Τώρα ο Μωυσης εφυλασσέ τα πρόβατα του Ιεθρὼ του πενθέρου αυτού, ιερεία της Μιδιάν· και επήγε τα πρόβατα εις το μετάπλευρον της ερήμου, και ήλθεν εις τον όρος του Θεού, εις το Ώρεν –Έξοδος 3:1.
Το μετάπλευρον της ερήμου εχεί μακρόν θεωρηθεί ως το σχολείο του Θεού, με το οποίο Εκείνος έχει διδασκεί πολλούς από τους υπήρετές Του, όπου ο Μωυσης στέκεται επικεφαλής. Στα πρώτα τεσσέράντα χρόνια του βιόυ του βρήκε εαυτόν ...εμάθησε παντά τας σοφίας των Αιγυπτίων, και ήτο δυνατός εν λόγοις και έργοις. Και όταν ήτον τεττάρακοντα ετών πεπληρωμένον, ενεφίλησε εν τη καρδία αυτού να ιδη τους αδελφούς αυτού τους υιούς Ισραήλ –Πραξ. 7:22-23.
Δεν αμφιβάλλω ότι ο Θεός μπορεί, και χρησιμοποιεί, ανδρες μεγάλης ικανότητας, δυνατότητας, και εκπαίδευσης, αλλά η πνευματική ηγεσία απαιτεί ένα συστατικό που δεν προκύπτει από το ενεργεῖν, το κατορθώνειν, και το επιτυγχάνειν. Ο μοιραιός του ζήλου συχνά δίδει υπερβολική εμπιστοσύνη στην σαρκά και υπóλειψη εμπιστοσύνης εις τον Θεό. Αυτή η υπερηφανεία και ανησυχία δεν αντιμετωπίζεται σε σεμινάριο ούτε συνήθως εξολοθρεύεται με τη νυχθημερινή υπηρεσία. Για πολλούς από τους υπήρετές του Θεού, εξαγεταίται από την ψυχή επάνω στο έδαφος της ερημωμένης άμμου. Αυτός ο άγονος και εγκαταλελειμμένος χώρος που φαίνεται χωρις ζωή και γονιμότητα έιναι ο τόπος που πολλοί υπήρεταί μαθαίνουν να βαλούν το προσώπο τους στο χώμα και να υποτάσσονται σε αυτό που μπορεί να φαίνεται ως αδρανεία, ακαρπότητα και απορρίψη.
Η ζωή του Μωύση μπορεί να διαιρεθεί σε τρία τμήματα. Πέρασε τα πρώτα τεσσέράντα έτη μαθαίνοντας τη σοφία της Αιγύπτου, τα επόμενα τεσσέράντα ως βοσκός στη Μιδιάν, και τα τελικά τεσσέράντα ως βοσκός του Ισραήλ. Μπορούμε να φανταστούμε ότι το πρώτο τρίτο του προσκυνήματος́ του ήταν γεμάτο με τεράστια δραστηριότητα, ανέλιξη και κατορθώματα. Αναμφίβολα του είχαν ξαναπαίξει ότι στη γεννήση του ...ήταν πάρα πολύ ωραιός, και τμήθηκε εις το σπίτι του πατρός του τρεις μήνας –Πραξ. 7:20.
Η θαυμαστή σωτηρία στον ποταμό δια μέσου της θυγάτρου του Φαραώ θα επιβεβαιώσει ότι ήταν προορισμένος να γίνη οργάνο της θεϊκής τακτοποιήσεως του Θεού. Ως κεντρικό σημείο εθνικής προσοχής, ειναι κατανοητό πώς αυτος́ ο άνθρωπος που ...ήτο δυνατός εν λόγοις και έργοις –Πραξ. 7:22, ήταν γεμάτος αυτοπεποίθηση για την ικανότητα του να εκπληρώση το θελημά του Θεού.
Στη σημερινή οικονομία, ο Μωύσης θα εκτιμώνταν ως ο ιδανικός υποψήφιος για την ηγεσία της εκκλησίας. Ήταν εξ όλης της αφές κατάλληλος. Υπέρειχε των συμπολιτών του σε εκπαίδευση, και διετέλεσε υπεράνω του μέσου σε φυσικά, οικονομικά και πνευματικά χάρισματα. Έβγαινε από το «Πανεπιστήμιο» της Αιγύπτου ως άνθρωπος δυνατός εν λόγοις και έργοις και είχε εμφανή κλήση από τον Θεό στη ζωή του. Ήταν ένας συντηρητικός άνθρωπος που έκρινε ...καλύτερα να υπομένη τα παθή με τον λαό του Θεού, παρα να ευχαριστηθεί τα ηδέα της αμαρτίας εις εποχήν –Εβρ. 11:25.
