Niets Zal Hen Aanstoot Geven

Ik betwijfel of er een ziel leeft die niet eens of andermaal gekrenkt is geweest. De hardnekkige onkruiden van kwade invloed lijken op elke hoek te ontspruiten en beproeven de beste bloeiende relaties. Hoe meer communicatiemiddelen we bezitten, hoe meer miscommunicatie we schijnbaar tegenkomen, en mensen voelen zich gekwetst. Tegenwoordige predikanten van het Evangelie worden verondersteld zacht en effeminé te zijn, opdat zij hun luisteraars niet zouden kwetsen. Terwijl we zeker mensen moeten tegemoetkomen waar ze zijn en proberen hen niet te kwetsen, is het verderf van de moderne kerk niet de gedurfde en aanstootgevende prediker.

Ik wil geen vrijbrief geven aan hardhartige predikanten die geen tederheid en tranen kennen. Wee die droge-ogige profeten die het zwaard des Heren hanteren zonder ook maar een greintje consideratie dat er echte mensen tussen de oren zitten die zij in het proces afgehakt hebben. Toch lijkt er een epidemie van onze tijd te zijn die de builenpest heeft overtroffen, de schade van polio heeft ingehaald en onze moderne kanker als een klein ongemak doet voorkomen. Ik spreek over de uitbraak van de miljoenen gekrenkte harten die oprijzen uit het puin van de ontelbare hordes verbroken en gespannen relaties om ons heen aan alle kanten. Jezus noemde dat een van de tekenen van de eindtijd is dat “dan zullen velen aanstoot nemen . . . en zij zullen elkaar haten” (Mattheüs 24:10). Huizen geteisterd door echtscheiding zijn tot een recordhoogte gestegen en hebben een generatie van immense wantrouwen en pijn voortgebracht. Echtparen zullen zichzelf onverenigbaar verklaren en zich al bij het kleinste misbaar scheiden. Christenen zullen jaren buiten een kerksamenkomst doorbrengen omdat zij gekrenkt zijn door medegelovigen.

Velen zullen automatisch partij kiezen met de gekwetste partij en hen als slachtoffer beschouwen. Vaak zijn zij dat ook. “Wee de wereld vanwege de aanstoot!” (Mattheüs 18:7) Maar de vergelijking verandert als we overwegen dat de zondeloze Christus velen heeft gekwetst. Hij zei zijn discipelen dat zij Zijn vlees moesten eten en velen verlieten Hem. Hij vertelde de binnenste twaalf die bij Hem waren gebleven: “Gij allen zult dezen nacht aanstoot aan mij nemen” (Marcus 14:27). De Farizeeën raakten verontwaardigd toen Christus hun ijdele aanbidding ontblootte, en Jezus beledigde Zijn landgenoten eenvoudig door goed te doen. Het Griekse woord is skandalízō, wat “schandaliseren” betekent.¹ In het Hebreeuws betekent het “een struikelblok”. Het probleem is dat velen vandaag over het geringste obstakel struikelen en het molshoopje een berg wordt.

“Grote vrede hebben zij die uw wet liefhebben: en niets zal hen aanstoot geven” (Psalm 119:165). Wat moeten we dan zeggen van deze passage? Hier zijn mensen die hebben geleerd hoe ze op het rotsachtige pad des levens kunnen wandelen zonder elke keer neer te gaan wanneer een ongemakkelijk struikelblok zich voor hen voordoet. We willen geen veroordeling ophopen over de gevoelige ziel, maar het woord gevoelig staat niet in de Bijbel. Het dichtstbijzijnde woord dat we daar kunnen vinden is zinnelijk, dat in zijn wortels zeer gelijkaardig is en natuurlijk betekent. Christus beschreef deze gewassen als die “geen wortel in zichzelf hebben, maar duren voor een tijd: want wanneer verdrukking of vervolging opkomt om des woords wil, terstond neemt hij aanstoot” (Mattheüs 13:20-21). Het is zo gemakkelijk en heel natuurlijk om medelijden te voelen met de gekrenkte. Zij dragen een enorm klaagverhaal, en ze delen het gewoonlijk in tranen. “In vele dingen struikelen wij allen” (Jakobus 3:2). Niemand is zo zondeloos in het krenken als Christus, dus is er gewoonlijk een element van waarheid naar de overtreder uitgestort. Het lijkt mij dat we veel verder op de weg zouden zijn als we wat van ons medeleven voor de gekwetste zouden terughouden en onze energie zouden besteden aan hen te leren hoe oprecht te wandelen op het levenspad ondanks de scherpe en talrijke struikelstenen die ons dagelijks op onze reis begroeten. We zullen leren onberoerd te leven wanneer we leren . . .

