En Hy sê vir hulle: Wat is dit vir gesprekke wat julle met mekaar voer,
terwyl julle loop en bedroef is? –Lukas 24:17.
Op 6 Junie 1944 het 156 000 Amerikaanse, Britse en Kanadese soldate op ’n 50 myl lange strook strand in Normandië, Frankryk, geland. Na verskeie maande van intense gevegte het hulle die aanvanklike verdediging oorkom en die gebied wat deur die Duitsers beheer is, binnegestorm. Die verrassingsaanval, bekend as D-dag, het die Duitsers onkant gevang. Dit was egter eers in Maart die volgende jaar dat Frankryk uiteindelik van Duitse magte bevry is. D-dag was die begin van die einde van die Tweede Wêreldoorlog aan die westelike front en dit was die gebeurtenis wat blykbaar die lewe uit die berugte Duitse leër gesuig het, waarvan hulle nooit herstel het nie. Dit lyk nogal toevallig dat soveel Engelse woorde met ’n negatiewe konnotasie met die letter D begin: Disappointment (teleurstelling), Doubt (twyfel), Doleful (droewig), Doom (onheil), Disillusionment (ontnugtering), Discouragement (ontmoediging), Dreary (somber), Defeat (nederlaag), Despondency (moedeloosheid), Depression (depressie), Despair (wanhoop), Devastation (verwoesting), Deception (bedrog) en Death (dood).
Ek kan my voorstel dat hierdie twee gelowiges, wat daardie skemerige en somber aand moeisaam op die pad na Emmaus gestap het, omtrent dieselfde gevoel het. Hul D-dag het heeltemal onverwags aangebreek. Ek vermoed dat elke lewende mens die een of ander tyd oomblikke van intense hartseer ervaar het—hulle eie D-dag, so te sê. Dit is selfs bekend dat sommige diere ’n droewige gemoed by die dood van hul baas of maat getoon het. Maar hierdie twee dissipels het blykbaar ’n pyn beleef wat ver bo die normale verlies van ’n vriend uitstyg. Hulle het die somber werklikheid in die gesig gestaar dat al hul helder hoop op ’n glansryke môre hopeloos verbrysel was tot ’n puinhoop aan die voet van die kruis.
Hierdie smart was nie ’n gewone aanval van depressie nie, maar eerder ’n depressie wat gekoppel was aan ’n geloofskrisis. Hierdie soort ontmoediging is ’n toestand van intense geestelike smart waarin die worstelende, wanhopige gelowige voel dat hy deur God verlaat is. Dit is ’n hopelose gevoel dat die son van God se seën verduister is en die donker nag van die siel ’n permanente inwoner van sy binneste geword het.
Almal van ons poog dapper om sulke donker versoekings te weerstaan; ’n kort soektog in die lewens van baie vrome manne sal egter openbaar dat hierdie versoekings werklik is en baie algemeen onder mense voorkom. In so ’n toestand lyk die lewe onmoontlik en die dreigende duisternis wat op die hart neergedaal het, sien geen lig aan die einde van die tonnel nie. Waarom is my pyn onophoudelik en my wond ongeneeslik, en weier dit om te genees? Sal U vir my geheel en al soos ’n leuenaar wees en soos waters wat opdroog? –Jeremia 15:18. Dit is duidelik ’n oordrewe uitspraak wat die lippe van die treurende profeet ontglip het, maar dit gee vir ons ’n direkte blik op die gevreesde pyn in die dieptes van sy siel.
Want ons wil julle, broeders, nie onkundig laat oor ons verdrukking wat ons in Asië oorgekom het nie: ons is uitermate swaar gedruk, bo ons kragte, sodat ons selfs aan die lewe gewanhoop het. Maar ons het die doodsvonnis in onsself gehad, sodat ons nie op onsself sou vertrou nie, maar op God wat die dooies opwek –2 Korintiërs 1:8-9. Hierdie donker nag van die siel maak geen onderskeid tussen mense nie. Dit dring die lewens van prinse en armes, predikers en boetvaardiges, openbare en private persone, preekstoele en kerkbanke binne. Hierdie twee dissipels het elke moontlike scenario weer deurgepraat op hul reis langs die Emmauspad. Hulle het ongetwyfeld baie fout by ander gevind en ook persoonlike spyt ervaar. Die “wat as”- en “as net”-moontlikhede is deeglik bespreek, maar niks kon die uitkoms omkeer nie en hul rustelose angs het steeds voortgeduur.