Πάντως, εν μέσω όλων των καλών του προσοντών ήταν πάντα ανεπαρκής για το έργο που ο Θεός τον είχε καλέσει. Έτσι, ο Θεός βολικά τον οδήγησε στη γη της Μιδιάν για να τον εγγράψει σε άλλο σχολείο, να τραφεί με τα πικρά χορτάρια της απογοήτευσης και της απορρίψεως, της αορατότητας και της μοναξιάς, και των ανεκπλήρωτων ονειρών και επιθυμιών. Ενώ η πρώιμη φιλοδοξία του ήταν να ευθυγραμμισθεί εθελοντικά με τον λαό του Θεού, αυτό το κεφάλαιο της ζωής του παίχτηκε εκ μέρους της αναγκαίας.
Μαθαίνουμε από το αφηγημα στο Έξοδο ότι το τελευταίο τρίτο της ζωής του ήταν φορτωμένο με περιπλοκή εμπλοκή και μεγάλη διακονία. Ενώ η εξόδος από την Αιγύπτο είναι συναρπαστική ανάγνωση και παρέχει μεγάλη επίγνωση, οι περισσότεροι από μας δεν μπορούμε ειλικρινά να σχετισθούμε με τον δυνατό Μωύση και τη δυναμική συνάντηση αυτού με τον Θεό. Αντίθετα, είναι το ασήμαντο τέσσεράντα έτη μέσον τμήμα της ζωής του που πολλοί από εμάς βρίσκουμε εαυτούς. Αν και υπάρχουν μόνο λίγοι δεκάδες στίχοι που απαρτίζουν αυτές τις τεσσέρεις δεκαετίες της ζωής του, υποθέτουμε ότι ήταν σχολείο έντονο που εγράψε τεράστια υπομονή, αναζήτηση της ψυχής, και πιθανόν μια μικρή δόση απογοήτευσης.
Για εμάς, αντιπροσωπεύει μια περιόδο όταν οι ξεραμένες άμμοι του χρόνου γύρω μας φάινεται να μην παράγουν τίποτε πιο καρποφόρο από μια αποκάλυψη της ξηράς, φολιδωτής καρδιάς μας — μαραμένης και σπαταλημένης από τις συνέπειες των αποτυχιών και των παρελθόντων αμαρτιών μας. Είναι σε αυτές τις στιγμές που μπορεί να έχουμε μια καθόδοση στην πιστή, όχι ότι κατηγορούμε τον Θεό για τις περιστάσεις μας, αλλά ότι μπορεί να αρχίσουμε να βλέπουμε τη ζωή μας ως άσκοπη, και ότι κάθε μέρα είναι η ίδια με την προηγούμενη. Ίσως αρχίσουμε να περιφερόμαστε σε μια οραμάτικη άτονη κατάσταση — μέσα σε ομιχλώδη πνευματική καταθλίψη — προσπαθώντας να βρουμε ενθαρρυνσή και μια υπενθυμίση ότι ο Θεός δεν μας έχει ξεχάσει. Καμείς φορές, φαίνεται ακόμη ότι οι προσευχές μας χτυπούν το ταβάνι και επιστρέφουν πισώ, γελώντας και κοροϊδεύοντα μας με σκωπτική αυταπάτη ότι η χρησιμότητά μας στη Βασιλεία του Θεού έχει τελειώσει. Κατά τη διάρκεια παρατεταμένων δοκιμασιών και πειρασμών, μπορεί να νιώσουμε εγκαταλειμμένοι. Μπορούμε ακόμη να φαντασθούμε ότι ο Θεός έχει στραφή εναντίον μας. Κοιτάμε προς τον Ουρανό και ρωτάμε, «Γιατί Κύριε;» Ποτέ δεν θα εμπείομε απόρριψη και εγκατάλειψη στο βάθος που ο Κύριος Ιησούς έζησε, αλλά όταν τα βιώνουμε στο μικρό μας πεδίο, φαίνεται ότι στερούν ολόκληρη τη πνευματική μας δυναμή και ζωηρότητα. Σκεπτόμαστε… Αν ο Κύριος