Want hiervan is julle seker: geen hoereerder of onreine of gierigaard, wat ’n afgodedienaar is,
het ’n erfdeel in die koninkryk van Christus en van God nie. Efesiërs 5:5
’n Gierigaard is ’n afgodedienaar. Nie net die gierigaards nie, maar ook die onsedelikes is afgodedienaars. Want die apostel, wat hier gierigheid as afgodery beskou, beskou ook wellustige mense as afgodedienaars wanneer hy praat van sommige wat van hulle maag hulle god maak (Fil. 3:19). Inderdaad, elke heersende begeerte is ’n afgod—en elke mens in wie dit heers, is ’n afgodedienaar. “Die begeerte van die vlees, die begeerte van die oë en die hoogmoed van die lewe.” Genot, en rykdom, en eer is die vleeslike mens se drie-eenheid. Dit is die drie groot afgode van wêreldse mense, voor wie hulle hulle siele neerwerp! En deur aan hulle te gee wat alleen aan God toekom, maak hulle hulle aan afgodery skuldig. Om dit duideliker te maak—dat gierigheid, onsedelikheid en ander begeertes afgodery is—laat ons oorweeg wat dit is en watter verskillende soorte daarvan daar is.
Afgodery is om aan ‘die skepsel’ die eer en aanbidding te gee wat alleen aan die Skepper toekom. Wanneer hierdie aanbidding aan ander dinge gegee word, wat dit ook al is, maak ons hulle daardeur afgode en pleeg ons afgodery. Hierdie aanbidding wat alleen aan God toekom, word nie net deur die wilde heidene aan hulle stokke en klippe gegee nie—en deur pousgesindes aan engele, heiliges en beelde nie—maar ook deur vleeslike mense aan hulle begeertes.
Daar Is ’n Tweevoudige Aanbidding Wat Alleen Aan God Toekom
1. Uiterlik, wat bestaan uit handelinge en gebare van die liggaam. Wanneer iemand voor iets buig of hom daarvoor neerwerp, is dit aanbidding met die liggaam. En wanneer hierdie gebare van buig en neerwerp nie uit burgerlike respek nie, maar uit godsdienstige eerbied, met die bedoeling om goddelike eer te betuig, gebruik word, is dit aanbidding wat alleen aan God toekom.
2. Innerlik, wat bestaan uit die handelinge van die siel en die dade wat daarmee ooreenstem. Wanneer die verstand die meeste met ’n voorwerp besig is en die hart en gevoelens die meeste daarop gerig is, is dit ‘sielaanbidding’—en dit kom alleen aan God toe. Want aangesien Hy die hoogste goeie en die hoogste doel van redelike skepsele is, kom dit Hom toe, en Hom alleen, om die meeste in gedagte gehou en die meeste liefgehê te word. Dit is die eer wat alleen aan die Here toekom: om die eerste en hoogste plek in ons verstande, harte en strewe in te neem.
Volgens hierdie onderskeid in aanbidding is daar—
Twee Soorte Afgodery
1. Openlike, uiterlike afgodery, wanneer mense uit godsdienstige eerbied voor enigiets anders as die ware God buig of hulle daarvoor neerwerp. Dit is die afgodery van die heidene en deels die afgodery van pousgesindes.
2. Verborge afgodery van die siel, wanneer die verstand op enigiets meer as op God gerig is; wanneer enigiets meer as God waardeer, meer as God begeer, meer as God gesoek of meer as God liefgehê word. Dan is dit sielaanbidding, wat alleen aan God toekom.
Daarom sal “verborge afgodedienaars” geen erfdeel in die koninkryk van God hê nie. Afgodery van die siel sal mense net so seker uit die hemel uitsluit as openlike afgodery. Wie sy begeertes dien, is net so onbekwaam om die hemel binne te gaan as iemand wat afgode van hout of klip aanbid!