Die pad vanaf Jerusalem na Emmaus was ongeveer sestig furlong of ongeveer sewe myl. En op hierdie droewige reis het ’n Vreemdeling by die ontstelde tweetal in hul D-dag aangesluit en hulle gevra om die rede vir hul hartseer te vertel. Maar Hy is geen nuuskierige toeskouer nie. Hy is die opgestane Here wat gekom het om Sy hemelse lig op ons verduisterde pad te werp. In plaas daarvan om Hom skielik te openbaar, en dalk ter wille van ons, laat Hy hulle geduldig toe om die geestelik uitgeputte pad waarop hulle gestap het, bloot te lê.
So ontvou die gesprek terwyl die mylpale verbygaan, en elkeen onthul ons opregte maar verkeerde pogings wat ons verder van die stad van vrede en die donker nag van die siel in lei…
…Die Onkunde van Ander
En een van hulle, wat Cleopas geheet het, antwoord en sê vir Hom: Is U dan die enigste vreemdeling in Jerusalem wat nie weet van die dinge wat daar in hierdie dae gebeur het nie? –Lukas 24:18. Vra enige vreemdeling in die strate van New York waarom die vlae drie dae nadat die torings op 11 September geval het, halfstok gehang het, en jy sou dieselfde ongelowige antwoord ontvang wat aan hierdie twee toegeskryf word. “Hoe kan jy so onkundig wees?” Ons is almal geneig om ons te verwonder oor mense wat nie dieselfde kennis het wat ons ons verbeel ons besit nie. Hoe jonger die man, hoe meer antwoorde glo hy dat die skatkiste van sy insig bevat.
Dit is niks nuuts nie. Moses het as ’n jong man …gedink sy broeders sou verstaan dat God hulle deur sy hand sou verlos; maar hulle het dit nie verstaan nie –Handelinge 7:25. Hoewel hy vas geglo het dat hy God se plan begryp het, het hy hom lelik misgis oor hoeveel daarvan hy begryp het. As ons oplossing nie die gegewe situasie kan regstel nie, is ons antwoorde nie die werklike antwoord nie. Die minagting wat van harte en vanself ontstaan teenoor dié wat dit anders sien, is die eerste aanduiding dat ons op die verkeerde pad is. Myle verder langs die lewenspad het Moses die desperaatheid van daardie pyn en die donkerheid van die uur begin voel. Ek kan nie hierdie hele volk alleen dra nie, want dit is te swaar vir my. En as U so met my handel, maak my tog dadelik dood, as ek guns in U oë gevind het; en laat my nie my ellende aanskou nie –Numeri 11:14-15. Waarom het Moses dit nie vroeër in die lewe gesien nie? Om dieselfde rede dat hierdie twee vurige dissipels se …oë daarvan weerhou is om Hom te herken –Lukas 24:16.
…Rede
En Hy sê vir hulle: Watter dinge? En hulle sê vir Hom: Die dinge aangaande Jesus van Nasaret, wat ’n profeet was, magtig in daad en woord voor God en die hele volk –Lukas 24:19. Hulle het hul eie opvatting gehad oor wie die Christus was, maar hulle het …deur ’n spieël, onduidelik… –1 Korintiërs 13:12. gekyk. Met hul gedeeltelike kennis het hulle swaar op hul eie insig gesteun en na die verkeerde soort verlossing gesoek. Vir hulle was hulle Verlosser (verlede tyd) ’n profeet wat nie meer kon doen wat hulle van Hom verlang het nie. Ons wil almal hê dat Jesus ons probleme moet oplos en ons beter moet laat voel, maar Sy doel is om ons van ons eiewaan en sonde te bevry.
