Ιδού, η δόξα του Κυρίου φανερώθηκε μέσα στο σύννεφο –Έξοδ. 16:10.
Τι παράξενο φαινόμενο είναι αυτή η συμπυκνωμένη μάζα υδρατμών που κινείται στον ουρανό πάνω από εμάς. Τη μια στιγμή, ένα σύννεφο μπορεί να προσφέρει τόσο μεγάλη ευλογία και ελπίδα, ενώ την άλλη μπορεί να γίνει η αιτία επίμονης αβεβαιότητας, ακόμη και να ξυπνήσει έναν τραχύ φόβο. Τα σύννεφα ήταν συχνά, αναμφίβολα, η ευπρόσδεκτη σκιά για τα κεφάλια των κουρασμένων ψαράδων στη Γαλιλαία και πηγή ελπίδας για τον κοπιαστικό γεωργό. Πόσο συχνά αυτά τα σύννεφα ανοίγουν το μεσημέρι, αφήνοντας τις λαμπερές ακτίνες του ήλιου να φτάσουν στη γη. Το βράδυ, πάλι, προσφέρουν το αδιαφανές φόντο για την εξαίσια ομορφιά μιας ασημένιας γραμμής.
Μπορεί να θαυμάζουμε καθώς βλέπουμε ένα αεροπλάνο βάρους πάνω από 700.000 λιβρών να υψώνεται με τα φτερά του και να πετά στους ουρανούς, κι όμως ένα σύννεφο μπορεί να μεταφέρει εκατομμύρια τόνους νερού χωρίς καμία ανθρώπινη παρέμβαση. Τα σύννεφα σχηματίζονται όταν υγρός, θερμός αέρας ανεβαίνει σε ψυχρότερο υψόμετρο και το νερό συμπυκνώνεται πάνω σε μικροσκοπικούς «πυρήνες», όπως σκόνη, στάχτη ή βακτήρια. Αν υπάρχουν περισσότεροι υδρατμοί απ’ όσα σημεία μπορούν να συμπυκνωθούν, τότε και οι παγοκρύσταλλοι μπορούν να χρησιμεύσουν ως πυρήνες και να απορροφήσουν υγρασία—Συγκρατεί τα νερά στα πυκνά σύννεφά του, και το σύννεφο δεν σκίζεται κάτω από αυτά –Ιώβ 26:8. Τελικά, αυτοί οι πυρήνες γίνονται πολύ βαρείς για να τους συγκρατούν τα ανοδικά ρεύματα αέρα και τότε, ιδού, ήρθε η ώρα για την ομπρέλα.
Για την ξεραμένη γη στις ημέρες του Ηλία, το μικρότερο σύννεφο (σαν παλάμη ανθρώπου στο Α΄ Βασιλέων 18:44) ήταν η απάντηση του Παντοδύναμου, ότι ήταν και πάλι έτοιμος να ευλογήσει τον λαό Του με βροχή. Ωστόσο, για άλλους, όπως ο Ιώβ και ο Ιερεμίας, το σύννεφο αντιπροσώπευε το απόλυτο σύμβολο της αμφιβολίας, της απελπισίας και της αποθάρρυνσης. Οι τρόμοι πέφτουν πάνω μου· κυνηγούν την ψυχή μου σαν τον άνεμο· και η ευημερία μου χάνεται σαν σύννεφο –Ιώβ 30:15, και Σκεπάστηκες με σύννεφο, για να μην περάσει η προσευχή μας –Θρήνοι 3:44. Συχνά, μέσα σε τέτοιες συνθήκες πίεσης, ο Θεός επιλέγει να κρυφτεί σε ένα σύννεφο. Τότε ψηλαφούμε μέσα στην πυκνή, δυσοίωνη ομίχλη, αναζητώντας το μονοπάτι του φωτός, αλλά δεν το βρίσκουμε. Μέσα στην αποθάρρυνσή μας, μπορεί να λαχταρούμε τη λιακάδα μιας ανέφελης ημέρας, αλλά αυτή μας ξεφεύγει. Ξέρουμε ότι ο Θεός βρίσκεται μέσα στην ομίχλη, αλλά δεν μπορούμε να Τον αντιληφθούμε ούτε να δούμε την ευλογία Του. Με σύννεφα κρύβει το φως, και διατάζει να μη λάμψει από το σύννεφο που παρεμβάλλεται –Ιώβ 36:32.
