«Αναγέννηση»

Σήμερα θα ήθελα να συνεχίσω και, ίσως, να ολοκληρώσω τη συζήτησή μας για την αναγεννητική ιατρική. Θέλω να εξετάσω σε ποιο σημείο βρίσκεται σήμερα και πώς μπορούν οι χριστιανοί να κινηθούν μέσα στον περίπλοκο λαβύρινθο των θεραπειών. Όπως ίσως θυμάστε, στο προηγούμενο τεύχος αυτού του περιοδικού συζητήσαμε ότι η αναγεννητική ιατρική είναι η προσπάθεια του ανθρώπου να αναδημιουργήσει συστήματα οργάνων. Περιγράψαμε πώς επιχειρήθηκε να χρησιμοποιηθεί εμβρυϊκός ιστός, λόγω του χαμηλού ποσοστού απόρριψής του από τους ανθρώπους που τον λάμβαναν. Από ιατρική άποψη, αυτό ήταν προβληματικό, επειδή, αν χρησιμοποιούνταν σε μεγάλη κλίμακα, θα απαιτούνταν μεγάλες ποσότητες εμβρύων που είχαν υποβληθεί σε έκτρωση. Αργότερα, τα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα μελετήθηκαν σε βάθος. Σε αυτή την περίπτωση, τα έμβρυα, δηλαδή οι άνθρωποι που έχουν μόλις συλληφθεί και βρίσκονται στα πρώτα στάδια της ανάπτυξής τους, τεμαχίζονται και λαμβάνονται βλαστοκύτταρα.

Σκεφτείτε τα βλαστοκύτταρα σαν νωθρούς, ανώριμους ενήλικες, που ζουν στα υπόγεια των γονιών τους, χωρίς κατεύθυνση και χωρίς να ξέρουν τι θέλουν να κάνουν στη ζωή τους. Με λίγη ενθάρρυνση και καθοδήγηση, μπορούν επιτέλους να βρουν τον δρόμο τους, αποκτώντας μια εξειδικευμένη δεξιότητα και έναν σημαντικό ρόλο στη ζωή. Αντίστοιχα, οι επιστήμονες έχουν ανακαλύψει τρόπους να «προγραμματίζουν» αυτά τα βλαστοκύτταρα, «ενθαρρύνοντάς» τα να διαφοροποιηθούν σε εξειδικευμένους τύπους κυττάρων, όπως νευρικά, καρδιακά, αιμοποιητικά και κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη. Στη συνέχεια, αυτά τα κύτταρα καλλιεργούνται στο εργαστήριο και χρησιμοποιούνται για την αποκατάσταση ή την αντικατάσταση ασθενών ή τραυματισμένων ιστών.

Ωστόσο, η «λήψη» βλαστοκυττάρων από έμβρυα έχει ως αποτέλεσμα την καταστροφή του ίδιου του εμβρύου. Αυτό είναι προφανώς προβληματικό για τους χριστιανούς, καθώς γνωρίζουν ότι ένα από τα επτά πράγματα που ο Κύριος αποκαλεί βδέλυγμα είναι τα …χέρια που χύνουν αθώο αίμα –Παροιμίες 6:17. Επιπλέον, η έκτη εντολή ορίζει: Δεν θα φονεύσεις –Έξοδος 20:13. Επειδή η επιστημονική κοινότητα αναγνώρισε αυτές τις αντιρρήσεις, ασκήθηκε πίεση για να βρεθεί μια εναλλακτική λύση.

