Opdat wij voortaan geen kinderen meer zouden zijn, heen en weer geslingerd en meegesleurd door elke wind van leer, door het bedrog van mensen en hun sluwe listen, waarmee zij op de loer liggen om te misleiden; maar door de waarheid in liefde te spreken, in alle dingen zouden opgroeien naar Hem toe, die het Hoofd is, namelijk Christus: –Efeziërs 4:14-15.
Deze verzen, en dan met name het laatste, worden tegenwoordig vaak besproken. Soms vraag ik me af of we de woorden van onze dierbare broeder Paulus niet verkeerd hebben weergegeven.
We weten allemaal dat Jezus nooit een uitspraak hoefde terug te nemen, zich nooit versprak of iets ongepasts zei. Hoe weten we dat? Hebreeën 4:15 en 9:28 zeggen allebei dat Jezus zonder zonde was, dus kunnen we dit zowel in ons hart als met onze woorden met vertrouwen bevestigen.
Als we nu kijken naar enkele verslagen van wat Jezus zei tegen de mensen om Hem heen, kunnen we zeggen dat Hij niet erg liefdevol klonk! Wee u, schriftgeleerden en Farizeeën, huichelaars! Want u verslindt de huizen van de weduwen en bidt voor de schijn lang; daarom zult u een zwaarder oordeel ontvangen. Wee u, schriftgeleerden en Farizeeën, huichelaars! Want u doorkruist zee en land om één proseliet te maken, en wanneer hij dat geworden is, maakt u hem tweemaal zo zeer een kind van de hel als uzelf –Mattheüs 23:14-15.
Hij noemde de Farizeeën vaak huichelaars. Hij noemde zelfs een van Zijn meest toegewijde discipelen, Petrus, ‘Satan’. Dit voorval lijkt nogal belangrijk te zijn geweest, omdat het door drie evangelieschrijvers is opgetekend: in Mattheüs 16:23, Markus 8:33 en Lukas 4:8.
Wat betekent het om ‘de waarheid in liefde te spreken’? Betekent het dat we altijd op een aangename toon praten? Betekent het dat we nooit een scherp of hard woord zeggen? Paulus zegt tegen Titus dat hij …moet spreken, aansporen en met alle gezag terechtwijzen. Laat niemand u verachten –Titus 2:15. In het boek Openbaring zegt Jezus… Allen die Ik liefheb, wijs Ik terecht en bestraf Ik… –Openbaring 3:19. Het is bijna alsof Jezus zegt dat je iemand niet kunt terechtwijzen tenzij je eerst van die persoon houdt.
De Schrift vermeldt dat de apostel Paulus de gemeente in Efeze vermaande om …geen deel te hebben aan de onvruchtbare werken van de duisternis, maar ze veeleer te ontmaskeren. Want wat heimelijk door hen gedaan wordt, is schandelijk zelfs maar te noemen. Maar alles wat ontmaskerd wordt, wordt door het licht openbaar gemaakt; want alles wat openbaar maakt, is licht –Efeziërs 5:11-13. Laten we eerlijk zijn: liefdevol en zachtmoedig spreken is makkelijker dan iemand van wie we houden terechtwijzen. (Of is het eigenlijk iemand van wie we willen dat die van ons blijft houden?) Op de een of andere manier zullen we de ruim zeventig keer dat de Bijbel over terechtwijzen spreekt moeten vergeten of negeren als we deel willen uitmaken van het gemakkelijke, uitsluitend op liefde gerichte evangelie dat tegenwoordig maar al te gewoon is!
Wanneer hebt u voor het laatst de waarheid in liefde gesproken? Hopelijk zouden de meesten zeggen: vandaag, of een paar minuten geleden, en dat is goed. Maar wanneer hebt u voor het laatst iemand terechtgewezen vanwege een verkeerde daad? Misschien is dat al een tijd geleden. Misschien geloven de mensen met wie u omgaat dat het oordelen is als je je uitspreekt over iemands leven. Je kunt het immers goedpraten: ‘We hebben allemaal een balk in ons eigen oog, toch?!’ God verhoede het; laten we ons bekeren en de balken uit onze ogen verwijderen, zodat we onze broeder kunnen helpen!