Voordat ons hierdie waarheid bevestig en toepas, sal dit nodig wees om hierdie verborge afgodery duideliker aan die lig te bring. Let hiervoor op dat daar—
Dertien Dade Van Sielaanbidding Is
1. AGTING. Dit wat ons die hoogste waarde toeken, maak ons ons god. Want agting is ’n daad van sielaanbidding. Aanbidding is wanneer die verstand iets as die uitnemendste beskou. Die Here eis nou die hoogste agting as ’n daad van eer en aanbidding wat alleen aan Hom toekom. Om dus ander dinge hoog te ag terwyl ons min van God dink, is afgodery. Om ’n hoë dunk te hê—van onsself—van ons vermoëns en prestasies—van ons verhoudings en genietinge—van ons rykdom en eer—of van dié wat ryk en geëerd is—of van enigiets soortgelyks, terwyl ons min van God dink, is om hierdie dinge die plek van God te laat inneem—om hulle afgode te maak en aan hulle die eer en aanbidding te gee wat alleen aan die goddelike Majesteit toekom. Dit wat ons die hoogste ag, maak ons ons god. As jy ander dinge hoër ag as die ware God, is jy ’n afgodedienaar (Job 21:14).
2. GEDAGTE. Dit waaraan ons die meeste dink, maak ons ons god. Want om iets die meeste te onthou en die meeste in gedagte te hou, is ’n daad van aanbidding wat aan God alleen toekom en wat Hy as iets wat Hom alleen verskuldig is, vereis (Pred. 12:1). Ons mag aan ander dinge dink; maar as ons meer daaraan dink as aan God, is dit afgodery—die aanbidding wat aan God toekom, word aan die skepsel gegee. Wanneer jy meer aan jouself dink, jou besittings en wêreldse belange in gedagte hou, en meer aan jou wins of genot dink as aan God, stel jy hierdie dinge as afgode in die plek van God op.
Wanneer die tyd wat aan gedagtes oor God bestee behoort te word, aan gedagtes oor ander dinge bestee word—wanneer God nie in al jou gedagtes is nie—of as Hy soms daarin is, maar ander dinge tog ’n hoër plek in jou gedagtes inneem—wanneer jy opgeroep word om aan God te dink—soos ons dit soms elke dag met alle erns behoort te doen—en jy gewoonlik en gewilliglik toelaat dat ander dinge hierdie gedagtes aan God verdring, is dit afgodery.
As jy óf nie aan God dink nie óf anders oor Hom dink as wat Hy is—as jy dink Hy is net barmhartig en nie aan sy geregtigheid dink nie—as jy dink Hy is net vol ontferming en medelye en nie aan sy reinheid en heiligheid dink nie—as jy dink aan sy getrouheid om beloftes na te kom, maar glad nie aan sy waarheid wanneer Hy dreigemente uitvoer nie—as jy dink Hy is net liefdevol en nie aan sy soewereiniteit dink nie—stel jy ’n afgod in die plek van God op. Om anders oor God te dink as wat Hy Homself geopenbaar het—of om net soveel of meer aan ander dinge as aan God te dink—is afgodery.
3. BEDOELING. Dit waarop ons die meeste mik, maak ons ons god. Want om iets as die hoofdoel voor oë te hê, is ’n daad van aanbidding wat alleen aan die ware God toekom. Aangesien Hy die hoogste goeie is, moet Hy die hoogste doel wees. Die hoogste doel moet nou ons vernaamste mikpunt wees—dit moet om sigself beoog en nagestreef word; en alle ander dinge moet ter wille daarvan en ondergeskik daaraan nagestreef word.
Wanneer ons ander dinge ons vernaamste mikpunt of hoofdoel maak, stel ons hulle in God se plek en maak ons hulle afgode. Wanneer ons hoofdoel is om ryk, invloedryk, veilig, beroemd of magtig te wees—wanneer ons groot mikpunt ons eie gemak, genot, aansien, wins of voordeel is—wanneer ons op enigiets meer mik of dit meer beoog, of dit net soveel beoog as om God te verheerlik en Hom te geniet—is dit afgodery van die siel.
