‘Dr. Waldron,’ zei de vrouw tegen me terwijl ik me klaarmaakte om de onderzoekskamer te verlaten. ‘Ik heb nog één vraag. Hoe kan ik dit extra gewicht kwijtraken?’
Ik zuchtte onhoorbaar terwijl ik ging zitten om de situatie met haar te bespreken. Omgaan met gewichtstoename is niet iets wat je gemakkelijk aan het einde van een consult kunt toevoegen, en er zijn veel uitvoerige boeken over dit onderwerp geschreven.
Amerikanen lijken hiermee te worstelen. Ze geven jaarlijks gemiddeld 33 miljard dollar uit aan producten om af te vallen, en 65 procent van de Amerikanen heeft overgewicht of obesitas.
Het is een lastig onderwerp. We willen een snelle oplossing: een pil nemen, een vetverbrandend voedingsmiddel toevoegen of een eenvoudige oefening doen waardoor het extra gewicht snel en moeiteloos verdwijnt. De werkelijkheid is dat we weliswaar gemakkelijk aankomen, maar dat het veel moeilijker is om datzelfde gewicht weer kwijt te raken. Het gewichtsverlies behouden is nog moeilijker.
In het begin
We weten niet veel over het leven vóór de zondeval in Genesis 3. We weten wel dat …God zag alles wat Hij gemaakt had, en zie, het was zeer goed… –Genesis 1:31.
We mogen aannemen dat Adam en Eva vóór de zonde in de wereld kwam niet met hun gewicht worstelden. Ze waren volmaakt geschapen, wat betekende dat ze geen problemen met hun stofwisseling zouden hebben gehad. Ook hadden ze niet de onbeheerste eetlust waarmee hun nakomelingen vandaag de dag te maken hebben.
Met de val van de mens in de hof van Eden gebeurden er twee dingen. Ten eerste kregen mensen lichamelijke aandoeningen: hun lichaam werkte niet meer zo goed als daarvoor. Adam en Eva konden nog steeds veel langer leven dan mensen tegenwoordig, maar stofwisselingsziekten en andere aandoeningen begonnen zich te ontwikkelen. Het tweede wat gebeurde, was dat ze een zondige natuur kregen.
Die twee dingen hebben tot veel problemen geleid… waaronder problemen met de stofwisseling en het gewicht.
Wat de Bijbel zegt over voedsel
Ons lichaam heeft voedzaam eten nodig: zonder voedsel zou het achteruitgaan en uiteindelijk sterven. Er is niets beters voor een mens dan te eten en te drinken en zijn ziel te laten genieten van het goede van zijn inspanningen. Ook zag ik dat dit uit de hand van God kwam –Prediker 2:24.
De wet van het Oude Testament stelde beperkingen aan wat het Joodse volk mocht eten. Volgens de kosjere voorschriften waren er veel meer onreine dieren dan reine dieren. Bovendien wordt in het boek Spreuken meerdere keren gezegd dat te veel eten gevaarlijk is. Verkeer niet onder de wijnzuipers, onder de gulzigaards die vlees eten, want een dronkaard en gulzigaard komen tot armoede, en slaperigheid kleedt een mens in lompen –Spreuken 23:20-21.
Uit het Nieuwe Testament blijkt dat de vroege kerk van niet-Joodse christenen niet langer eiste dat zij de Joodse dieetwetten volgden. De raad in Jeruzalem bepaalde uitdrukkelijk …dat zij zich onthouden van de verontreiniging door de afgoden, van hoererij, van het verstikte en van bloed –Handelingen 15:20. Verder lijkt het erop dat ze vrij waren om te eten wat ze wilden.
Wat in het Nieuwe Testament niet veranderde, was het belang van zelfbeheersing. In de vrucht van de Geest wordt matigheid genoemd als een van de eigenschappen die christenen behoren te hebben, en Paulus maakte duidelijk dat hij erop gericht was zijn verlangens in bedwang te houden, zodat hij niet verwerpelijk zou worden (zie 1 Korinthe 9:27).
