Η Εκκλησία πρέπει πρώτα να μετανοήσει

«Όσους αγαπώ, τους ελέγχω και τους παιδαγωγώ· γι’ αυτό, δείξε ζήλο και μετανόησε.»
Αποκάλυψη 3:19

Η εμφάνιση της λέξης «Μετανόησε» στα μηνύματα προς τις Επτά Εκκλησίες είναι πραγματικά αξιοσημείωτη. Η λέξη μετάνοια —στον νου του μέσου χριστιανού— συνδέεται με τους αμαρτωλούς και όχι με όσους ομολογούν ότι είναι χριστιανοί. Κι όμως, η λέξη που χρησιμοποιείται σε όλη την Καινή Διαθήκη για την παρουσίαση του μηνύματος του Ευαγγελίου στους αμαρτωλούς είναι ακριβώς η ίδια λέξη που επαναλαμβάνει ο Κύριός μας στα μηνύματά του προς τις Επτά Εκκλησίες.

Η λέξη «Μετανόησε» εμφανίζεται πάνω από επτά φορές σε αυτά τα επτά μηνύματα. Απουσιάζει από δύο: τη Σμύρνη, την φτωχή, διωκόμενη Εκκλησία —γιατί μια εκκλησία που διώκεται είναι συνήθως εξαγνισμένη— και τη Φιλαδέλφεια, την πιστή Εκκλησία, την Εκκλησία που είχε διαφυλάξει την πίστη. Το ουσιαστικό «μετάνοια» ορίζεται με διάφορους τρόπους: ως αλλαγή του νου, αλλαγή της καρδιάς, αλλαγή στάσης ή αλλαγή κατεύθυνσης.

Έχοντας υπόψη αυτές τις πληροφορίες, ας εξετάσουμε τις χρήσεις του ρήματος στην Αποκάλυψη.

1. Στο πρώτο μήνυμα, η Έφεσος περιγράφεται ως μια δραστήρια εκκλησία, που κοπιάζει υπομονετικά για τον Θεό και είναι απολύτως ορθή στη διδασκαλία. «Ξέρω τα έργα σου, τον κόπο σου και την υπομονή σου, και ότι δεν μπορείς να υποφέρεις τους κακούς· και δοκίμασες εκείνους που λένε πως είναι απόστολοι, ενώ δεν είναι, και τους βρήκες ψεύτες· και υπέμεινες, και έδειξες υπομονή, και για χάρη του ονόματός μου κοπίασες και δεν αποκάμεις. Όμως έχω εναντίον σου ότι άφησες την πρώτη σου αγάπη. Θυμήσου, λοιπόν, από πού έπεσες, και μετανόησε....»
2. Το (τρίτο) μήνυμα προς την Πέργαμο επικρίνει το ότι έτρωγαν κρέας θυσιασμένο στα είδωλα, το ότι διέπρατταν πορνεία και το ότι κρατούσαν την απεχθή διδασκαλία των Νικολαϊτών. «Μετανόησε!»
3. Και η Θυάτειρα ελέγχεται στο τέταρτο μήνυμα. Και πάλι προτρέπονται να μετανοήσουν.
4. Και πάλι διατάσσεται να μετανοήσει η Εκκλησία των Σάρδεων, που πεθαίνει.
5. Και η Λαοδίκεια προτρέπεται να μετανοήσει.

Πριν περάσουμε στην εφαρμογή αυτών των μηνυμάτων, είναι σκόπιμο να εξετάσουμε τη φύση της λέξης «Εκκλησία», για τον απλό λόγο ότι πολλοί απορρίπτουν την εφαρμογή της σε μια πραγματικά χριστιανική εκκλησία. Η λέξη «ἐκκλησία», που χρησιμοποιείται εδώ, μπορεί να ερμηνευτεί ως «συνάθροιση» ή «σύναξη όσων έχουν κληθεί έξω», ή ως «συνέλευση», με την καλύτερη σημασία της λέξης (εκείνων που έχουν συγκληθεί). Απαντά πάνω από εκατό φορές στην Καινή Διαθήκη και αποδίδεται πάντοτε ως «Εκκλησία», εκτός από τις περιπτώσεις που αναφέρονται στη συνέλευση των πολιτών στην Έφεσο.