Jakob het elke rede gehad om te glo dat die eersgeboortereg en seën syne sou wees. By Bethel het God belowe om hom te seën. Jakob het verwag dat dit in ’n materiële vorm sou kom. En Jakob het ’n gelofte afgelê en gesê: As God met my sal wees en my sal bewaar op hierdie pad wat ek gaan, en my brood sal gee om te eet en klere om aan te trek, sodat ek in vrede na my vader se huis terugkeer, dan sal die HERE my God wees –Genesis 28:20-21.
Maar die grootste seën wat hy ooit van God ontvang het, het hom op die vleuels van ’n diep donker nag bereik. En Jakob het alleen agtergebly; en ’n man het met hom geworstel tot dagbreek. En toe hy sien dat hy nie die oorhand oor hom kry nie, het hy die holte van sy heup aangeraak; en Jakob se heup het uit sy kom geraak terwyl hy met hom geworstel het. En hy sê: Laat my gaan, want die dag breek. En hy sê: Ek sal jou nie laat gaan nie, tensy jy my seën. En hy sê vir hom: Wat is jou naam? En hy sê: Jakob. En hy sê: Jou naam sal nie meer Jakob wees nie, maar Israel; want soos ’n vors het jy mag by God en by mense, en jy het oorwin –Genesis 32:24-28.
Jakob het reeds ’n oorvloed aardse besittings versamel. Wat meer sou hy kon begeer? Dit was ’n donker nag vir Jakob toe hy ontdek het dat hy sy lewe daaraan bestee het om besittings na te jaag en God te weerstaan. Hy soek nou godvrugtige karakter en geestelike rykdom. Sy oorwinning was deur oorgawe, en hy het as ’n kreupele met ’n kroon weggemank. Die Here kan ’n mens nie ten volle seën voordat Hy eers sy redeneervermoë oorwin het nie.
…Slegte Lot
En hoe die owerpriesters en ons leiers Hom oorgelewer het om tot die dood veroordeel te word, en Hom gekruisig het –Lukas 24:20. God is ’n meester daarin om ernstige dilemmas in ontsaglike oorwinnings te verander. Tog kyk die mens rondom hom en vervloek die duisternis om hom. Al mag daar ’n stroom goeie dinge na hulle toe terugkom, …is die oggend vir hulle soos die doodskaduwee… –Job 24:17. Om oormatige klem te plaas op die kwaad rondom ons is om die goddelikheid van God te bespot. Al is ons soms spyt oor dinge wat ons anders kon gedoen of gesê het, moet ons die uitkoms altyd in God se hande laat. Job het net soveel teenspoed as enigiemand ervaar. Soveel so dat hy …sy mond oopgemaak en sy dag vervloek het. En Job het gespreek en gesê: Laat die dag vergaan waarop ek gebore is, en die nag waarin gesê is: ’n Seuntjie is verwek. Laat daardie dag duisternis wees; laat God daar bo nie daarop ag slaan nie, en laat geen lig daarop skyn nie. Laat duisternis en die doodskaduwee dit bevlek; laat ’n wolk daaroor woon; laat die swartheid van die dag dit verskrik. Wat daardie nag betref, laat duisternis dit aangryp… –Job 3:1-6. Maar iewers voordat die donker gebeure reggestel en die duisternis verdryf is, het die lig in sy siel geskyn, en hy het sy hand op sy mond gelê en aanbid.
…Persoonlike Agenda
Maar ons het vertrou dat dit Hy was wat Israel sou verlos… –Lukas 24:21. Dit is heeltemal natuurlik om ’n gegewe situasie te probeer verstaan, en hierdie twee het die regte vergelyking gekies. Hul dwaasheid het gelê in hul aannames oor hoe Christus dit sou doen en die soort verlossing wat hulle sou ontvang. Hulle het uitgekyk na die dag wanneer hul nasie bo die Romeine verhef sou word. As ons onbewustelik ons eie sekuriteit soek, lei dit noodwendig tot bitter teleurstelling. Naäman het gedink …Hy sal sekerlik na my toe uitkom en gaan staan en die Naam van die HERE sy God aanroep en sy hand oor die plek beweeg en die melaatse genees –2 Konings 5:11.
