Θρησκευτικό δράμα — τι είναι;
Μια σοβαρή ιστορία που παρουσιάζεται από ηθοποιούς οι οποίοι εκτελούν ή υποδύονται έναν δεδομένο διάλογο με θεατρικό τρόπο, ή ένα γεγονός της πραγματικής ζωής με συναισθηματικές επιδράσεις χαρακτηριστικές ενός θεατρικού έργου, βασισμένο σε θρησκευτικό θέμα. (American Heritage College Dictionary)
Είναι κάτι για το οποίο πρέπει να ανησυχεί η εκκλησία; Πρέπει. Συνήθως φαίνεται να ξεκινά σε παρατεταμένες συναθροίσεις «προσευχής και δοξολογίας» ανάμεσα στο Κυριακό σχολείο και τις εκκλησιαστικές συναθροίσεις. Ή σε ειδικές συναθροίσεις εκτός Κυριακής πρωί. Μπορεί να περιλαμβάνει πράγματα όπως μουσικές παρουσιάσεις με όργανα, παραστάσεις με μαριονέτες, σκετς, θεατρικά έργα, χορούς και θρησκευτικές ταινίες.
Το θρησκευτικό δράμα δεν είναι κάτι καινούργιο. Εμφανίστηκε κατά τους Σκοτεινούς Αιώνες (400 έως 1200 μ.Χ.) με δραματικές παραστάσεις θρησκευτικών θεμάτων, γνωστές ως «θαυματουργά έργα». Αυτά τα έργα εκφυλίστηκαν τόσο πολύ, ώστε η Καθολική Εκκλησία προσπάθησε να τα σταματήσει, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Το 1242, ξεκίνησε στη Γερμανία το έργο των Παθών, μια παράσταση που απεικονίζει τον θάνατο του Χριστού, και εξακολουθεί να παρουσιάζεται σε όλο τον κόσμο μέχρι σήμερα.
Μια ενδιαφέρουσα παρατήρηση, καθώς ανατρέχουμε στο παρελθόν, είναι ότι το θρησκευτικό δράμα εμφανίστηκε στην πιο σκοτεινή περίοδο της ιστορίας (τους Σκοτεινούς Αιώνες), αλλά η εκκλησία βγήκε από αυτή τη μακρά εποχή ηθικής παρακμής μέσα από το κήρυγμα της Αναβαπτιστικής Αναζωπύρωσης, γεμάτο από το Πνεύμα, βασισμένο στη Γραφή και επικεντρωμένο στη Νέα Διαθήκη, κατά την περίοδο της Μεταρρύθμισης.
I. Γιατί το δράμα παραβιάζει την αληθινή λατρεία
a. Το δράμα παραβιάζει τον νόμο της ακοής.
Στον πνευματικό κόσμο, το να βλέπει κανείς δεν είναι τόσο σημαντικό όσο το να ακούει (Β΄ Κορινθίους 4:18). Οι λέξεις «ακούω», «ακούει» και «άκουσε» εμφανίζονται στη Βίβλο περισσότερες από 1.000 φορές. Στην πραγματικότητα, ολόκληρη η Βίβλος είναι ο Θεός που μιλά στον άνθρωπο. Θέλει να ακούσει η ανθρωπότητα! Το «Έτσι λέει ο Κύριος» είναι ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται διαρκώς σε όλη τη Γραφή.
Στο όρος Σινά (Έξοδος 19:9), ο λαός άκουσε το μήνυμα του Θεού μέσω του εκπροσώπου Του, του Μωυσή. Η φωνή του Θεού τους προκαλούσε φόβο (Έξοδος 20:18-19), αλλά ήταν απαραίτητο να Τον ακούσουν για να «μην αμαρτήσουν». Στην Έξοδο 20, ο Θεός έδωσε λεπτομερείς οδηγίες για το πρότυπο λατρείας. Δεν θα φτιάξετε θεούς από ασήμι μαζί μου, ούτε θα φτιάξετε για τον εαυτό σας θεούς από χρυσάφι –Έξοδος 20:23. Αυτά τα οπτικά βοηθήματα (είδωλα) παραβίαζαν τον νόμο του Θεού περί ακοής. Από την πύλη των ματιών έρχεται ο πειρασμός να κατασκευάσουμε είδωλα. Τα θυσιαστήρια που επέτρεπε ο Θεός έπρεπε να είναι απλά και ανεπεξέργαστα (εδ. 24-25). Ό,τι έβλεπαν δεν έπρεπε να αποσπά την προσοχή από όσα ακούγονταν από το θυσιαστήριο! Αυτό που βλέπει κανείς, ιδιαίτερα η απρεπής εμφάνιση, τείνει να αποσπά την προσοχή από όσα ακούει (εδ. 26).
