Μπείτε από τη στενή πύλη· επειδή πλατιά είναι η πύλη και ευρύχωρος ο δρόμος που οδηγεί στην καταστροφή, και πολλοί είναι εκείνοι που μπαίνουν από αυτήν· επειδή στενή είναι η πύλη και στενός ο δρόμος που οδηγεί στη ζωή, και λίγοι είναι εκείνοι που τον βρίσκουν –Ματθαίος 7:13-14.
Από όλες τις λεκτικές εικόνες που ζωγράφισε ο Κύριός μας, φαίνεται πως αυτή παραμένει, ως επί το πλείστον, ανεξερεύνητη. Σε πολλές περιστάσεις οι μαθητές ζήτησαν από τον Διδάσκαλό τους να εξηγήσει τις παραβολές που δίδασκε. Η παραβολή του σίτου και των ζιζανίων οδήγησε σε μια λεπτομερή εξήγηση, που δεν αφήνει πολλές αμφιβολίες για την πρόθεσή Του. …Εκείνος που σπέρνει τον καλό σπόρο είναι ο Υιός του ανθρώπου· ο αγρός είναι ο κόσμος· ο καλός σπόρος είναι τα παιδιά της βασιλείας· τα ζιζάνια είναι τα παιδιά του πονηρού· ο εχθρός που τα έσπειρε είναι ο διάβολος· ο θερισμός είναι το τέλος του κόσμου· και οι θεριστές είναι οι άγγελοι –Ματθαίος 13:37-39. Όμως, στην εικόνα της στενής πύλης, λαμβάνουμε ελάχιστες λεπτομέρειες που να διευκρινίζουν το νόημά της, και μάλιστα μας λέγεται ότι λίγοι μόνο θα τη βρουν.
Την παραβολή ακολουθεί έντονη διδασκαλία ενάντια στους ψευδοπροφήτες, τους διεφθαρμένους καρπούς και τα κενά λόγια. Κάποιες ψυχές θα προσποιούνται ότι προφητεύουν με δύναμη, αλλά θα χάνουν την πύλη. Άλλοι παρουσιάζουν μια εικόνα καρποφόρας ελευθερίας, αλλά είναι ξένοι προς τη στενή πύλη. Όλα τα λόγια που ομολογούν αγαθότητα, χάρη και ευσέβεια δεν μας ωφελούν καθόλου για την είσοδο από αυτήν την πύλη. Είναι φανερό ότι εκείνοι που πορεύονται μέσα από την πλατιά πύλη δεν είναι μόνο οι χονδροειδείς, σκληρόκαρδοι αμαρτωλοί του κόσμου. Αντίθετα, οι δύο πύλες φαίνεται να αντιπροσωπεύουν εκείνους που έχουν εισέλθει σε μια θρησκευτική αναζήτηση της ζωής.
Ευθεία και στενή, όπως την περιέγραφε το πρώιμο αμερικανικό αναγεννησιακό κίνημα, γενικά σήμαινε «μια ζωή αποχής» από τις κακίες της αμαρτίας. Αυτή ασφαλώς δεν είναι εντελώς λανθασμένη αντίληψη, ωστόσο φαίνεται να διαφέρει από την ομολογία εκείνης της πλατιάς ομάδας που προφήτευσαν στο όνομά σου; Και στο όνομά σου έβγαλαν δαιμόνια; Και στο όνομά σου έκαναν πολλά θαυμαστά έργα; –Ματθαίος 7:22. Το να απαλλαγούμε από τα κατακάθια του κακού είναι αναμφίβολα απαραίτητο για μια καλή ζωή, αλλά εκείνος που θα εισέλθει από τη στενή πύλη θα είναι εκείνος που κάνει το θέλημα του Πατέρα μου, ο οποίος είναι στους ουρανούς. –Ματθαίος 7:21. Επίσης, το να τοποθετούμε τον ασκητισμό, τη διδασκαλία ότι κάποιος μπορεί να φτάσει σε υψηλή πνευματική και ηθική κατάσταση ασκώντας αυταπάρνηση, αυτοτιμωρία και παρόμοια. –dictionary.com, στην είσοδο της πύλης μοιάζει να προσκαλεί σε μια βασιλεία μοναστική, βασισμένη στα έργα. Η αυταπάρνηση ηχεί σε τέλεια αρμονία με τη χριστιανική ζωή, αλλά ποτέ δεν θα αποτελέσει τη μοναδική μελωδία. Οι διατάξεις αυτού του κόσμου, όπως …Μην αγγίξεις· μη γευτείς· μην πιάσεις [είναι] … σύμφωνα με τις εντολές και τις διδασκαλίες των ανθρώπων. –Κολοσσαείς 2:20-22. Παρότι επικροτούμε τις προσπάθειες όποιου έχει στερηθεί τις ανέσεις και τις απολαύσεις αυτού του κόσμου για το καλό των άλλων, δεν μπορούμε να το προτείνουμε ως συνταγή για τη στενή πύλη που οδηγεί στην άφθονη ζωή.