Στη μετάφραση των Εβδομήκοντα της Παλαιάς Διαθήκης, η λέξη ἐκκλησία χρησιμοποιείται μαζί με την ελληνική λέξη για τη Συναγωγή για να αποδοθεί η εβραϊκή λέξη καχάλ, γεγονός που φωτίζει ακόμη περισσότερο το θέμα. Διότι η λέξη καχάλ χρησιμοποιείται με διάφορους τρόπους στην Παλαιά Διαθήκη για να δηλώσει μια σύναξη του Ισραήλ ή μιας φυλής, που έχει κληθεί έξω, ή μια σύναξη συγκεντρωμένη για λατρεία.

Έτσι, είτε χρησιμοποιούμε τη λέξη «Εκκλησία» για να δηλώσουμε την ευρύτερη κοινότητα όσων ομολογούν πίστη, είτε την πραγματική Εκκλησία των πιστών, υπάρχουν μαθήματα που πρέπει να διδαχθούμε.

Όταν μελετούμε το μήνυμα προς την Εκκλησία των Λαοδικέων, βρίσκουμε το μήνυμά μας.

Η κατάσταση της Εκκλησίας της Λαοδίκειας ταιριάζει απόλυτα με τη σημερινή κατάσταση του χριστιανικού κόσμου.

«Ξέρω τα έργα σου, ότι δεν είσαι ούτε κρύος ούτε ζεστός· είθε να ήσουν κρύος ή ζεστός. Έτσι, επειδή είσαι χλιαρός, και ούτε κρύος ούτε ζεστός, θα σε ξεράσω από το στόμα μου. Επειδή λες: Είμαι πλούσιος, πλούτισα και δεν έχω ανάγκη από τίποτα· και δεν ξέρεις ότι εσύ είσαι ο ταλαίπωρος και αξιολύπητος και φτωχός και τυφλός και γυμνός... Όσους αγαπώ, τους ελέγχω και τους παιδαγωγώ· γι’ αυτό, δείξε ζήλο και μετανόησε. Να, στέκομαι στην πόρτα και χτυπώ· αν κάποιος ακούσει τη φωνή μου και ανοίξει την πόρτα, θα μπω μέσα σ’ αυτόν και θα δειπνήσω μαζί του, κι αυτός μαζί μου»

Μπορεί αυτό να εφαρμοστεί στην πνευματική κατάσταση των πιστών; Ας δούμε. Πρώτα απ’ όλα, η Λαοδίκεια ήταν μια ἐκκλησία, μια σύναξη που είχε συγκεντρωθεί για λατρεία. Δεύτερον, υπονοείται ότι αυτή η εκκλησία είχε μια ιδιαίτερη σχέση με τον Κύριο, εξαιτίας των λόγων: «Όλους όσους αγαπώ, τους ελέγχω και τους παιδαγωγώ».

«Επειδή ο Κύριος παιδεύει όποιον αγαπά, και μαστιγώνει κάθε γιο που δέχεται. Αν υπομένετε την παιδεία, ο Θεός σάς μεταχειρίζεται ως γιους· γιατί ποιος γιος είναι εκείνος που ο πατέρας του δεν παιδεύει; Αν όμως είστε χωρίς παιδεία, της οποίας όλοι έχουν γίνει μέτοχοι, τότε είστε νόθα παιδιά και όχι γιοι.» (Εβρ 12: 6-9)

Αυτό με κάνει να πιστεύω ότι η επίπληξη που απευθύνθηκε στη Λαοδίκεια μπορεί δικαιολογημένα να εφαρμοστεί στους πιστούς. Χλιαρότητα, αυτάρκεια, χλιαρή αφοσίωση, οπισθοδρόμηση, τυπολατρία, αδιαφορία, αυτοδικαίωση, απληστία για χρυσάφι, κοσμικότητα, υπερηφάνεια, αυταπάτη, πνευματική ένδεια, τύφλωση και έλλειψη οράματος, ευκολία να διακρίνει κανείς πίσω από το προσωπείο — αυτά είναι τα χαρακτηριστικά της Λαοδίκειας, και αυτά είναι τα χαρακτηριστικά που αφθονούν σήμερα.