Ο απόστολος Παύλος δηλώνει: Δεν σας έχει καταλάβει πειρασμός παρά ανθρώπινος· ο Θεός, όμως, είναι πιστός, ο οποίος δεν θα σας αφήσει να πειραστείτε παραπάνω από ό,τι μπορείτε, αλλά μαζί με τον πειρασμό θα δώσει και τη διέξοδο, για να μπορέσετε να τον υπομείνετε –Α΄ Κορινθίους 10:13. Τα λόγια του είναι εξίσου αληθινά σήμερα όπως ήταν πριν από 2000 χρόνια. Οι χριστιανοί υποφέρουν από ασθένειες τόσο συχνά όσο και οι μη χριστιανοί, αλλά η σύγχρονη ιατρική μπορεί να παρουσιάσει τον «πειρασμό» μιας θεραπείας και ανακούφισης από ασθένεια ή τραυματισμό, η οποία στην πραγματικότητα είναι ανήθικη. Όμως ο Θεός είναι πιστός και η διέξοδος που προσφέρει είναι διπλή. Πρώτα και πάνω απ’ όλα, έδωσε τον Υιό του να σηκώσει τα βάρη μας. Σε αυτόν τον Μεγάλο Γιατρό πρέπει πάντοτε να στρεφόμαστε πρώτα.

Στην περίπτωση των θεραπειών με βλαστοκύτταρα, ανακαλύφθηκε ότι αυτά τα ανώριμα βλαστοκύτταρα δεν βρίσκονται μόνο στα ανθρώπινα έμβρυα, αλλά και σε όλους τους ανθρώπους, από τα βρέφη έως τους ενήλικες. Αυτή μπορεί να είναι η σωματική «διέξοδος» για τα πιστά παιδιά Του. Αυτά τα ανώριμα βλαστοκύτταρα (που συνήθως λαμβάνονται από τον λιπώδη ιστό ή τον μυελό των οστών του ασθενούς) μπορούν να καλλιεργηθούν και να χρησιμοποιηθούν εξίσου αποτελεσματικά με τα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα. Αποδεικνύεται ότι τα «βλαστοκύτταρα ενηλίκων» είναι στην πράξη πιο αποτελεσματικά κλινικά, επειδή είναι «σχεδιασμένα κατά παραγγελία» για κάθε άτομο και προέρχονται από το ίδιο του το σώμα· επομένως, υπάρχει πολύ μικρό πρόβλημα απόρριψης.

Έχει επίσης αποδειχθεί ότι τα βλαστοκύτταρα του ομφάλιου λώρου είναι χρήσιμα, ιδιαίτερα στις θεραπείες των οστών και των χόνδρων. Όπως υπήρχαν εμπόδια που έπρεπε να ξεπεραστούν στη χρήση εμβρυϊκών βλαστοκυττάρων, έτσι υπάρχουν και προβλήματα στην ανάπτυξη θεραπειών με βλαστοκύτταρα ενηλίκων ή ομφάλιου λώρου. Σκεφτείτε ξανά ένα βλαστοκύτταρο ως έναν ανώριμο, νωθρό ενήλικα. Το να «κάνει απλώς παρέα» με έναν έμπειρο ξυλουργό δεν θα τον κάνει έμπειρο ξυλουργό, αν το μόνο που κάνει είναι να ψάχνει διασκέδαση στο κινητό του. Τα βλαστοκύτταρα, όπως και ένας μαθητευόμενος, χρειάζονται εντατική, στοχευμένη εκπαίδευση και καθοδήγηση για να γίνουν ειδικοί στον τομέα που έχουν επιλέξει. Το να μάθουμε πώς να ενεργοποιούμε αυτούς τους «διακόπτες» είναι ίσως μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Το βασικό σημείο εδώ είναι ότι η απλή έγχυση βλαστοκυττάρων που δεν έχουν «προγραμματιστεί» ή «εκπαιδευτεί» σε κατεστραμμένο ή άρρωστο ιστό δεν θα τα κάνει αυτόματα να «ξέρουν» σε τι πρέπει να εξελιχθούν ή πώς να λειτουργήσουν.

Παρομοίως, το να βάλουμε έναν νεαρό μαθητευόμενο ηλεκτρονικό σε ένα λεωφορείο που κατευθύνεται σε μια πόλη όπου μόλις κατέρρευσε το δίκτυο ηλεκτροδότησης δεν θα αποκαταστήσει το ρεύμα. Η αναλογία εδώ είναι η τοποθέτηση βλαστοκυττάρων στον εγκέφαλο ενός ανθρώπου που έχει υποστεί εγκεφαλικό ή ενός παραπληγικού θύματος ατυχήματος, με την ελπίδα ότι τα βλαστοκύτταρα θα «ξέρουν» τι να κάνουν και ποιες συγκεκριμένες συνδέσεις να αποκαταστήσουν, ώστε να επανέλθει η λειτουργία. Αυτό μπορεί να μην έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Θα ήταν μάταιο να προσδοκούμε επιτυχία, αν δεν αντιμετωπιστούν και αυτά τα προβλήματα.

