander kant van die munt lewer ’n enorme hoeveelheid negatiewe en vernederende kommentaar op wat enige poging om iets te probeer, wil verydel. Gestresde ouers, onseker broers en susters, gefrustreerde base en ’n menigte ander kennisse wat in ’n “oorlewing van die sterkste”-samelewing om ’n identiteit worstel, stort hierdie opmerkings in oorvloed uit. Die insette uit hierdie twee kampe is onsamehangend en buite verhouding. Om te hoor dat jy wonderlik is, sal jou nooit wonderlik maak nie, net so min as wat ’n stortvloed neerhalende opmerkings nederigheid sal voortbring. Ongelukkig laat baie van ons te dikwels toe dat hierdie oneweredige projeksies ons denke beïnvloed en ons koers bepaal.

Die grootste en voortreflikste gawe wat die mensdom bo die res van die skepping ontvang het, lê nie in sy fisieke vermoëns nie, maar in sy verstand. Die intelligentste diere kan opgelei word om verantwoordelik te wees, maar hulle kan nie daardie opleiding kies of rig nie. Maar as mense kan ons nuwe programme vir onsself skryf, heeltemal onafhanklik van ons instinkte of omgewingsopleiding. Dié van ons wat in natuurlike ooreenstemming met ons instinkte en kondisionering leef, sal beswaarlik bo die diereryk uitstyg. Maar dié wat hierdie gawes beoefen en ontwikkel, sal op unieke wyse die rol vervul wat God vir hulle ontwerp het wanneer hulle die reuse teëkom. Hoewel Dawid se tyd en posisie uniek was, was die beginsels wat hy omhels het universeel. As ek my hond kon leer om te jodel, sou dit bewys dat honde kan jodel en sou dit die moontlikheid daarvoor vir ander ook open. Net so, as Dawid Goliat uitsluitlik deur ’n wonderwerk verslaan het, is daar geen hoop vir ons nie, behalwe om te sit en wag dat God dieselfde vir ons doen. As beginsels egter die kern van die oorwinning was, is daar ’n voorbeeld om te volg en ’n deug om te bekom vir gebruik op ons eie slagveld.

Toe Dawid daardie oggend vroeg opstaan en sy sak met graan, brood en kaas oor sy skouer gooi om dit vir sy broers te neem, het hy geen idee gehad wat die dag sou oplewer nie. Die Here was sy Herder, en hom het niks ontbreek nie, maar toe hy op die toneel aankom, was hy geskok oor wat hy sien. Die twee leërs was op teenoorgestelde berge opgestel en in ’n dooie punt vasgevang. As jy jou hele leër in die vallei laat afdaal om teen die vyand teen die helling op te veg, plaas dit jou in ’n groot nadeel—’n risiko wat geen kant bereid was om te loop nie. Daarom het die Filistyne ’n algemene oorlogsgebruik ingeroep en voorgestel dat twee krygers in die vallei veg, sodat geen kant ’n voordeel sou hê nie. Maar daar was ’n reus onder die Filistyne wat die leër van Israel verskrik het. Toe Dawid navraag doen oor waarom niemand die skandelike godslasteringe van die ongelowige teëstaan nie, het sy oudste broer hom skerp tereggewys: …en Eliab se toorn het teen Dawid ontvlam, en hy het gesê: Waarom het jy hierheen afgekom? En by wie het jy daardie paar skape in die woestyn agtergelaat? Ek ken jou trots en die kwaadwilligheid van jou hart; want jy het afgekom om die geveg te sien. En Dawid het gesê: Wat het ek nou gedoen? Is daar nie ’n saak nie? –1 Samuel 17:28-29.

Die oog gevestig op Jesus, die Leidsman en Voleinder van ons geloof; wat, ter wille van die vreugde wat Hom voorgehou is, die kruis verdra het en die skande verag het, en aan die regterkant van die troon van God gaan sit het –Hebreërs 12:2. Wanneer iemand ’n saak voor hom het, kan hy byna enigiets verduur. Sommige verduur ter wille van ’n verganklike kroon. Koning Saul het belastingvrye rykdom en die status van ’n skoonseun aangebied, maar die aardse bruidskat het geen vrywilligers gelok nie. Hoewel aardse aansien niks vir Dawid se teer hart beteken het nie, het die godslasterlike uittarting van Goliat ’n jaloerse vuur in hom aangesteek, en hy het in geloof na vore getree. Maar geloof is nie bloot ’n gril wat met ’n emosionele bandpomp opgeblaas kan word nie. Want soos die liggaam sonder die gees dood is, so is die geloof sonder werke [dade] ook dood –Jakobus 2:26. Omdat die saak dus duidelik voor hom was en sy God aan sy sy was, het Dawid aangebied om teen Goliat te veg.