Το κήρυγμα του Ιησού απευθυνόταν στην ακοή: Όποιος έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει –Ματθαίος 13:9. Αν και δεν χρησιμοποιούσε οπτικά βοηθήματα όπως οι ομιλητές σήμερα, ο Ιησούς χρησιμοποιούσε λεκτικά βοηθήματα (παραβολές) ως μέσο για να απευθυνθεί στην ακοή (Ματθαίος 13:18).
Στο όρος της Μεταμόρφωσης (Ματθαίος 17), ο Πέτρος θέλησε να αναδιαμορφώσει την εμπειρία της λατρείας, χτίζοντας τρία προσκυνήματα. Ήθελε κάτι να βλέπει! Όμως η φωνή μέσα από τα σύννεφα υπέδειξε στους μαθητές πόσο σημαντικό είναι να ακούν (εδ. 5). Ο Θεός δεν επιδοκιμάζει τη λατρεία με οπτικά βοηθήματα!
Ο Ιησούς είπε: Αληθώς, αληθώς, σας λέω: Εκείνος που ακούει τον λόγο μου και πιστεύει σε αυτόν που με έστειλε έχει αιώνια ζωή … Έρχεται ώρα, και είναι ήδη τώρα, που οι νεκροί θα ακούσουν τη φωνή του Υιού του Θεού, και όσοι ακούσουν θα ζήσουν. Ιωάννης 5:24-25. Η σωτηρία έρχεται με το άκουσμα του Λόγου του Θεού, αλλά μόνο όταν κάποιος πιστέψει αυτό που ακούει!
Ο Παύλος θέτει ορισμένα σοβαρά ερωτήματα: Πώς, λοιπόν, θα επικαλεστούν εκείνον στον οποίο δεν πίστεψαν; Και πώς θα πιστέψουν σε εκείνον για τον οποίο δεν άκουσαν; Και πώς θα ακούσουν χωρίς κήρυκα; –Ρωμαίους 10:14. Απαντά ο ίδιος στα ερωτήματά του: Άρα, η πίστη έρχεται από το άκουσμα, και το άκουσμα μέσω του λόγου του Θεού –Ρωμαίους 10:17. Ο νόμος του Θεού για να βιώσει κανείς τη σωτηρία είναι είτε να ακούσει τον Λόγο του Θεού είτε να διαβάσει τον Λόγο του Θεού!
Στο 2ο και 3ο κεφάλαιο της Αποκάλυψης, ο Ιησούς επαναλαμβάνει επτά φορές: «Όποιος έχει αυτί, ας ακούσει». Το θρησκευτικό δράμα είναι επιφανειακό, γιατί απευθύνεται στο ψυχικό μέρος του ανθρώπου και όχι στο πνευματικό. Το ψυχικό μέρος του ανθρώπου (τα συναισθήματα) μπορεί να περνά πολύ καλά, ενώ το πνεύμα μέσα στον άνθρωπο παραμένει ανέγγιχτο και ασυγκίνητο. Ο Σατανάς χρησιμοποιεί την πύλη των ματιών για να αποσπάσει τον άνθρωπο από τα πραγματικά ζητήματα της καρδιάς του.
Το Εβραίους 11:6 μάς λέει: «Η πίστη είναι η υπόσταση των ελπιζόμενων πραγμάτων, η απόδειξη των πραγμάτων που δεν φαίνονται (ή δεν επιδεικνύονται)». Η αληθινή πίστη έρχεται στην ανθρώπινη καρδιά μέσω της ακοής και όχι μέσω της επίδειξης. Επομένως, το θρησκευτικό δράμα αγγίζει τα όρια του αντίχριστου, επειδή αντιστρατεύεται τον νόμο του Θεού περί ακοής.
b. Το δράμα παραβιάζει την ειλικρίνεια.