Έπειτα υπάρχει το διαρκές πρόβλημα να ξέρουν αυτά τα πρόθυμα νεαρά κύτταρα (τα βλαστοκύτταρα) πότε πρέπει να σταματήσουν. Το πρόβλημα της μετατροπής του εμβρυϊκού ιστού σε καρκινικούς όγκους υπάρχει και στα βλαστοκύτταρα και πρέπει να αντιμετωπιστεί. Υπάρχει μία εξαίρεση: δεν είναι γενικά γνωστό ότι τα βλαστοκύτταρα του ομφάλιου λώρου γίνονται κακοήθη.¹

Ακολουθεί ένας σύντομος κατάλογος θεραπειών υπό ανάπτυξη που θα χρησιμοποιούσαν βλαστοκύτταρα:

• Εκφύλιση της ωχράς κηλίδας—Αποκατάσταση κατεστραμμένου αμφιβληστροειδούς.
• Κάκωση νωτιαίου μυελού/εγκεφαλικό—Αποκατάσταση νευρικού ιστού.
• Εγκαύματα—Αποκατάσταση δερματικού ιστού.
• Συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια—Αποκατάσταση κατεστραμμένου καρδιακού ιστού.
• Διαβήτης—Αντικατάσταση ή αύξηση του παγκρεατικού ιστού που παράγει ινσουλίνη.
• Αρθρίτιδα—Αποκατάσταση κατεστραμμένου χόνδρου.
• Αυτοάνοσα νοσήματα (λύκος, σκλήρυνση κατά πλάκας)—Καταστροφή του ανοσοποιητικού συστήματος που επιτίθεται στον ίδιο τον οργανισμό και αντικατάστασή του ή «επανεκκίνησή» του με ένα νέο ανοσοποιητικό σύστημα, προερχόμενο από τα βλαστοκύτταρα του ίδιου του ασθενούς.
• Λευχαιμίες—Καταστροφή των καρκινικών κυττάρων του αίματος και αντικατάστασή τους με νέα αιμοποιητικά κύτταρα που προέρχονται από βλαστοκύτταρα.
• Νέα όργανα—Αντικατάσταση ασθενών, κατεστραμμένων ή προσβεβλημένων από καρκίνο οργάνων, όπως των νεφρών, του ήπατος ή του παγκρέατος, με όργανα που προέρχονται από τα βλαστοκύτταρα του ίδιου του ασθενούς, καλλιεργούνται στο εργαστήριο και μεταμοσχεύονται χειρουργικά, χωρίς να χρειάζονται φάρμακα κατά της απόρριψης.

Όπως βλέπετε, υπάρχει ένας πολύ μακρύς κατάλογος ασθενειών και παθήσεων για τις οποίες οι θεραπείες με βλαστοκύτταρα μπορεί να αποδειχθούν αποτελεσματικές. Είμαι πολύ αισιόδοξος ότι μέσα σε μία δεκαετία θεραπείες για πολλές από αυτές τις παθήσεις θα είναι ευρέως διαθέσιμες. Ωστόσο, θα χρειαστεί χρόνος για να μάθουμε πώς να δημιουργούμε βλαστοκύτταρα εξειδικευμένα με ακρίβεια σε συγκεκριμένους τύπους ιστών, πώς να τα ενεργοποιούμε και έπειτα να τα απενεργοποιούμε την κατάλληλη στιγμή (όταν ολοκληρωθεί η εργασία τους), καθώς και πώς να τους «διδάσκουμε» πού και πώς να αποκαθιστούν τις βλάβες.