Γιατί να επιλέξει ο Θεός μας, που αγαπά να επικοινωνεί μαζί μας, τα δημιουργήματα των ίδιων Του των χεριών, να κρυφτεί σε ένα σύννεφο; Γιατί συχνά κρύβει το θέλημά Του από τις καρδιές μας που Τον αναζητούν με πόνο; Ο πεπερασμένος νους μας συχνά αναρωτιέται ποια δόξα θα μπορούσε άραγε να προκύψει από έναν Θεό που μοιάζει τόσο μακρινός, και …σε τι χρησιμεύει αυτή η σπατάλη; –Ματθ. 26:8. Αν και ποτέ δεν θα περιμέναμε να είναι το θείο σχέδιο του Θεού να μας αφήσει για πάντα σε μια ομιχλώδη σύγχυση, ίσως αυτό να είναι το θέλημά Του για κάποιο διάστημα. Όπως σε έναν περίπατο μέσα στην κοιλάδα της σκιάς του θανάτου, μπορεί να διαμορφωθεί αιώνιος χαρακτήρας στην ψυχή εκείνου που έχει βιώσει μια προσωρινή έλλειψη καθαρότητας στο μονοπάτι του. Γνωρίζουμε καλά ότι ο δρόμος των δικαίων είναι σαν το φως της αυγής, που λάμπει όλο και περισσότερο μέχρι την τέλεια ημέρα –Παροιμ. 4:18. Ωστόσο, οι περισσότεροι από εμάς έχουμε κατά καιρούς βιώσει την απελπιστική ομίχλη που περιβάλλει το παρόν και το μέλλον μας. Τότε συναντάμε σκοτάδι την ημέρα και ψηλαφούμε το μεσημέρι σαν μέσα στη νύχτα –Ιώβ 5:14. Μέσα στην εξουθενωτική μας αποθάρρυνση, είναι εύκολο να χάσουμε από τα μάτια μας την καλοσύνη του Θεού. Η συνακόλουθη έλλειψη ευγνωμοσύνης μας είναι σίγουρος δρόμος προς πλήθος άλλων πειρασμών, ενώ ο γίγαντας της απελπισίας υψώνεται από πάνω μας, προσπαθώντας να εξασθενήσει την αντίστασή μας στην αμαρτία.
Ξέρουμε ότι ο Ηλίας ήταν άνθρωπος με πάθη όμοια με τα δικά μας –Ιακ. 5:17. Κι όμως, λίγοι από εμάς έχουμε βιώσει ποτέ μια νίκη τόσο συναρπαστική όσο η δική του, όταν θριάμβευσε επί των προφητών του Βάαλ στο όρος Κάρμηλος. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί από εμάς μπορούμε να κατανοήσουμε την αποθάρρυνση που ακολούθησε, όταν ήρθε στη Χωρήβ και έμεινε εκεί σε μια σπηλιά. Αυτό είναι το ίδιο μέρος με το όρος Σινά, όπου ξετυλίχτηκε μπροστά μας η πρώτη μεγάλη ορεινή σκηνή των Γραφών. Τότε ήταν ο Μωυσής που συνάντησε τον Θεό μέσα στο σύννεφο. Δόθηκε ο νόμος και η δόξα του Θεού φανερώθηκε τόσο θαυμαστά, ώστε ήταν τόσο φοβερό το θέαμα, που ο Μωυσής είπε: «Φοβάμαι υπερβολικά και τρέμω» –Εβρ. 12:21. Αυτό το βουνό που μπορούσε κανείς να αγγίξει ήταν ένα επιβλητικό και εκφοβιστικό βουνό, πλαισιωμένο από απόκρημνες κορυφές σκοτεινού γρανίτη και αυστηρές ράχες απερίγραπτης μεγαλοπρέπειας. Η τολμηρή και φοβερή όψη της Χωρήβ υψώνεται με σκυθρωπή μεγαλοπρέπεια από τα χίλια διακόσια έως τα χίλια πεντακόσια πόδια κατακόρυφα.