Κάποιοι θα υποστηρίξουν ότι η πύλη είναι ο «Ιησούς» και ότι όλοι όσοι θα εισέλθουν στη βασιλεία πρέπει να περάσουν από Εκείνον. Και αυτό έχει ασφαλώς κάποια βάση. Σε μια άλλη παραβολή, ο Χριστός περιέγραψε τον εαυτό Του ως την πόρτα των προβάτων –Ιωάννης 10:7. Ποιος θα ήθελε να αρνηθεί στον Χριστό μια τόσο εξέχουσα θέση; Ωστόσο, έχουμε παρατηρήσει ότι το κίνημα «Μόνο ο Ιησούς» άνοιξε την πύλη τόσο διάπλατα, ώστε δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί «στενή».
Ανεξάρτητα από την ερμηνεία μας για το τι μπορεί να αντιπροσωπεύει η πύλη, η έμφαση που δίνεται εδώ είναι ξεκάθαρα στα επίθετα, στενή και στενός, σε αντίθεση με τα πλατιά και ευρύχωρος. Το στενή (Sten-os’) σημαίνει στενή (λόγω εμποδίων που βρίσκονται κοντά γύρω της) –Strongs. Το στενός (Thlee’-bo) σημαίνει συνωστίζω (κυριολεκτικά ή μεταφορικά): θλίβω, στενεύω, στριμώχνω, υποφέρω θλίψη, ταλαιπωρία –Strongs. Εδώ βρίσκουμε έναν σαφή ορισμό για την είσοδό μας. Πρέπει να αντέξουμε μια άβολη πίεση ανάμεσα σε δύο παραστάτες, αν θέλουμε να βρούμε τη ζωή. Εδώ μπορούμε να δούμε τις μαρτυρίες εκείνων που εισήλθαν από αυτήν.
- …σας είπαμε από πριν ότι θα υποστούμε θλίψη (Thlee’-bo)· –Α΄ Θεσσαλονικείς 3:4.
- …περιπλανήθηκαν με δέρματα προβάτων και αιγών· στερημένοι, θλιμμένοι (Thlee’-bo), βασανισμένοι –Εβραίους 11:37.
- Θλιβόμαστε (Thlee’-bo) από παντού, αλλά δεν στενοχωριόμαστε… –Β΄ Κορινθίους 4:8.
Εδώ βρίσκεται μια είσοδος πέρα από την πειθαρχία που δίδασκαν οι γραμματείς. …Όταν ο Ιησούς τελείωσε αυτά τα λόγια, τα πλήθη έμεναν έκπληκτα με τη διδασκαλία του· επειδή τους δίδασκε ως κάποιος που έχει εξουσία, και όχι όπως οι γραμματείς –Ματθαίος 7:28-29. Η στενή πύλη του Χριστού στηριζόταν σε μια αρχή πέρα από μια φθαρμένη από τα πολλά λόγια ομολογία. Έχω όμως ένα βάπτισμα με το οποίο πρέπει να βαπτιστώ· και πόσο στενοχωριέμαι ώσπου να ολοκληρωθεί! –Λουκάς 12:50. Από εδώ προήλθε η εξουσία του Χριστού: από το ότι έκανε επίμονα το θέλημα του Πατέρα Του στους ουρανούς, παραδίδοντας τον εαυτό Του στα χέρια ανθρώπων.