Hoe zit het in onze gemeenten? Zie erop toe, broeders, dat er in niemand van u een boos, ongelovig hart is, waardoor hij afvallig wordt van de levende God. Maar vermaan elkaar dagelijks, zolang het ‘heden’ genoemd wordt, opdat niemand van u verhard wordt door de misleiding van de zonde –Hebreeën 3:12-13. Als we alleen maar ‘aardige’ woorden tegen elkaar spreken, zullen we de neiging hebben af te dwalen. De apostel Paulus draagt Timotheüs op… Wijs hen die zondigen in aanwezigheid van allen terecht, opdat ook de anderen vrees hebben –1 Timotheüs 5:20. Gehoorzamen we deze Schriftgedeelten? Of leunen we te veel op anderen en rechtvaardigen we zo dat we ons eigen aandeel niet doen?
Zou het kunnen dat we een probleem hebben? Zou het kunnen dat we niet beide geboden kunnen gehoorzamen: ‘Terechtwijzen’ en ‘In liefde spreken’? Natuurlijk niet. We zijn het er allemaal over eens dat deze verzen elkaar niet tegenspreken. Hoe kan dat dan? Hoe kunnen we scherp terechtwijzen (Titus 1:13) en tegelijk de waarheid in liefde spreken (Efeziërs 4:15)?
Ik geloof dat we eerst beter moeten kijken naar het vers in Efeziërs. Wat betekent het woord in? Betekent het hetzelfde als het woord met? Ik geloof van niet. We kunnen de waarheid met liefde spreken zonder haar in liefde te spreken. Als we daarentegen in liefde spreken, zal er altijd liefde in ons hart zijn (Gods liefde—liefde voor het eeuwige welzijn van een ziel), maar misschien is het niet de soort liefde die de ander voelt, als die zich door gevoelens laat leiden. Zou het kunnen dat dit kleine woordje in voor al die verwarring zorgt?
Laten we een voorbeeld bekijken. Stel dat u met uw vierjarige zoon bomen gaat vellen voor brandhout. Alles gaat goed, want u en uw zoon begrijpen goed hoe dit in zijn werk gaat. Maar wanneer u bijna door de eerste boom heen hebt gezaagd, ziet u plotseling dat uw zoon naar de plek loopt waar de boom zal vallen. Wat doet u? Het leven van uw zoon is in gevaar. Moet u hem misschien zachtjes en vriendelijk zeggen dat hij zich moet omdraaien en naar u toe moet komen? Moet u er misschien even over nadenken hoe u met hem kunt praten zonder hem te beledigen? Er zijn natuurlijk allerlei manieren waarop die cruciale momenten kunnen verlopen. Uw stemtoon zou beslist de liefde weerspiegelen die u voor uw kind voelt. Geen enkele vader zou op zo’n moment onverschillig zijn. Zijn liefde voor zijn zoon zou hem ertoe brengen hem dringend toe te roepen. Ik zou, omdat ik zielsveel van mijn zoon houd, hard roepen of schreeuwen. Ik zou doen wat er ook maar nodig is. Ik zou zelfs gevaar tegemoet lopen om hem in veiligheid te brengen. Daarna zou ik hem waarschijnlijk berispen en zeggen dat hij voorzichtiger moet zijn en beter moet uitkijken waar hij loopt.
Ik geloof dat spreken in liefde soms behoorlijk scherp kan klinken. Sterker nog, ik geloof dat we volgens de Bijbelse leer scherp en met gezag kunnen terechtwijzen en dat tegelijk in liefde kunnen doen. Het probleem zit in het hart: als we geen liefde in ons hart hebben voor onze broeders, zijn we niet geschikt om de waarheid tegen hen te spreken.
In de jaren dat we in Haïti hebben gewoond, heb ik gemerkt dat een scherp woord dat in liefde wordt gesproken veel meer teweegbrengt dan een zacht woord zonder liefde. Mensen weten vaak wel of u van hen houdt of niet. Als die liefde er is, is het soms nodig om met alle lankmoedigheid en onderricht terecht te wijzen, te berispen en aan te sporen. Onze relatie wordt eenzijdig als we nooit iemand mogen corrigeren of een vermanend woord tot hem of haar mogen richten.
