Mussen

Worden niet twee musjes voor een penning verkocht? En niet één daarvan zal op de aarde vallen zonder uw Vader –Matteüs 10:29.

Van alle vele, uiteenlopende gevleugelde wezens die het luchtruim doorkruisen, wordt de mus zeker tot de minst gewaardeerde gerekend. Mensen beschouwen deze onopvallende vogels doorgaans als luidruchtig, lastig en veel te talrijk. De oorspronkelijke mussen van Noord-Amerika zijn schuwe vogels van velden en weiden. Ze zijn noch talrijk, noch hinderlijk. Maar de vogels met de slechte reputatie onaangenaam te zijn, zijn huismussen, die oorspronkelijk uit Europa komen. Ze werden in de negentiende eeuw naar onze kusten gebracht en namen snel in aantal toe, omdat er geen natuurlijke beheersing aanwezig was. Dit zijn de ‘mussen’ waarover in de Bijbel wordt gesproken.

De mussen waarnaar Jezus verwees, zijn ’s werelds bekendste mussen en behoren tot de familie van de wevervinken, waartoe bijna driehonderd verschillende soorten behoren. Ze passen zich zo goed aan menselijke bewoning aan dat ze zelden ver van de beschaving broeden. In plaats van de aanpassingsvaardigheid van de mus te bewonderen, zien we haar als ongedierte. Ook in de dagen van Christus werd deze vogel niet veel hoger aangeslagen, en twee ervan werden voor een penning verkocht (ongeveer een halve cent).

De allerarmsten in Israël kwamen op de vleesmarkt aan en bekeken het aanbod. Rundvlees, lamsvlees en vis vielen buiten hun budget. Eén koperen penning was genoeg om twee mussen te kopen. Als ze twee munten op de toonbank legden, kregen ze vier vogels. Misschien keken ze dan de winkelier aan: Worden niet vijf musjes voor twee penningen verkocht… –Lucas 12:6. Net als het hedendaagse ‘bakkersdozijn’ was dit tafereel zo vaak herhaald dat het een traditie was geworden: de koopman haalde dan nog een vogel tevoorschijn en gaf die gratis aan zijn klant.

Als jongetje met arme ouders heeft Jezus dit tafereel in de dagen van zijn jeugd waarschijnlijk voor zijn eigen ogen zien gebeuren. De vijfde mus, die niets waard was, werd als gebaar van welwillendheid en genade bij de koop gedaan. Toch viel dit armzalige exemplaar niet op de grond zonder dat de goddelijke Vader het opmerkte. Daarop klonken de verheven en zegenrijke woorden: Maar ook de haren van uw hoofd zijn alle geteld. Wees dan niet bevreesd; u gaat vele musjes te boven –Lucas 12:7. Dit vormt de grondslag voor het begrijpen van Gods gedachten.

De boodschap van de mus is helder, persoonlijk, ter zake en aangrijpend. Wat de mens als onbeduidend, onbelangrijk en nietszeggend beschouwt, ontgaat nooit de blik van God. Wie de ontzagwekkende diepten van God probeert te doorgronden, loopt het risico de hartslag van de hemelse Vader te missen. Want wie de diepten wil verkennen, moet eerst langs de bubbels aan het oppervlak van de golven. Ook al is iemand niet geïnteresseerd in bubbels en heeft hij ervoor gekozen ze te negeren, het zijn juist de eenvoudige waarheden die God groot maken. De oneindige genade van onze God is verpakt in de gedaante van een gewone huismus. Dit moet onze aandacht trekken als we ooit ook maar een greintje op Hem willen gaan lijken.

De overeenkomst met deze waardeloze vogel is een waardeloos mens. Er zijn zoveel dingen die erop wijzen dat wij niets waard zijn. Terwijl moderne uitvindingen de leefwereld van de mens vergroten, groeit zijn arrogantie gestaag en neemt zijn werkelijke betekenis af. Er zijn enorme bedrijven opgericht om hem werk te geven. Grote winkelcentra kleden en voeden hem. Megakerken zijn ontstaan om hem troost te bieden. En de uitgestrekte wereld van het internet zal hem onderwijzen, vermaken en opslokken met een enorm aanbod aan mogelijkheden om zich bezig te houden met alles wat hij maar kan bedenken. In deze wereld van opgehoopte kennis verdrinkt de mens in een onbeschrijfelijke wanhoop. In zo’n uitgestrekt domein is hij niet meer dan een luchtbel op de golven, die doelloos ronddrijft in de oneindigheid van dit heelal.