4. VASBERADENHEID. Dit waarvoor ons die vasbeslote is, aanbid ons as God. Om bo alles vasbeslote te wees vir God, is ’n daad van aanbidding wat Hy eis as iets wat alleen aan Hom toekom. Om dit aan ander dinge te gee, is om hulle die aanbidding te gee wat aan God toekom en hulle so gode te maak. Wanneer ons volkome vasbeslote is vir ander dinge—vir ons begeertes, genot en uiterlike voordele—maar net flou vasbeslote is vir God, sy weë, eer en diens, is dit afgodery van die siel.
Wanneer ons dadelik vir ander dinge besluit, maar ons besluite vir God na die toekoms uitstel—“Laat ek nou genoeg van die wêreld, my genot en my begeertes kry—later, op my oudag, wanneer ek siek is of op my sterfbed, sal ek aan God dink”—is dit afgodsdiensige besluite. God word na onder geskuif—die skepsele en jou begeertes word tot die plek van God verhef—en daardie eer wat alleen aan Hom toekom, gee jy aan afgode.
5. LIEFDE. Dit wat ons die meeste liefhet, aanbid ons as ons God. Want liefde is ’n daad van sielaanbidding. Om lief te hê en te aanbid, is soms een en dieselfde. Wat iemand liefhet, aanbid hy. Dit is ongetwyfeld waar as ons daarmee daardie liefde bedoel wat alles oortref en alle grense te bowe gaan—want om bo alles liefgehê te word, is ’n daad van eer en aanbidding wat die Here as sy besondere reg opeis (Deut. 6:5). Christus die Here het alle aanbidding wat van die mens vereis word, hierin saamgevat (Matt. 22:37). Ons mag ander dinge liefhê, maar Hy moet bo alle ander dinge liefgehê word. Hy moet alles oortreffend, absoluut en om Homself liefgehê word. Alle ander dinge moet in Hom en ter wille van Hom liefgehê word. Hy beskou ons asof ons Hom glad nie aanbid nie en Hom nie as God erken nie wanneer ons ander dinge meer of net soveel liefhet as vir Homself (1 Johannes 2:15). Liefde vir die skepsel is, wanneer dit onordelik is, ’n afgodsdiensige geneentheid.
6. VERTROUE. Dit waarop ons die meeste vertrou, maak ons ons god. Want vertroue en afhanklikheid is ’n daad van aanbidding wat die Here as iets wat alleen aan Hom toekom, eis. En watter daad van aanbidding eis die Here meer as hierdie afhanklikheid van die siel van Hom alleen? “Vertrou op die Here met jou hele hart” (Spr. 3:5). Hy laat geen ruimte vir vertroue op enigiets anders nie. Daarom is dit afgodery om op onsself te vertrou—om op ons eie wysheid, oordeelsvermoë, vermoëns en prestasies staat te maak. Die Here verbied dit (Spr. 3:5).
Om op rykdom of besittings te vertrou—Job verwerp dit en reken dit onder die afgodsdiensige dade wat deur die regter strafbaar was (Job 31:24). En ons apostel, wat gierigheid afgodery noem, raai ons af van hierdie ‘vertroue op rykdom’ omdat dit onverenigbaar is met vertroue op God (1 Tim. 6:17). Om op vriende te vertrou, al is hulle baie en magtig—Hy plaas ’n vloek op dit, omdat dit beteken dat ’n mens van God wegdraai en Hom verloën, en dit wat ons vertrou in God se plek verhef (Psalm 136:3). Psalm 118:8, 9—“Dit is beter om op die Here te vertrou as om op ’n mens staat te maak. Dit is beter om op die Here te vertrou as om op vorste staat te maak.” Die afgodery van hierdie vertroue blyk daaruit dat die ware God opsygeskuif word. Vertroue op die skepsel is altyd afgodsdiens.