Als we een probleem zien in het leven van een broeder, brengt onze liefde voor hem ons ertoe onze bezorgdheid met hem te delen. Dat is wat ware liefde doet. Als we meer geïnteresseerd zijn in vriendschap en een rustig leven, zullen we deze zeer belangrijke praktijk verwaarlozen. Al te vaak zijn we bang om ons uit te spreken over elkaars leven, omdat we denken dat onze vriend ons niet meer zal waarderen als we eerlijk tegen hem praten. Maar bedenk: als we elkaar niet liefhebben, moeten we maar zwijgen. Als dat is waar we staan, moeten we bidden dat God in ons hart werkt, zodat we veranderen; God IS immers liefde.
Zeg ik dat we ons geen zorgen moeten maken over hoe we praten? Absoluut niet. Ik hoop dat dat niet de boodschap is die ik overbreng. Ik weet dat er een dunne lijn is en dat we aan beide kanten de fout in kunnen gaan, maar als we ons hart eerlijk laten spreken en ons door de Heilige Geest laten leiden, zullen onze relaties verbeteren en sterker worden.
Want er zal een tijd komen dat zij de gezonde leer niet zullen verdragen, maar dat zij zullen doen wat hun eigen begeerten hun ingeven; zij zullen voor zichzelf leraars verzamelen die hun gehoor strelen –2 Timotheüs 4:3. Ik heb het gevoel dat de kerk van vandaag te zacht is geworden. We kunnen geen terechtwijzing verdragen en beoefenen daarom dit essentiële onderdeel van het christelijke leven niet meer. Daardoor gaan onze liefde en onze nauwe gemeenschap achteruit. In plaats daarvan spreken we alleen nog vriendelijke en zachte woorden, en zetten we elkaar zo nooit aan tot groei. Zijn we zo snel beledigd geraakt dat we God niet langer door onze broeders heen kunnen horen spreken? Zijn we zo gevoelig geworden dat onze medearbeiders niet de vrijheid hebben zich over ons leven uit te spreken? God, open onze ogen! God, help ons!
Zoals ijzer met ijzer wordt gescherpt, zo scherpt de ene mens de ander –Spreuken 27:17. Als we elkaar scherpen, voelt dat misschien niet altijd prettig. Vaak steekt het of doet het ronduit pijn. Maar het is heel goed voor ons en zeer de moeite waard.
Stel dat uw voertuig langs de weg is stilgevallen; u weet niet zeker wat er mis is. Er komt een broeder langs die u zijn liefde wil tonen en naar iets ‘aardigs’ zoekt om te zeggen. Hij merkt op hoe mooi de lak van uw auto is en hoe schoon de ramen eruitzien. Wat heeft hij gedaan wanneer hij weer vertrekt? Niets anders dan u tijdelijk een beter gevoel geven. U zit nog steeds met een probleem. Dan komt er een andere broeder en het gaat heel anders. Hij bekijkt de auto en zegt weinig over de lak en de ramen. Hij onderzoekt snel de motor en stelt vast dat er iets gerepareerd moet worden. Hij vertelt u dat u nergens heen kunt zolang u dat probleem niet oplost. Zou u boos op hem zijn? Natuurlijk niet. Zou u klagen dat hij niet eens aandacht had voor hoe mooi de banden waren? Dat hij niets over de lak of de ramen zei? Geen denken aan.
Maar als het om de broederschap gaat, willen we allemaal samen zitten en over de mooie dingen praten, en de dingen die te ‘gevoelig’ zijn in het duister laten. Hebben we in stilte met elkaar afgesproken dat we elkaar niet corrigeren? Het lijkt er soms op dat een broeder die een andere broeder wil terechtwijzen of aansporen zich maar beter op ‘oorlog’ kan voorbereiden. Zo zou het niet moeten zijn. Als we elkaar liefhebben—en God zegt dat we dat moeten doen, anders kunnen we Hem niet liefhebben—dan zullen we openstaan om elkaars zorgen te bespreken en aan te horen.
