En er ontstond een grote stormwind, en de golven sloegen in het schip, zodat het nu vol liep. En Hij lag achterin in het schip, op een kussen te slapen; en zij wekten Hem en zeiden tot Hem: Meester, bekommer Jij U er niet om dat wij vergaan? En Hij stond op, en bestrafte de wind, en zeide tot de zee: Zwijg, wees stil. En de wind ging liggen, en er ontstond een grote stilte. En Hij zeide tot hen: Waarom zijt gijlieden zo bevreesd? Hoe komt het dat gij geen geloof hebt? En zij werden zeer bang en zeiden elkander: Wie is deze, dat ook de wind en de zee Hem gehoorzamen? Marcus 4:37-41
Vele malen heb ik deze passage gelezen en mij afgevraagd wat wij daaruit moeten afleiden. Het lijkt een verhaal dat meer vragen oproept dan het oplost. We denken vaak graag aan Jezus als de relationele vorm van de Godheid; een soort tussenpersoon tussen ons en de Almachtige God. Maar hier, in onze schrifttekst, is Zijn gedrag bijna onvoorstelbaar in menselijke termen. Hoe kon Christus in zo’n storm slapen, laat staan in een boot die volloopt met water? We kunnen geloven dat Hij Heer is over de wind en de zeeën, en dat zij moeten buigen voor Zijn bevel, maar verwacht Hij van ons hetzelfde? Zou onze mededogende Christus van ons verwachten dat wij kalm en onbevreesd zijn in zulke benarde omstandigheden? Is elke uiting van angst het vrucht van ons gebrek aan geloof? Die prangende vragen verontrusten, want wij zouden allemaal hopen dat ons geloof in Hem sterk genoeg is om onze behoudenis te verzekeren, toch heeft de ervaring ons geleerd dat onze eigen wandel door de lastige weiden van het leven niet meer voortbracht dan het angstige blaten van de discipelen.
Waarom zijt gijlieden zo bevreesd? Hoe komt het dat gij geen geloof hebt? De vragen lijken bijna misplaatst afkomstig van onze Heiland, bijna alsof Hij niet zo geduldig en lankmoedig is als wij hadden gehoopt. Maar Christus heeft een duidelijke verwachting gesteld aan Zijn discipelen die niet boven hun bereik ligt. Riep Hij hen op om zelf de storm te bestraffen? Hadden zij Hem eerder moeten wekken? Verwachtte Hij dat zij rustig door zouden roeien in vol vertrouwen? De Schrift geeft ons hier weinig antwoorden, maar wij weten dat er een blijvende les is betreft angst en geloof.
Stormen zijn een veelvoorkomend onderdeel van het leven, en geen enkele grote nood is aangenaam. Terwijl Paulus naar Rome voer, maakten zij een tijd mee …dat noch zon noch sterren verschenen in vele dagen, en er lag een niet geringe storm op ons, zodat alle hoop dat wij behouden zouden worden toen ontnomen was – Handelingen 27:20. Te midden van een bewolkte en hopeloze situatie klinkt er één klok die helder en duidelijk blijft luiden: er is een vrede die zelfs in de meest verschrikkelijke omstandigheden te grijpen is. Paulus had een hachelijke …nacht en een dag in de diepte doorgebracht – 2 Korintiërs 11:25, toch eiste hij niet dat de wind en de zee zich aan zijn gezag zouden onderwerpen. In plaats daarvan zegt hij dat te midden van de storm …de engel van God, van wie ik ben en dien, bij mij stond die nacht en zeide: Wees niet bevreesd, Paulus… – Handelingen 27:23-24. Dit is een tafereel vergelijkbaar met het gevaar dat de discipelen verdroegen (in onze tekst van vandaag) maar we zien een ander resultaat. Paulus werd getroost en toegejuicht terwijl de discipelen berispt werden.
Terwijl zij in de greep van een mogelijk watergraf dobberden, riepen de discipelen uit: …Meester, bekommer Jij U er niet om dat wij vergaan? – Marcus 4:38. Hoe natuurlijk is het voor ons allen om onze frustratie en schuld op een ander af te schuiven. Te denken dat een apathisch iemand zijn verantwoordelijkheid verzaakt is zeer ontmoedigend. Op gelijke wijze …kwam de stuurman tot hem [Jona], en zeide tot hem: Wat doe gij hier, gij slaper? Sta op, roep uw God aan; wellicht zal God aan ons denken, dat wij niet vergaan – Jona 1:6.