απαιτούσε από εμάς τεσσέράντα έτη απο αυτά, δεν θα εμείνε χρόνος στη ζωή μας να κεφαλαιοποιήσουμε όσα μάθαμε. Αλλά ο χρόνος του Θεού είναι τελειος. Δια τουτο, συνεπάγεται να μη μας απασχολεί τόσο πολύ η διάρκεια του σχολείου μας, αλλά να γνωρίζουμε σε βάθος το μηνυμά της Μιδιάν. Ενώ καποιοι λαμβάνουν τις πικρες κινήσεις της Μιδιάν και υποχωρούν για να σταθούν κυνικά πλαί από τη ζωή, πρέπει να τινάξουμε τη σκόνη της ερήμου και να αναστηθούμε με μια κατάνοηση του…
Ο σκοπός του Θεού
Ο Θεός έχει σκοπό για κάθε λεπτομέρεια της ζωής μας. Μπορεί να μας φυτεύσει σε μια δύσκολη θέση, για να σφυρηλατήσει μεσά μας μια νέα κλήση. Ήταν μόνα στη Μιδιάν όπου ο Μωύσης εμάθε την ιδιά υπερηφανεία του, την αυτοπεποίθηση, την έλλειψη πιστης και την ολοκλήρω φαίνη ανοησία στην οποία συμμετείχαν τα χέρια του. Εδώ στη Μιδιάν του ήταν μόνος και ωστόσο όχι μοναχικός· πλήθος άλλων αγίων τον έχουν συναντήσει εκεί. Οι υιοί του Ιακώβ και η γυναίκα του Ποτιφάρ έστειλαν άλλον ζωηρό υπήρετη εκεί — τον Ιωσήφ. Η άγρια όχληση ενός ζήλιου βασιλιά τον έστειλε εκεί έναν χαρισματικό νέο λυρικό. Ακόμη και ένας γεράς και άφρων βασιλιάς που αρνούνταν να διδαχθεί βρήκε τον εαυτό του σε ένα άγονο να τρώει χορτά σαν βόδι μέχρι που μετανόησε την υπερηφανεία του.
Στις σέλιδες της ιστορίας, άπειροι αγιοι έχουν καταλάβει ότι «οσο πιο σκοτεινό το φαράγγι, τόσο περισσότερο εμάθα να προσεύχομαι». Ενώ αφίχθηκαν στην έκταση της νέας ημέρας φορτωμένοι με αφθόνη ενθουσιασμό, συντομὰ ξεγυμνώθηκαν σε μια μεταμορφωτική αλλαγή και τελικά ανάγειραν με τίποτα παραπάνω από την ραβ́δον του Θεού στα χέρια τους. Εφύγαν οι ημέρες που ήταν γρήγοροι στο λόγο, γρήγοροι στην πράξη και αργοί στο να ακούσουν. Στη Μιδιάν, ο μαθητής μαθαίνει να μεταβάλει την έμφαση απο το «Θα ποιήσω μεγάλα δια τον Θεό» στο «Τι θέλεις να κάνω;»
Και αυτος́ τρεμούλιασε και έμεινε κατάπληκτος, είπε Κύριε, τι θέλεις να κάμω; Και ο Κύριος ειπε αυτῶ, Ίσθι αναστήθι και μπήθι εις την πολιν, και έσται ειπεν σοι τι δει σε ποιεῖν –Πραξ. 9:6. Οι νέοι αφιχθέντες στη Μιδιάν έχουν πολλές απαντήσεις, αλλά οι περισσότερες συνεπάγονται ένα μονόπρακτο θεάμα με τον εαυτό ως κεντρικό χαρακτήρα. Οι αποφοίτοι βγαίνουν σιωπηλοί και σοβαροί, διότι περάσαν τη δεινή διαδικασία του διαχωρισμού της σαρκός από το πνεύμα που πραγματοποιήθηκε με…
Η εξύννιση του Θεού