Abraham is die land Kanaän belowe en hy het om ’n bevestiging gevra. Hy het toe die verbondsoffer voorberei soos deur God voorgeskryf, maar die hele dag het verbygegaan en God het niks daarmee gedoen nie. En toe die son besig was om onder te gaan, het ’n diep slaap op Abram geval; en kyk, ’n verskrikking van groot duisternis het op hom geval. –Genesis 15:12.
Terwyl Abraham op God gewag het om sy offer te aanvaar, het hy aangehou om die roofvoëls weg te jaag. Maar toe die dag sy einde nader, het hy begin voel dat hy deur God verlaat is en die donker nag het op sy siel begin neerdaal. Dit verg ’n middernagservaring voordat dinge donker genoeg raak vir ons om die sterre te sien en stil genoeg om Sy stem te hoor. Maar ons het die doodsvonnis in onsself gehad, sodat ons nie op onsself sou vertrou nie, maar op God wat die dooies opwek –2 Korintiërs 1:9.
…Ongeduld
…En buiten dit alles is dit vandag die derde dag sedert hierdie dinge gebeur het –Lukas 24:21. Baie van ons het genoeg dissipline om ’n tyd lank uit te hou. Dit is wanneer ons hoop uitgestel word (sien Spreuke 13:12) dat ons harte siek en moedeloos word. Drie dae het vir hierdie twee lank gelyk. Maar drie dae, weke, maande, jare of selfs dekades val alles onder die beskikking van God se klok. Hoe lank sal U my vergeet, o HERE? Vir ewig? Hoe lank sal U U aangesig vir my verberg? –Psalm 13:1.
Josef het geduldig die slegte behandeling van sy broers en Potifar verdra, maar die tyd in die kerker het lank geword, en hy het die skinker gesmeek om hom te laat haal wanneer hy in sy pos herstel is. Maar dit was eers twee volle jare (Genesis 41:1) later dat Farao gedroom het en Josef uiteindelik ontbied is. Dit was egter nie soseer die skinker se skuld nie as die wil van God wat Josef geroep het om …in yster geboei te word, totdat die tyd gekom het dat sy woord vervul is; die woord van die HERE het hom beproef –Psalm 105:18-19. Daar is geen doeltreffender manier om ons geduld te leer as die dissipline van duisternis nie, waarvan min heiliges vrygestel is.
…Selfbeklag
Ja, en sommige vroue uit ons geselskap, wat vroeg by die graf was, het ons ook verbaas. En toe hulle sy liggaam nie gevind het nie, het hulle gekom en gesê dat hulle ook ’n verskyning van engele gesien het wat gesê het dat Hy lewe –Lukas 24:22-23. Niemand hou daarvan om iets mis te loop nie. Trouens, die sielkunde het ’n nuwe versteuring ontdek—FOMO (vrees om iets mis te loop). Die tyding wat die vroue gebring het, was goeie nuus en ’n wonderlike wending van gebeure, tog het dit die ander geen vreugde gebring nie omdat dit nie met hulle gebeur het nie. Goeie nuus kan selde tot ’n persoon deurdring wat in selfbeklag ondergedompel is, en Elia was so ’n persoon. Sy donker nag het op die hakke van ’n asemrowende oorwinning op die berg Karmel teen die profete van Baäl gekom. Maar in die swartheid van sy eie innerlike gevoelens …het hy gevra dat hy mag sterf en gesê: Dit is genoeg; neem nou, o HERE, my lewe weg, want ek is nie beter as my vaders nie –1 Konings 19:4.
…Gevoelens van Mislukking
En sommiges van dié wat by ons was, het na die graf gegaan en dit gevind net soos die vroue gesê het; maar Hom het hulle nie gesien nie –Lukas 24:24. Dit is maklik om te dink: “Dit het vir hulle gewerk, maar dit werk nie vir my nie.” Al kan onsuksesvolle pogings ons ontmoedig, is dit nie noodwendig ’n mislukking van ons kant af nie. Johannes die Doper het getrou die mense tot bekering geroep, Christus gedoop en die daverende stem uit die hemel gehoor. Hy het die komende Messias akkuraat aangekondig en sy dissipels gewys op …die Lam van God wat die sonde van die wêreld wegneem –Johannes 1:29. Hierdie bediening het hom ’n vaste plek in ’n donker tronksel besorg. Hy was goed gewoond aan ’n gebrek aan gerief en ’n karige dieet, maar dit was die gevoel dat God hom heeltemal verlaat het wat hom tot donker twyfel gebring het. En Johannes het twee van sy dissipels na hom geroep en hulle na Jesus gestuur om te vra: Is U die Een wat sou kom, of moet ons ’n ander verwag? –Lukas 7:19.