Er lijkt een scherp randje te zitten aan de berisping van de stuurman, zeer gelijkend op de reactie van de discipelen op de slapende Jezus. Christus heeft geen vreugde in het toestaan dat moeite ons ontmoet, maar er lijkt geen ander waarlijk middel van genade te zijn waardoor Zijn vrede onze zielen kan overspoelen. Als er eerst geen dal is, hoe zullen wij dan de top van de berg waarderen? Als er geen doornen zijn, hoe zullen wij dan de roos genieten? Als er eerst geen storm is, hoe zullen wij dan de stilte waarderen? Paulus leed hetzelfde wanhoop: …benauwd boven mate, buiten krachten, zodat wij zelfs de hoop op behoud des levens verloren – 2 Korintiërs 1:8. Toch droeg hij in zijn borst een visionair anker voor zijn ziel.
Want Hij roept de stormwind op en verheft de golven daarvan. Zij rijzen tot de hemel, zij dalen weder tot de diepten; hun ziel smelt van benauwdheid. Zij wankelen en tollen als een dronken man, zijn verstand wijkt van hem; dan roepen zij tot de HEERE in hun benauwdheid, en Hij brengt hen uit hun benauwdheden. Hij maakt de storm tot een stilte, zodat de golven daarvan stil worden. Dan zijn zij zich verblijd, omdat zij stil geworden zijn; zo brengt Hij hen in de begeerde haven – Psalm 107:25-30.
De begeerde haven…
Op de een of andere manier hebben wij de gedachte omarmd dat de begeerde haven van rust een aardse, euforische utopie is, vrij van enige stormen. De stuurman die het vaartuig onderweg naar Rome moest begeleiden dacht dat …de haven niet geschikt was om de winter door te brengen … veronderstellende dat zij hun doel bereikt hadden… – Handelingen 27:12-13, dus hij vertrok bij het eerste teken van goedkeuring van de zachte zuidenwind. Maar de haven die Christus promoot is een haven vrij van onrustige vrees en wankelmoedig geloof. Dit is een vrede … niet zoals de wereld geeft, geef Ik u. Laat uw hart niet ontsteld zijn, en wees niet bevreesd – Johannes 14:27. Deze rust is van ons te bezitten eenvoudigweg door met Christus mee te varen en Hem te vertrouwen ons door elke storm heen te leiden.
De hardnekkige stormen van tegenspoed kunnen onverwacht opsteken zo snel als …een stormachtige wind, genaamd Euroklydon – Handelingen 27:14. Deze stormachtige winden dragen een verbazingwekkende brutaliteit om elke relatie op zijn kop te zetten. Het is menselijk om gespannen en alert te voelen te midden van stressvolle situaties. Onze centrale medullagland (medulla) stoot een krachtig hormoon uit dat adrenaline heet in ons systeem, onze spieren spannen zich aan, onze geest focust, zodat wij opgewonden en gereed zijn voor vechten of vluchten. Dit is niet noodzakelijk angst maar een natuurlijke reactie. Als mensen hebben wij een goddelijke capaciteit om te redeneren te midden van extreme passie en druk. De discipelen wisten niet wat Jezus zou doen. Zij wisten slechts dat deze situatie buiten controle was. Hier maakten zij hun grote fout. Christus wist Wie de controle had. Paulus wist Wie de controle had. Zelfs Jona wist waarom de storm was opgestoken. Ons geloof is gedoemd te falen wanneer angst escaleert en wij denken dat wij de woeste beproevingen om ons heen moeten beheersen. Wij kunnen een nobel doel en een oprecht hart hebben en toch ons wankelende geloof zien doorslaan. Wij verwonderen ons ten onrechte dat God op de hemel zetelt en niets doet. Wij lanceren onze gebeden trouw omhoog, maar de hemelen schijnen brutaal stil te zijn. Dat zouden wij verwachten van aanbidders van Baäl, Boeddha en van afvalligen. Maar het behoort niet te gebeuren bij mensen met sterke overtuigingen — mensen die opnieuw geboren zijn, regelmatig naar de kerk gaan, hun Bijbel lezen en dagelijks bidden. Wij moeten ons herbezinnen: God geeft niet zozeer om onze externe vrede, maar eerder dat onze innerlijke ziel veilig en gezond aankomt in Zijn haven van rust.