7. VREES. Dit waarvoor ons die meeste vrees, aanbid ons as ons God. Want vrees is ’n daad van aanbidding. Wie vrees, aanbid dit waarvoor hy bang is—dit is onbetwisbaar wanneer sy vrees alles te bowe gaan. In die Skrif word die hele aanbidding van God dikwels met hierdie enkele woord “vrees” uitgedruk (Matt. 4:10; Deut. 6:13); en die Here eis hierdie aanbidding, hierdie vrees, as iets wat alleen aan Hom toekom (Jes. 50:12, 19). Dit wat ons vrees en waarvoor ons skrik, is ons god (Luk. 12:4, 5). As jy ander meer as Hom vrees, gee jy aan hulle die aanbidding wat alleen aan God toekom—en dit is duidelike afgodery.
8. HOOP. Dit waarop ons ons hoop vestig, aanbid ons as God. Want hoop is ’n daad van aanbidding—en aanbidding kom alleen aan God toe. Dit is sy prerogatief om die hoop van sy volk te wees (Jer. 17:13; Rom. 15:13). Wanneer ons ander dinge ons hoop maak, gee ons hulle die eer wat alleen aan God toekom. Dit is om die Here, die ‘Fontein’, te verlaat en ‘stukkende waterbakke’ in sy plek op te rig (Jer. 2:13), en hulle so as God te aanbid. Dit doen die pousgesindes openlik wanneer hulle die maagdmoeder, die houtkruis en afgestorwe heiliges hulle hoop noem. Dit doen ook ander onder ons wat hulle gebede, hulle berou oor sonde, hulle liefdadigheidswerke of enige godsdienstige of regverdige dade hulle hoop maak—wanneer mense verwag om daardeur God se geregtigheid te bevredig, God se misnoeë te besweer en die hemel te verkry. Niks kan dit bewerkstellig nie, behalwe dit wat oneindig is—die geregtigheid van God. En dit het ons slegs in en deur Christus. Daarom word Hy ons hoop genoem (1 Tim. 1:1); “ons hoop op heerlikheid” (Kol. 1:27). Diegene wat hulle eie geregtigheid die grondslag van hulle hoop maak, verhef dit tot die plek van Christus en eer dit as God.
9. BEGEERTE. Dit wat ons die meeste begeer, aanbid ons as ons God. Want volgens die oordeel van die een wat dit begeer, is dit wat hy veral begeer die hoogste goeie. En dit wat hy as sy hoogste goeie beskou, maak hy sy god. Begeerte is ’n daad van aanbidding, en om die meeste begeer te word, is daardie aanbidding en eer wat alleen aan God toekom. Om enigiets meer of net soveel as die genieting van God te begeer, is om dit te vergoddelik, die hart daarvoor neer te werp en dit te aanbid soos God alleen aanbid behoort te word. Hy alleen moet vir ons die een begeerlike ding bo alles wees. “Een ding het ek van die Here begeer, dit sal ek najaag: om al die dae van my lewe in die huis van die Here te woon, om die skoonheid van die Here te aanskou en in sy tempel ondersoek in te stel.” Psalm 27:4
10. VREUGDE. Dit waaroor ons die meeste vreugde en blydskap ervaar, aanbid ons as God. Want allesoortreffende vreugde is ’n daad van aanbidding wat alleen aan God toekom. En hierdie gevoel word, wanneer dit sy hoogste trap bereik, roem genoem. Waaroor ons bo alles vreugde ervaar, daarin roem ons—en dit is ’n reg wat die Here opeis (1 Kor. 1:31; Jer. 9:23, 24). Om meer in ons wysheid, krag en rykdom te roem as in die Here, is om dit te vergoddelik. Om meer vreugde te put uit ons verhoudings, vrou of kinders, uit uiterlike vertroosting en gerief as uit God, is om hulle te aanbid, terwyl ons God alleen behoort te aanbid. Om meer genot te put uit enige sondige weg, onreinheid, onmatigheid of aardse werk as uit God se heilige weë—en as uit die geestelike en hemelse diens waarin ons God kan geniet—is afgodery.
