Op 27 november 1560 werd Sotegen Van Den Houte uit Gent, Holland, gemarteld voor haar geloof in de Heere Jezus Christus. Voor haar overlijden was ook haar man om zijn geloof gemarteld. Tijdens haar gevangenschap schreef zij verschillende lange brieven aan haar drie kinderen die nog jong waren. Hieronder volgen ingekorte fragmenten van deze brieven die volledig te vinden zijn op bladzijden 646–651 in de Martyr’s Mirror.
Genade, vrede en barmhartigheid van God de Vader en de Heere Jezus Christus, aan mijn dierbare kinderen, David, Betgen en Tanneken. Deze liefdevolle groet, geschreven door uw moeder in ketenen, is een gedenkteken van de waarheid voor u. Ik hoop deze Waarheid te getuigen met mijn woorden, mijn leven en mijn dood, met de hulp van de Allerhoogste. Moge de wijsheid van de Heilige Geest u onderwijzen en versterken, opdat u wordt opgevoed in de wegen des Heren. Omdat het de Heere behaagt Mij uit deze wereld weg te nemen, laat ik u dit gedenkteken na van mijn geloof in de enige ware God, niet van zilver of goud, want zulke juwelen zijn vergankelijk.
Ontvang vermaning. Eerst vermanen ik u, mijn meest geliefde kinderen, laat u altijd onderwijzen door degenen die de Heere vrezen. Zolang u goede vermaning en onderwijs gehoorzaamt, zal God uw Vader zijn en u niet als wezen achterlaten. Want David zegt: Wie is de man die de HEERE vreest? Die zal Hij onderwijzen in de weg die Hij kiezen zal –Psalmen 25:12. Kinderen, treur niet wanneer u wordt gecorrigeerd en spreek niet in toorn tot degenen die u corrigeren. Een wijs kind hoort de chastijning van zijn vader; maar spotters horen geen terechtwijzing –Spreuken 13:1.
Bewaar uw tong. Mijn lieve kinderen, bewaart uw tong, opdat zij geen kwaad spreekt. Oefent geen bedrog of lastering met uw lippen. Paulus leert ons met alle mensen zoveel mogelijk in vrede te leven. –zie 1 Petrus 3:10 en Romeinen 12:18. Als men u hard aanspreekt, leert dan vriendelijk te antwoorden, en u zult door alle mensen bemind worden. Nederigheid en zachtmoedigheid zijn aangenaam voor zowel God als mensen.
Valse lippen zijn een gruwel voor de HEERE, maar die waarheid spreken, Zijn aangenaamheid –Spreuken 12:22. Ik vermanen u om op uw hoede te zijn voor liegen, want leugenaars hebben geen deel aan het koninkrijk van God. –zie Openbaring 21:8.
Wees ijverig in werk en geef aalmoezen. Wees altijd ijverig om uw werk te doen, waar u ook zijt; want Paulus zegt: …want als iemand niet wil werken, zal hij ook niet eten –2 Thessalonicenzen 3:10. Het is ook geschreven: wees ijverig om te arbeiden, opdat u …iets overhoudt om te geven aan wie gebrek heeft –Efeziërs 4:28.
Keert uw aangezicht niet af van de armen. Wie zijn oor sluit voor het gekerm van de armen, die zal ook roepen en niet gehoord worden –Spreuken 21:13. Wees daarom ijverig in gebed en heb de armen lief; want Christus was ook arm ter wille van ons—Want gij weet de genade van onzen Heere Jezus Christus, dat Hij, hoewel Hij rijk was, om uws wille arm is geworden, opdat gij door zijn armoede rijk zoudt worden –2 Korintiërs 8:9. Weest daarom ook barmhartig, gelijk uw hemelse Vader barmhartig is; want zodanigen zullen gezegend worden en barmhartigheid verkrijgen. –zie Matteüs 5:7.