Τι θα σκεφτόταν κανείς για ένα άτομο που είχε όλα αυτά τα χαρακτηριστικά... σίγουρα θα ήταν ο μεγαλύτερος οπισθοδρομημένος που ζει! Αλλά ας εξετάσουμε την κατάσταση συλλογικά.

• Υπάρχουν χλιαροί χριστιανοί στην εκκλησία σας;
• Υπάρχουν αυτάρεσκοι;
• Υπάρχουν αδιάφοροι;
• Υπάρχουν άνθρωποι που δικαιώνουν τον εαυτό τους;
• Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν οπισθοδρομήσει;
• Υπάρχουν τυπολάτρες;
• Υπάρχουν άνθρωποι με χλιαρή αφοσίωση;
• Υπάρχουν άνθρωποι άπληστοι για το κέρδος;
• Υπάρχουν κοσμικοί;
• Υπάρχουν υπερήφανοι;
• Υπάρχουν άνθρωποι που αυταπατώνται;
• Υπάρχουν άνθρωποι πνευματικά ενδεείς;
• Υπάρχουν άνθρωποι χωρίς όραμα;
• Υπάρχουν άνθρωποι χωρίς ντροπή;

Αν τα βάλουμε όλα μαζί, η εικόνα δεν είναι καθόλου καλή. Αν η πλειονότητα των μελών της εκκλησίας σας έχει την πλειονότητα αυτών των ενδείξεων πνευματικής φτώχειας, τότε η εκκλησία σας είναι εκκλησία της Λαοδίκειας.

Και αν η πλειονότητα των εκκλησιών στην περιοχή σας έχει οπισθοδρομήσει με αυτόν τον τρόπο, τότε όλα όσα ειπώθηκαν στη Λαοδίκεια ισχύουν για τη γειτονιά σας. Τι θα κάνατε με έναν χριστιανό που είχε έτσι οπισθοδρομήσει στην καρδιά και στη ζωή του; Πρώτα θα προσευχόσασταν γι’ αυτόν. Θα προσπαθούσατε να του δείξετε την ανάγκη του. Θα προσπαθούσατε να τον κάνετε να ενδιαφερθεί για την ανάγκη του. Θα του υποδεικνύατε την πιο άφθονη ζωή. Θα του λέγατε ότι ο Γολγοθάς σημαίνει δύναμη και ότι ο Χριστός θα τον αποκαταστήσει.

Όλα όσα ειπώθηκαν για τα άτομα ισχύουν εξίσου για τις μεγαλύτερες ομάδες στις οποίες τα άτομα βρίσκουν τη θέση τους. Η ζωή της πλειονότητας των εκκλησιών και των χριστιανικών οργανώσεων είναι κατώτερη του κανονικού, με ανασταλμένη ανάπτυξη και παράλυτη αντί να είναι ισχυρή. Ποιο είναι το πρόβλημα; Είναι απλώς η γενικευμένη οπισθοδρόμηση.

Κάποτε ένας αγνωστικιστής είπε στον συγγραφέα: «Νομίζω πως θα ήμουν χριστιανός [αν δεν υπήρχαν] οι χριστιανοί». Αναφέρεται ότι ένας άλλος άνδρας με κομμουνιστικές απόψεις είπε σε έναν ιεροκήρυκα: «Τρέφω εκτίμηση για τον Ιησού σας, αλλά είμαι βέβαιος ότι δεν βλέπω καμία σχέση ανάμεσα σ’ Αυτόν και στη ζωή της εκκλησίας σας».