Δεν είμαι ο μόνος που ενθουσιάζεται με τις δυνατότητες. Γι’ αυτό έχουν ξεφυτρώσει εκατοντάδες κλινικές βλαστοκυττάρων σε όλη τη χώρα, προσπαθώντας να επωφεληθούν από τον ενθουσιασμό. Ανταποκρίνονται όμως στην πραγματικότητα οι ισχυρισμοί αυτών των κλινικών; Ποιες είναι αξιόπιστες; Γνωρίζω ότι υπάρχουν πολλές κλινικές που προσφέρουν θεραπείες με βλαστοκύτταρα για διάφορες παθήσεις, οπότε ας εξετάσουμε τώρα ορισμένες από τις θεραπείες που είναι διαθέσιμες σήμερα—εκείνες για τις οποίες υπάρχουν στοιχεία ότι πράγματι βοηθούν, καθώς και ρεαλιστικές προσδοκίες. Ας εξετάσουμε επίσης ορισμένες πιθανές επιπλοκές, ώστε να μπορέσουμε να πάρουμε τεκμηριωμένες αποφάσεις.

Πρώτα, οι κίνδυνοι και οι επιπλοκές

• Εισαγωγή λοίμωξης—Για παράδειγμα, βακτήρια που ζουν στο δέρμα μπορούν να εισέλθουν σε μια άρθρωση μέσω μιας απλής ένεσης, καταστρέφοντάς την, ακόμη και υπό τις πιο αποστειρωμένες συνθήκες.
• Μετακίνηση των βλαστοκυττάρων από το σημείο εισαγωγής τους, ώστε να μην πάνε εκεί όπου προορίζονται ή να μην παραμείνουν περιορισμένα στη συγκεκριμένη περιοχή θεραπείας—Σε μια μελέτη με χοίρους, στους οποίους χορηγήθηκαν με ένεση βλαστοκύτταρα σε περιοχές κατεστραμμένης καρδιάς μετά από έμφραγμα, παρατηρήθηκε σχεδόν πλήρης αποκατάσταση της λειτουργίας. Ωστόσο, ο νέος καρδιακός ιστός συνέχισε να αναπτύσσεται, ώσπου τελικά γέμισε την κοιλότητα άντλησης της καρδιάς, με αποτέλεσμα να πεθάνουν όλοι οι χοίροι.
• Μετατροπή των βλαστοκυττάρων σε απροσδόκητους ή ακατάλληλους τύπους κυττάρων—Βλαστοκύτταρα που χρησιμοποιήθηκαν για αισθητική παρέμβαση στο πρόσωπο μετατράπηκαν πράγματι σε οστό.²
• Ανάπτυξη όγκων—Υπάρχουν τεκμηριωμένες περιπτώσεις διαφορετικών όγκων, μεταξύ των οποίων όγκοι στον εγκέφαλο και στους νεφρούς, που εμφανίστηκαν αφού οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε θεραπεία με βλαστοκύτταρα για εγκεφαλικό και νεφρική ανεπάρκεια.
• Αποτυχία επίτευξης του αναμενόμενου αποτελέσματος—Υπάρχουν τεκμηριωμένες περιπτώσεις ανθρώπων με εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, οι οποίοι έλαβαν ενέσεις βλαστοκυττάρων στο μάτι και κατέληξαν να τυφλωθούν.
• Τα βλαστοκύτταρα δεν μπορούν να αποσυρθούν—Σε αντίθεση με φάρμακα όπως ένα χάπι ή μια ένεση, αν κάτι πάει στραβά, δεν μπορεί κανείς απλώς να παραλείψει την επόμενη δόση. Μόλις εισαχθούν, τα βλαστοκύτταρα δεν μπορούν να ανακληθούν. Η πορεία που έχει αρχίσει θα συνεχιστεί.

Είναι δύσκολο να γνωρίζουμε τα ποσοστά επιπλοκών, καθώς δεν υπάρχει υποχρέωση αναφοράς τους όταν οι θεραπείες γίνονται εκτός επίσημων κλινικών μελετών.