Beter is weinig met de vreze des HEEREN dan grote schatten en daardoor bevangenheid –Spreuken 15:16. En, Beter is een droge brok met stilte daarmede, dan een huis vol offers met twist –Spreuken 17:1. Kies om uw brood te verdienen door het werk van uw handen en uw brood in vrede te eten. Streef er niet naar koopman te zijn, noch bezorgd te zijn om grote winst.
Wees zachtmoedig, barmhartig en rein van hart. Leert zachtmoedig en ootmoedig van hart te zijn, want zulke zijn zalig en zullen de aarde beërven. Weest dan barmhartig, gelijk uw Vader ook barmhartig is. Lucas 6:36. En, Zalig zijn de zachtmoedigen: want zij zullen de aarde beërven –Mattheüs 5:5. Ten slotte, Zalig zijn de reinen van hart: want zij zullen God zien –Mattheüs 5:8. Dus, mijn lieve kinderen, laat geen onreine gedachten in uw harten achterblijven. Houd u bezig met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen en kwade gedachten zullen geen plaats hebben. –zie Efeziërs 5:19.
Laat ook geen vuile gesprekken uit uw mond komen. U zult rekenschap moeten geven van alle vuile woorden. –zie Mattheüs 12:36-37. Houdt uzelf altijd voor het geringste en wees niet wijs in uw eigen ogen. Laat u door uw ouderen onderwijzen en zwijgt altijd wanneer anderen spreken. Verneder uzelf, want …wie zich zal verheffen, zal vernederd worden; en wie zich zal vernederen, zal verheven worden –Mattheüs 23:12. Want Christus, die de grootste is, maakte Zichzelf de geringste tot een voorbeeld voor ons. –zie Johannes 13:13-15.
Vermijdt een luxueus leven. Mijn kinderen, begeer niet de luxe van fijn voedsel of wijn. Wie kostbare banketten begeert, zal niet rijk worden. Wees tevreden met het werk van uw handen. Weest niemand tot last zolang u de nodige dingen zelf kunt verkrijgen—…het is zaliger te geven dan te ontvangen –Handelingen 20:35. Paulus zegt: Als wij voedsel en kleding hebben, zo zullen wij daarmee te vrede zijn –1 Timoteüs 6:8.
Wees nuchter en dankbaar zoals u hebt gehoord dat ik gelezen heb over Daniël, Sadrach, Meshach en Abednego. Zij werden uitgekozen door de koning van Babel om gevoed te worden met dezelfde wijn en spijzen als de koning aan zijn tafel dronk en at. Maar zij kozen om groenten en water te hebben. Zij wilden de wet en de geboden van hun vaderen in nuchterheid en dankbaarheid houden in de vreze Gods. In het einde waren zij frisser en ronder dan degenen die van de lekkernijen van de koning aten, zie Daniël hoofdstuk 1. Zo wandelden zij getrouw in de wegen des Heren. Zij maakten zich in gebed en smeking aan God aannemelijk; daarom deed Hij grote dingen door hen. Hij verloste hen uit de leeuwenkuil en uit het vuur van de oven.
Wanneer Jozef in Egypte verkocht werd, begeerde hij geen wereldse lekkernijen. Toen de Egyptische vrouw hem trachtte te verleiden, vreesde hij God en God bewaarde hem. Hij behaagde God in nuchterheid en gebed en God stelde hem aan als heerser over Egypte. –zie Genesis hoofdstukken 37, 39 en 41. Neem hier een voorbeeld aan in uw jeugd en u zult God behagen. Hij zal u bewaren voor alle verzoeking.
O mijn lammeren, u bent nog jong, toch hebt u deel aan het koninkrijk van uw Vader. Zorg dat u het goed bewaart en niet zoals Ezau die zijn erfdeel of geboortegrond verkocht voor een bord linzen en geen acht sloeg op de zegen van zijn vader. –zie Genesis 25:30-34. Maar Jacob koos het betere deel en wandelde in de wegen des Heren in alle gerechtigheid.