Οι Γραφές διδάσκουν τη σημασία της ειλικρίνειας σε κάθε πτυχή της ζωής (Α΄ Κορινθίους 5:8· Β΄ Κορινθίους 1:12, 2:17· Φιλιππησίους 1:10). Για να διατηρούμε την ειλικρίνειά μας, είναι σημαντικό να αναγνωρίζει ο καθένας ότι ο Θεός μάς δημιούργησε ως μοναδικά άτομα (Ψαλμός 139:14-15). Δεν είμαστε και δεν μπορούμε να είμαστε κάποιος άλλος! Η προσπάθεια να γίνουμε κάποιος άλλος παραβιάζει τη μοναδικότητα του καθενός μας. Και όταν κάποιος το κάνει αυτό, γίνεται ανειλικρινής.
Πώς συνδέεται αυτό με το θρησκευτικό δράμα; Το δράμα βασίζεται στην υποκριτική. Ο Ιησούς βρισκόταν διαρκώς σε αντιπαράθεση με τους Φαρισαίους. Εκείνοι έπαιζαν διαρκώς ρόλους, ή προσποιούνταν ότι ήταν κάτι που δεν ήταν. Ο Ιησούς τούς αποκαλούσε επανειλημμένα υποκριτές. Η αρχική ελληνική λέξη σημαίνει «ηθοποιός».
Το μοναδικό κίνητρο των Φαρισαίων για να προσεύχονται δημόσια ήταν να τους βλέπουν οι άνθρωποι (Ματθαίος 6:5-7). Είχαν επίγνωση του ακροατηρίου τους και, συνεπώς, της παράστασής τους. Ο Ιησούς ξεκαθάρισε ότι η θρησκευτική αφοσίωση έπρεπε να είναι ιδιωτική, «στο ιδιαίτερο δωμάτιό σου». Όταν κάποιος που εκφράζει την ευσέβειά του ενδιαφέρεται περισσότερο για την παράστασή του παρά για το μήνυμά του, δεν λατρεύει πια, αλλά δίνει παράσταση! Αυτό μπορεί να συμβεί σε κήρυκες, κουαρτέτα, χορωδίες κ.λπ. Οι «περίπατοι προσευχής» συνήθως ανήκουν επίσης στην ίδια κατηγορία προσποίησης.
Όταν κάποιος κάνει τη θεατρική προσποίηση τακτική συνήθεια, γίνεται υποκριτής. Παραβιάζει την ίδια του την ψυχή, επειδή πλήττει τη μοναδικότητά του, η οποία του δόθηκε από τον Θεό.
Ο Ιησούς αποκάλεσε τους Φαρισαίους υποκριτές επτά φορές στο Ματθαίος 23. Τους ενημέρωσε ότι ήταν ζωντανοί νεκροί (Ματθαίος 23:27-28). Είχαν υποκριθεί τόσο πολύ καιρό, ώστε δεν ήξεραν πια τη διαφορά ανάμεσα στο αληθινό και το ψεύτικο!
Αυτή η πλάνη είναι ένας λόγος για τον οποίο οι επαγγελματίες ηθοποιοί γίνονται τόσο ακραίοι στα ζητήματα της ζωής. Επαγγελματικά, απομακρύνονται όλο και περισσότερο από την αλήθεια, την ειλικρίνεια και την πραγματικότητα. Σε ζητήματα όπως η οικολογία, τα δικαιώματα των ζώων, οι αμβλώσεις, τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων και η υπερθέρμανση του πλανήτη, πολλοί από αυτούς έχουν υιοθετήσει θέσεις αποκομμένες από τα θεμέλια της αλήθειας και δεν είναι πλέον ειλικρινείς.