Ένα πράγμα είναι αναγκαίο
…Οι γραμματείς ήρθαν μαζί με τους πρεσβυτέρους, Και του είπαν: Πες μας, με ποια εξουσία κάνεις αυτά τα πράγματα; Ή ποιος είναι εκείνος που σου έδωσε αυτή την εξουσία; Και εκείνος απάντησε και τους είπε: Θα σας ρωτήσω κι εγώ ένα πράγμα· απαντήστε μου: Το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν από τον ουρανό ή από ανθρώπους; Και συλλογίστηκαν μεταξύ τους, λέγοντας: Αν πούμε, Από τον ουρανό, θα πει: Γιατί, λοιπόν, δεν τον πιστέψατε; Αν όμως πούμε, Από ανθρώπους, όλος ο λαός θα μας λιθοβολήσει· επειδή είναι πεπεισμένοι ότι ο Ιωάννης ήταν προφήτης. Και απάντησαν ότι δεν ήξεραν από πού ήταν. Και ο Ιησούς τούς είπε: Ούτε κι εγώ σας λέω με ποια εξουσία κάνω αυτά τα πράγματα –Λουκάς 20:1-8.
Αν οι γραμματείς, οι ιερείς και οι πρεσβύτεροι μπορούσαν να απαντήσουν σε αυτή τη μία ερώτηση, θα μπορούσαν να καταλάβουν την πηγή της δύναμης της εξουσίας Του. Υπάρχει εξουσία από τον ουρανό και εξουσία από ανθρώπους. Αυτές οι δύο αποτελούν τους παραστάτες μιας πολύ στενής πύλης. Μερικές φορές μπορεί ακόμη και να συγκρούονται, αφήνοντας τον ευσυνείδητο χριστιανό να νιώθει παγιδευμένος ανάμεσα σε δύο δύσκολες επιλογές. Όταν οι επίγειες αρχές υπερβαίνουν τα όριά τους, μην αφήνοντας χώρο να υπηρετήσουμε τον Θεό με βιβλικό τρόπο, πρέπει να επιλέξουμε …να υπακούμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους –Πράξεις 5:29. Εδώ θα βιώσουμε τη thlee’-bo της πύλης.
Υπάρχει εξουσία δοσμένη από τον Θεό, η οποία έχει ανατεθεί σε ανθρώπους λόγω της θέσης τους: στις κυβερνητικές αρχές, στις αρχές του εργασιακού χώρου, στους γονείς και στους εκκλησιαστικούς ηγέτες, για να αναφέρουμε μερικές. Κάθε ψυχή ας υποτάσσεται στις ανώτερες εξουσίες. Επειδή δεν υπάρχει εξουσία παρά μόνο από τον Θεό· οι υπάρχουσες εξουσίες έχουν ταχθεί από τον Θεό. Όποιος, λοιπόν, αντιστέκεται στην εξουσία, αντιστέκεται στη διάταξη του Θεού· και εκείνοι που αντιστέκονται θα λάβουν για τον εαυτό τους καταδίκη –Ρωμαίους 13:1-2. Αυτή είναι έντονη διατύπωση, που δεν τολμούμε να αγνοήσουμε. Ωστόσο, οι μαθητές απάντησαν σε τέτοιες αρχές: …και τους είπαν: Αν είναι σωστό μπροστά στον Θεό να σας υπακούμε περισσότερο παρά στον Θεό, κρίνετέ το εσείς. Επειδή εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε γι’ αυτά που είδαμε και ακούσαμε –Πράξεις 4:19-20. Παρότι οι μαθητές δεν είχαν προσωπική έχθρα απέναντι στους άρχοντες, βάδιζαν σε έναν στενό δρόμο. Στενό, όχι επειδή υπηρετούσαν μόνο τον Θεό, αλλά επειδή είχαν δύο παραστάτες στους οποίους έπρεπε να υποτάσσονται. Ο πατριωτισμός θέλει να υπηρετεί τον άνθρωπο αποκλείοντας τον Θεό. Ο σύγχρονος χριστιανισμός θέλει να υπηρετεί τον Θεό αποκλείοντας τον άνθρωπο. Και οι δύο δρόμοι είναι πλατιοί, γιατί και στις δύο περιπτώσεις μετακινούμε τον απέναντι παραστάτη σε μια θέση που πληγώνει λιγότερο την ανθρώπινη φύση μας και ευχαριστεί περισσότερο τον ουρανίσκο μας.
Η υποταγή ενεργοποιεί δύναμη.