Με το όραμα του Ηλία θολωμένο και το πνεύμα του να εξασθενεί όσο ποτέ άλλοτε, ο Θεός τού απάντησε με μια εκπληκτική μέθοδο—…Και ιδού, ο Κύριος πέρασε, και ένας μεγάλος και ισχυρός άνεμος έσκιζε τα βουνά και συνέτριβε τους βράχους μπροστά στον Κύριο· όμως ο Κύριος δεν ήταν μέσα στον άνεμο· και μετά τον άνεμο, σεισμός· όμως ο Κύριος δεν ήταν μέσα στον σεισμό· και μετά τον σεισμό, φωτιά· όμως ο Κύριος δεν ήταν μέσα στη φωτιά· και μετά τη φωτιά, μια ήρεμη, σιγανή φωνή. Και όταν ο Ηλίας την άκουσε, τύλιξε το πρόσωπό του με τον μανδύα του και βγήκε έξω… –Α΄ Βασ. 19:11-13.
Κάπως έχουμε φτάσει να πιστεύουμε ότι μια συγκλονιστική εμπειρία είναι η επιτομή της φανερής παρουσίας του Θεού. Θεωρούμε ότι ο Θεός ήταν πιο κοντά στον Ηλία στο όρος Κάρμηλος απ’ ό,τι στο όρος Χωρήβ. Ήταν η «ημέρα του στον ήλιο» όταν μίλησε στο όρος Κάρμηλος. Επέπληξε τον λαό και χλεύασε τους προφήτες. Κήρυξε με τόλμη στο όνομα του Κυρίου και διέταξε τον λαό να μετανοήσει για τη διπροσωπία του. Τώρα όμως η φωνή του έχει σιγήσει και ακούει… ακούει τη σιγανή φωνή που καλεί σε απολογισμό τις δικές του πράξεις και φιλοδοξίες. Έτσι, αν σταματήσουμε και ακούσουμε, η ανάμνηση των θλιβερών αποτυχιών μας θα μας συνοδεύσει ως το κατώφλι του Κυρίου μας, αντί να μας αφήσει να καυχηθούμε για τις επιτυχίες που νομίζουμε ότι έχουμε πετύχει.
Αυτή είναι η ευλογημένη διακονία του σύννεφου. Συχνά είναι το μέσο που θα χρησιμοποιήσει ο Κύριος για να μας οδηγήσει στο σημείο όπου μπορούμε πραγματικά να δεχτούμε τη φανερή δόξα Του στις καρδιές μας. Αυτά δεν είναι τα λευκά, αφράτα σωρειτοειδή σύννεφα μιας γαλήνιας καλοκαιρινής μέρας, αλλά μάλλον τα επίπεδα και άμορφα στρωματοειδή σύννεφα που καλύπτουν τους ουρανούς από την ανατολή έως τη δύση και κρύβουν εντελώς όλες τις ακτίνες της ουράνιας λιακάδας. Μπορούν να σκεπάσουν την ημέρα ακόμη και το μεσημέρι με ένα οπλοστάσιο κατήφειας που πληγώνει την καρδιά μας ως το μεδούλι. Τα μικρά πράγματα, που άλλες μέρες είχαν ελάχιστη επίδραση στη διάθεσή μας, τώρα μοιάζουν να υψώνονται μπροστά μας σαν γίγαντες. Μπορεί να αντιμετωπίσουμε περιστάσεις που ξέρουμε πως είναι πέρα από τον έλεγχό μας, αλλά ο νους μας αρνείται να γαληνέψει. Σε τέτοιες στιγμές, αν τύχει να βρίσκεται στην άλλη άκρη της συζήτησής μας κάποια δύσμοιρη ψυχή που βιώνει παρόμοια δοκιμασία, μπορεί να διαπιστώσουμε από πρώτο χέρι ότι …ο άνθρωπος γεννιέται για τη θλίψη, όπως οι σπίθες πετούν προς τα πάνω –Ιώβ 5:7. Άλλες φορές, η μελαγχολική μας διάθεση μπορεί να αρκείται στο να αποτραβιέται και να τρέφεται με την απομόνωση, την αυτολύπηση και την ομιχλώδη δυστυχία μας.