Το να προσποιείται κανείς ότι προσεύχεται ή λατρεύει, ή να υποδύεται βιβλικά πρόσωπα σε ένα έργο, δεν είναι μόνο ανειλικρινές, αλλά αγγίζει τα όρια της βεβήλωσης. Φανταστείτε να προσποιείται κάποιος ότι είναι ο Ιησούς σε ένα έργο! Το να προσποιείται κανείς ότι είναι ο Ιησούς είναι βλασφημία, επειδή κανένας χριστιανός δεν έχει πλησιάσει ποτέ την τελειότητά Του! Ή τι θα λέγατε να προσποιείται κάποιος ότι είναι ο διάβολος; Γιατί, παρακαλώ, να αναλάβει κάποιος που ακολουθεί ειλικρινά τις διδασκαλίες του Ιησού την ενσάρκωση του κακού; Ο A. W. Tozer καταλήγει: «Η θεατρική προσποίηση ενσαρκώνει μια κατάφωρη ηθική αντίφαση, καθώς επιστρατεύει ένα ψέμα στην υπηρεσία της αλήθειας».
Το θρησκευτικό δράμα, όσοι συμμετέχουν σε αυτό, και, άλλωστε, όσοι εγκρίνουν την ίδια την υποκρισία που καταδίκασε ο Ιησούς, είναι απατεώνες. Το Άγιο Πνεύμα δεν τιμά την προσποίηση και την επίδειξη!
Ο λόγος που πλήθη ακολούθησαν τον Ιησού ήταν ότι η ειλικρίνειά Του ήταν τόσο αναζωογονητική σε σύγκριση με τη διαρκή υποκριτική των Φαρισαίων.
II. Πρακτικοί λόγοι για τους οποίους το θρησκευτικό δράμα είναι απειλή
a. Το θρησκευτικό δράμα υπονομεύει τον σεβασμό προς τον Θεό.
Όποιος προσποιείται ότι είναι ο Ιησούς Χριστός ή οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο της Βίβλου διαβρώνει τον σεβασμό του προς τον Κύριο. Όταν κάποιος υποδύεται ρόλους αρκετά συχνά, ο φόβος του Θεού σβήνει σιγά σιγά μέσα του. Άλλωστε, αν κάποιος μπορεί να προσποιηθεί ότι είναι ίσος με τον Χριστό, ποιος ο λόγος να σέβεται ένα ανώτερο ον; Οι Φαρισαίοι δεν υποψιάζονταν καν ότι ήταν ζωντανοί νεκροί (Ματθαίος 23:27).
b. Το θρησκευτικό δράμα ταυτίζει τη λατρεία με τον θεατρικό κόσμο.
Το Χόλιγουντ έχει αποδείξει έμπρακτα ότι ο θεατρικός κόσμος δεν μπορεί να παράγει θεοσεβείς ηθικές αξίες. Το να παρουσιάζεται ένας άντρας και μια γυναίκα ως δήθεν σύζυγοι υπονομεύει την ιερότητα του γάμου. Ο θεατρικός κόσμος υποστηρίζει επίσης πρακτικές ερωτοτροπίας που παραβιάζουν τα βιβλικά πρότυπα αγνότητας. Ο θεατρικός κόσμος έχει γίνει ο διαμορφωτής των ηθικών προτύπων στη σημερινή κοινωνία, και πολλοί ακολουθούν το ασεβές πρότυπό του.
c. Το θρησκευτικό δράμα δεν ικανοποιεί τον εσωτερικό άνθρωπο.
Όταν οι αισθήσεις ενός ανθρώπου διεγείρονται από την εξωτερική επίδειξη, τα συναισθήματα αναζητούν διαρκώς μια νέα έξαρση και άλλη μια εμπειρία λατρείας που θα τον κάνει να νιώσει καλά. Δημιουργείται μέσα του η επιθυμία να δει άλλη μία παράσταση, πιο ικανοποιητική από την προηγούμενη. Τα συναισθήματα διασκεδάζουν, αλλά ο εσωτερικός άνθρωπος λιμοκτονεί και σιγά σιγά πεθαίνει, επειδή η καρδιά και ο νους δεν έχουν τραφεί με αληθινή ουσία.
d. Το θρησκευτικό δράμα καταστρέφει τον κήρυκα.