Weet u niet dat uw lichaam een tempel is van de Heilige Geest, Die in u is en Die u van God hebt ontvangen, en dat u niet van uzelf bent? U bent immers duur gekocht. Verheerlijk daarom God in uw lichaam en in uw geest, die van God zijn –1 Korinthe 6:19-20.
Weet u niet dat u de tempel van God bent en dat de Geest van God in u woont? Als iemand de tempel van God te gronde richt, zal God hem te gronde richten, want de tempel van God is heilig, en die tempel bent u –1 Korinthe 3:16-17.
De Schrift maakt duidelijk dat christenen goed voor hun lichaam moeten zorgen, hun verlangens onder Gods gezag moeten stellen en alles moeten vermijden wat met afgoderij te maken heeft.
Redenen waarom mensen aankomen
De redenen voor gewichtstoename zijn gemakkelijk in twee grote categorieën onder te verdelen:
- problemen met de stofwisseling
- problemen met een te hoge calorie-inname.
Bij stofwisselingsproblemen gaat het bijvoorbeeld om schildklierproblemen en diabetes. Deze aandoeningen beïnvloeden de snelheid waarmee ons lichaam calorieën verbrandt. Een van de belangrijkste manieren om onze stofwisseling te verhogen, is meer bewegen, met name door lichaamsbeweging die de hartslag verhoogt: cardio-oefeningen.
Een teveel aan calorieën komt vooral door te veel eten. Het is belangrijk om te bedenken dat mensen om allerlei andere redenen eten dan omdat ze honger hebben. Mensen eten omdat ze zich vervelen, eenzaam of verdrietig zijn, en ja, soms omdat ze honger hebben. Sommige medicijnen, met name steroïden, kunnen de eetlust vergroten en de stofwisseling nadelig beïnvloeden.
Het aantal calorieën dat ons lichaam in rust verbrandt, noemen we de stofwisselingssnelheid van het lichaam. Er zijn verschillende formules om onze basale stofwisseling te berekenen. Daarbij worden lengte, gewicht, leeftijd en geslacht gebruikt om te bepalen hoeveel calorieën uw lichaam op een gemiddelde dag verbrandt. Er zijn enkele apps en websites die deze berekening voor u uitvoeren. https://www.active.com/fitness/calculators/bmr Het belangrijkste om te weten is dat dit het aantal calorieën is dat u moet innemen om uw huidige lichaamsgewicht te behouden. Eet u minder calorieën dan dit aantal, dan zult u doorgaans afvallen; neemt u meer calorieën in dan dit aantal, dan zult u aankomen.
Is gewicht belangrijk?
Vanuit medisch oogpunt wordt overgewicht in verband gebracht met verschillende zaken. Het verhoogt de insulineresistentie en kan tot diabetes leiden. Het verhoogt de bloeddruk. Het kan obstructieve slaapapneu veroorzaken en artritis in de rug en benen verergeren.
Overgewicht wijst niet noodzakelijkerwijs op een geestelijk probleem en, afhankelijk van iemands genetische aanleg, kan het moeilijk zijn om het gewicht op het niveau te krijgen dat volgens de tabellen wenselijk is. Hoewel de meeste mensen zich veel beter voelen als ze dicht bij hun ideale gewicht zitten, geeft de Schrift niet aan dat er een bepaald gewicht of een bepaalde body mass index (BMI) is waar christenen niet boven zouden moeten komen.
Het belangrijkste is dat ons leven onder Gods gezag staat, als we onszelf, met onze verlangens en al, aan Hem hebben overgegeven. We moeten proberen gezond te zijn, zodat we zo goed mogelijk kunnen bijdragen aan de opbouw van het Koninkrijk. Meer nog, we moeten proberen anderen een voorbeeld te geven van een leven dat aan God is overgegeven.
