Chanzo cha Mgawanyiko ... na Tiba Yake

Katika mwaka wa 449 BK, katika mji maarufu wa Efeso unaotajwa katika Agano Jipya, maaskofu kutoka kote ulimwenguni walikusanyika ili kujadili jambo waliloliona kuwa suala la kiteolojia lenye umuhimu wa maisha au kifo. Suala lenyewe? Walitaka kubainisha jinsi hasa asili mbili za Kristo zilivyokuwapo pamoja katika nafsi ya Yesu. Wote walikubaliana kwamba alikuwa Mungu kamili na mwanadamu kamili. Lakini hilo halikutosha. Mjadala ulikuwa kuhusu jinsi hasa asili hizo mbili zilivyokuwapo katika nafsi ya Yesu. Kwa mtazamo wa kwanza, huenda ukafikiri kwamba hili lilikuwa jambo dogo la kiteolojia lililohusu wanatheolojia mashuhuri pekee. Lakini hapana … jambo hili lilikuwa kubwa.

Kama ilivyo kawaida, chanzo cha suala hilo hakikuwa cha kiteolojia. Tofauti za kibinafsi na ajenda za kisiasa zilichochea moto wa mabishano na mivutano. Kuna msemo wa zamani usemao, “Ukitaka kumpiga mbwa, ni rahisi kupata fimbo.” Katika karne nyingi kumekuwa na mbwa wengi.

Katika kisa cha Efeso, mzozo huo uliwekwa hadharani. “Wakristo” wa huko—ambao huenda hawakuwahi hata kidogo kuonja asili ya Kristo iliyopandikizwa ndani yao—waliingia kila mahali kwenye mjadala huo. Kama ilivyo katika uchaguzi wa urais au mashindano ya michezo, watu walikuwa wakichagua upande. Kuna hata taarifa kwamba katika uwanja wa michezo wa Hippodrome, “Wakristo” hao walionekana wakiwa wamevaa rangi fulani ili kuonyesha misimamo yao ya kiteolojia! Kwa kweli, wale walioitwa “Waorthodoksi” walivaa bluu, na wale walioanza kuitwa “Wamonofiziti wazushi” walivaa kijani.

Mara tu mjadala wa kiteolojia ulipoanza, mambo yalizidi kuwa mabaya. Upande mmoja wa mjadala ulipohisi kwamba mambo hayaendi kwa niaba yao, kundi la watawa, likisindikizwa na kikundi cha wanamgambo, lilichukua mjadala kwa nguvu. Wakitishia kuwaua wote, walichukua karatasi tupu na kuwalazimisha maaskofu wote kuitia sahihi. Walipanga baadaye kuweka tu kile walichotaka katika sehemu hiyo tupu. Baada ya kupata sahihi hizo, walimgeukia mpinzani wao mkuu, Flavian, na kupaza sauti, “Mchinje!” Mara moja kundi la watawa lilimpiga askofu huyo vibaya sana hivi kwamba alikufa siku chache baadaye.

Mwishowe, walipohisi kwamba mjadala umetatuliwa, sinodi hiyo ilitangaza kwa fahari, “Wale wanaomgawanya Kristo na wao wagawanywe kwa upanga. Na wakatwe vipande vipande, na wateketezwe wakiwa hai.” Katika karne zilizofuata, mkutano huo mdogo umepewa kwa upendo jina “Sinodi ya Majambazi.”

Jana usiku tu nilimsikia Leroy Beachy akisema kwamba “tunajifunza historia ili tuweze kujiona ndani yake.” Huenda ni rahisi kuwatazama maaskofu hawa wa Efeso na kusema, “Lo, ni wazi kwamba walikuwa na matatizo fulani.” Ni kweli, walikuwa nayo. Tunatumaini kwamba hatutakodi kikundi cha majambazi ili kiongozane nasi kwenye mkutano ujao wa ndugu. Lakini nyakati nyingine mimi hujiuliza kama katika migogoro migumu ya kanisa, hatuna majambazi wengi zaidi wa Efeso mioyoni mwetu kuliko tunavyotaka kukiri.

Sote tunapenda makanisa yenye shauku, sivyo? Naam, shauku huja katika aina mbili: shauku njema na shauku mbaya. Ukichunguza vuguvugu kali za kanisa na nyakati za uamsho wa kizazi cha kwanza, karibu kila mara utakuta njia ngumu sana. Jambo la kushangaza ni kwamba ukichunguza kumbukumbu za mizozo ya kanisa katika karne nyingi, inastaajabisha jinsi kila upande ulivyokuwa na uhakika mkubwa.

Je, sisi ni tofauti? Sidhani. Biblia inasema mengi kuhusu mambo ya kila siku na ya vitendo kama hili. Hebu tuangalie kanuni chache tu za Maandiko zinazoweza kutusaidia kutambua kama tuko kwenye njia sahihi nyakati ngumu.