Το καμινίον έστιν τηω πρώσω του αργυροῦ, και το καμίνι του χρύσου· όμως ο ΚΥΡΙΟΣ δοκιμάζει τας καρδίας –Παροιμίαι 17:3. Καθώς ο Μωύσης πέρασε δια των πυλών της Μιδιάν, η πρώτη εικόνα που ο Θεός έθεσε μπροστά στα μάτια του ήταν μια αδικία σε ένα πηγαδί. Ο ϊερεὺς της Μιδιάν ειχεν εφτά θυγατέρας... –Έξοδος 2:16, που απωθούνταν από μίαν σκηνή αγενών ποιμενών. Αλλά ο Μωύσης είχε καλοεκπαιδευτει σε κάθε διάσταση της αιγυπτιακής κληρονομίας, η οποία περιέλαβε όλες τις πτυχες της στρατιωτικής εμπειρίας και των κοσμικών δεξιοτήτων ηγεσίας. Έτσι, όταν επέμβη για να βοηθήσει τις αβοήθητες ποιμένισσες, θα ήταν αρκετά ικανός να το κάνει. Αυτές οι θυγατέρες του ιερεία της Μιδιάν εκτίμησαν την βοήθεια και το διηγήθηκαν στον πατέρα τους ότι ...Ένας Αιγυπτίος μας ελευθέρωσε από το χέρι των ποιμένων, και πήξε ύδωρ αρκετό για εμάς, και επότισε το πρόβατον –Έξοδος 2:19. Μετά την ακούσασιν αυτης της ιστορίας, ο πατήρ αυτών, Ρευελ, εντυπωσιασθέντος τόσο πολύ, εδέξατο τον Μωύση με δεξιώσεις, εργασία και σύζυγο… όλα σε ένα στίχο. –βλ. Έξοδος 2:21.
...Γνωρίζετε ότι οι ἔνδοξοι των εθνῶν κυριεύουσιν αυτῶν, και οι μεγάλοι αυτῶν ασκούσι εξουσίαν επ αυτῶν –Μάρκ. 10:42. Ενώ η επιδίωξη του Μωύση για δικαιοσύνη μπορεί να ήταν ευγενής, η προσανατόλισή του ήταν απλώς εθνική. Αυτό μπορεί να λειτουργούσε για την εγκαθίδρυση ιεραρχίας σε ένα κοτέτσι, αλλά προορίζεται να αποτυγχάνει στο να οδηγήσει τον λαό του Θεού. Όμως... όστις ανή και θέλει μέγας γενέσθαι εν υμίν, ίνα ὑμων διάκονος ἔσται· και ὅστις ἔαν ὑμων οὖ θέλῃ αρχηγος͂ γενέσθαι, ἵνα πάντων διάκονος ἔσται –Μάρκ. 10:43-44.
Αυτή η διδαχή ήταν ξενή στην Αίγυπτο και στον Μωύση επίσης. Πολλοί καλοί και ταλαντούχοι ανδρες μπορούν επιτυχώς να λειτουργήσουν μια επιχείρηση χρησιμοποιώντας εθνική εξουσία, αλλά λιγοί φορές δουλεύει αυτό στο σπίτι τους, και έτι δε περισσότερο ματαιό στο εσωτερικό μιας εκκλησίας. Έτσι, ο Θεός μέταφερε το εκλεκτόν σκέυος Του από τη βασιλεία στον προλεταριάτο (την εργατική ταξη), σχεδόν εν μια νυκτί. Του δόθηκε τότε μια εργασία που λίγου τη σιχαίνονταν οι ανθρώποι που τον είχαν εκπαιδέυσει—...πᾶν ποιμήν βδελυγμα εἰς Αιγυπτίους –Γεν. 46:34. Αυτό το καμινίον δεν έχει μόνο σκοπό να μας διδάξει ένα αναγκαιό μαθήμα, αλλά να μας οδηγήσει στο…
Η πρόνοια του Θεού
Τους πράους οδηγήσει εν κρίσει· και τους πράους διδάξει την οδόν αυτοῦ –Ψαλ. 25:9. Ο Θεός δεν θα μας εγκαταλείψει ποτέ στο μετάπλευρον της ερήμου· αντιθέτως, προσαρμόζει τις περιστάσεις της ζωής μας για να μας φέρει στην πληρότητά Του. Εάν αντιταχθούμε στον πειρασμό να υιοθετήσουμε μια συμπεριφορά όργης, τότε ο Θεός θα μπορέσει να μας διδάξει τους δρόμους Του. Αλλά για τον Μωύση, η κατάσταση παρουσιάζετο τόσο που η θεϊκή οδηγία του Θεού ήταν το τελευταίο που θα υπέθετε ότι συμβαίνει.