Dawid het dus vorentoe beweeg en volgens goddelike, onbedorwe beginsels opgetree…

’n Omgee-gewete setel in die mens se siel en bepaal waarvoor ons omgee. Baie dink dat ’n gewete net nuttig is as ’n beperkende riglyn. Maar die menslike gewete is ook geskep om omgekeerd te funksioneer. Wanneer ons oortuig is dat iets goed en reg is, streef ons dit met passie na. Thomas Edison het gesê dat genialiteit 1% inspirasie en 99% sweet is. Dit mag wel genoegsaam waar wees, maar dit staan bo alle twyfel dat die inspirasie eerste moet kom. Jakob se begeerte na Ragel het hom die sewe jaar se arbeid laat vergeet. Edison se strewe na ’n suksesvolle gloeilamp het hom die duisende elemente laat vergeet wat misluk het.

Onbesorgde apatie is die teenoorgestelde en spruit uit ’n toegeskroeide gewete. Dawid was verbaas dat Goliat se godslasterlike uittarting geen rede tot optrede by God se leër opgelewer het nie. Gee ’n mens ’n rede om te lewe en hy sal die hoe voorsien –Nietzke. As ’n gevangene van die Holocaust in ’n Nazi-konsentrasiekamp is Victor Frankl aangestel om in die kampafdeling te werk waar gevangenes aan tifus besig was om te sterf. Hy het waargeneem dat wanneer iemand hoop opgegee het, die dood spoedig gevolg het. Net so verdwyn die passie om te oorkom vir baie mense in ons tyd wanneer die hoop op persoonlike gewin in die stryd vervaag. Die meeste werkers gee vandag meer om vir hulle salaris as vir goeie en verdienstelike werk. Dikwels, wanneer ’n man sy gevoelens vir sy vrou verloor, glo hy dat hy haar nie kan liefhê nie; maar ’n man met ’n gesonde gewete wat op goddelike beginsels gerig is, sal liefdevol teenoor haar optree, ongeag sy gevoelens of haar reaksie. Die gewete wek die saak aan en voed dit, en lê die grondslag vir passievolle optrede.

’n Eerlike verbeelding behoort tot die sfeer van die gees en word deur ons gewete gedryf. Noodsaaklikheid is die moeder van uitvinding –Onbekend. Sommige wag dat die lewe ontdek word, terwyl ander dit algaande uitvind. Dit is nie ’n lisensie om valse ideale voor te hou nie. Dawid se strewe is eerlik, want die media rondom hom het hom nie verwring nie. Hy het sukses behaal teen die wilde diere (’n leeu en ’n beer) in die heuwels van Betlehem, en met God se hulp vrees hy glad nie om een (’n krygsman van jongs af) in die Elavallei teë te staan nie.

Wanneer Saul teësinnig tot Dawid se voorstel instem, gaan Saul voort om die seun op tipies wêreldse wyse te bewapen. Hoewel dit dalk ’n eer was om die koning se wapenrusting te dra, wou Dawid niks daarvan weet nie: …Ek kan nie met hierdie goed gaan nie, want ek het dit nie beproef nie. En Dawid het dit van hom afgehaal –1 Samuel 17:39, en eerder vyf klippe gekies. Om te weet wat ander doen en om te weet wat om te doen, is nie noodwendig dieselfde nie.

Die lafhartige oortuigings van die Israelitiese leër was gegrond in ’n heidense waardestelsel. Goliat was nie die probleem nie, maar eerder die ongelowige vrees en die aanname dat hulle die oorlog op wêreldse voorwaardes moes voer. Dié wat ’n ware en waardige saak omhels, sal gewis die verbeelding vind om dit na te streef.