“Was ek verkeerd?” In die duisternis het hy die lewe op die skuins rug van ’n vraagteken begin ervaar. John Bunyan beskryf dit as die moeras van wanhoop. Dit mag soos D-dag vir die Christen voorkom, maar oormatige klem op ons onsuksesvolle pogings bevorder geen opstanding nie.
Gevolgtrekking
Nie alle geestelike duisternis is heeltemal vermybaar nie. Nie elke geestelike ervaring is ’n tyd van innige seën nie, en ook nie elke plek nie. Daar is tye van vervolging en beproewing wat bedoel is om heiliges tot die diepgaande selfondersoek van die siel te bring wat slegs donker nagte kan bewerkstellig. Jesus Self is op ’n soortgelyke manier as ons versoek toe Sy stem in die deurdringende duisternis van die negende uur aan die kruis weerklink het …met ’n luide uitroep: Eli, Eli, lama sabachthani? Dit wil sê: My God, my God, waarom het U My verlaat? –Matteus 27:46.
Die pad na Emmaus getuig daarvan dat ’n lewenskragtige geloofslewe geen waarborg bied vir die afwesigheid van geestelike depressie nie. Dit is ’n verhaal oor werklike mense met werklike geloof wat werklike beproewings ervaar. Dit help om ons te leer dat ons selfs geestelike vreugdes nie te styf behoort vas te hou nie. Ons selfversekerde toekomsvisies, sowel vir die onmiddellike as die verre toekoms, moet in die vure van nederigheid gedompel word. Die donker nag is die plek waar sulke selfbedrog sterf en ’n intieme kennis van God gebore word. Dit voer ons van liefde vir God ter wille van die seëninge wat Hy ons gee, na liefde vir God ter wille van ons verhouding met Hom en die gemeenskap wat daaruit volg.
Die reisgenoot van Cleopas word nooit by die naam genoem nie. Sommige dink dit was sy vrou. Ander beweer dit was Lukas. Maar die identiteit van hierdie persoon is weggelaat, miskien sodat ons meer geneig sal wees om die leemte met ons eie naam te vul. Sewe myl van Jerusalem af stuit ons op die onverbloemde werklikheid van wie die Verlosser werklik is en dat verlossing meer is as net ’n rubberstempel wat Sy eiendomsreg aandui. Die skille val van ons oë en die donker nag van die siel maak plek vir die helderheid van die middaglig van God se teenwoordigheid. Dit is dan dat ons ons vreugdevol terughaas na die stad van vrede, net om weer verkeerd verstaan te word. En hulle het gegaan en dit aan die ander vertel; maar dié het hulle ook nie geglo nie –Markus 16:13.
En so wonder ek selfs oor die nut daarvan om sulke gedagtes neer te skryf. Dit is nie ’n ontmoeting wat kunsmatig bewerkstellig en intellektueel verstaan kan word nie. Dit is ’n hoogs persoonlike samekoms met God, spesifiek toegesny op elke individu. Maar miskien kan ons, in ons oppervlakkige geslag, aangemoedig word om uit te reik en die duisternis te omhels in plaas daarvan om dit met afkeer te weerstaan. En daar in die dreigende duisternis van die nag te leer om die Verlosser van lig te omhels.
Lank het my gevange gees gelê,
Stewig geboei in sonde en die nag van die natuur.
U oog het ’n lewendmakende straal versprei,
Ek het ontwaak; die kerker het van lig gevlam.
My kettings het afgeval. My hart was vry.
Ek het opgestaan, uitgegaan en U gevolg.