Waardig Wandelen

“Ik dan, de gevangene des Heren, smeek u, dat gij wandelt waardig naar de roeping waarmee gij geroepen zijt, met alle ootmoedigheid en zachtmoedigheid, met lijdzaamheid, verdragend elkander in liefde” (Efeziërs 4:1-2). Waardig wandelen, zoals Paulus het hier beschrijft, is wandelen in nederigheid. “Trots gaat voor de val, en een hoogmoedige geest voor een struikeling” (Spreuken 16:18). Hoe meer trots het vaartuig belast, des te vatbaarder zijn wij om gekwetst te worden. Hoe eerlijker wij onze waarde inschatten, des te minder zullen we gekwetst zijn wanneer we bespot worden. Meer nederig betekent minder struikel. Wanneer wij van een kwaad beschuldigd worden, doet het altijd pijn. Jezus zegt dat we blij moeten zijn wanneer mensen allerlei kwaad tegen ons spreken onder valse beschuldiging. Hoewel zo’n vernederende wond onder onze huid kan etteren, is er een toestand die veel erger is. Dat is wanneer mensen werkelijk al het kwade over ons zeggen. Veel beschuldigingen tegen ons dragen een bepaald percentage waarheid in zich. Het is dit gedeelte waarmee de Heer wil dat wij rekening houden, in plaats van de overdrijving aan te klagen. Terwijl deze onwaarheden jegens ons onze woede kunnen opwekken, zijn zij niet de reden dat wij struikelen en rondlopen met nare blauwe plekken. Aanstoot ontstaat wanneer de mening van een ander niet opweegt tegen de mate waarin wij onszelf ophemelen.

“Bouw op, bouw op, bereid de weg, neem het struikelblok weg uit de weg van mijn volk. Want aldus zegt de hoge en verhevene, Die de eeuwigheid bewoont, wiens naam heilig is: Ik woon in den hoge en in den heilige plaats; en bij hem, die een verslagen en een nederig van geest is, om den geest der nederigen te leven geven, en het hart der verslagenen te verkwikken” (Jesaja 57:14-15). Hier instrueert Jesaja ons het struikelblok weg te nemen maar noemt geen woord over de overtreder. Het tegengif is een verslagen en nederig geest te zijn. We zullen nooit elk pad van aanstoot kunnen uitroeien. Maar indien juist gerekend, zal er geen aanstoot zijn die ons ooit van de belofte kan afbrengen: “zij zullen vliegen met vleugels als arenden; zij zullen lopen en niet moe worden; zij zullen wandelen, en niet mat worden” (Jesaja 40:31). Het is voornamelijk onze trots die in de weg staat van onze succesvolle reis, eerder dan slechte behandeling.

Wandel in Liefde

“En wandelt in de liefde, gelijk ook Christus ons liefgehad heeft, en Zichzelven voor ons heeft overgegeven, tot een offerande en een slachtoffer tot een welriekende reuk voor God. Maar hoererij, en alle onreinheid, of geldzucht, laat het niet eens genoemd worden onder u, gelijk het heiligen betaamt; ook geen vuile praat, noch dwaas spreken, noch zotternij . . .” (Efeziërs 5:2-4). Je hebt geen geleerde nodig om de struikelingen van een egoïstische dwaas te zien. Deze egoïstische ambitie om vrienden, rijkdom en welstand te verkrijgen, brengt een mens gegarandeerd op enig moment plat op zijn neus. Het spoor van zonden dat hier genoemd wordt volgt allen in de kielzog van het bevredigen van het zelf. Koning Ahasveros raadpleegde Haman hoe hij een begaafd man zou eren. Hamans narcistische geest broedde onmiddellijk: “Aan wie zou de koning meer behagen om eer te doen dan aan mijzelf?” (Esther 6:6). God had andere plannen, en zo werd de man die zich zo gekwetst voelde door Mordechai opgehangen aan de galg van zijn eigen schepping. Egoïstische zielen kunnen duizend en één redenen aanwijzen waarom zij hun aspiraties niet bereiken. Iemand heeft hen onrecht gedaan. Een ongelukkige wending der gebeurtenissen heeft hen ontspoord. Maar het waren niet Mordechai, Esther, noch zelfs Ahasveros die Haman tot zijn bittere einde hebben gebracht. Het was zijn eigen weigerachtigheid om in liefde te wandelen en zich voor anderen op te offeren die de kwaadaardige ondergang in zijn ziel teweegbracht.