Μερικοί, μέσα στην απελπισία τους, στρέφονται σε φάρμακα για τον νου και βρίσκουν εκεί μια περιορισμένη ανακούφιση. Όμως ο Θεός δεν μας έφερε μέσα στο σύννεφο για να αναζητήσουμε τη βοήθεια γιατρών και ψυχολόγων. Η διακονία του σύννεφου είναι να αποκλείσει κάθε άλλη δυνατότητα, ώστε να δεχτούμε από Εκείνον όλη την ευλογία της παρηγοριάς Του. Ο Θεός θέλει να θυσιάσουμε τη λαμπερή λιακάδα του σήμερα για την πληρότητα της παρουσίας Του αύριο.
Ενώ δεν ξέρετε τι θα συμβεί αύριο. Γιατί ποια είναι η ζωή σας; Είναι ένας ατμός, που εμφανίζεται για λίγο και ύστερα εξαφανίζεται –Ιακ. 4:14. Τα περασμένα χρόνια έχω κηρύξει πάνω σε αυτό το εδάφιο, προτρέποντας ανθρώπους σχετικά με τη συντομία της ζωής και ενθαρρύνοντάς τους να μην αφήσουν τα χρόνια τους να πάνε χαμένα. Όμως είχα αγνοήσει εντελώς τη βάση του—δεν ξέρετε τι θα συμβεί αύριο. Αυτό ίσως φαίνεται τετριμμένο σε όσους νιώθουν νέοι στην καρδιά, αλλά καθώς ο καρπός της ηλικίας μου συνεχίζει να ωριμάζει, εκτιμώ ολοένα περισσότερο τις κοινές και αυτονόητες φράσεις. Ο σύγχρονος επιστημονικός μας κόσμος επιδιώκει τόσο επίμονα την αγάπη για τη ζωή, ώστε δεν μπορεί να εκτιμήσει τη ζωή της αγάπης που γεννιέται μέσα από τα βάσανα. Όσο για εκείνους που σε παλαιότερες εποχές υπέφεραν στη σάρκα και έπαψαν να αμαρτάνουν (Α΄ Πέτρ. 4:1), δεν βλέπω γιατί όσοι βιώνουν την εύθραυστη οδύνη ενός θολωμένου νου να μην μπορούν να συμμετάσχουν στην ίδια δόξα, αν μόνο υπομείνουν και εμπιστευτούν τα αποτελέσματα στον Θεό.
Είμαστε ένας αλαζονικός λαός που στηρίζεται στις προβλέψεις για το αύριο. Φανταζόμαστε ότι μπορούμε να σχεδιάσουμε τη συνταξιοδότησή μας και να προγραμματίσουμε τα γεγονότα της ζωής μας με άψογη ακρίβεια. Οι μετεωρολόγοι μάς λένε τη θερμοκρασία του αύριο, ώστε να μπορούμε να σχεδιάσουμε σχολαστικά τη μέρα μας. Η ασφάλειά μας μάς διαβεβαιώνει ότι δεν θα αντιμετωπίσουμε φτώχεια στο μέλλον. Οι καταψύκτες και οι τραπεζικοί λογαριασμοί μας είναι αρκετά γεμάτοι ώστε να μας εξασφαλίζουν και πέρα από το αύριο, και έχουμε συνηθίσει να πιστεύουμε ότι …κάθομαι σαν βασίλισσα, και δεν είμαι χήρα, και δεν θα δω λύπη –Αποκ. 18:7. Ωστόσο, η θλίψη της καρδιάς δεν μπορεί να απαλειφθεί τόσο εύκολα με τις επίγειες ανέσεις. Η ζωή μας είναι ατμός (σύννεφο), επειδή …δεν ξέρουμε τι θα συμβεί αύριο… –Ιακ. 4:14. Παρά όλη την τεχνολογία μας, εξακολουθούμε να μην μπορούμε να αναιρέσουμε αυτό το γεγονός. Εδώ είναι που πρέπει να παραμερίσουμε όλες τις διαίσθησεις, τις προσδοκίες και τις φιλοδοξίες μας για το πώς θα έπρεπε να είναι η ζωή μας και να βρούμε τον Θεό μας μέσα στο σύννεφο.