Οι εκκλησίες και όλες οι άλλες ομάδες χριστιανών μοιάζουν με τα άτομα: είτε αυξάνονται στη χάρη είτε οπισθοδρομούν. Αυτή η οπισθοδρόμηση είναι συχνά ένας φαύλος κύκλος, γιατί η πνευματική φτώχεια γεννά την κοσμικότητα και η κοσμικότητα φέρνει μεγαλύτερη πνευματική φτώχεια.

Λίγο λίγο, η εκκλησία χάνει την προσήλωσή της στα ουσιώδη, γίνεται κοινωνικός όμιλος, αποκοιμιέται ή εκτρέπεται σε άσχετη κατεύθυνση. Σε όλο τον κόσμο βρίσκουμε εκκλησίες που κοιμούνται, και γύρω τους πλήθη που λιμοκτονούν για το ευαγγέλιο. Αντί να κάνουν το πρώτο και σημαντικότερο πράγμα, να ευαγγελίζονται τα πλήθη, ασχολούνται με μια μπερδεμένη ποικιλία διασκεδάσεων — με οτιδήποτε εκτός από το ουσιαστικό έργο.

Ο Κύριος ευδόκησε κατά καιρούς να επέμβει, για να επαναφέρει τον λαό του σε μια πιο φυσιολογική ζωή. Αυτό ονομάζεται αναζωπύρωση. Πρέπει να σημειωθεί ότι η αναζωπύρωση αφορά αποκλειστικά τους πιστούς και δεν είναι ευαγγελιστική εκστρατεία, όπως νομίζουν πολλοί, αν και μια τέτοια ευαγγελική προσπάθεια μπορεί να είναι το αποτέλεσμα της αναζωπύρωσης μεταξύ των χριστιανών.

Η μεγαλύτερη ανάγκη των εκκλησιών σήμερα είναι η αναζωπύρωση.

Η αναζωπύρωση αφορά, βέβαια, τόσο τα άτομα όσο και τις εκκλησίες — και σε τέτοιες περιπτώσεις συχνά αποκαλείται «πλήρης παράδοση», «καθαρή καρδιά» ή «νίκη επί της αμαρτίας». Ο όρος δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία, αρκεί να αναγνωρίζουμε ότι η εμπειρία είναι απλώς η εγκατάλειψη μιας κατώτερης του κανονικού εμπειρίας και η μετάβαση στη φυσιολογική χριστιανική ζωή. Αυτή είναι η ατομική αναζωπύρωση.

Επιστρέφοντας στα λόγια της Γραφής, βρίσκουμε το μήνυμα του Κυρίου άμεσο και ισχυρό. «Σε συμβουλεύω...» Δεν υπάρχει αμφιβολία για το τι σκέφτεται ο Κύριος για εκείνη την Εκκλησία. Η καταγγελία του: «Λες πως δεν έχεις ανάγκη από τίποτα» συνοδεύεται από την προσφορά καθαρού χρυσού αντί για σκουριά, ενδυμάτων αντί για ντροπή και αλοιφής για να θεραπεύσει την τύφλωση.

Και πάλι... μετάνοια! Τι σημαίνει; Να είσαι σοβαρός και να αλλάξεις τον διαστρεβλωμένο νου σου, να αλλάξεις την οπισθοδρομημένη καρδιά σου, να αλλάξεις τη λανθασμένη στάση σου, να αλλάξεις την αντίθετη πορεία σου. Μετανόησε! Η επόμενη προτροπή συνδυάζει τρυφερότητα και επείγοντα χαρακτήρα: «Να, στέκομαι στην πόρτα και χτυπώ· αν κάποιος ακούσει τη φωνή μου και ανοίξει την πόρτα, θα μπω μέσα και θα δειπνήσω μαζί του, κι αυτός μαζί μου». Αυτή η έκκληση, που τόσο συχνά κηρύσσεται με αποτελεσματικότητα σε αμετανόητους αμαρτωλούς, θα ήταν ακόμη πιο αποτελεσματική για τους πιστούς μέσα στην Εκκλησία.