Το δράμα είναι φίλος του τεμπέλη κήρυκα. Δεν χρειάζεται πλέον να: Μελέτα, για να παρασταθείς δόκιμος στον Θεό… –Β΄ Τιμόθεο 2:15. Δεν απαιτείται χρίσμα από το Άγιο Πνεύμα για να αντικαταστήσει κανείς το κήρυγμα με ένα θεατρικό έργο. Αντί να καλεί τους ανθρώπους να είναι «το φως του κόσμου», τους λέει: «Χαμηλώστε τα φώτα, παρακαλώ!» Όταν ο προβολέας αντικαθιστά τον προφήτη, χάνεται το κύριο μέσο με το οποίο ο άνθρωπος βρίσκει τη σωτηρία (Α΄ Κορινθίους 1:21).
«Όσο ο κήρυκας μπορεί να καταφεύγει στη διασκέδαση, θα λείπει η πίεση που διαμορφώνει τους κήρυκες. Η συνήθεια και ο ρυθμός που χαρακτηρίζουν το σπουδαίο κήρυγμα θα λείπουν από τη διακονία τους». –A. W. Tozer.
Η χρήση του θρησκευτικού δράματος θα καταδικάσει τον κήρυκα στη μετριότητα! Η απειλή που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι ότι, καθώς το θρησκευτικό δράμα πολλαπλασιάζεται, οι αναζωπυρώσεις του παρελθόντος, σταλμένες από τον ουρανό, θα εκλείψουν.
e. Η αληθινή λατρεία θα θεωρείται κατώτερη.
Χρησιμοποιώντας το δράμα στη λατρευτική σύναξη, οι εκκλησίες εκπαιδεύουν τους νέους να πιστεύουν ότι η αληθινή λατρεία είναι απλώς μια ακόμη κατώτερη μορφή διασκέδασης. Όταν η λατρεία και το δράμα συγχωνεύονται, η λατρεία υποβαθμίζεται στον χαμηλότερο κοινό παρονομαστή. Ο κίνδυνος είναι η επόμενη γενιά να μη γνωρίζει τι είναι η αληθινή λατρεία!
III. Πρότυπα αληθινής λατρείας
a. Προσευχή
Η προσευχή είναι ένα τεράστιο θέμα, ένα πρότυπο λατρείας που πάρα πολλές φορές μένει αναξιοποίητο. Η δημόσια προσευχή στη ζωή της εκκλησίας στριμώχνεται μέσα στους χρονικούς περιορισμούς που έχουμε θέσει εμείς οι ίδιοι.
Στην πρώτη εκκλησία, οι δημόσιες προσευχές ακολουθούσαν ένα σταθερό πρότυπο στις λατρευτικές συνάξεις. Έγινε δημόσια προσευχή αμέσως μετά την ανάληψη του Χριστού (Πράξεις 1:14) και την πρώτη χειροτονία (Πράξεις 1:24). Και επέμεναν … στις προσευχές –Πράξεις 2:42. Δεν υπήρχε πνεύμα απάθειας! Οι συναθροίσεις προσευχής ήταν ευαγγελιστικό μέσο, τρόπος καλλιέργειας του φόβου του Θεού και ισχυρός παράγοντας ενότητας για ολόκληρη την εκκλησία (Πράξεις 2:41-44).
Ο Πέτρος και ο Ιωάννης πήγαν σε απογευματινή συνάθροιση προσευχής (Πράξεις 3:1). (Πες μου, αγαπητέ άγιε, πότε ήταν η τελευταία φορά που πήγες σε απογευματινή συνάθροιση προσευχής;) Η συνάθροισή τους είχε σεισμικά αποτελέσματα (Πράξεις 4:31)! Η δύναμη και η παρουσία του Αγίου Πνεύματος στις λατρευτικές μας συνάξεις φέρνουν αποτελέσματα!
