De oorzaak van verdeeldheid … en de remedie

In 449 na Christus kwamen bisschoppen uit de hele wereld bijeen in Efeze, de beroemde stad uit het Nieuwe Testament, om te bespreken wat zij beschouwden als een kwestie van leven of dood op theologisch gebied. De kwestie? Ze wilden precies vaststellen hoe de twee naturen van Christus naast elkaar bestonden in de persoon van Jezus. Dat Hij volledig goddelijk en volledig menselijk was, daar waren ze het allemaal over eens. Maar dat was niet genoeg. De discussie ging over de vraag hoe die twee naturen precies in de persoon van Jezus bestonden. Op het eerste gezicht zou je waarschijnlijk denken dat dit een fijnzinnig theologisch punt was, alleen voorbehouden aan vooraanstaande theologen. Maar nee … dit liep hoog op.

Zoals altijd lag de oorzaak van de kwestie niet in de theologie. Persoonlijke meningsverschillen en politieke agenda’s wakkerden het vuur van de twist en onenigheid aan. Er is een oud gezegde: ‘Als je een hond wilt slaan, vind je gemakkelijk een stok.’ Door de eeuwen heen zijn er heel wat honden geweest.

In Efeze werd het geschil openbaar. De plaatselijke ‘christenen’—die waarschijnlijk nooit iets hadden ervaren van de ingeënte natuur van Christus—bemoeiden zich overal met de discussie. Net als bij onze presidentsverkiezingen of sportwedstrijden kozen mensen partij. Er is zelfs een verslag dat de ‘christenen’ in het sportcomplex, het Hippodroom, kleuren op hun mouw droegen om hun theologische partij aan te geven! Echt waar: degenen die bekendstonden als ‘orthodoxen’ droegen blauw, en degenen die ‘ketterse monofysieten’ werden genoemd, droegen groen.

Toen de theologische discussie eenmaal op gang kwam, ging het van kwaad tot erger. Toen een van de partijen vond dat de zaken niet hun kant op gingen, nam een groep monniken, vergezeld door een bende militieleden, de discussie met geweld over. Ze bedreigden iedereen met de dood, pakten een leeg vel papier en lieten alle bisschoppen het ondertekenen. Later wilden ze er gewoon opschrijven wat hun uitkwam. Nadat ze de handtekeningen hadden gekregen, keerden ze zich tot hun voornaamste tegenstander, Flavianus, en riepen: ‘Slacht hem af!’ Onmiddellijk sloeg een groep monniken de bisschop zo ernstig dat hij enkele dagen later stierf.

Uiteindelijk, toen ze vonden dat de discussie was beslecht, verklaarde de synode trots: ‘Mogen zij die Christus verdelen, met het zwaard worden verdeeld. Mogen zij in stukken worden gehouwen en levend worden verbrand.’ Door de eeuwen heen is deze kleine bijeenkomst liefkozend ‘de Gangstersynode’ genoemd.

Gisteravond hoorde ik Leroy Beachy zeggen: ‘We bestuderen de geschiedenis zodat we er een spiegelbeeld van onszelf in kunnen zien.’ Misschien is het gemakkelijk om naar deze bisschoppen van Efeze te kijken en te zeggen: ‘Wauw, zij hadden duidelijk problemen.’ Dat klopt. Hopelijk nemen we geen bende gangsters mee naar onze volgende broedersamenkomst. Maar soms vraag ik me af of we tijdens moeilijke kerkelijke geschillen niet meer van die Efezische gangsters in ons hart hebben dan we willen toegeven.

We houden allemaal van gepassioneerde kerken, toch? Wel, passie komt in twee soorten: goede passie en slechte passie. Als je radicale kerkbewegingen en perioden van opwekking onder de eerste generatie bestudeert, zie je bijna altijd behoorlijk hobbelige wegen. Verrassend genoeg blijkt, als je de annalen van kerkelijke geschillen door de eeuwen heen doorneemt, hoe overtuigd elke partij was van haar eigen gelijk.

Zijn wij anders? Ik denk het niet. De Bijbel heeft veel te zeggen over zulke alledaagse, praktische zaken. Laten we eens kijken naar enkele Bijbelse principes die ons kunnen helpen onderscheiden of we in moeilijke tijden op de goede weg zijn.