Έπειτα, τα γνωστά οφέλη

Ο FDA (ο κυβερνητικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων, αρμόδιος για την ασφάλεια της υγείας) έχει εγκρίνει θεραπείες με βλαστοκύτταρα για δεκάδες καρκίνους του αίματος (λευχαιμίες) και αιματολογικές παθήσεις, με χρήση βλαστοκυττάρων ομφάλιου λώρου. Παρότι δεν έχουν εγκριθεί από τον FDA, μελέτες έχουν δείξει κάποιο όφελος από τη χρήση βλαστοκυττάρων σε ορθοπεδικές εφαρμογές, ιδιαίτερα στην αρθρίτιδα των γονάτων. (Η χρήση βλαστοκυττάρων για τέτοιες ορθοπεδικές εφαρμογές, χωρίς να χρειάζεται προηγουμένως να διεγερθούν ώστε να γίνουν κύτταρα χόνδρου, φαίνεται να αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Θυμηθείτε ότι τα περισσότερα βλαστοκύτταρα πρέπει να εξειδικευτούν πριν χρησιμοποιηθούν.) Αυτό είναι όλο! Πέρα από αυτά, οι περισσότερες άλλες χρήσεις των βλαστοκυττάρων θα πρέπει να θεωρούνται είτε άκρως πειραματικές είτε εξαιρετικά ύποπτες ως προς την υπερβολή των οφελών τους. Μπορεί να υπάρχουν και άλλες ωφέλιμες θεραπείες που δεν έχουν εγκριθεί από τον FDA; Ίσως, αλλά είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι οι ισχυρισμοί συχνά έχουν ξεπεράσει κατά πολύ τα επιστημονικά δεδομένα.

Πώς μπορεί λοιπόν κανείς να γνωρίζει; Ακολουθούν ορισμένα πράγματα που πρέπει να λάβετε υπόψη όταν επιλέγετε παρόχους θεραπειών με βλαστοκύτταρα, καθώς και προειδοποιητικά σημάδια που μπορούν να σας δείξουν αν υπάρχουν καλύτερα μέρη για να απευθυνθείτε για την υγειονομική σας περίθαλψη. (Αυτά τα σημεία ισχύουν επίσης για σχεδόν κάθε άλλη θεραπεία):