Er was eens een predikant die door een uitvaartondernemer werd gevraagd een rouwdienst te leiden. De dienst werd aangekondigd, het tijdstip vastgesteld en de plaats bekendgemaakt. Maar toen de predikant opstond om te preken, was er niemand aanwezig behalve hijzelf en de ondernemer. Hoewel de meeste mensen nooit zo’n hevige moedeloosheid ervaren, is die voor sommigen wel degelijk reëel. Dit onderstreept dat sommige mensen niet veel meer betekenis wordt toegekend dan een mus, hoewel God hen niet zo ziet.

Want zo zegt de Hoge en Verhevene, Die in eeuwigheid woont en Wiens Naam heilig is: Ik woon in de hoge en heilige plaats, en bij de verbrijzelde en nederige van geest, om de geest van de nederigen te doen opleven en het hart van de verbrijzelden te doen opleven –Jesaja 57:15. In een tijd waarin mensen glimlachen en hun handen uitstrekken om extra grote friet, twintig procent meer mosterd in de fles of meer toiletpapier op de rol te krijgen… waardeert God de ziel nog altijd.

Zijn welbehagen ligt niet alleen bij de verfijnde en welvarende mensen, maar Hij maakt Zijn woning te midden van de…

…Kleinen

Zo zijn de mussen. De veelgeprezen adelaars vertonen enkele weerzinwekkende eigenschappen, zoals het eten van dode kadavers, maar we kiezen ervoor te negeren dat het gruwelijke, vraatzuchtige roofvogels zijn. In plaats daarvan worden ze voorgesteld als het beeld van macht, om ons te herinneren aan de glorieuze vrijheid van onafhankelijkheid.

Kinderen zijn het tegenovergestelde. Zij zijn het toonbeeld van onschuld, afhankelijkheid en onwetendheid. En zij [de moeders] brachten jonge kinderen naar Hem toe, opdat Hij [Jezus] hen zou aanraken; en de discipelen bestraften degenen die hen brachten –Marcus 10:13. Het is nogal vanzelfsprekend dat drukke mensen zulke kleintjes verachten. Voor veel vrouwen is het ongeboren leven in hun schoot een lastige hinder die het vereiste offer niet waard is om het te behouden. Misschien behoren deze zielen, procentueel gezien, tot de meest verachte mensen op aarde. De wetten van ons land hebben het doden van hen gelegaliseerd, als iemand hun bestaan niet op prijs stelt. Maar Christus denkt daar anders over. En Hij nam hen in Zijn armen, legde Zijn handen op hen en zegende hen –Marcus 10:16.

Niet alleen kleine kinderen worden veracht; ook kleine inspanningen worden dat. De bijdrage van de twee penningen van de weduwe aan de schatkist trok de aandacht van het publiek, maar niet op een positieve manier. Toch getuigt God dat haar kleine koperen munten meer aan Zijn schatkist toevoegden dan alle luidruchtige zakken zilver die door de stortkoker klonken. De lunch van de jongen was zo onbeduidend dat de discipelen verklaarden: …maar wat betekenen die voor zovelen? –Johannes 6:9. Ondanks alles zal God nooit een mus over het hoofd zien, en Hij kan evenmin het kleinste offer negeren dat de kleinen van Hem vrijwillig brengen.