Σύμβαινε…; Φαινόταν ότι δε συμβαίνει τίποτε. Οι εβδομάδες έλιωσαν σε μήνες, οι μήνες σε έτη, και τα έτη σε δεκαετίες, όλη τη διάρκεια ο ταλεντούχος Μωύσης έμενε ένας αδυνάτων επιτυχιών βοσκός. Ένα από τα δυσκολότερα πράγματα με τα οποία πάσχουμε είναι το «περιμένειν». Σχεδόν κάθε Χριστιανός θα αντιμετωπίσει μακροχρονιά θλίψη και μας λέγεται να: ...μην εντύσσεσθε επ αυτῇ τῃ ἐκπειρᾶ τῆ ικαραύθησιν ἡν δει ὑμᾶς πόρρῳ, ως ξενίον τι γεγόνεται ὑμιν –1 Πετρ. 4:12. Αλλά δεν πρέπει να κρίνουμε τα μέσα του Θεού από την ασήμαντη αισθησή μας, διότι εν τω μεταξύ, το θαυμάσιο εργό του περιμένειν μας προετοιμάζει για…
Η προάγωγη του Θεού
38, 39, … 40 έτη. Έλθε τώρα ουν, και αποστελω σε προς Φαραῶ, ίνα εξαγαγῆς τον λαόν μου τους υιοὺς Ισραήλ απὸ Αιγύπτου –Έξοδος 3:10.
Ίσως ο Θεός αγαπά τον αριθμό 40, αλλά πιο πιθανόν ήταν ο χρόνος που απαιτήθηκε για να φτάσει ο Μωύσης στην εδρά της παραίτησης. Η αυτοεκτίμησή του είχε σβήσει πλήρως, και ταπεινά ρωτά: ...Τι ειμί εγώ ότι πορεύσομαι προς Φαραῶ και εξαγαγω τοὺς υιοὺς Ισραήλ απὸ Αιγύπτου; –Έξοδος 3:11.
Ο Μωύσης δεν ήταν λιγότερο κατάλληλος απ όσο ήταν τεσσέράντα έτη πριν, αλλά η προκάληψη του είχε εξατμισθεί στην θερμότητα του ηλίου της ερήμου. Η εμπειρία που αποκόμισε στα τραχία πάστρα με τα πεισμάτικα πρόβατα τον έφερε στην πεποίθηση ότι αυτό θα ήταν σχεδόν αδυνατό επίτευγμα. Αλλά δεν υπαρχει κλήση τακτοποιημένη χωρίς…
Η υποσχέση του Θεού
...Αληθώς εγῶ συνῶ σοι, και οῦτος εσται σημείον σοι ότι αποστελλω σε· όταν εξαγαγης τον λαόν εκ Αιγύπτου, προσεύσεσθε τῶ Θεῶ εν τῶ όρει τουτῶ –Έξοδος 3:12.
Ούτε διότι ο Μωύσης είχε κατορθώσει τελειότητα, διότι βρίσκουμε τον Μωύση να προκαλεῖ τον Θεόν εις οργήν στο αμέσως επόμενο κεφάλαιο — Και επέθαψε η οργὴ του ΚΥΡΙΟΥ ἐπι του Μωυσεως… –Έξοδος 4:14. Έπειτα πάλιν συντομά είναι το απευθείας αντικείμενο στη δίακονία του θείου μάχαιρα — Και εγενετο καθ όδον εν τῶ καταλλήμματι, ότι ἐπέτυχε αυτῶ ο ΚΥΡΙΟΣ και ῄτησε αυτον και ἤθελε αυτον να αποθνησκεῖ –Έξοδος 4:24. Πάντως, έστω και όταν το σκέυος αυτού εξακολουθεί να έιναι εκ πηλου, έχει υποστει ένα καψιμό που τον ετοίμασε για την υπηρεσία του Κυρίου, και για εμάς ο Θεός δεν ανακαλεί τις υποσχέσεις Του στον άνεμο των προτιμήσεών μας. Έτσι, το μεγάλο ΕΓΩ ΕΙΜΙ Ο ΩΝ –βλ. Έξοδος 3:14, έχει αναθεσεί στους ανθρώπινους ώμους την τεράστια και αιωνία εργασία της ηγεσίας του λαού Του. Αλλά αυτή η εντολή δε θα εκτελεστεί χωρίς…
Η δυναμή του Θεού
Ποια ήταν η πραγματική εξύννιση απο τα τέσσεράντα έτη του Μωύση στην ερήμο; Παρατηρούμε τη σπερματική προθυμία του να χρησιμοποιήσει μάχαιρα πριν την αφίξει του, αλλά κατά την εξόδο του, έφερε μόνο μια ραβ́δον στο χέρι του. Με τη μάχαιρα νικήσε ένα Αιγυπτίο παραβάτη, αλλά με τη ραβ́δον νικήσε όλες τις δυνάμεις της Αιγύπτου. Η ραβ́δον του Θεού έφερε το ύδωρ στην ερήμο. Ήταν η ραβ́δον του Θεού που, όταν υψωθεί από αχνά χέρια, εξηγυήθη η νίκη κατὰ των Αμαληκ. Τι έστι η ραβ́δον του Θεού; Πριν τις ημέρες του στη Μιδιάν, σίγουρα περίπου δεν ήξερε ότι υπήρχε. Σάραξ τεσσάρων δεκαετιών έπειτα, σπανιώς υπάρχει σκηνή χωρίς αυτήν.