Η συμμετοχή στη συνάθροιση προσευχής δεν ήταν προαιρετική μία φορά τον μήνα ή δύο φορές τον μήνα (Πράξεις 6:4)! Όταν ο Πέτρος ήταν στη φυλακή, είχαν οργανώσει εθελοντική αλυσίδα προσευχής όλο το εικοσιτετράωρο (Πράξεις 12:5). Έβαλαν τα χέρια τους πάνω στους ιεραποστόλους τους και προσευχήθηκαν γι’ αυτούς (Πράξεις 13:3). Συγκεντρώθηκαν στο ποτάμι για συνάθροιση προσευχής (Πράξεις 16:13). Προσέξτε: η συγκέντρωση αυτή στο ποτάμι δεν έγινε για κανενός είδους θαλάσσια σπορ· ήταν συνάθροιση προσευχής! Συγκεντρώθηκαν, …συνήθιζαν να προσεύχονται… –Πράξεις 16:13. Καταλάβαιναν ότι όπου κι αν τύχαινε να συναντηθούν οι χριστιανοί, ήταν φυσιολογικό να προσεύχονται μαζί.
b. Κήρυγμα
Το κήρυγμα είναι ένα πρότυπο λατρείας που ανάγεται στην εποχή του Ιωνά (Ιωνάς 3:2) και του Μωυσή (Πράξεις 15:21). Στην Παλαιά Διαθήκη, το κήρυγμα ήταν το πρότυπο του Θεού για να γνωστοποιεί στον άνθρωπο το θέλημά Του. Όταν εμφανίστηκε ο Ιησούς, …ήρθε στη Γαλιλαία, κηρύττοντας το ευαγγέλιο της βασιλείας του Θεού –Μάρκος 1:14. Χρησιμοποίησε το ίδιο πρότυπο λατρείας. Ο Ιησούς χρησιμοποιούσε παραβολές ως λεκτικές απεικονίσεις (όχι οπτικές), που τραβούσαν την προσοχή των ακροατών Του.
Κοντά στο τέλος της διακονίας Του, ο Ιησούς επέκτεινε το κήρυγμα ως πρότυπο λατρείας για τις μελλοντικές γενιές και όλους τους πολιτισμούς του κόσμου: …Πηγαίνετε σε όλο τον κόσμο και κηρύξτε το ευαγγέλιο σε κάθε κτίση –Μάρκος 16:15.
Η κλήση του Παύλου ήταν να κηρύττει το ευαγγέλιο (Α΄ Κορινθίους 1:17-21). Το κήρυγμα δεν έπρεπε να στολίζεται με την ανθρώπινη εξυπνάδα. Ευδόκησε στον Θεό να χρησιμοποιήσει τη μωρία και την απλότητα του κηρύγματος για να προσφέρει τη σωτηρία σε όσους τολμούσαν να πιστέψουν. Γι’ αυτό, το κήρυγμα πρέπει να είναι το επίκεντρο κάθε λατρευτικής σύναξης. Οι συναθροίσεις δοξολογίας, οι συναυλίες και οι μουσικές παραστάσεις κλέβουν χρόνο που θα έπρεπε, αντίθετα, να αφιερώνεται στο να ακούμε κήρυγμα εμπνευσμένο από το Άγιο Πνεύμα. Όταν χρησιμοποιείται το θρησκευτικό δράμα για να παρουσιαστεί η αλήθεια, παρακάμπτεται το πρότυπο που όρισε ο Θεός για να μεταφέρει στον άνθρωπο το μήνυμα της σωτηρίας.
Μακάριος εκείνος που διαβάζει, και εκείνοι που ακούν τα λόγια αυτής της προφητείας και τηρούν όσα είναι γραμμένα σε αυτήν… –Αποκάλυψη 1:3. Η μέθοδος επικοινωνίας του Θεού είναι ο γραπτός ή προφορικός Λόγος. Όχι μια εικόνα! Όχι ένα θεατρικό έργο! Όχι μια πομπώδης παράσταση!
c. Ψαλμωδία
Η Καινή Διαθήκη δεν αφήνει κανένα ίχνος επαγγελματιών τραγουδιστών, χορωδιών ή μουσικών παραστάσεων. Η ουσιαστική ψαλμωδία απαιτεί τη συμμετοχή όλων και συνειδητή συμμετοχή του νου (Α΄ Κορινθίους 14:15). Τα συμφραζόμενα υποδηλώνουν σαφώς ότι η λατρεία ή η ψαλμωδία δεν είναι μόνο ατομική εμπειρία· αποσκοπεί στην οικοδομή όλων των παρόντων. Οι σολίστες, που τείνουν να εξυψώνουν τον εαυτό τους, εμποδίζουν τους υπόλοιπους παρευρισκόμενους να συμμετάσχουν σε μια κοινή εμπειρία λατρείας.