11. YWER. Dit waarvoor ons die ywerigste is, aanbid ons as God. Want sulke ywer is ’n daad van aanbidding wat alleen aan God toekom. Daarom is dit afgodsdiensig om yweriger te wees vir ons eie dinge as vir die dinge van God—om ons eie saak met ywer te bevorder, maar onverskillig te wees oor God se saak—om heftiger op te tree ter wille van ons eie genot, belange en voordele as ter wille van God se waarhede, weë en eer—om vurig ons eie sake na te jaag en ons planne te bevorder, maar lou en onverskillig te wees in God se diens—om dit ondraaglik te vind wanneer ons beledig, belaster of uitgeskel word, maar geen verontwaardiging te toon wanneer God oneer aangedoen word en sy Naam, Sabbatte en aanbidding ontheilig word, of wanneer sy waarhede, weë en volk uitgeskel word nie—dit is afgodsdiens.
12. DANKBAARHEID. Dit teenoor wie ons die dankbaarste is, aanbid ons as God. Want dankbaarheid is ’n daad van aanbidding. Ons aanbid dit waarvoor ons die dankbaarste is. Ons mag mense dankbaar wees en erken dat middele en werktuie ons gehelp het—maar as ons hierby berus en nie met ons dankbetuigings en erkenning hoër opkyk nie—as die Here nie onthou word as die Een sonder wie dit alles niks is nie—is dit afgodery. Hiervoor dreig die Here hierdie afgodedienaars (Hos. 2:5, 8). Wanneer ons dus ons oorvloed en rykdom aan ons sorg en vlyt toeskryf, ons sukses aan ons omsigtigheid en ywer, en ons bevryding aan vriende, middele en werktuie—sonder om hoër op te kyk, of deur nie soveel aan God as aan hulle toe te skryf nie—vergoddelik ons hulle en offer ons aan hulle, soos die profeet dit stel (Hab. 1:16). Om dit wat van God kom aan die skepsele toe te skryf, is om hulle in God se plek te stel en hulle so te aanbid.
13. Wanneer ons sorg en ywer meer op ander dinge as op God gerig is, is dit afgodsdiens. Niemand kan twee here dien nie. Ons kan nie God en Mammon dien nie—ook nie God en ons begeertes nie—omdat hierdie diens aan onsself en die wêreld die sorg, ywer en inspanning in beslag neem wat die Here noodwendig van ons moet kry as ons Hom as God wil dien. Wanneer ons ons tyd en inspanning aan die wêreld en ons begeertes bestee, dien ons hulle soos die Here gedien behoort te word—en maak ons hulle so ons gode. Wanneer jy meer sorgsaam en ywerig is om mense of jouself te behaag as om God te behaag—wanneer jy meer sorgsaam is om vir jouself en jou nageslag te voorsien as om God te dien—wanneer jy meer besorg is oor wat jy sal eet, drink of aantrek as oor hoe jy God kan eer en geniet—wanneer jy meer besorg is om vir die vlees voorsiening te maak en die begeertes daarvan te bevredig as oor hoe jy God se wil kan uitvoer—wanneer jy meer ywerig is om jou eie belange te bevorder as God se planne—wanneer jy meer besorg is om ryk, invloedryk of geëerd onder mense te wees as dat God in die wêreld geëer en verheerlik word—wanneer jy meer besorg is oor hoe om die dinge van die wêreld te verkry as oor hoe om dit vir God aan te wend—wanneer jy vroeg opstaan, laat gaan slaap en die brood van kommer eet sodat jou aardse besittings kan floreer, terwyl jy jou skaars of glad nie beywer vir Christus se saak, weë en belange nie—is dit om die wêreld, jouself, jou begeertes en jou verhoudings te vergoddelik terwyl die God van die hemel verwaarloos word! En so word die aanbidding en diens wat alleen aan Hom toekom, afgodsdiensig aan ander dinge gegee!
Wie Christus sy hoofdoel maak en Hom uiteindelik vind, Hom vir wie sy siel liefhet, se hart word daardeur tot rus gebring—wat hy ook al andersins kortkom of verloor. Hy beskou dit as volle vergoeding vir al sy trane, gebede, navrae, wag en inspanning.
Daarom, my geliefdes,
vlug weg van die afgodery!1 Korintiërs 10:14