1. Ενημερωμένη συγκατάθεση—Κάθε ιατρική θεραπεία έχει κινδύνους και οφέλη. Αυτά θα πρέπει να συζητούνται συστηματικά μαζί σας εκ των προτέρων, χωρίς να χρειάζεται να ρωτήσετε. Κάθε επαγγελματίας που ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχουν κίνδυνοι, μόνο οφέλη, είτε δεν διαθέτει επαρκείς γνώσεις είτε δεν είναι επαρκώς έντιμος!
2. Μπορούν να αντιμετωπίσουν τις επιπλοκές;—Οι ενέσεις στις αρθρώσεις μπορεί μερικές φορές να προκαλέσουν λοίμωξη. Αυτές μπορεί να είναι σοβαρές λοιμώξεις, που ενδέχεται να καταστρέψουν την άρθρωση. Τέτοιες επιπλοκές δεν αντιμετωπίζονται απλώς με αντιβιοτικά, αλλά με χειρουργική επέμβαση. Αυτές οι θεραπείες με βλαστοκύτταρα είναι προτιμότερο να πραγματοποιούνται από ορθοπεδικό χειρουργό ή από επαγγελματία που διατηρεί στενή συνεργασία με έναν τέτοιο χειρουργό, σε περίπτωση που προκύψουν επιπλοκές. Αντίστοιχα, θεραπείες που αφορούν νεύρα θα πρέπει να γίνονται από νευρολόγους ή νευροχειρουργούς.
3. Είναι επαρκώς εξοπλισμένη η κλινική;—Τα βλαστοκύτταρα πρέπει να υποβάλλονται στον κατάλληλο χειρισμό. Η μεταφορά βλαστοκυττάρων ομφάλιου λώρου και η ακατάλληλη απόψυξή τους από τον προμηθευτή μπορούν να μειώσουν δραστικά τον αριθμό τους, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την επιτυχία της διαδικασίας. Επιπλέον, αυτά τα κύτταρα μπορεί να βρίσκονται σε κατάσταση «σοκ», αν δεν καλλιεργηθούν ξανά κατάλληλα μετά την απόψυξη. Έτσι μπορούν να επανέλθουν σε μια επιθυμητή φάση ανάπτυξης.³ Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι χρειάζεται εξειδικευμένο εργαστήριο και μικροβιολόγος στο προσωπικό, ώστε να καλλιεργεί και να φροντίζει σωστά τα βλαστοκύτταρα, εξασφαλίζοντας καλό ποιοτικό έλεγχο. Αυτό συνήθως απαιτεί πανεπιστημιακό περιβάλλον, όχι απλώς μια μικρή κλινική ή ένα ιατρείο όπου μια νοσηλεύτρια αποψύχει τα βλαστοκύτταρα αφού τα παραλάβει μέσω υπηρεσίας παράδοσης την επόμενη ημέρα. Οι εντυπωσιακοί ιστότοποι, τα πολύχρωμα φυλλάδια και τα ενημερωτικά δείπνα δεν αρκούν.
4. Τα ινδικά χοιρίδια και οι αρουραίοι «υποβάλλονται σε πειράματα», ενώ οι άνθρωποι συμμετέχουν σε «κλινικές δοκιμές».—Αποφύγετε κάθε επαγγελματία που λέει ότι κάνει πειράματα. Κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους, υπό την επίβλεψη επιτροπών δεοντολογίας, πραγματοποιούνται μόνο αφού τα πειράματα σε ζώα δείξουν χαμηλό κίνδυνο βλάβης και καλή πιθανότητα επιτυχίας. Αν μια θεραπεία είναι πολύ αποτελεσματική, ο FDA έχει υποδείξει ότι μόλις 42 συμμετέχοντες μπορεί να αρκούν για να αποδειχθεί επαρκής ασφάλεια και να χορηγηθεί έγκριση. Αυτό δεν είναι ένα υπερβολικά υψηλό εμπόδιο προς υπέρβαση. Επιπλέον, οι ασθενείς που συμμετέχουν σε κλινικές δοκιμές συνήθως αναμένεται να καλύψουν μόνο ελάχιστα έξοδα, αν υπάρχουν. Οι επαγγελματίες που «πειραματίζονται» σε ανθρώπους σπάνια το κάνουν δωρεάν.⁴
5. Ρεαλιστικοί ισχυρισμοί.—Ισχυρίζεται ο επαγγελματίας σας ότι έχει επιτυχία 100 τοις εκατό; Αν ναι, είναι καλύτερο να το βάλετε στα πόδια (αν σας το επιτρέπουν τα γόνατά σας) παρά απλώς να απομακρυνθείτε περπατώντας! Για παράδειγμα, οι θεραπείες στα γόνατα μπορεί απλώς να καθυστερήσουν την αντικατάσταση γονάτου για πολλούς ανθρώπους. Κάποιοι μπορεί να αποφύγουν την επέμβαση, αλλά σίγουρα όχι όλοι. Μην περιμένετε ίαση. Επίσης, προβάλλουν ισχυρισμούς που ξεπερνούν κατά πολύ όσα αναγνωρίζονται ευρέως; «Θεραπείες» για το Αλτσχάιμερ, το Πάρκινσον ή άλλες παθήσεις που δεν έχουν εγκριθεί από τον FDA; Δεν μπορώ να αποκλείσω εντελώς την πιθανότητα να υπάρξουν τέτοιες θεραπείες στο μέλλον. Ωστόσο, αυτοί οι επαγγελματίες θα πρέπει να μπορούν να παραπέμψουν σε δημοσιευμένες μελέτες και να σας τις δώσουν. Αν υπάρχει μια θαυματουργή θεραπεία, ο κόσμος θα πρέπει να μπορεί να ωφεληθεί από αυτήν, και ο επαγγελματίας θα πρέπει να μπορεί να κατοχυρώσει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας γι’ αυτήν, ώστε να αποκομίσει τα οικονομικά οφέλη από την κοινοποίηση των τεχνικών και των ανακαλύψεών του στον υπόλοιπο κόσμο. Έτσι, η θεραπεία ελέγχεται και επαληθεύεται ανεξάρτητα. Πρέπει να αποφεύγετε όποιον έχει μια «μυστική» θεραπεία που κατέχει μόνο ο ίδιος.