Η εξουσία που εισήγαγε ο Χριστός Ιησούς άφησε τους ακολούθους Του έκπληκτους και κατάπληκτους—Και όταν τα πλήθη το είδαν, θαύμασαν και δόξασαν τον Θεό, που έδωσε τέτοια εξουσία στους ανθρώπους –Ματθαίος 9:8. Η εμπειρία τους από την εξουσία ήταν μια απλή κοινωνική, ιεραρχική υποταγή, που τους άφηνε καταπιεσμένους, καταβαραθρωμένους και αναγκασμένους να υπηρετούν. Ο Χριστός έδειξε έναν νέο και στενό δρόμο. Δεν επρόκειτο για απόρριψη της πολιτικής εξουσίας, αλλά για ενδυνάμωσή της. Ήταν μια στενή πύλη που σεβόταν τις αρχές τόσο, ώστε κάποιος προσφερόταν να μεταφέρει τον σάκο ενός στρατιώτη για δεύτερο μίλι. Σήμερα, είναι μια εσωτερική εξουσία που μας δίνει τη δύναμη να ανταποκρινόμαστε με σεβασμό και να δοξάζουμε τον Θεό ενώ το κάνουμε. Γι’ αυτό πρέπει να υποτάσσεστε, όχι μόνο εξαιτίας της οργής, αλλά και για χάρη της συνείδησης –Ρωμαίους 13:5. Το να δεχτούμε τις αρχές μας μέσα στην καρδιά μας είναι τελικά ο εσωτερικός δρόμος προς την ελευθερία και ένα ανάχωμα ενάντια στον νομικισμό, επειδή αντιμετωπίζει την αμαρτία, τη μιζέρια και τον εγωισμό, αντικαθιστώντας τα με δικαιοσύνη, ευημερία και ειρήνη. Πολλοί περιφρονούν αυτές τις επίγειες αρχές και τις κρατούν όσο πιο μακριά γίνεται από την υπακοή της καρδιάς τους· έτσι, όμως, πετυχαίνουν μόνο να απομακρύνουν τους παραστάτες και συνεπώς να χάσουν τη ζωή που φέρνει η στενή πύλη. Είναι ελάχιστοι εκείνοι που θα βρουν την ευλογία ανάμεσα στους παραστάτες.
Αυτοί θα βρουν ζωή μέσα στα όρια της στενής πύλης που έχει ορίσει ο Θεός και…
…Κυβερνήσεις
Το ταπεινό αίτημα του εκατόνταρχου της Καπερναούμ έκανε τον Ιησού να θαυμάσει—…Σας διαβεβαιώνω, ούτε στον Ισραήλ δεν βρήκα τόσο μεγάλη πίστη –Ματθαίος 8:10. Ήταν άνθρωπος με εξουσία… και κάτω από εξουσία. Φαινόταν να κατανοεί τη σχέση ανάμεσα στην υποταγή στην επίγεια εξουσία και στην άσκησή της, επειδή παρακάλεσε τον Χριστό να μην έρθει κάτω από τη στέγη του, αλλά να …πει μόνο έναν λόγο, και ο δούλος μου θα γιατρευτεί –Ματθαίος 8:8. Η πύλη που σχημάτιζαν οι προϊστάμενοί του και η ειλικρινής αγάπη των υπηρετών του συχνά άφηναν ελάχιστο χώρο για προσωπικές προτιμήσεις. Ωστόσο, η δύναμη που ήταν συνυφασμένη με τα λόγια του ήταν τέτοια, ώστε ο Υιός του Θεού ανταποκρίθηκε αμέσως στο αίτημά του!
Ο Ιωσήφ βρέθηκε επανειλημμένα σε δύσκολες θέσεις ανάμεσα στον Θεό και στους ανθρώπους που υπηρετούσε. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ανέλθει στη δεύτερη θέση εξουσίας του πιο ισχυρού έθνους πάνω στη γη. Η Εσθήρ και ο Δανιήλ αντιμετώπισαν παρόμοιες δοκιμασίες. Κάποιες φορές οι παραστάτες ήταν τόσο κοντά, που αναρωτιόνταν αν θα χάνονταν, αλλά το τελικό αποτέλεσμα ήταν πάντοτε δύναμη… δύναμη να ζουν με αγιότητα, δύναμη να ανταποκρίνονται με δικαιοσύνη, δύναμη να υπερνικούν νικηφόρα και δύναμη να υπομένουν πιστά μέχρι τέλους.