Mythen over afvallen…
Mensen geloven veel dingen over afvallen. We bekijken een lijst met beweringen die vaak worden herhaald. Er kan een kern van waarheid in zitten, maar ze zijn niet helemaal waar en kunnen mensen die met hun gewicht worstelen ontmoedigen om dingen te doen die kunnen helpen.
…Intensief sporten is de enige manier om af te vallen.
Veel mensen denken dat ze niet kunnen afvallen omdat ze niet genoeg kunnen sporten. Ze hebben pijn, artritis of een aandoening aan hart of longen, waardoor ze geen intensieve sportactiviteiten kunnen doen.
Misschien kennen ze iemand die is gaan hardlopen en veel is afgevallen, en lijkt dat hun de juiste manier. Zelf voelen ze zich niet in staat die weg in te slaan en voelen ze zich hopeloos over de hele onderneming.
Beweging is belangrijk. De meeste medische verenigingen adviseren mensen om ten minste 150 minuten per week te bewegen. Hoewel lichaamsbeweging onze stofwisseling stimuleert en ons hart en onze longen helpt, verandert het iemands gewicht misschien niet veel.
De meeste mensen verbranden tijdens een half uur lichaamsbeweging tussen de 200 en 300 calorieën. Dat klinkt misschien als veel, maar het lichaam moet 3500 calorieën verbranden om een pond af te vallen. Bovendien hebben de meesten van ons meer honger na het sporten, en het is erg gemakkelijk om 200 extra calorieën te eten, waardoor je in feite weer tenietdoet wat je tijdens het sporten hebt verbrand.
…Van koolhydraten kom je aan.
Koolhydraten is de medische term voor suikers. De calorieën in ons eten zijn afkomstig uit een van drie bronnen: koolhydraten, vetten en eiwitten. Koolhydraten zitten in desserts, maar ook in veel zetmeelrijke voedingsmiddelen zoals rijst, maïs, pasta, brood en allerlei andere producten.
Er zijn verschillende diëten, zoals het Atkinsdieet en het ketodieet, die mensen die ze volgen aansporen om zo veel mogelijk koolhydraten te schrappen. Mensen vallen met dit soort diëten vaak af. Helaas zijn deze diëten op de lange termijn moeilijk vol te houden, omdat ze behoorlijk beperkend zijn.
Het gezondst is om met mate koolhydraten te eten en voor de gezondere opties te kiezen. Volkorenproducten en complexere koolhydraten gebruiken is belangrijk. Een kom havermout kan ongeveer evenveel gram koolhydraten bevatten als een portie gezoete ontbijtgranen, maar de koolhydraten uit havermout worden door ons lichaam langzamer afgebroken en zijn gemakkelijker te verwerken.
…Uithongeren is de enige manier om af te vallen.
Uithongeren leidt inderdaad tot gewichtsverlies: uit de concentratiekampen in de Tweede Wereldoorlog kwamen geen mensen met een fors postuur. Dit is zeker niet de enige manier om af te vallen en ook geen gezonde manier.
We weten dat mensen die langdurig hongerlijden spiermassa verliezen, hun botten verzwakken en hun stofwisseling vertraagt. De meeste mensen die zichzelf uithongeren, zullen binnen een paar jaar al het verloren gewicht weer terugkrijgen. Omdat hun stofwisseling is vertraagd, zullen ze op de lange termijn nog meer moeite hebben om hun gewicht laag te houden.
…Je hoeft alleen maar ‘___’ vetverbrandend voedsel te eten om af te vallen!
Ik heb hierboven bewust de naam van het voedingsmiddel opengelaten, omdat die kennelijk steeds verandert. Misschien hebt u gelezen dat Griekse yoghurt, kaneel of gojibessensap u helpt afvallen. Onderzoek wijst uit dat er geen wondervoedsel bestaat dat vet laat verdwijnen.