1. Jiulize, “Je, ninanaswa katika mtego wa kupata majibu sahihi kwa maswali yasiyo sahihi?”

   Yesu alituonya kuhusu mabishano yatakayokuwapo siku zijazo, akasema, “Watawatoa katika masinagogi; naam, saa inakuja ambayo kila mtu atakayewaua atadhani anamtolea Mungu ibada.” Yn. 16:2 Kama majambazi wa sinodi ya Efeso, watu hawa wa sinagogi ambao Yesu alikuwa akizungumzia walidhani kwamba walikuwa wakifanya jambo sahihi. Yesu alituambia kwamba hata walidhani Mungu alikuwa amefurahishwa nao. Nadhani wote walikuwa na nukuu nzuri za Maandiko za kuunga mkono malengo yao. Lakini hata katika bidii yao ya kuwa sawa mbele za Mungu … Yesu anatuambia kwamba walikosa kabisa. Walikuwa wakipata majibu sahihi kwa maswali yasiyo sahihi.

   Ili kueleza zaidi jambo hili, fikiria kijana ambaye, ingawa yumo katika dhehebu potofu, ana nia ya dhati ya kujaribu kumpendeza Mungu. Akitaka kujua mapenzi ya Mungu, kijana huyo anamwuliza Mungu, “Ninunue gari jipya la michezo au niende kwenye uwanja wa misheni?”

   Tukiangalia kwa mtazamo wetu, tunajua kwamba maswali yake yote mawili si sahihi. Zaidi ya kitu kingine chochote, kijana huyo anahitaji kutoka katika dhehebu hilo potofu. Lakini hilo si swali analouliza. Sasa mwazie hapo, akijifunza Maandiko na kumwomba Mungu jibu sahihi. Hatimaye anafikia hitimisho: “Maandiko yanafundisha kwamba ni bora niende kwenye uwanja wa misheni kuliko kununua gari la michezo.” Unaona, alipata jibu “sahihi” lakini aliuliza swali lisilo sahihi.

   

   Katika kisa cha majambazi wa Efeso mwaka wa 449 BK, haijalishi sana kama “Waorthodoksi” walipata jibu sahihi kuhusu jambo hili dogo la kiteolojia. Mtu fulani alipaswa kuuliza swali tofauti. Kwa mfano, “Je, ni sawa kuwaua Wakristo wenzetu kwa sababu tu hawaelewi asili ya Kristo kama ninavyoielewa mimi?” Hilo lingekuwa swali bora zaidi kuuliza.

2. Jihadhari na roho na mtazamo wako. Kuwa mkweli kabisa kuhusu jinsi unavyohisi ndani kabisa.

   Kitabu cha Yakobo kina miongozo mizuri sana ya kupima hali ya kiroho ya mioyo yetu. Yakobo alisema:

   Ni nani aliye na hekima na maarifa miongoni mwenu? Na aonyeshe matendo yake kwa mwenendo mwema, pamoja na unyenyekevu unaotokana na hekima. Lakini mkiwa na wivu mchungu na ugomvi mioyoni mwenu, msijisifu wala kusema uongo dhidi ya kweli. Yak. 3:13-14

   Yakobo alisisitiza kwamba tabia na mwenendo wetu utaonyesha chanzo cha hekima yetu. Katika sehemu kadhaa za waraka wake, Yakobo anasisitiza uhitaji mkubwa wa hekima. Anaonyesha katika sura ya 3 kwamba tunaweza kupokea hekima kutoka chanzo kizuri au kibaya—kutoka kwa Mungu au kwa ibilisi. Zaidi ya hayo, anatoa njia nzuri ya kuchunguza ikiwa hekima yetu inatoka mahali pasipofaa.

   Hekima hii haitoki juu, bali ni ya duniani, ya kibinadamu, ya kishetani. Kwa maana palipo na wivu na ugomvi, hapo pana machafuko na kila tendo ovu. (mistari 15-16)

   Basi, jiulize, “Je, kuna wivu au ugomvi au machafuko moyoni mwangu?” Sasa jihadhari unapojibu. Ni rahisi kuona kasoro hizo katika mtazamo wa “mpinzani” wako. Hata hivyo, Mungu anataka tuutazame moyo wetu wenyewe. Ikiwa matatizo hayo yoyote yapo, basi Yakobo anatuambia waziwazi … tumepokea hekima kutoka mahali pasipofaa. Hilo linatisha! Huenda ikamaanisha kwamba tunajiona kuwa werevu sana. Huenda hata tukawa tunashinda mabishano. Lakini ikiwa kasoro hizi zimo katika mtazamo wetu, basi tunatenda “kila tendo ovu.”

   Paulo pia alimweleza kwa ukali mwanafunzi wake kijana Timotheo: “Tena haimpasi mtumishi wa Bwana kuwa mgomvi; bali awe mpole kwa watu wote.” 2 Tim. 2:24 Nahisi kwamba Paulo alikuwa akizungumza kutokana na uzoefu wake. Historia huenda ingekuwa tofauti kama maaskofu wa “Sinodi ya Majambazi” huko Efeso wangetumia vipimo hivi vya Maandiko kabla ya kutoa panga zao na kupaza sauti, “Wale wanaomgawanya Kristo na wao wagawanywe kwa upanga. Na wakatwe vipande vipande, na wateketezwe wakiwa hai!”