1. Vraag jezelf af: ‘Loop ik in de valkuil om de juiste antwoorden op de verkeerde vragen te krijgen?’

   Jezus waarschuwde ons voor toekomstige conflicten en zei: ‘Zij zullen u uit de synagogen zetten; ja, het uur komt dat ieder die u doodt, zal menen God daarmee een dienst te bewijzen.’ Joh. 16:2 Net als de gangsters bij de synode van Efeze dachten deze mannen uit de synagoge over wie Jezus sprak dat ze het juiste deden. Jezus vertelde ons dat ze zelfs dachten dat God blij met hen was. Ik neem aan dat ze allemaal goede Schriftcitaten hadden ter ondersteuning van hun zaak. Maar zelfs in hun ijver om bij God in de gunst te staan … zegt Jezus dat ze alles misliepen. Ze kregen de juiste antwoorden op de verkeerde vragen.

   Om dit punt verder toe te lichten, denk aan een jonge man die, hoewel hij lid is van een sekte, oprecht probeert God te behagen. De jonge man wil Gods wil kennen en vraagt Hem: ‘Moet ik een nieuwe sportwagen kopen of naar het zendingsveld gaan?’

   Vanuit ons perspectief weten we dat beide vragen verkeerd zijn. Meer dan wat ook moet de jonge man uit de sekte weggaan. Maar dat is niet de vraag die hij stelt. Stel je nu voor dat hij daar zit, de Schriften bestudeert en tot God bidt om het juiste antwoord. Uiteindelijk komt hij tot de conclusie: ‘De Schriften leren dat ik beter naar het zendingsveld kan gaan dan een sportwagen te kopen.’ Zie je, hij kreeg een ‘juist’ antwoord, maar stelde de verkeerde vraag.

   

   In het geval van de gangsters van Efeze in 449 na Christus doet het er niet echt toe of de ‘orthodoxen’ uiteindelijk een juist antwoord hadden op dit fijnzinnige theologische punt. Iemand had een andere vraag moeten stellen. Bijvoorbeeld: ‘Is het goed om medechristenen af te slachten, alleen omdat ze de natuur van Christus niet begrijpen zoals ik die begrijp?’ Dat was een betere vraag geweest.

2. Wees zorgvuldig met je geest en je houding. Wees pijnlijk eerlijk over wat je diep vanbinnen voelt.

   De brief van Jakobus bevat heel goede richtlijnen om de geestelijke temperatuur van ons hart te peilen. Jakobus zei:

   Wie is wijs en verstandig onder u? Laat hij uit zijn goede wandel zijn werken tonen in zachtmoedige wijsheid. Maar als u bittere afgunst en zelfzuchtige rivaliteit in uw hart hebt, beroem u dan niet en lieg niet tegen de waarheid in. Jak. 3:13-14

   Jakobus benadrukte dat ons karakter en onze houding de bron van onze wijsheid zouden onthullen. Op verschillende plaatsen in zijn brief benadrukt Jakobus de grote behoefte aan wijsheid. In hoofdstuk 3 laat hij zien dat we wijsheid kunnen ontvangen uit een goede of een slechte bron—van God of van de duivel. Bovendien geeft hij een goede manier om te toetsen of onze wijsheid uit de verkeerde bron komt.

   Deze wijsheid komt niet van boven, maar is aards, ongeestelijk, duivels. Want waar afgunst en zelfzuchtige rivaliteit zijn, heersen wanorde en allerlei kwade praktijken. (vs. 15-16)

   Vraag jezelf dus af: ‘Is er afgunst, rivaliteit of verwarring in mijn hart?’ Wees voorzichtig met je antwoord. Het is gemakkelijk om die gebreken in de houding van je ‘tegenstander’ te zien. Maar God wil dat we naar ons eigen hart kijken. Als een van deze problemen daar aanwezig is, zegt Jakobus het ronduit: dan hebben we wijsheid uit de verkeerde bron ontvangen. Dat is beangstigend! Dat kan betekenen dat we ons behoorlijk slim voelen. Misschien winnen we zelfs de discussie. Maar als deze gebreken in onze houding aanwezig zijn, bedrijven we ‘allerlei kwade praktijken’.

   Ook Paulus sprak streng tot zijn jonge leerling Timotheüs: ‘En een dienstknecht van de Heere moet geen ruzie maken, maar vriendelijk zijn voor allen.’ 2 Tim. 2:24 Ik heb het gevoel dat Paulus hier uit ervaring sprak. De geschiedenis had anders kunnen verlopen als de bisschoppen bij de ‘Gangstersynode’ in Efeze deze Bijbelse toetsstenen hadden gebruikt voordat ze hun zwaarden trokken en riepen: ‘Mogen zij die Christus verdelen, met het zwaard worden verdeeld. Mogen zij in stukken worden gehouwen en levend worden verbrand!’