Goliat het vanselfsprekend aangeneem dat hy volgens sy eie voorwaardes sou veg. Hy was beledig en kwaad en het uitgeroep: …Kom na my toe, en ek sal jou vlees aan die voëls van die hemel en die diere van die veld gee –1 Samuel 17:44. As reus is spoed en ratsheid nie sy sterk punte nie, en daarom beveel hy Dawid om na hom toe te kom. Maar Goliat het sy eie vermoë grootliks oorskat en sy teenstander onderskat. Volgens sommige ramings het Dawid se slingervel, teen ses of sewe omwentelinge per sekonde, die trefkrag van ’n 45 mm-handwapen gehad, en die hand van ’n vaardige slingeraar …kon klippe op ’n haarbreedte slinger sonder om mis te skiet –Rigters 20:16. Dit was nie ongewoon dat hulle voëls in vlug kon tref nie. In antieke ruïnes is tange opgegrawe wat vermoedelik deur die weermag gebruik is om klippe wat in gewonde soldate vasgesit het, te verwyder. As Goliat ’n spies en Dawid ’n pistool gehad het, sou ons nie so gou glo dat die groter man die grootste voordeel gehad het nie.

Getroue optrede is onvermydelik wanneer ons liggame aan ons siel en gees onderworpe is en hulle deur God se Gees gerig word. Dan staan dit ons vry om onafhanklik van ons natuur en ander invloede op te tree. Wanneer die wellustige drifte van die sterflike liggaam ons innerlike hart en verstand oorheers, is ons verslaan voordat ons ’n tree in die rigting van die vyand gee. As werktuie wat deur God ontwerp is, met ’n morele vrye wil, het ons die goddelike vermoë om ons optrede te kies. Sommige glo dat proaktief wees bloot beteken om die inisiatief te neem. Maar inisiatief alleen sal ons nie vir die oorwinning toerus nie, net so min as wat dit die seuns van Skeva toegerus het. Die begeerte om te oorheers is nie edeler as Goliat se onbeteuelde woede om hierdie jong nuweling te vernietig nie. Sy adrenalien het gevloei terwyl hy Dawid se jeug bespot het, tot gevolgtrekkings gespring het, maklik aanstoot geneem het en hom oor ander se onkunde verwonder het.

Maar Dawid het nie so ’n reaktiewe missie gehad nie. Sy strewe was dat die hele aarde sou weet dat daar ’n God in Israel is. En hierdie hele vergadering sal weet dat die HERE nie deur swaard en spies verlos nie… –1 Samuel 17:47. Getroue optrede moet daarop gerig wees om te gee wat jy het, eerder as om te verkry wat jy nie het nie. As die lewe bekommernisse opwerp wat buite ons vermoë is om te verander, is dit vrugteloos om daaraan aandag te gee. Josef kon nie sy broers se ontvangs, sy heer se vrou se bedrog, die gevangenis se afsondering of die skinker se wanbegrip verander nie. Die geloof van die herderseun leer ons om op te hou treur oor wat ons wil-wees en te begin wees wat ons behoort-te-wees. Ons moet ophou om na ’n wonderwerk te soek en begin soek na ’n geleentheid. Dit gaan nie daaroor om uitermate ongunstige kansverhoudings te oorkom nie, maar eerder oor hoe ons reageer op ’n verkeersopeenhoping, ’n ongehoorsame kind, ’n woedende kliënt of ’n veeleisende eggenoot. Dit gaan daaroor om ’n saak te hê wat groot genoeg is om selfsugtige reaksie te ontlont en welwillende proaktiewe optrede aan te wakker.

Waarom sou Japannese kamikazevlieëniers tydens die Tweede Wêreldoorlog vir ’n verlore saak sterf? Waarom sou Moslemterroriste hulself opblaas? Waarom lê Katolieke priesters en nonne geloftes van selibaat en armoede af? Is daar nie vir die Christen ’n saak wat wyer strek en dieper gaan as die reuse van hierdie wêreld nie? Is daar nie ’n saak wat ons verbeelding aanwakker en ons optrede heilig nie? Of is daar nie eens een wat ons alledaagse werk omskep in ’n kanaal van genade tot diens van die Koning van die Heelal nie? Hoe sou die geskiedenis anders gewees het as Isai sy aftrede deurgebring het soos die ouer mense van ons tyd? God verslaan reuse deur die werktuie wat ons aan Hom oorgee: van Dorkas se naald… tot Jael se tentpen, van Sebedeus se sakebote… tot die seuns van sy boesem.