Vermijdt werelds leven. Verheugt u niet in de boosheden der wereld zoals liegen, bedriegen, gokken, buitensporige banketten, spelen, vloeken, vervloeken, lasteren, haat en dansen, noch ijver, dronkenschap, overvloed, afgoderij, hebzucht, wellust, ijdelheid, vuile conversatie. Hoewel de wereld deze dingen niet als zonde beschouwt maar veeleer als vermaak, zijn zij toch gruwelen in de ogen des Heeren. –zie 1 Petrus 4:3-4. Als u plezier schept in deze dingen, verkoopt u uw erfdeel (of de geestelijke erfenis) van uw Vader voor een bord linzen—namelijk voor een paar tijdelijke genoegens, die u naar verdoemenis leiden.
Kiest liever lijden met de kinderen van God. Van de tijd van Abel tot nu zijn velen beknot en geleden. Zij werden verworpen, veracht, vervolgd en gedood omdat zij de boze wereld en haar valse profeten niet wilden volgen.
Mijn kinderen, kiest …liever met het volk Gods te lijden [opdat u met hen vergolden wordt], dan de genieting der zonde voor een tijd –Hebreeën 11:25. Aan zodanigen toebehoren alle heerlijke beloften van God. Het is geschreven: …gij zult treuren en rouw hebben, maar de wereld zal zich verblijden; gij zult bedroefd zijn, maar uw bedroefdheid zal in blijdschap veranderen –Johannes 16:20. En, Vrees niet hetgeen gij zult lijden: zie, de duivel zal sommigen van u in de gevangenis werpen, opdat gij beproefd wordt; en gij zult tien dagen verdrukking hebben; wees getrouw tot de dood, en Ik zal u de kroon des levens geven –Openbaring 2:10. Ten slotte, Deze dingen heb Ik tot u gesproken, opdat gij in Mij vrede zou hebben. In de wereld zult gij verdrukking hebben; maar hebt goede moed, Ik heb de wereld overwonnen –Johannes 16:33.
Instructies aan mijn zoon, David. David, mijn lieve zoon, ik beveel u aan aan den Heere. U bent de oudste; leert wijsheid, opdat u een goed voorbeeld zijt voor uw zusters. Weest op uw hoede voor slecht gezelschap en voor spelen op straat met kwajongens. Leer ijverig lezen en schrijven zodat u inzicht verkrijgt.
Hebt elkander lief zonder twist of geruzie. Weest vriendelijk jegens uw zusters. Ondersteunt hen als de sterkere en helpt uit liefde zoveel als u kunt. Assisteer hen uit broederlijke liefde.
Leert uw ouderen te gehoorzamen in hetgeen goed is. Weest ijverig zodat mensen u liefhebben. Vermanen elkander tot goede werken, kuisheid, eerbaarheid en stilte. Zorg altijd voor elkander want de tijd is gekomen dat …de ongerechtigheid zal toenemen, en de liefde van velen zal verkillen –Mattheüs 24:12.
Weest op uw hoede voor bedrog. Gedenkt, Jezus zei: …dat, indien het mogelijk ware, zijzelven de uitverkorenen zouden verleiden –Mattheüs 24:24. Leert ijverig de Schriften te doorzoeken opdat u niet misleid wordt. Geloof geen roddel maar onderzoekt de zaak.
Maakt geen oproer wanneer u lasterlijk wordt behandeld maar draagt het ter wille van Christus. Hebt uw vijanden lief en bidt voor degenen die kwaad van u spreken en u benauwen. Lijdt verdrukking eerder dan anderen te verdrukken. Draagt schimp eerder dan anderen te schimpen. Weest lasterlijk genoemd eerder dan anderen te lasteren.
Ziet er voortdurend op toe dat u niet alleen uw eigen voordeel zoekt, maar zorgt altijd voor degenen met wie u omgaat, of zij nu jong of oud zijn.
Instructies aan mijn dochters Betgen en Tanneken, mijn geliefde lammeren, ik vermanen u in al deze dingen, dat u de geboden des Heeren gehoorzaamt. Gehoorzaamt ook uw ouderen en allen die u in deugd onderwijzen.