Κρατάει πίσω το πρόσωπο του θρόνου Του και απλώνει πάνω του το σύννεφό Του –Ιώβ 26:9. Σε τι ωφελεί το σύννεφο που καλύπτει το πρόσωπο του θρόνου του Θεού; Αν μπορούσαμε να Τον αντικρίζουμε εύκολα, οι περισσότεροι από εμάς θα αρκούμασταν να ζούμε μακριά Του. Ωστόσο, εξαιτίας της ομίχλης που πλησιάζει, πρέπει να Τον πλησιάσουμε για να βιώσουμε την πληρότητά Του. Πόσο ευγνώμονες θα πρέπει να είμαστε που είναι έτσι, γιατί πόσο καταστροφική θα ήταν η πνευματική μας απώλεια αν δεν ήταν έτσι.
Αν η αυτάρκης ζωή μας ήταν πάντοτε γεμάτη ζωντάνια και μπορούσαμε εύκολα να αντιληφθούμε τον Θεό, θα χάναμε…
…Πίστη
Αναζητούμε εγγύηση ότι οι δοκιμασίες μας θα τελειώσουν με αίσιο τέλος και ότι οι προσευχές μας φυσιολογικά θα καταστούν περιττές. Με πίστη πιστεύουμε στην πρόνοια του Θεού, όμως το γεγονός ότι δεν ξέρουμε τι θα φέρει μια μέρα απαιτεί να πέσουμε στα αδύναμα γόνατά μας και να προσευχηθούμε. Μπορεί να υπάρχουν πολλά πράγματα που δυσκολεύουν την εμπιστοσύνη μας στον Θεό, αλλά το αύριο που καλύπτεται από πέπλο την κάνει ευκολότερη. Ερευνητές έχουν ξοδέψει εκατομμύρια στην προσπάθειά τους να ελέγξουν τον καιρό. Έχουν σπείρει στον αέρα κάθε είδους νοητό σπόρο σύννεφων, σε μια προσπάθεια να προκαλέσουν βροχοφόρα σύννεφα. Αφού εξέτασαν σαράντα χρόνια προσπαθειών σποράς νεφών σε μια περιοχή βόρεια του Ισραήλ, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ κατέληξαν ότι η σπορά νεφών δεν προκαλεί στην πραγματικότητα πρόσθετες βροχοπτώσεις. Πόσο ευγνώμονες πρέπει να είμαστε. Όσο περισσότερο μπορούμε να ελέγξουμε το άγνωστο αύριο, τόσο λιγότερη πίστη στον Κυρίαρχο του Σύμπαντος χρειαζόμαστε.
Ο Ιακώβ, αφήνοντας πίσω έναν οργισμένο αδελφό, έναν απογοητευμένο πατέρα και έναν κομμένο δεσμό με τη μητέρα του, αντιμετώπισε ένα εντελώς άγνωστο μέλλον. Αυτό είναι μέρος της σκάλας προς τον θρόνο και ενισχύει τη δέσμευσή μας στον παντοδύναμο Θεό μας. Τώρα γνωρίζουμε κατά μέρος και βλέπουμε κατά μέρος. Ίσως αυτή η μικροσκοπική φέτα να μας προσφέρει μεγαλύτερο εσωτερικό πλούτο απ’ ό,τι αν κατανοούσαμε πλήρως το σύνολο. Αν το μέλλον μας βρισκόταν απόλυτα στην εξουσία μας να το χειραγωγήσουμε, θα διαμορφώναμε μια τέλεια ουτοπία, με τον τέλειο αριθμό παιδιών να ζουν πολυτελώς στο τέλειο σπίτι, που θα στηριζόταν στην τέλεια δουλειά, περιτριγυρισμένα από τέλεια συμπεριφορά, αποστειρωμένη και νεκρή.