6. Βγάζει νόημα;—Το να εγχέονται απλώς βλαστοκύτταρα στην κυκλοφορία του αίματος για τη θεραπεία, για παράδειγμα, νευρικών διαταραχών, χωρίς να έχουν προηγουμένως διαφοροποιηθεί εργαστηριακά στον εξειδικευμένο τύπο τους, όπως νευρικά ή καρδιακά κύτταρα, δεν βγάζει νόημα. Στις κλινικές δοκιμές νόμιμων θεραπειών, τα βλαστοκύτταρα πρώτα εξειδικεύονται και έπειτα εφαρμόζονται απευθείας στην προσβεβλημένη περιοχή. Για παράδειγμα, συγκεκριμένοι τύποι νευρικών κυττάρων εγχέονται απευθείας σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου, ενώ καρδιακά κύτταρα εγχέονται απευθείας στον ουλώδη ιστό της καρδιάς. Θυμηθείτε τον νωθρό ενήλικα (το μη εξειδικευμένο βλαστοκύτταρο). Δεν μπορείτε να περιμένετε να τον βάλετε σε ένα λεωφορείο (να τον εγχύσετε σε μια φλέβα), να τον στείλετε στη μεγάλη πόλη (το σώμα), χωρίς οδηγίες για το τι να κάνει (αφήνοντάς τον χωρίς εξειδίκευση), χωρίς να ξέρει πού να πάει (ώστε να βρει με κάποιον τρόπο το άρρωστο μέρος του σώματος) και μετά να περιμένετε μαγικά να πετύχει.
7. Η επιθετική προώθηση.—Σας το λένε ή σας κάνουν να αισθάνεστε ότι «χάνετε την ευκαιρία» αν αρνηθείτε; Περιλαμβάνουν οι διαφημίσεις της κλινικής μαρτυρίες με υποσημειώσεις όπως: «Τα αποτελέσματα διαφέρουν από άτομο σε άτομο και οι μαρτυρίες δεν υποστηρίζεται ότι αντιπροσωπεύουν τυπικά αποτελέσματα ούτε προορίζονται να δηλώσουν ή να εγγυηθούν ότι κάποιος θα επιτύχει τα ίδια ή παρόμοια αποτελέσματα…»; Όπως λέει η παλιά παροιμία, αν κάτι φαίνεται υπερβολικά καλό για να είναι αληθινό (ιδίως αν σας το λένε οι ίδιοι), τότε πιθανότατα είναι. Σε αυτές τις περιπτώσεις, θεωρήστε ότι οι ισχυρισμοί είναι μάλλον κάπως υπερβολικοί και σκεφτείτε επίσης να συνεργαστείτε με κάποιον που μπορεί να σας δώσει πιο ειλικρινείς προσδοκίες.

Προσεύχομαι να σας χαρίσει ο Θεός σοφία: Αν κάποιος από εσάς στερείται σοφίας, ας ζητήσει από τον Θεό, που δίνει σε όλους απλόχερα και χωρίς να ονειδίζει, και θα του δοθεί –Ιακώβου 1:5.

Ειδική σημείωση:

Κάποιοι γονείς μου έχουν εκφράσει ενδιαφέρον να πάνε τα παιδιά τους στην Ιαπωνία για να εμβολιαστούν εκεί, αν δεν μπορέσουμε να έχουμε τα εμβόλια που θα αποσταλούν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αν υπάρχουν αναγνώστες αυτού του περιοδικού που ενδιαφέρονται επίσης, παρακαλώ επικοινωνήστε με το The Berean Voice, ώστε να μπορέσουμε να κάνουμε τα ανάλογα σχέδια και τον συντονισμό. Μπορείτε να βρείτε στοιχεία επικοινωνίας στο εσωτερικό του εξωφύλλου κάθε αντιτύπου του περιοδικού The Heartbeat of the Remnant.