…Αφέντες
Παρότι η δουλεία έχει σε μεγάλο βαθμό εξαλειφθεί στον σύγχρονο κόσμο μας, η σχέση με έναν αφέντη εξακολουθεί να υπάρχει. Οι εργοδότες ασκούν εξουσία πάνω στους εργαζομένους τους και τελικά ανατίθεται μεγαλύτερη ευθύνη σε εκείνους που υποτάσσονται σε αυτήν ολόψυχα. Η εξουσία που δόθηκε στον Ελεάζαρ είναι εκπληκτική και εμπνευσμένη. Ο Αβραάμ τον εμπιστεύτηκε να εξασφαλίσει σύζυγο για τον Ισαάκ· του επιτράπηκε μάλιστα να καθορίσει τους κανόνες. Αυτή η τεράστια δέσμευση έφερε τον υποτελή υπηρέτη σε μεγάλη στενότητα, ανάμεσα στον Κύριο Θεό και στον κύριό του, τον Αβραάμ. Και είπε: Ω Κύριε, Θεέ του κυρίου μου του Αβραάμ, σε παρακαλώ, δώσε μου σήμερα επιτυχία και δείξε καλοσύνη στον κύριό μου τον Αβραάμ –Γένεση 24:12.
Το αμερικανικό εργατικό δυναμικό έχει συνηθίσει πολύ να αρνείται οτιδήποτε θεωρεί παράλογη απαίτηση των εργοδοτών του. Με άπιστη περιφρόνηση, απεργεί πρόθυμα και σπρώχνει τους παραστάτες πιο μακριά, προς τις πλατιές προτιμήσεις του. Αυτή η στάση το έχει αφήσει πνευματικά εξασθενημένο και χωρίς δύναμη. Ο Αιθίοπας ευνούχος υπηρετούσε τον Θεό, ενώ υπηρετούσε και τη βασίλισσα Κανδάκη. Παρότι ο κόσμος του είχε στενέψει πέρα από ό,τι θα μπορούσαν οι περισσότεροι από εμάς να φανταστούν, …συνέχισε τον δρόμο του χαρούμενος –Πράξεις 8:39, Η ζωή του αποτελεί εξαίρετη μαρτυρία για την προφητεία του Ησαΐα …ούτε ο ευνούχος να πει: Να, εγώ είμαι δέντρο ξερό –Ησαΐας 56:3.
…Γονείς
Παιδιά, να υπακούτε στους γονείς σας εν Κυρίω· επειδή αυτό είναι δίκαιο. Να τιμάς τον πατέρα σου και τη μητέρα σου (αυτή είναι η πρώτη εντολή με υπόσχεση), για να ευημερείς και να ζήσεις πολλά χρόνια πάνω στη γη –Εφεσίους 6:1-3. Αυτό θα έπρεπε να είναι αυτονόητο για κάθε πνευματικά αφυπνισμένο άνθρωπο. Τα παιδιά που έχουν γονείς έχουν ένα εμφανές πλεονέκτημα στη ζωή, και όσοι τους σέβονται τα πηγαίνουν ακόμη καλύτερα. Επιπλέον, είχαμε τους σαρκικούς πατέρες μας που μας διόρθωναν, και τους σεβόμασταν· δεν θα υποταχθούμε πολύ περισσότερο στον Πατέρα των πνευμάτων και δεν θα ζήσουμε; –Εβραίους 12:9. Τη ζωή τη βρίσκουν όσοι μπορούν να αποδεχτούν τους επίγειους πατέρες τους και τον «Πατέρα των πνευμάτων». Εκείνοι που ισχυρίζονται ότι έχουν Πατέρα τον Θεό, ενώ βλέπουν τους γονείς τους ως απλό εμπόδιο στον δρόμο που θέλουν να βαδίσουν, αργά ή γρήγορα θα περάσουν από την πλατιά πύλη προς την καταστροφή.