Ο Κύριος Χριστός στέκεται έξω από την πόρτα της Εκκλησίας της Λαοδίκειας. Χτυπά υπομονετικά και τρυφερά. Λίγοι Τον ακούν, και πολλοί από όσους Τον ακούν είναι πολύ απασχολημένοι με άλλα πράγματα για να ανοίξουν την πόρτα. Κι εκείνοι που είναι πρόθυμοι να ανοίξουν την πόρτα συχνά εμποδίζονται από άλλους που στέκονται στον δρόμο τους. Κι όμως, Εκείνος εξακολουθεί να χτυπά.

Για το άτομο, υπάρχει θαυμάσια παρηγοριά. Ο Χριστός δεν λέει: «Αν πείσεις όλους τους υπόλοιπους να με αφήσουν να μπω», αλλά μάλλον: «Αν κάποιος ακούσει τη φωνή μου». Η ατομική ευθύνη είναι εξίσου μεγάλη τόσο σε ό,τι αφορά την αναζωπύρωση όσο και τη σωτηρία. Το να αφήσει κανείς τον Χριστό να μπει στην καρδιά του σημαίνει αναζωπύρωση για το άτομο που το κάνει.

Αν «αναζωπύρωση είναι η αποδοχή της άφθονης ζωής από την εκκλησία», τότε αναζωπύρωση είναι και η αποδοχή της άφθονης ζωής από το άτομο. Η αναζωπύρωση άρχιζε πάντοτε με την υπακοή ατόμων. Τέσσερις νέοι, μαζί με μεμονωμένους ανθρώπους σε όλη την επαρχία, προσευχήθηκαν και έφεραν την Αναζωπύρωση του Όλστερ του 1859. Ο Έβαν Ρόμπερτς και άλλοι μεμονωμένοι υπηρέτες του Θεού προσευχήθηκαν και έφεραν την Ουαλική Αναζωπύρωση του 1904. Ο Θεός άναψε μικρές φωτιές εδώ κι εκεί σε μεμονωμένες καρδιές, και όταν έγιναν πολλές, ο τόπος πήρε φωτιά. Ο Άντριου Γκι, όταν άκουσε την έκκληση που απηύθυνε ο Πάτζετ Γουίλκς στη Σαγκάη, δεν περίμενε να κινηθεί η υπόλοιπη Κίνα. Άνοιξε την καρδιά του στην αναζωπύρωση και από τότε ο Θεός τον χρησιμοποιεί ως αναζωπυρωτή. Θα μπορούσαν να πολλαπλασιαστούν τα παραδείγματα.

«Αν κάποιος ακούσει τη φωνή μου, θα μπω μέσα και θα δειπνήσω μαζί του, κι αυτός μαζί μου». Η αναζωπύρωση πρέπει να αρχίσει κάπου. Πρέπει να αρχίσει σε κάποια καρδιά. Ποιος ξέρει; Ίσως αρχίσει με εσένα.

Πολλοί χριστιανοί περιμένουν μια συλλογική αφύπνιση... κάτι που θα χαρακτηριστεί αμέσως «αναζωπύρωση». Ο Θεός περιμένει ατομικές αφυπνίσεις και περιμένει εσένα. Δες τα πράγματα στη σωστή τους προοπτική. «Αν κάποιος...»

Η Εκκλησία θα κινητοποιηθεί όταν κινητοποιηθούν τα μέλη της. Ποιος θα είναι στην εμπροσθοφυλακή της Αναζωπύρωσης; Και έτσι παραμένει το γεγονός: η αναζωπύρωση είναι η μεγαλύτερη ανάγκη τόσο του ατόμου όσο και της Εκκλησίας. Δεν πρέπει να θεωρούμε την αναζωπύρωση κάποιο υπερφυσικό γεγονός που δεν μπορούμε να κατανοήσουμε. Η αναζωπύρωση του ατόμου είναι απλώς βαθύτερη ευλογία. Η αναζωπύρωση της Εκκλησίας είναι απλώς βαθύτερη ευλογία. Και η βαθύτερη ευλογία είναι η ανταμοιβή για την αύξηση στη χάρη.