…Laatsten

Zo zijn de mussen. Zijn de inheemse vogels van Noord-Amerika niet veel beter dan deze nieuwkomers? We zijn gewend geraakt aan onze eigen voorkeuren en tradities en hechten weinig waarde aan de inbreng van een ander. Een luiaard is in zijn eigen ogen wijzer dan zeven mensen die met verstand kunnen antwoorden –Spreuken 26:16. Zo is het ook met de ‘vroege vogel’. Mensen staan urenlang voor een winkel om als eerste een koopje te kunnen bemachtigen. Ze zien niet in dat hun streven volkomen zelfzuchtig is, en worden door een emotionele roes gedreven om een of ander artikel te bemachtigen voordat iemand anders ‘het krijgt’. In Amerika wordt het leven aangeboden op basis van ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’, en de gedachte om een ander voorrang te geven wordt vaak veracht.

Maar deze zelfzucht is niets nieuws. Christus kreeg met dezelfde hardheid te maken toen Hij de nieuwe ‘wijn’ aan de religieuze menigte introduceerde, maar zij hielden vol dat de oude beter was. Hij [werd] veracht en door de mensen verworpen… –Jesaja 53:3, en bij de eerste gelegenheid werd Hij afgezet. Velen besteden met gretigheid hun tijd aan niets anders dan …iets nieuws te vertellen, te horen [of te kopen]. Handelingen 17:21, zolang het hun nieuwsgierigheid of vleselijke begeerten bevredigt. Maar als dat nieuwe iets een offer, toewijding of dienstbaarheid vereist, is het doorgaans voorbestemd om luidkeels te worden afgewezen. Toen opende Petrus zijn mond en zei: Nu begrijp ik werkelijk dat God niet iemand om de persoon aanneemt –Handelingen 10:34. Hij veracht de aanwezigheid van de mus niet, noch die van de ruwe heiden die op het elfde uur onder Zijn goddelijke toezicht aankomt.

…Minsten

Zo zijn de mussen. Een sinaasappel voor de wielewaal, suikerwater voor de kolibrie, een rij nestkastjes voor de blauwe vogel, een landhuis voor de zwaluwen, een vetbol voor de spechten… en een buks voor de mussen—want die zijn waardeloos. Deze houding is te gek voor woorden, maar is ook nauw verweven met de manier waarop we mensen waarderen. Mensen worden als een hulpbron beschouwd. Wie nuttig is, wordt hoog aangeslagen, maar wie dat niet is, wordt genegeerd. God baseert Zijn waarden echter niet op menselijke maatstaven van voortreffelijkheid. Rijk en arm ontmoeten elkaar; de HEERE heeft hen allen gemaakt –Spreuken 22:2.

Luister, mijn geliefde broeders: heeft God niet de armen van deze wereld uitverkoren om rijk te zijn in het geloof en erfgenamen van het Koninkrijk … Maar u hebt de arme veracht… Jakobus 2:5-6. Hierin ligt het verschil in de ogen van de toeschouwer. Een beker koud water die uit naastenliefde wordt gegeven, zal God niet ontgaan. Evenmin de lof van een mus.

De totalitaire regeringen van communistische regimes zijn flagrante overtreders geweest. Iedere mens die niet kon of wilde bijdragen aan de verwezenlijking van de politieke visie, werd uitgeroeid. In onze westerse samenleving zuchten en klagen we over de grote onwetendheid en onrechtvaardigheid van zulke vooroordelen, terwijl onze eigen verpleeghuizen vol zitten met afgedankte zielen die als waardeloos en onze tijd en aandacht niet waardig worden beschouwd. We hebben het te druk voor onze kinderen en te druk voor onze ouders, maar de God die elke vallende mus ziet, acht de geringsten veel waardevoller dan wij doen.

…Onopvallenden

Zo zijn de mussen. De roodborst pronkt met zijn rode borst en de kardinaal met zijn rode kuif, maar de mus is vaalbruin. We hebben van nature een sterke drang naar schoonheid. Als ons haar grijs is, moet het geverfd worden. Als onze tanden scheef staan, moeten ze rechtgezet worden. Als onze auto roest heeft, moet hij vervangen worden. De meesten zijn hopeloos verzot op alles wat mooi is. Schoonheid zit in het oog van de toeschouwer, en onze God kijkt ver voorbij de buitenkant. …laat uw sieraad niet bestaan in iets uiterlijks: het kunstig vlechten van het haar, het dragen van gouden sieraden of het aantrekken van mooie kleren, maar in de verborgen mens van het hart, met het onvergankelijke sieraad van een zachtmoedige en stille geest, die kostbaar is voor God –1 Petrus 3:3-4. Velen zullen extra moeite doen om hun uiterlijke pracht te verminderen, maar vergeten dat de nadruk in het vers ligt op het mooi maken van het innerlijke hart.