…Συζύγους
Όταν ο Ιησούς άρχισε να συνομιλεί με τη Σαμαρείτισσα στο πηγάδι του Ιακώβ, άρχισε να περιγράφει μια ζωή που εκείνη λαχταρούσε απεγνωσμένα—…Κύριε, δώσε μου αυτό το νερό, για να μη διψάω και να μην έρχομαι εδώ να αντλώ. Ο Ιησούς τής λέει: Πήγαινε, φώναξε τον άντρα σου και έλα εδώ –Ιωάννης 4:16. Ο Χριστός προσπαθούσε να την πείσει ότι η άφθονη ζωή βρίσκεται ανάμεσα στους δύο παραστάτες. Προηγουμένως είχε πέντε συζύγους και αναμφίβολα δεν είχε βρει ικανοποίηση με κανέναν τους. Οι γυναίκες που διεκδικούν τα δικαιώματά τους κλωτσούν τη στενότητα της πύλης και χάνουν την αξιοπρέπεια που όρισε γι’ αυτές ο Θεός. Μια γυναίκα που αναπαύεται μέσα στα όρια των αρχών στις οποίες υπόκειται δεν καταπιέζεται, αλλά αντίθετα ελευθερώνεται και ενδυναμώνεται. Γι’ αυτό η γυναίκα οφείλει να έχει εξουσία πάνω στο κεφάλι της… –Α΄ Κορινθίους 11:10. Το κάλυμμα της κεφαλής δεν είναι απλώς σύμβολο υποταγής, ούτε απλώς μορφή προστασίας· είναι πνευματική δύναμη. Η ολόψυχη υποταγή της τροφοδοτεί έναν δυναμικό γάμο, καθώς αποδέχεται τον σύζυγό της ως «κύριο» και, κάνοντας αυτό, γίνεται πιστό σκεύος ελευθερίας, δύναμης, ισχύος και εξουσιοδοτημένης επιρροής.
…Εκκλησιαστικούς ηγέτες
Αυτά να διδάσκεις, να προτρέπεις και να ελέγχεις με κάθε εξουσία. Κανείς να μη σε περιφρονεί –Τίτος 2:15. Πολλοί αυτοαποκαλούμενοι πιστοί απορρίπτουν κάθε εξωτερική εκδήλωση εξουσίας στην Εκκλησία. Στη δυτική νοοτροπία, η εκκλησιαστική εξουσία συνδέεται αρνητικά με τον νομικισμό, τον κομμουνισμό, τη δουλεία και την καταπίεση. Όμως, όπως ακριβώς η περιφρόνηση των πνευματικών αρχών στέρησε από τον Σαούλ τη βασιλεία του, έτσι και αυτή η στάση κλέβει από τον πιστό την αληθινή εξουσιαστική δύναμη και ευγένεια. Επειδή η ανταρσία είναι σαν την αμαρτία της μαγείας, και το πείσμα σαν την ανομία και την ειδωλολατρία… –Α΄ Σαμουήλ 15:23. Οι προσπάθειες να επιλέξουμε …έναν δρόμο που φαίνεται σωστός στον άνθρωπο… –Παροιμίες 14:12, οδηγούν στη δουλεία, ενώ η επιλογή να βαδίσουμε με παράδοση και υποταγή οδηγεί στην απελευθέρωση και τη ζωή. Ο Σατανάς υποσχέθηκε στον Ιησού ολόκληρο τον κόσμο, αν Εκείνος απλώς αποτίναζε τον «ζυγό» της υπακοής στον Θεό. Αντί γι’ αυτό, έστρεψε το πρόσωπό Του σαν πυρόλιθο, υπέμεινε τον περιορισμό της υποταγής και τελικά απελευθέρωσε ολόκληρο τον κόσμο.
Η υποταγή παράγει πνευματική εξουσία
Η εξουσία του Θεού και οι επίγειες εξουσίες βρίσκονται στους απέναντι παραστάτες της στενής πύλης. Όσοι υποτάσσονται πλήρως και στις δύο βιώνουν μια ζωντανή εξουσία που βρίσκεται μέσα στην πύλη. Φέρνει δύναμη προς τους ανθρώπους, αντί για δύναμη πάνω στους ανθρώπους. Παράγει ελευθερία εν Χριστώ… το δικαίωμα στο δέντρο της ζωής… ελευθερία από τον φόβο… υγεία στα κόκαλά μας… εξουσία πάνω στα ακάθαρτα πνεύματα… χάρη για την ανατροφή παιδιών… δύναμη να κηρύττουμε και να μεταστρέφουμε ψυχές… και αποτελεί το ισχυρότερο ανάχωμα ενάντια στον νομικισμό. Η πίστη που προέρχεται από την ολόψυχη και ταπεινή υποταγή είναι η πιο αμφισβητούμενη και υποτιμημένη δύναμη που είναι διαθέσιμη στην ανθρωπότητα. Λίγοι είναι εκείνοι που τη βρίσκουν. Γιατί; Επειδή θεμελιώνεται και διαμορφώνεται με μεγάλη ακρίβεια ανάμεσα στους παραστάτες της στενής πύλης και του στενού δρόμου.