Als we iets anders in dit leven bekijken—een klaslokaal, de werkplek en zelfs onze straten—dan zien we dat het zonder correctie misgaat. We moeten luisteren naar de mensen om ons heen die ons willen helpen. Te vaak willen we liever met rust gelaten worden en missen we een groot voordeel van ware christelijke broederschap. Als we deze zegen in ons leven willen, zullen we er bewust voor moeten kiezen elke opbouwende kritiek die op ons pad komt te aanvaarden, ongeacht van wie die komt of hoe onvriendelijk die ook lijkt. Iets wat er veel toe bijdraagt dat we ‘pijnlijke’ terechtwijzingen kunnen ontvangen, is dat we onszelf altijd voorhouden dat de ander ons wil ‘helpen’, niet ‘kwetsen’, ook al voelt het misschien anders.
Maar de waarheid in liefde spreken… Misschien ligt de nadruk in dit vers eigenlijk op het woord waarheid. De waarheid spreken is niet altijd gemakkelijk; liefde voor een ander is nodig om uit uw comfortzone te komen. Als u een groep broeders hebt die werkelijk van elkaar houden, zullen zij zich over elkaars leven uitspreken—zij zullen de waarheid in liefde spreken.
Hoe we met elkaar praten, is beslist van groot belang. De macht van de tong is geen kleinigheid. Maar als we niet onwillig zijn om de waarheid te spreken als dat betekent dat iemand ontevreden over ons zal zijn, zijn we dan niet zelf schuldig? Ik geloof dat de vrees voor mensen is binnengeslopen en ons meer beheerst dan we zouden willen toegeven.
Laten we enkele voorbeelden uit de Heilige Bijbel overwegen. Als Jezus de vrees voor mensen invloed had laten hebben op Zijn leven, zou Zijn bediening heel anders zijn geweest—Hij zou een groot deel van de tijd gezwegen hebben. Denk aan de discipelen; ieder van hen leed om hun. Uiteindelijk konden ze niet anders dan spreken over de dingen die ze hadden gezien en gehoord. Johannes de Doper wees Herodes terecht! En dat kostte hem zijn hoofd. Als u De Martelaren-spiegel doorleest, ziet u in veel verhalen dat de martelaren in leven hadden kunnen blijven als ze maar gezwegen hadden of vriendelijke, instemmende woorden hadden gesproken. Maar dat konden ze niet; ze moesten de waarheid spreken, wat de afloop ook zou zijn. Zij hadden hun leven niet lief, zelfs niet tot in de dood. Ik denk niet dat het de toon was waarop deze martelaren spraken die de toorn van mensen over hen bracht, maar veeleer wat ze zeiden.
Laten we eerlijk zijn. We vinden het allemaal fijn als mensen tevreden over ons zijn. Daarvoor werken we hard en leiden we een rechtschapen leven. Maar is dat Bijbels? Ik geloof dat dit vers, de waarheid in liefde spreken, bedoeld is om ons ertoe te brengen het gemakkelijke pad te verlaten en de moeilijke dingen uit de Schrift te gaan zeggen die ertoe zullen leiden dat de wereld ons haat; de moeilijke dingen te zeggen die een broeder of zuster ertoe brengen zijn of haar levenswijze te overdenken en zich te bekeren.
Als we in liefde spreken, geloof ik dat we de ruimte hebben om moeilijke dingen te zeggen. Ik ben zo dankbaar voor degenen die genoeg van mij hielden om mij te zeggen wat ik moest horen. Ik bid dat God zulke mensen in mijn leven blijft plaatsen: mensen die, als het nodig is, bereid zijn hun vriendschap op het spel te zetten om mij te waarschuwen voor dwaling in mijn levenswandel.
O, moge God mannen doen opstaan die de eeuwigheid voor ogen hebben en de waarde van één ziel kennen. Mannen die weten hoe ze het moeten opbrengen om niet bij iedereen geliefd te zijn, zodat ze het licht van de wereld kunnen zijn. Ik geloof dat de eerste stap die we moeten zetten om dit vers te vervullen, is dat we ons bekeren van ons gebrek aan ware Bijbelse liefde voor elkaar. Pas dan zullen we kunnen beginnen met … de waarheid in liefde te spreken, [opdat wij] in alle dingen zouden opgroeien naar Hem toe, die het Hoofd is, namelijk Christus –Efeziërs 4:15.