Weest ijverig om uw werk te doen, en u zult overal geliefd zijn waar u woont. Weest niet twistziek, praatziek, lichtzinnig, hoogmoedig of grof van taal. Weest vriendelijk, eerbaar en rustig, zoals het jonge meisjes betaamt.
Bidt den Heere om wijsheid en zij zal u gegeven worden. Leert ijverig lezen en schrijven en vermaakt u daarin, en u zult wijs worden. Zingt en hebt vreugde met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen. Leert den Heere te behagen van uw jeugd af, zoals de heilige vrouwen en maagden van ouds. Esther was ook een maagd die God vreesde; zij was getooid met ootmoed, genadig, eerbaar, vriendelijk en nederig van hart; daardoor behaagde zij de koning Ahasverus boven alle andere maagden. –zie Esther 2:17. Maar zelfs in haar hoge staat was zij niet trots. Hoewel zij schitterde in koninklijke kledij, vernederde zij haar hart met vasten en gebed tot den Heere, voor haar broeders, opdat zij verlost zouden worden uit de handen hunner vijanden. Zij achtte zich niet beter dan een der geringsten van haar broeders.
Wanneer u de jaren der verstandhouding bereikt hebt, zorgt dat u uzelf tooit met de werken des Geestes zoals goedheid, zachtmoedigheid, zachtheid, ootmoed, gehoorzaamheid, lankmoedigheid, gerechtigheid, kuisheid, eerbaarheid, reinheid, vrede, standvastigheid, barmhartigheid, wijsheid, ijver in goede werken, geloof, hoop en liefde. Hebt God lief boven alles wat in de wereld is en doet uw naaste gelijk als gij wilt dat mensen u doen. –zie Galaten 5:22-23 en Titus 2:3-5. Gedenkt dat Jezus zei: …Gij zult den Heere uw God liefhebben met geheel uw hart, en met geheel uw ziel, en met geheel uw verstand. Dit is het grote en eerste gebod. Het tweede is daaraan gelijk: Gij zult uw naaste liefhebben als uzelf. Aan deze twee geboden hangen de ganse wet en de profeten –Mattheüs 22:37-40.
Laten wij ons verblijden en ons verheugen en Hem eer geven; want het huwelijk van het Lam is gekomen, en Zijn vrouw heeft zich bereid gemaakt. En haar is gegeven dat zij zich kleden zou in fijn linnen, rein en wit; want het fijn linnen is de gerechtigheid der heiligen –Openbaring 19:7-8. Mijn dochters, dit is de tooi der heiligen; arbeidt voor zo'n bruiloftskleed, opdat u moogt ingaan in het huwelijk van het Lam, waar zij …de rechtvaardigen, zullen stralen als de zon in het koninkrijk huns Vaders… –Mattheüs 13:43. Moge de Heere u leiden gelijk Hij Israël uit Egypte leidde, en u brengen tot het Nieuwe Jeruzalem, opdat wij elkander met blijdschap mogen zien op de dag der opstanding. Ik beveel u aan bij den Heere, den God van Abraham, den God van Isaak, en den God van Jakob; moge Hij u bewaren tot het einde uwer levens.
Tot slot, O mijn dierbare kinderen, ik heb dit in tranen geschreven, u uit liefde vermanend. Mijn gebed en zorg zijn voortdurend voor uw behoudenis. Ik hoop en bid voortdurend dat Hij, in Zijn barmhartigheid, u bewaren zal, zoals Hij Jozef, Mozes en Daniël bewaarde te midden van boze mensen. En Hij zal dit doen, indien u ijverig de waarheid volgt.
Dit is mijn laatste vaarwel, mijn lieve lammeren. Gedenkt altijd elkander in liefde; leert ijverig lezen en schrijven en gehoorzaamt allen in hetgeen goed is. Ik neem van u afscheid, mijn dierbare kinderen Betgen, David en Tanneken. Adieu aan al mijn dierbare broeders en zusters en vrienden overal.
Geschreven door mij, Soetgen van den Houte, uw moeder in ketenen; geschreven in haast (bevende van koude), uit liefde tot u allen, amen.