Ο λόγος του Χριστού ας κατοικεί μέσα σας πλούσια με κάθε σοφία· να διδάσκετε και να νουθετείτε ο ένας τον άλλον με ψαλμούς και ύμνους και πνευματικά τραγούδια, ψάλλοντας με χάρη στις καρδιές σας προς τον Κύριο –Κολοσσαείς 3:16. Τα πνευματικά τραγούδια συγκινούν την καρδιά, ενώ τα ψυχικά τραγούδια κινούν τα πόδια και τα συναισθήματα. Η ψαλμωδία μας είναι «προς τον Κύριο». Το κήρυγμα είναι από τον Θεό προς τον άνθρωπο, αλλά η ψαλμωδία είναι από τον άνθρωπο προς τον Θεό και περιλαμβάνει εκφράσεις δοξολογίας, λατρείας, τιμής και ευχαριστίας. Η ψαλμωδία είναι για λατρεία, όχι για διασκέδαση.
Να μιλάτε μεταξύ σας με ψαλμούς και ύμνους και πνευματικά τραγούδια, ψάλλοντας και υμνώντας μέσα στην καρδιά σας τον Κύριο –Εφεσίους 5:19. Η ψαλμωδία γεμάτη από το Πνεύμα φέρνει αμοιβαία οικοδομή, έμπνευση και ενθάρρυνση. Η συμμετοχή στην ψαλμωδία έχει τρόπο να διακονεί τις βαθιές ανάγκες της καρδιάς, εκεί όπου άλλες μέθοδοι αποτυγχάνουν. Το «υμνώντας μέσα στην καρδιά σας» περιλαμβάνει τη συνοδεία της καρδιάς. Τα εξωτερικά μουσικά όργανα τείνουν να εστιάζουν στις ικανότητες ενός ανθρώπου και όχι στην καρδιά. Αν η ψαλμωδία μας δεν συνοδεύεται από την καρδιά μας, γίνεται άλλη μια φαρισαϊκή παράσταση λατρείας.
Η λατρεία της Παλαιάς Διαθήκης ήταν αποδεκτή από τον Θεό· ωστόσο, ήταν επίσης τελετουργική, με θυσίες ζώων, καύση θυμιάματος, χρήση μουσικών οργάνων και χορό ενώπιον του Κυρίου. Η λατρεία της Καινής Διαθήκης, όμως, είναι πολύ διαφορετική. Ο Ιησούς μάς διδάσκει ότι …πρέπει να τον λατρεύουμε με πνεύμα και αλήθεια –Ιωάννης 4:24. Το πνεύμα της λατρείας αντικαθιστά τις τελετουργίες. Όταν περνάμε από εσωτερικές μεθόδους λατρείας σε εξωτερικές, παραβιάζουμε το «πνεύμα» της λατρείας της Καινής Διαθήκης. Η λατρεία μας δεν πρέπει να διεγείρεται από εξωτερικά μέσα, αλλά από το Άγιο Πνεύμα (Εφεσίους 5:18).
IV. Η ουσία της αληθινής λατρείας
Όταν ο Ιησούς συνάντησε τη γυναίκα στο πηγάδι, εκείνη εξέφρασε ανησυχία για την αλλαγή που έφερε στον τρόπο λατρείας (Ιωάννης 4:20). Την απασχολούσε ο τρόπος με τον οποίο λάτρευαν οι πατέρες της. Με άλλα λόγια: «Έτσι το κάναμε πάντα!» Κάθε γενιά λατρευτών πρέπει να φυλάγεται από την τυπολατρική λατρεία.
Υπάρχουν δύο στάσεις που επηρεάζουν αρνητικά την αληθινή λατρεία:
- Τυπική — συνηθίζουμε τόσο πολύ τον τρόπο με τον οποίο το κάναμε πάντα, ώστε καταλήγουμε απλώς να εκτελούμε τις κινήσεις και να χάνουμε την προσοχή μας από Εκείνον που λατρεύουμε.