…Ελπίδα
Αναρωτιέμαι αν συνειδητοποιούμε πόσο βαθιά οφείλουμε στην απροσδόκητη εξέλιξη. Ο συγγραφέας της προς Εβραίους επιστολής δηλώνει ότι η ελπίδα μας είναι …άγκυρα της ψυχής, ασφαλής και σταθερή… –Εβρ. 6:19. Τα παιδιά είναι ευτυχισμένα επειδή έχουν μεγάλα όνειρα. Συχνά, η προσμονή και ο σχεδιασμός ενός γεγονότος είναι σχεδόν εξίσου συναρπαστικά με την ίδια την εκδρομή. Κάθε μέρα είναι ένα φωτεινό καινούργιο παράθυρο για τον αμόλυντο νου που είναι γεμάτος ελπίδα. Οι εμπειρίες μπορούν συχνά να μας φέρουν στα πρόθυρα του κυνισμού και της πικρίας, όταν τις βλέπουμε μέσα από τις απογοητεύσεις του χθες. Ο Ιακώβ, μετά την υπέροχη επανένωση με τον γιο του, τον Ιωσήφ, εξακολουθούσε να λέει: λίγες και κακές ήταν οι ημέρες μου. Αν και αυτό είναι φυσικό, δεν είναι αναπόφευκτο. Ο Παύλος δηλώνει …ότι η θλίψη κατεργάζεται υπομονή, και η υπομονή δοκιμασμένο χαρακτήρα, και ο δοκιμασμένος χαρακτήρας ελπίδα –Ρωμ. 5:3-4. Σίγουρα, αν γνωρίζαμε τι μας περιμένει αύριο (και το καλό και το κακό), το αναζωογονητικό στοιχείο της ελπίδας θα λιγόστευε. Η Εύα προσποιήθηκε ότι η ζωή θα ήταν καλύτερη αν μπορούσε μόνο να αποκτήσει περισσότερη γνώση. Όμως πόση ευλογημένη ελπίδα θυσιάστηκε στην ακόρεστη επιδίωξή της για διαύγεια.
…Αγάπη
Η αγάπη έχει μια νοσταλγική τρυφερότητα που τίποτε άλλο εκτός από την αβεβαιότητα δεν μπορεί να προσφέρει. Είναι η αβέβαιη προσμονή που περιβάλλει την πορεία ενός νέου με μια κοπέλα. Οι άγνωστοι κίνδυνοι του αύριο οδηγούν μια μητέρα να αγαπά και να προσεύχεται για τα παιδιά της. Το όραμα ενός φωτεινότερου αύριο για την οικογένειά του παρακινεί έναν πατέρα να εργάζεται με επιμέλεια κάθε μέρα. Όπου ένας σύζυγος και η σύζυγός του είναι δεμένοι με τη βιβλική ενότητα του ιερού γάμου, το μυστήριο που περιβάλλει το αύριο μοιάζει με τη μινόρε συγχορδία μέσα σε μια μεγάλη μελωδία. Εκφράζει με χαρά μια υπαινικτική θλίψη και φωτίζει τη θλίψη με χαρά που την περιβάλλει. Θα φαινόταν η επταετής αναμονή του Ιακώβ σαν λίγες μέρες, αν ήξερε τι θα έφερνε το αύριο; Αν τα ξέραμε όλα, η αγάπη θα ήταν υπερβολικά δύσκολη. Αν τα ξέραμε όλα, η αγάπη θα ήταν υπερβολικά εύκολη. Αν τα ξέραμε όλα, θα ήμασταν συντετριμμένοι. Αν τα ξέραμε όλα, δεν θα μας ένοιαζε. Με άλλα λόγια, γινόμαστε πιο δυνατοί όταν δεν γνωρίζουμε το χειρότερο και πιο τρυφεροί όταν δεν γνωρίζουμε το καλύτερο. Γιατί μέσα από τον θολό και σκοτεινιασμένο φακό μας …μένουν η πίστη, η ελπίδα, η αγάπη, αυτά τα τρία· όμως το μεγαλύτερο από αυτά είναι η αγάπη –Α΄ Κορ. 13:13.
Δεν είναι τυχαίο ότι, ενώ οι μαθητές …κοίταζαν, αναλήφθηκε, και ένα σύννεφο Τον παρέλαβε από τα μάτια τους –Πράξ. 1:9. Γι’ αυτό δεν πρέπει να μας εκπλήσσει που μερικές φορές θα κληθούμε να υποστούμε τη νοητική ένταση και το άγχος ενός ασαφούς και άγνωστου αύριο. …Γιατί ποια είναι η ζωή σας; Είναι ένας ατμός, που εμφανίζεται για λίγο και ύστερα εξαφανίζεται –Ιακ. 4:14. Έρχεται ημέρα που θα …δούμε τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται μέσα σε σύννεφο με δύναμη και μεγάλη δόξα –Λουκ. 21:27. Και πάλι είναι γραμμένο: Ιδού, έρχεται με τα σύννεφα, και κάθε μάτι θα Τον δει… Έτσι ας γίνει, αμήν –Αποκ. 1:7.