3. Was jouw kwestie voor Jezus een belangrijke kwestie?

   Ik herinner me dat ik jaren geleden eens in een kerk was die door een grote leerstellige crisis ging. Ik weet nu niet eens meer wat de kwestie was, maar ik kan me nog herinneren dat ik er zwaar aan tilde.

   Ik herinner me dat ik die avond naar buiten ging, op mijn veranda stond, naar de nachtelijke hemel keek en tot God riep: ‘Waarom hebt U ons niet gewoon verteld welke dingen voor U het belangrijkst waren?’

   Jaren later besefte ik eindelijk dat Hij dat wel had gedaan. De woorden van Jezus zijn die ‘belangrijkste dingen’. Jezus kwam om ons Gods volmaakte plan voor de mensheid te geven. Het evangelie van Zijn koninkrijk is het antwoord op elk probleem. Als de leer en het plan van Jezus voor de mensheid onze nadruk zouden worden, zou de hele wereld veranderen.

   Denk er eens over na: wanneer heb je voor het laatst gehoord van een kerkscheuring vanwege iets als het niet geven aan de armen of het niet bezoeken van de zieken? Als we doordrenkt zouden zijn van de rode woorden in onze Bijbels, zouden we instinctief beseffen wat voor God belangrijk is. En nu we het weer over de gruwelijke discussie in Efeze hebben … denk er eens over na. Wat als de bisschoppen van Efeze, in plaats van mensen te excommuniceren omdat ze de verkeerde definitie hadden van hoe de twee naturen van Christus in één persoon verenigd kunnen zijn, mensen daadwerkelijk hadden gedisciplineerd voor zaken als het vergaren van schatten op aarde of het niet bezoeken van mensen in de gevangenis (om nog maar te zwijgen van het in tweeën hakken van andere gelovigen)?

Lukas schreef op dat Jezus zei: ‘Wie niet met Mij is, is tegen Mij, en wie niet met Mij bijeenbrengt, drijft uiteen.’ Luk. 11:23 Ik weet dat we allemaal willen zeggen dat we ‘met Jezus’ zijn. Maar houden we werkelijk vast aan wat Hij zei? Zijn de leringen van Christus voor ons de belangrijkste dingen? Geloven we echt dat Jezus elk woord bedoelde dat Hij zei? Jezus zegt in deze passage dat als we niet met Hem ‘bijeenbrengen’, we verdeeldheid veroorzaken.

Christelijke eenheid is een essentieel thema door het hele Nieuwe Testament heen. En aangezien het kenmerk van Jezus’ onderwijs is dat het nieuwe koninkrijk hier op aarde wordt ingeluid, kunnen we dat maar beter serieus nemen. Uit Jezus’ terechtwijzing van de zeven gemeenten in Openbaring blijkt dat Hij nog steeds verwacht dat de kerk ‘Zijn stem hoort’ en daarnaar handelt wanneer we de crises van elk tijdperk aanpakken. Op. 2, 3

Eenheid in de kerk was een van de dingen die voor Jezus heel belangrijk waren. Hij zei dat Zijn getuigenis op het spel stond door de mate van onze eenheid. ‘Opdat zij allen één zijn, zoals U, Vader, in Mij bent en Ik in U, opdat ook zij in Ons één zijn, opdat de wereld gelooft dat U Mij gezonden hebt.’ Bedenk ook dat dezelfde Heer ons nog een toets voor het ware christendom gaf: ‘Hieraan zullen allen weten dat u Mijn discipelen bent: als u liefde onder elkaar hebt.’ Joh. 13:35

Jezus zei het treffend: ‘Ik zal de Herder slaan en de schapen van de kudde zullen uiteengedreven worden.’ Mat. 26:31

Zolang het volk van God de leringen van Christus minacht, zal de kerk uiteenvallen.

Dus vraag jezelf de volgende keer dat je midden in een kerkelijke crisis of theologische inzinking zit deze drie dingen af:

1. Ook al denk ik dat ik gelijk heb, zou het kunnen dat ik de juiste antwoorden op de verkeerde vragen krijg?
2. Ben ik zorgvuldig met mijn geest en houding? Ben ik eerlijk over wat ik diep vanbinnen voel?
3. Was deze kwestie belangrijk voor Christus, of is ze in overeenstemming met de geest van Christus? ~