- Επιπόλαιη — γινόμαστε τόσο αδιάφοροι απέναντι σε κάθε μορφή λατρείας, ώστε Εκείνος που λατρεύουμε επισκιάζεται από την απάθεια.
Και τα δύο ύφη λατρείας, το τυπικό και το επιπόλαιο, έχουν ένα κοινό βασικό πρόβλημα: έλλειψη σεβασμού προς τον Θεό!
Οι πατέρες της γυναίκας στο πηγάδι είχαν χάσει τόσο την εστίαση όσο και την αντίληψη της λατρείας: «Εσείς λατρεύετε αυτό που δεν ξέρετε» (Ιωάννης 4:22a). Ο Ιησούς υπέδειξε ξεκάθαρα ότι η λατρεία δεν είναι ασυλλόγιστη: «Εμείς ξέρουμε αυτό που λατρεύουμε» (4:22b). Η αληθινή λατρεία είναι άσκηση του νου και της διάνοιάς μας. Η αληθινή λατρεία έχει κάτι να προσφέρει: «Η σωτηρία προέρχεται από τον Ιησού» (4:22c). Αλλάζει τη ζωή!
Ο τόπος της λατρείας δεν είναι τόσο σημαντικός όσο η στάση (Ιωάννης 4:23). Η έμφαση που δίνει ο Ιησούς δεν είναι στην εξωτερική τελετή, αλλά στην κατάσταση του νου και του πνεύματος.
Ο Θεός είναι Πνεύμα· και όσοι τον λατρεύουν πρέπει να τον λατρεύουν με πνεύμα και αλήθεια –Ιωάννης 4:24. Προσέξτε τη λέξη «πρέπει»! Η μόνη αποδεκτή λατρεία είναι με πνεύμα και αλήθεια. Η στάση μας πρέπει να είναι σε αρμονία με το Πνεύμα του Θεού. Η αληθινή λατρεία περιλαμβάνει επίσης την ανταπόκρισή μας στην αλήθεια. Αν τα πνεύματά μας δεν ανταποκρίνονται στην αλήθεια, δεν λατρεύουμε! Αν ο νους μας βρίσκεται αλλού ή απασχολείται με οτιδήποτε άλλο, η λατρεία μας είναι απλώς ψυχρός, νεκρός τελετουργισμός!
Συμπέρασμα
Αν εξετάσουμε τις αρχές της Γραφής, είναι σαφές ότι το θρησκευτικό δράμα δεν είναι το πρότυπο του Θεού για να φέρει πίστη και ζωή στην ανθρώπινη ψυχή!
Το πρότυπο της αληθινής λατρείας στην Καινή Διαθήκη είναι να συγκεντρωνόμαστε για να ακούμε το κήρυγμα του Λόγου· να προσευχόμαστε μαζί και ο ένας για τον άλλον· και να ψάλλουμε άσματα, ύμνους και πνευματικά τραγούδια.
Ο πειρασμός να εισάγουμε καινούργια πράγματα στη λατρεία είναι σήμερα πολύ πραγματικός. Η πρόσκληση του Ιησού είναι να λατρεύουμε με πνεύμα και αλήθεια. Όταν ο καθένας μας κάνει ειλικρινά το μέρος του, ώστε οι λατρευτικές συνάξεις να παραμένουν ουσιαστικές και πνευματικές, μειώνεται ο πειρασμός να επανεισαχθεί το τυπικό («ο τρόπος με τον οποίο λάτρευαν οι πατέρες μας») ή να εισαχθεί το επιπόλαιο (κάθε καινούργια, ανευλαβής μορφή λατρείας).
Έργα που παρατίθενται
The American Heritage College Dictionary, Νέα Υόρκη: Houghton Mifflin Company, 2007.
Η Βίβλος — Έκδοση Βασιλιά Ιακώβου.
The Vance Havner Quotebook, Dennis J. Hester, Grand Rapids: Baker Book House, 1986.
The Menace of the Religious Movie, A. W. Tozer, Wisconsin Rapids: Rapids Christian Press.