God heeft duidelijk geen bezwaar tegen lichamelijke schoonheid. Hij schildert de hemel in gouden tinten en tooit de roos met scharlakenrood. Maar er zijn ook mussen die niet de pracht hebben om menselijke waardering op te wekken en die God toch niet ontgaan. Zo zijn ook de anonieme bewoners van de aarde die niets anders kunnen dan aan de voeten van hun Heer huilen en met hun haar Zijn vuile voeten afvegen. Deze verachte ‘mussen’ zijn koninklijke diademen in de kroon van Christus.

…Verlorenen

De vrouw die haar zilveren munt verloor, doorzocht haar huis totdat ze die vond; zo deed ook de herder met zijn verloren lam. Maar er werd gezocht op grond van de waarde die aan het verloren voorwerp werd toegekend. De samenleving loopt over van een overvloed aan verloren zielen. Niet alleen zijn ze verloren voor Gods heilsplan, ze hebben ook totaal geen idee van de wetten van het geluk. Misschien worden ze, net als de mussen, over het hoofd gezien omdat er zo veel van hen zijn. Soms verlaten enkele zorgzame zielen de platgetreden paden van alledaagse woorden om hen te helpen, maar trekken zich al snel terug wanneer hun pogingen te weinig blijken om hun toestand te verbeteren. Ondanks alles worden deze buitenbeentjes door God gezien, en is hun waarde veel groter dan die van de mussen.

Terwijl sommigen al hun evangelisatie-energie richten op de verloren heidenen in verre landen, is er hier op eigen bodem nog een andere verlorene. Dat is het verloren respect en de verloren waardering voor de plaatselijke kerk. Para-kerkelijke hulpverlening, persoonlijke bedieningen, retraites en seminars spreken religieuze ijveraars op een aantrekkelijke manier aan, terwijl de wekelijkse bijeenkomsten in de plaatselijke kerk nogal gewoon en saai lijken. Terwijl mensen van kust tot kust trekken om hun verloren inspiratie terug te vinden, vraagt Christus: …Maar zal de Zoon des mensen, als Hij komt, wel het geloof op aarde vinden? –Lucas 18:8.

…Twee penningen

Het bemoedigende aan deze vergelijking is dat mussen relatief gemakkelijk te verkrijgen zijn: Want de armen hebt u altijd bij u, en wanneer u maar wilt, kunt u hun weldoen… –Marcus 14:7. En een penning is geen grote uitgave. Het enige wat we moeten doen, is ons waardesysteem bijstellen. Als we ons afvragen wat we het meest waarderen, hoeven we niet verder te kijken dan onze eigen penningen. De wegen in het leven die zich uitstrekken om onze koperen munten te ontvangen, zijn de heiligdommen die onze handen en ons hart in hun greep houden: Want waar uw schat is, daar zal ook uw hart zijn –Matteüs 6:21. Zodra ons hart opengaat, zullen onze handen zeker volgen. Voor ons is de vijfde mus iemand in nood, voor wie Christus is gestorven. De grote bestemming en roeping van de kerk is om de verachten en verwaarloosden in ons land een gevoelig hart en een reddende hand te bieden. Bij elke nederige offergave die op de toonbank wordt gelegd, schenkt Gods bereidwillige glimlach de vijfde mus gratis.

–Alex Posey

Alex Posey – 1873-1908, een dichter van de Creek-indianen, stierf toen hij twee blanke mensen probeerde te helpen de overstroomde North Canadian River over te steken. Hij hield zich vast aan een boomtak totdat er hulp kwam, maar tegen de tijd dat men hem een touw kon toewerpen, waren zijn handen verlamd en kon hij ze niet meer losmaken om het touw vast te grijpen. Daardoor zonk hij uit het zicht onder het water en stierf in de stroom.