Η ραβ́δον έστι η δυναμή του Θεού προς σωτηρίαν. Είναι η σοφία του Θεού, η αλήθεια του Θεού, η μαρτυρία του Θεού, αλλά περισσότερο απο ολά είναι η παιδευσία του Θεού. Χωρίς αυτήν, ο άνθρωπος δεν λαμβάνει ούτε αντιλαμβάνεται την αγάπη του Θεού· γιάτι χωρίς αυτήν ο άνθρωπος δεν συγχέεται με τον Θεό. Ότι όνους ο Κύριος αγαπά, αυτοὺς παιδεύει, και μαστιγόνει πάντα τον υιόν ὁν οὕκ ἐ̓χει λαμβάνει. Εἰ εἰ δειψητε παιδείας, αντιμετωπίζει ο Θεός ὑμας ως υιούς· τῖς γάρ ἐστιν υιοῦ ὁν ὁ πατήρ ου μαστιγοποιεῖ; Αλλὰ εάν ὑμεῖς χωρις παιδείαν ὁ̔̓ν πάντες μετέχομεν, τότε ἐστε μνήματα και οὑκ υιοί –Εβρ. 12:6-8.
Ο αύτος Μωύσης, που κάποτε ήταν προθυμος να ασκήσει δεσποτική εξουσία (εθνική αρχή) επανώ στον λαό του Θεού, τώρα βρίσκει τον εαυτό του να εκλιπαρεί τον Θεό και να αναστελόν ἐπί του θυμώ του να τους απολέσει. Οι ανθρώποι που κατηγορήσαν τον Μωύση ότι τους εξήγαγε για να τους θανατώση και ακόμη σε ένα σημείο ήταν ετοίμοι να τον λιθοβολήσουν τώρα βρίσκονται στο κέντρο της καρδιάς και της στοργής του, αν και εσίναι αιτία της αδυναμίας του να εισελθεί εις τη γη της επαγγελίας. Αυτή έιναι η αγάπη του Χριστού. Αλλά που μαθεί αυτή παρά μόνο υπο τη ραβ́δον του Θεού, στο μετάπλευρον της ερήμου, στα αιγυπτιακά δεσμωτήρια, στις σπηλαίες του Αδουλλαμ, στα στενά της Αραβίας, και στη σιωπηλή μοναξιά της δευτέρας τάπας όπου ο Θεός έχει ορίσει ότι πολλοί από τους λαούς Του πρέπει να πάν έως ότου μαθοῦν να ...μαθέτε από με͂, ότι πραοι ειμι και ταπεινούς τη καρδία· και ευρήσετε αναπαυσίν ταῖς ψυχῶν ὑμων –Κατ. Ματθ. 11:29. Σιγουρά εκεί ο Μωύσης εξασφάλισε το χαρακτήρα που ο βιβλικός μελετητής ονοματίζει ως τον πραότατο άνθρωπο που περιεπάτησε επάνω στην επιφάνεια της γης. Σιγουρά δεν υπάρχει πιο αντιθέτος τόπος στη γη να το μάθεις αυτό παρά στο σχολείο του πάθους.
Και έτσι εμείς θα επιμείνουμε εκεί, ώστε να ...γνώμεν αυτον και την δυναμίν της αναστάσεως αυτοῦ, και την κοινωνίαν των παθημάτων αυτοῦ, συσχηματιζόμενοι τη του θανάτου αυτοῦ –Φιλιπ. 3:10.