Als deze voedingsmiddelen werken, komt dat doordat u iets ongezonds en calorierijks hebt vervangen door iets gezonders. Als uw gewone ontbijt bijvoorbeeld bestaat uit vijf plakken spek, een glas sinaasappelsap, twee sneetjes toast en twee eieren, en u dat vervangt door een glas water en een kom havermout, zult u waarschijnlijk afvallen. Dat komt niet doordat de havermout ‘vet verbrandt’, maar doordat die aanzienlijk minder calorieën bevat dan het ontbijt dat u daarvoor at.
Sommige voedingsmiddelen bevatten bijna geen calorieën en kosten mensen waarschijnlijk evenveel energie om te eten en te verteren als ze opleveren. Selderij, ijsbergsla en champignons vallen allemaal in deze categorie. Het probleem is dat ze geen caloriearme voedingsmiddelen meer zijn zodra u pindakaas op de selderij doet, sladressing over de sla giet en de champignons in boter of olie bakt. Wij mensen zijn er heel goed in om caloriearme voedingsmiddelen zo klaar te maken dat ze lekkerder smaken, maar niet langer caloriearm zijn.
…Vetvrije en dieetproducten zijn de sleutel tot afvallen.
Er zijn veel voedingsmiddelen en smaakmakers op de markt met minder vet, die beweren minder calorieën te bevatten dan de gewone varianten. Vaak zitten er allerlei chemicaliën en suikervervangers in om de smaak en textuur zo veel mogelijk op die van de gewone varianten te laten lijken.
Suikervervangers lijken bij matig gebruik gezonder dan suiker, maar lijken mensen ook meer te laten verlangen naar zoet voedsel. Onderzoeken hebben kunstmatige zoetstoffen in verband gebracht met het ontstaan van glucose-intolerantie, iets wat tot diabetes kan leiden. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3095502/ Diëtisten lijken te denken dat Stevia van de verschillende suikervervangers het veiligst is.
Al met al moet ons doel niet zijn om al hetzelfde voedsel te blijven eten, maar dan met minder calorieën. We moeten juist verschillende gezonde voedingsmiddelen eten en de porties matig houden. Dat leidt tot een betere stofwisseling, niet simpelweg kiezen voor vetarme varianten van onze favoriete voedingsmiddelen.
…De oplossing is dieetpillen.
In de loop der tijd heb ik veel mensen medicijnen en supplementen zien gebruiken, zowel op recept verkrijgbare als vrij verkrijgbare middelen, om te proberen af te vallen. Deze medicijnen en supplementen zijn bedoeld om verschillende dingen te doen, zoals de eetlust verminderen en de stofwisseling verhogen.
Op korte termijn werken ze vaak. Mensen verliezen in de eerste weken behoorlijk wat gewicht en denken dat ze hun problemen hebben overwonnen. Het probleem is dat ze na verloop van tijd meestal wennen aan wat ze innemen, hun eetlust terugkomt en hun stofwisseling weer normaal wordt.
Dit soort oplossingen kan op korte termijn helpen, maar om op de lange termijn gezond te blijven, moet u een gezond eet- en bewegingsplan opstellen en u daar langdurig aan houden. Het doel mag nooit alleen zijn om ‘tien pond kwijt te raken’, maar moet zijn om zo gezond mogelijk te zijn.
We hebben veel besproken van wat u niet moet doen, en waarschijnlijk kunt u tussen de regels door ook enkele dingen zien die wél helpen. In het volgende nummer verschijnt, zo de Heer wil, een tweede deel over positieve dingen die we kunnen doen om een gezond gewicht te bereiken.
Bij dit alles is het belangrijk te bedenken dat ons doel niet is om een of ander aards schoonheidsideaal te bereiken. Het doel is veeleer om ons lichaam te behandelen als de tempel van de Heilige Geest (1 Korinthe 6:19). Ik heb dit vers horen gebruiken om uit te leggen waarom we niet zouden moeten drinken, roken of tatoeages laten zetten, maar we moeten het ook in acht nemen als het gaat om eten en lichaamsbeweging.
Als we goed voor ons lichaam zorgen, kunnen we beter voorzien in de behoeften van de mensen om ons heen en zijn we voorbereid op elk plan dat God met ons leven heeft.