Wandel als Kinderen des Lichts

“Wandelt als kinderen des lichts . . . beproevende wat des Heren is welgevallig. En hebt geen gemeenschap met de onvruchtbare werken der duisternis, maar vermaant ze veeleer” (Efeziërs 5:8-11). Onze aangeboren hartstochten bevatten de derde steen van aanstoot. Er kunnen dingen zijn die wij geloven dat de Here toelaat, die Hij niet toelaat. Er zijn zij die “jeukende oren zullen hebben; en zij zullen de waarheid van zich afwenden, en zich tot fabelen wenden” (2 Timoteüs 4:3-4). Dit kan diegenen treffen met de meest nobele bedoelingen en vaste overtuigingen. Christus voorwaarschuwde Zijn discipelen dat zij uit de synagogen gezet zouden worden zodat, wanneer het gebeurde, zij “niet zouden aanstoot nemen” (Johannes 16:1-4).

Johannes de Doper was een brandend en schijnend licht en geen profeet die uit vrouwen geboren was, is groter opgestaan. Hij wandelde waardig naar zijn roeping, doopte de Heer, en bestrafte de Farizeeën. Hij wandelde in liefde, en menigten “waren voor een tijd bereid zich te verblijden in zijn licht” (Johannes 5:35). Toch kwam de dag dat hij zijn discipelen zond om Jezus te vragen: Zijt Gij Degene die komen zou? Of zullen wij een andere verwachten? Waarop Jezus antwoordde: “Gaat heen en berichtt Johannes hetgeen gij gehoord en gezien hebt; de blinden zien, de manke wandelen, de melaatsen worden rein, de doven horen, de doden worden opgewekt, aan de armen wordt het evangelie gepredikt ... en zalig is die niet aanstoot neemt in Mij” (Lucas 7:20-23). Christus’ antwoord zou erop wijzen dat dit blijkbaar niet geheel voldeed aan de verwachtingen die Johannes voor ogen had en dat hij moeite had dit te aanvaarden. Zoals zijn Oudtestamentische tegenhanger, Elia, gaven zulke hartstochten brandstof aan de vlammen van ontmoediging. Het leek Johannes dat het kwaad de natie had omhuld en dat God Zijn deel niet deed.

We menen het misschien goed, maar onze eigen hartstochtelijke gevoelens zijn geen goede graadmeter om te beproeven wat des Heren welgevallig is. Paltiel was een dierbare ziel die in zulk bedrog viel. Hij was Michal gegeven door koning Saul zelf. De prinses was ongetwijfeld een tere en aangename prijs. David had haar kennelijk zo gewaardeerd, want hij riskeerde zijn leven en verdubbelde de bruidsschat met tweehonderd Filistijnse voorhuiden om haar hand in huwelijk te verkrijgen. Maar Paltiel gaf daar niets om, genoot van zijn eigen geluk en genoot jarenlang van haar gezelschap. Hoewel deze regeling sociaal acceptabel geweest kan zijn in die tijd, heeft geen mens het recht te ontvangen wat een ander geen recht heeft te geven. De dag kwam dat “zij zonden, en namen haar van haar man, ja van Paltiel, den zoon van Laïs. En haar man ging met haar mee, en weende achter haar aan” (2 Samuel 3:15-16). We weten zeer weinig van Paltiel, maar als we ons van zijn emotionele lawine distantiëren, moeten we hem ondeugdelijk noemen. We mogen ons medelijdend hart niet keren naar hem of naar iemand die gekwetst is wanneer hen gevraagd wordt zich te scheiden van de werken der duisternis. Wanneer deze hartstochtelijke gevoelens de overhand krijgen, is aanstoot het onvermijdelijke resultaat. “Want welke roem is het, indien, wanneer gij zondaars, gij geduldig lijden? Maar zo gij goeds doet en lijdt, en dat geduldig verdraagt, dat is welgevallig voor God” (1 Petrus 2:20) . . .