3. Je, suala lako lilikuwa jambo kubwa kwa Yesu?

   Nakumbuka miaka mingi iliyopita nilikuwa katika kanisa lililokuwa likipitia mgogoro mkubwa wa mafundisho. Siwezi hata kukumbuka tena suala lenyewe lilikuwa nini, lakini nakumbuka kwamba liliniathiri sana.

   Nakumbuka nilitoka nje na kusimama kwenye baraza langu usiku huo, nikitazama anga la usiku na kumlilia Mungu, “Kwa nini hukutuambia tu mambo yaliyo muhimu zaidi Kwako?”

   Miaka kadhaa baadaye hatimaye nilitambua kwamba alikuwa ametuambia. Maneno ya Yesu ndiyo hayo “mambo muhimu zaidi.” Yesu alikuja kutupa mpango mkamilifu wa Mungu kwa wanadamu. Injili ya ufalme wake ndiyo jibu kwa kila tatizo. Mafundisho ya Yesu na mpango wake kwa wanadamu vingekuwa msisitizo wetu, ulimwengu wote ungebadilika.

   Fikiria jambo hili: ni lini mara ya mwisho uliposikia kuhusu mgawanyiko wa kanisa kwa sababu ya jambo kama kutowapa maskini au kutowatembelea wagonjwa? Tukijawa kabisa na maneno yaliyoandikwa kwa rangi nyekundu katika Biblia zetu, tutatambua kwa urahisi mambo yaliyo muhimu kwa Mungu. Tena, tukirejelea mjadala wa kutisha wa Efeso … fikiria jambo hili. Vipi kama maaskofu wa Efeso, badala ya kuwatenga watu kwa sababu ya kuwa na ufafanuzi usio sahihi kuhusu jinsi asili mbili za Kristo zinavyoweza kuungana katika mtu mmoja, wangewatia watu nidhamu kwa mambo kama kujikusanyia hazina duniani, au kutowatembelea watu walio gerezani (bila hata kutaja kuwapasua vipande vipande waumini wenzao)?

Luka aliandika maneno ya Yesu: “Yeye asiye pamoja nami yu kinyume changu; naye asiyekusanya pamoja nami hutapanya.” Lk.11:23 Najua sote tunataka kusema kwamba tuko “pamoja na Yesu.” Lakini je, tunashikilia kwa dhati yale aliyosema? Je, mafundisho ya Kristo ndiyo mambo yaliyo muhimu zaidi kwetu? Je, kweli tunaamini kwamba Yesu alimaanisha kila neno alilosema? Yesu anasema katika kifungu hiki kwamba tusipokusanya pamoja naye, basi tunasababisha mgawanyiko.

Umoja wa Kikristo ni mada muhimu katika Agano Jipya lote. Na kwa kuwa alama kuu ya mafundisho ya Yesu ni kuleta ufalme mpya hapa duniani, ni bora tulichukulie jambo hilo kwa uzito. Tukitazama karipio la Yesu kwa makanisa saba ya Ufunuo, tunaona kwamba bado anatarajia kanisa liendelee “kusikia sauti yake” na kuitii tunapokabiliana na migogoro ya kila zama. Ufu. 2, 3

Umoja wa kanisa ulikuwa mojawapo ya mambo muhimu sana kwa Yesu. Alisema kwamba ushuhuda wake ulihatarishwa na kiwango cha umoja wetu. “Wote wawe na umoja; kama wewe, Baba, ulivyo ndani yangu, nami ndani yako, hao nao wawe ndani yetu, ili ulimwengu upate kusadiki ya kwamba wewe ndiwe uliyenituma.” Kumbuka pia kwamba Bwana huyo huyo alitupa kipimo kingine cha Ukristo wa kweli: “Hivyo watu wote watatambua ya kuwa ninyi mmekuwa wanafunzi wangu, mkiwa na upendo ninyi kwa ninyi.” Yn. 13:35

Yesu alisema vizuri: “Mpige mchungaji, nao kondoo wa kundi watatawanyika.” Mt. 26:31

Maadamu watu wa Mungu wanadharau mafundisho ya Kristo, kanisa litatengana.

Basi wakati ujao utakapojikuta katika mgogoro wa kanisa au mzozo mkubwa wa kiteolojia, jiulize mambo haya matatu:

1. Ingawa nahisi kwamba niko sahihi, je, inawezekana ninapata majibu sahihi kwa maswali yasiyo sahihi?
2. Je, ninajihadhari na roho na mtazamo wangu? Je, mimi ni mkweli kuhusu jinsi ninavyohisi ndani kabisa?
3. Je, suala hili lilikuwa muhimu kwa Kristo, au linaendana na roho ya Kristo? ~