Διαπιστώνει κανείς ότι ορισμένες ομάδες χριστιανών και ορισμένες σχολές σκέψης προτείνουν τη δική τους συνταγή για την αναζωπύρωση. Είμαστε βαθιά πεπεισμένοι ότι η αλήθεια του Θεού είναι πάντοτε απλή — δεν έχει τίποτα το περίπλοκο. Ο Κύριος αφυπνίζει τον λαό του με πολλούς μυστηριώδεις τρόπους, όμως παραμένει το γεγονός ότι έχει υποσχεθεί αναζωπύρωση σε όσους ζητούν, σε όσους είναι πρόθυμοι να πληρώσουν το τίμημα.

Έτσι βλέπουμε τη μεγαλύτερη τραγωδία απ’ όλες: αυτή η παραλυτική, θανατηφόρα οπισθοδρόμηση είναι εντελώς περιττή, εντελώς αδικαιολόγητη. Οποιαδήποτε στιγμή, ένα άτομο ή μια εκκλησία μπορεί να λάβει «ευλογία τόση, ώστε να μην υπάρχει αρκετός χώρος για να τη δεχτεί».

Η αμαρτία είναι πολύ παραπλανητική. Ο οπισθοδρομημένος ή η εκκλησία που έχει οπισθοδρομήσει προβάλλει κάθε δυνατή δικαιολογία για την αξιοθρήνητη κατάσταση της οπισθοδρόμησης και της αδυναμίας. Μπορεί να υπάρχει αισθητή ενεργητικότητα — κι αυτό είναι μέρος της προσποίησης. Οι οπισθοδρομημένοι βλέπουν τόσο λίγους που να είναι καλύτεροι από τους ίδιους, ώστε αρχίζουν να αισθάνονται ασφαλείς· νανουρίζουν τον εαυτό τους και ροχαλίζουν τόσο δυνατά, που δεν μπορούν να ακούσουν το κάλεσμα «Ξύπνα!»

Όμως πολλά άτομα νιώθουν απογοήτευση και αποτυχία. Οι καρδιές τους διψούν για βαθύτερη ευλογία. Πολλοί περισσότεροι προσποιούνται ότι η ζωή τους είναι εντάξει, ενώ δεν είναι. Είναι πιο επικίνδυνοι από όσους έχουν συνείδηση της οπισθοδρόμησής τους, γιατί προσεύχονται διαρκώς να ευλογηθεί «κάποιος άλλος», αγνοώντας τη μεγαλύτερη δική τους ανάγκη.

Προσποίηση και απογοήτευση — απογοήτευση και προσποίηση. Αυτή είναι η κατάσταση πλήθους πνευματικά πεινασμένων χριστιανών. Ο συγγραφέας είχε το προνόμιο να δει τη δύναμη του Θεού να φανερώνεται σε πολλές γνήσιες αναζωπυρώσεις — και πάντοτε παρατηρούσε ότι όσοι είναι απογοητευμένοι παίρνουν μια γεύση νέας ελπίδας... ενώ όσοι προσποιούνται αποκαλύπτονται. «Εξέτασέ με, Θεέ, και γνώρισε την καρδιά μου· δοκίμασέ με και γνώρισε τους λογισμούς μου· δες αν υπάρχει μέσα μου κάποιος δρόμος πονηρός, και οδήγησέ με στον αιώνιο δρόμο.» (Ψαλ 139:23)

Το σημαντικό που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι η μετάνοια προηγείται της αναζωπύρωσης. Η Εκκλησία πρέπει πρώτα να μετανοήσει!