Wandel Voorzichtig

“Ziet dan nauwgezet, hoe gij wandelt, niet als dwazen, maar als wijzen” (Efeziërs 5:15). “Weest niet kinderen in het verstand: maar in de boosheid zijt gij kinderen, doch in het verstand zijt mannen” (1 Korinthiërs 14:20). Hierin moeten wij eerlijk erkennen dat onwetendheid geen zaligheid is. De smalle poort binnengaan kan een ruim denkvermogen vereisen. Niet zo ruim om zonde toe te staan, maar ruim genoeg om God plaats te geven. Voorzichtig is een samengesteld woord gevormd uit de Latijnse woorden circum (rondom) en spectare (bezien). De eendimensionale ziel zal zijn dagen doorbrengen met zich gekwetst voelen, want hij kan niet zien vanuit enig ander gezichtspunt dan het zijne. Er zijn meer dan een dozijn stevige Schriftplaatsen die ons waarschuwen niet te doen wat goed is in onze eigen ogen. We moeten leren eerlijk het advies en de wijsheid van anderen te overwegen, opdat wij niet in veroordeling vallen.

In haar vroege jaren hield Michal David lief met diepe en vurige trouw maar viel later ten prooi aan overhaaste oordeelvorming. “Terwijl de ark des Heren in de stad David kwam, keek Michal, de dochter van Saul, door een venster en zag koning David springen en dansen voor de HEERE; en zij verachtte hem in haar hart” (2 Samuel 6:16). Terwijl Michal de scène van haar hogere uitkijkpost bekeek, waren er twee dingen evident. Ten eerste was David uitbundig dankbaar en kende zijn vreugde geen grenzen. Dit is eerste liefde, “want of wij onszelven onnozel maken, het is ter ere Gods” (2 Korinthiërs 5:13). Ten tweede, tijdens Davids extatische dans in zijn lendendoek, verviel zijn discretie en werd zijn vlees enigszins openbaar. Dit zou grote voorzichtigheid vergen om vanuit een ander venster te bezien, en Michal wilde daar niets van weten. Bij zijn intrede om zijn huis te zegenen, werd David geconfronteerd met een uitbarsting van opgebouwde vooroordeel van zijn gekrenkte en sarcastische vrouw. Hoewel de beschuldiging een dimensie van waarheid droeg, was eraan vasthouden als het opperste schandelijke vooringenomenheid. God had daar geen medelijden mee en “daarom had Michal, de dochter van Saul, geen kind tot op de dag van haar dood” (2 Samuel 6:23). Menige goede vrouw heeft haar man veroordeeld vanuit haar enge hoek en de bodem van het huis doodgebrand met dezelfde dorstige beoordeling. Deze bekrompenheid zal nooit vruchtbaar zijn, hoe flagrant de beschuldiging ook is. Er is een juiste manier om bezorgdheid te uiten, maar het uitstorten van bevooroordeeld oordeel zal een hemelse oase in een dor woestijn veranderen op korte termijn.

“Een gekwetste broer is moeilijker te winnen dan een sterke stad: en hun twist zijn als de ijzeren staven van een vesting” (Spreuken 18:19). Zo is het met een zuster, echtgenoot, vrouw, vriend, enzovoort. Hoewel oorzaken voor aanstoot aan alle kanten overvloedig zijn, verlangt Christus dat wij gekwetst zijn? Zal Hij onze zure en verschrompelde ziel groeten? Misschien gaf Hij ons deze beproeving opdat wij wortel in onszelf zouden hebben, “opdat niemand bewogen worde door deze verdrukkingen” (1 Thessalonicenzen 3:3). Hoewel wij onze gevoelens tijdens innerlijke pijn niet onder controle kunnen hebben, kan ieder van ons een verlossende weg kiezen en in de Geest wandelen. Het is een keuze om klachten uit te zenden, wonden te verzorgen, zich terug te trekken van de overtreder, en te weigeren alle dingen te geloven. Zoals de gekwetste broer sluiten deze twistingen de ziel op als de staven van een vesting. Maar wie houdt de macht tot bevrijding?