Als wij gelukkig zijn, eisen wij die rust juichend op, hoewel wij geen echt gevoel hebben Hem werkelijk nodig te hebben. Zijn tussenkomsten in ons leven voelen vaak als onderbrekingen. Maar wanneer de tijden wanhopig worden en wij al onze bronnen hebben uitgeput, leunen wij zwaar op Hem. In dat pijnlijke uur test Hij vaak onze oprechtheid en schenkt ons niets … niets dan stilte. Christus, slapend in onze boot. Slapend… juist wanneer wij Hem het meest nodig hebben. En dan de vraag: Waarom zijt gijlieden zo bevreesd? Hoe komt het dat gij geen geloof hebt? Eerlijk gezegd, dit lijkt hard voor mij — zelfs streng — en geheel niet in overeenstemming met wat ik normaal van Jezus zou verwachten. Maar de vraag moet beantwoord worden, want zij is noodzakelijk indien wij Zijn haven van rust willen binnengaan. De winden gehoorzamen Hem, maar zij gehoorzamen ons niet … of toch wel? Wij kunnen uiteraard het weer niet beheersen, onze omgeving, onze situaties of de mensen om ons heen. Toch zijn deze uiterlijke zaken niet de oorzaak van onze angst. Het zijn onze eigen onjuiste voorgevoelens die onze ziel beuken en ons verhinderen de poort van vrede binnen te gaan. De winden die ons vaartuig tot een angstige razernij opjagen zijn niet van buitenaf gedreven maar losgelaten van binnenuit. Deze angst rijdt op de golven van ongeloof, terwijl Christus voortgaat in Zijn goddelijke sluimer, wachtend totdat wij de bron van onze angst herkennen en in geloof uitroepen. Deze vier sterke winden worden geprikkeld bij de geringste provocatie wanneer wij…
…Onze Persoon Behouden
Als wij gezond zijn, en als het goed gaat in ons gezin en met onze financiën, zijn wij geneigd onze omstandigheden verkeerd te interpreteren. Het is een vergissing te geloven dat rustig varen een teken van Gods welbehagen is, en dat moeilijkheden een teken van Zijn ongenoegen zijn. Alle goede en volmaakte gaven zijn van God, maar een verzwakkende storm kan ook onder die categorie vallen. Onze persoonlijke omstandigheden zijn tijdelijk terwijl onze ziel eeuwig is. God zal vaak onze persoonlijke gemakken prijsgeven om ons geloof uit te breiden. Maar grote vrees ontstaat wanneer onze persoon wordt gedegradeerd. Veel van onze fobieën ontstaan in afwezigheid van werkelijk gevaar.
- De acrofobische persoon heeft angst voor hoogtes en vreest dat hij van elke verhoging zal vallen hoewel deze veilig en goed afgeschermd is. Zelfs als tallozen daar succesvol hebben gestaan, is hij ellendig gevangen in deze angst, niet omdat hij in gevaar is, maar omdat hij zijn kans om te vallen enorm overschat en weigert de waarheid te geloven.
- De zoofobe leeft in angst voor dieren en creëert beelden in zijn geest van geklauwd of ingewanden eruit gesneden te worden.
- De claustrofobische persoon is bang voor kleine, krappe plaatsen, terwijl de agorafobe bang is voor open ruimtes.
- Arachibutyrofobie is de angst dat pindakaas aan het gehemelte van je mond blijft plakken.
In het aangezicht van zijn angst kan de fobische persoon een snel kloppend hart ervaren, zwaar ademen, een droge mond, transpiratie, duizeligheid of licht in het hoofd. Daardoor worden hun fobieën echt voor hen. Terwijl de meesten hun persoonlijke zwakte zullen goedpraten, blijft de waarheid dat deze angst ongegrond is. Wanneer wij onze persoon goedpraten en verzorgen, is angst onvermijdelijk. De discipelen vreesden dat zij vergingen, en Christus vroeg hen waarom. Is het niet beter …te sterven en met Christus te zijn; wat verreweg beter is – Filippenzen 1:23. Als wij Christus kunnen vertrouwen met ons leven, kunnen wij Hem dan niet vertrouwen met onze dood?
Want wie zijn leven wil behouden, zal het verliezen; maar wie zijn leven verliest ter wille van Mij en het evangelie, die zal het behouden – Marcus 8:35.
…Ons Eigendom Beschermen
Uiterlijk gezien was het leven van Christus een van de meest bewogen levens die ooit geleefd zijn. Vossen hebben holen en vogels hebben nesten, maar Hij legde Zijn hoofd neer in de achterzijde van een schommelende boot die kreunde onder de storm en het tumult van de onafgebroken golven die erover sloegen. Maar Zijn innerlijke haven was een zee van glas. Dit kwam gedeeltelijk doordat Hij niets te bezitten had om te beschermen. Zelfs de boot was geleend. “Veel geld, veel zorg” zegt het oude spreekwoord, en angst neemt toe wanneer rijkdom afneemt. En iemand uit de menigte zeide tot Hem: Meester, gebied mijn broeder dat hij met mij de erfenis verdeele – Lukas 12:13. Jezus weigerde partij te kiezen. In plaats daarvan sprak Hij tot het hebzuchtige hart dat de angst veroorzaakte. Als Christus ons rijkdom geeft, hoeven wij ons daarover niet schuldig te voelen. Als Hij het neemt, hoeven wij niet angstig te zijn. Te midden van de storm werden wij aangespoord …moedig te zijn; want er zal niemand van u verloren gaan aan het leven, alleen het schip zal verloren gaan – Handelingen 27:22. Dit werd als helende balsem gebracht aan de doorweekte zeelieden, maar voor hen die hun eigendom willen beschermen is het een schrijnend verhaal. Toen de rijke jongeling behoud aangeboden kreeg in ruil voor zijn aards verzamelde snuisterijen, …ging hij bedroefd weg, want hij had grote bezittingen – Mattheüs 19:22. Wij die angstig worden bij het verlies van onze rijkdom zijn niet minder dwaas.
…Ons Plan Volmaken
Wij zetten koers. Misschien veranderen wij van baan, gaan een relatie aan, of beginnen enige nieuwe bediening. We zijn uitgevaren in geloof en voor we het weten, worstelen we. De winden en golven van het gewone leven lijken tegen ons te werken. Wij hebben verwachtingen die niet vervuld worden en het lijkt alsof Christus Zijn deel niet doet. Het is niet Christus, maar onze verwachting die de oorzaak is van onze angst. Wij verwachten veel van onze investeringen en het is ontmoedigend te zien dat onze inspanningen geen vruchten afwerpen. Martha’s hartslag versnelde bij het gebrek aan hulp dat zij in de keuken ontving. Haar frustratie steeg terwijl haar goed voorbereide maaltijd onafgewerkt bleef. Haar klacht is niet minder beschuldigend dan die van de discipelen terwijl zij roeiden op zee. …Heer, bekommer Jij U er niet om, dat mijn zuster mij alleen heeft achtergelaten om te dienen? Beveel haar daarom dat zij mij helpt – Lukas 10:40. Haar angst werd niet veroorzaakt door Maria’s verwaarlozing noch door Christus’ onverschilligheid. Haar zuster lag aangemeerd in de haven van rust terwijl Martha worstelde met de tumultueuze emoties in haar hart. Zo creëert de perfectionist zijn eigen storm wanneer zijn onvervulde visie tekortschiet tegenover zijn verwachtingen. Maar Christus geeft meer om geloofsvolle boezems dan om met water gevulde boten.
…Alle Mensen Te Behagen
De Schrift heeft ons goed geleerd onze naaste lief te hebben als onszelf, maar dat impliceert niet dat wij moeten streven naar hun goedkeuring. Het voelt heerlijk om geliefd te zijn. Het is pijnlijk om afgewezen te worden. Daardoor brengen vele zielen hun wakkere uren door met het zoeken naar de goedkeuring van anderen. Zij moeten zich kleden zoals, handelen zoals, spreken zoals en leven zoals hun gelijken. Zij leven een leven beladen met stressvolle golven van angst. Een stortvloed van “wat als…” komt met elke nieuwe kennis. Er is geen schip fragieler dan een relatie. Hoe groot ook het offer dat wij brengen om bemind te worden, wij zullen uiteindelijk een teleurstellende bui tegenkomen die ons naar de diepte van wanhoop zuigt. Wanneer onze beste pogingen ons in de steek laten en onze beste vrienden ons doen ontsporen, moeten wij ons gehavende vaartuig naar de haven van rust brengen. Ongemakkelijke, ongelukkige, onaangename en irritante relaties zullen altijd bestaan. Wij doen er veel beter aan excuses te maken voor het slechte gedrag van anderen dan voor ons eigen. Wanneer wij de winden die in onze eigen geest opkomen kunnen bestraffen, zullen wij ons onmiddellijk bevinden in de begeerde haven.
Er blijft dan dus een sabbat over voor het volk van God. Want wie tot zijn rust is ingegaan, die is ook van zijn werken gerust, zoals God van de zijne. Laat ons dan ons inspannen om in die rust te komen… – Hebreeën 4:9-11.
