Die jaar was ongeveer 60 n.C. Die apostel Paulus was aangehou en byna in die Tempel in Jerusalem deur ’n skare woedende Jode gedood.
’n Paar dae later is hy weggeneem na die Romeinse Prokureur Felix weens gevaar van ’n groep Joodse samenzweerders. Felix het na sy saak geluister en hoewel daar geen bewyse was om Paulus te veroordel nie, het Felix hom die volgende twee jaar in die tronk gehou totdat die nuwe prokureur Festus sy plek ingeneem het.
Koning Herodus Agrippa II het Festus besoek en albei het na Paulus se toespraak geluister. Tydens die verhoor …redede hy van geregtigheid, selfbeheersing en die toekomsige oordeel, [totdat uiteindelik] Felix het geskud van vrees, en geantwoord het: Gaan heen; maar as ek ’n geskikte tyd kry, sal ek vir jou laat roep – Handelinge 24:25. Toe, teen die einde van Paulus se rede, …het Festus met ’n harde stem gesê: Paulus, jy is dwaas; baie geleerdheid maak jou mal – Handelinge 26:24.
Festus het nie van wetenskaplike kennis gepraat nie, maar van die feit dat Paulus goed geleer was. Nog erger, Paulus het die goewerneur ongemaklik gemaak oor sy sondige lewe en sy redenasie het duidelik gemaak dat die enigste oplossing vir beide Festus en Agrippa was om die Skrifte van die Hebreërs te volg.
Paulus was goed opgelei. Hy maak dit duidelik in sy briewe en prediking deur nie net uit die Joodse Bybel aan te haal nie, maar ook uit ’n verskeidenheid Griekse en Kretiese filosowe en digters.
In meer moderne tye lyk dit of die wetenskap nie ’n vriend van die geloof is nie. Baie wetenskaplikes bewer dat die idee van ’n intelligente ontwerper van die Heelal belaglik is. Verder sou baie van hulle sê dat diegene wat sulke dinge glo, byna barrebars is.
Dit jaag sekerlik baie Christene heeltemal van die wetenskap weg. Hulle sien niks so antagonisties teen die fundamentele Christen-geloof as nuttig nie.
Ek kan hierdie standpunt verstaan, maar ek dink ons moet nie ophou om te leer net omdat sommige van diegene wat beweer so kundig te wees in werklikheid nogal dwaas is nie.
Skaping
Wanneer ek oor die onderwerp van wetenskap dink, begin ek dikwels by die onderwerp van die skepping. Dit is die begin van alles en is die eerste plek waar “wetenskap” en die Bybel in konflik kom.
Wetenskap is eenvoudig nie in staat om te aanvaar dat daar ’n Skepper God kon wees wat alles wat ons sien in beweging gestel het nie.
Daar is baie boeke wat in die onderwerp van intelligente ontwerp en om God se vingerafdrukke deur die skepping te sien, delf. Dit verg baie meer geloof om te glo dat die heelal per toeval gebeur het as om in ’n Skepper te glo.
Die Bybel maak dit duidelik dat God nie net teenwoordig was ten tye van die Skepping nie, maar dat Hy dit ook begin het (Johannes 1:1-3). Paulus sê: Want die onsigbare dinge van Hom, van die skepping van die wêreld af, word duidelik gesien, wanneer hulle het verstaan by die dinge wat gemaak is, naamlik sy ewige krag en godheid; sodat hulle nie te verskoning is nie – Romeine 1:20.
Mense behoort in staat te wees om te onderskei dat daar ’n Skepper God betrokke is by ons wêreld en die heelal vanaf die tyd van die Skepping. Hulle behoort ook ’n paar ander dinge oor Hom te kan verstaan. Miskien die belangrikste vir ons bespreking hier, is dat ons deur na die skepping te kyk kan sê dat God ’n ordelike God is en dat Hy die wêreld geskep het om te funksioneer met ’n spesifieke struktuur en wette wat dit regeer.
Dit is een van die groot verskille tussen die skeppingsrekening in Genesis en die skeppingsmite wat in ander kulture van daardie tyd voorkom. Die Bybel maak dit duidelik dat God die wêreld doelbewus geskep het, dat Hy dit op ’n ordelike wyse gedoen het, en dat Hy sorggedra het dat elke deel daarvan met al die ander dele inpas. Daar is geen magie of mistieke denke in die Genesis-rekening nie.
Die wette van die heelal staan steeds
Daar is baie mense wat glo dat hulle die wyse waarop die heelal funksioneer kan verander, dat hulle immoreel kan optree en nie die gevolge van sonde hoef te ondervind nie, en dat hulle dwaas kan doen en nie die gevolge van hul optrede hoef te dra nie.
Die profeet Jeremía vertel ons dat daar wette in plek is wat nie sal ophou funksioneer nie. So spreek die HERE, Hy wat die son gee vir ’n lig by die dag, en die orde van die maan en die sterre vir ’n lig by die nag, Hy wat die see skei as sy golwe dreun; Die HERE van die leërskare is sy naam. As daardie orde voor My sou wegtrek, spreek die HERE, dan sal die saad van Israel ook voor My ophou ’n volk te wees vir ewig – Jeremia 31:35-36.
Daar is ’n hele stel wette wat die wyse beheer waarop die aarde om sy as draai en die son omwentel. Alles van die spoed van lig tot die wyse waarop swaartekrag dinge na groot massas toe trek, is ingestel ten tye van die Skepping—…alle dinge bly voort soos vanaf die begin van die skepping – 2 Petrus 3:4.
Aangesien daardie wette voortduur en nie wissel nie, is ons in staat om dit te verstaan—ten minste ten dele. Dit is wat wetenskap is—die studie van die natuurwêreld wat ons sien en ’n poging om die wyses waarin dit werk te begryp. God het ons wêreld so geskape dat as jy ’n eksperiment elke keer op dieselfde manier doen, jy elke keer dieselfde resultate sal kry.
Wetenskap sal nooit alles verstaan nie
Die profeet Jesaja sê, Want My gedagtes is nie u gedagtes nie, en u weë My weë, spreek die HERE. Want soos die hemele hoër is as die aarde, so is My weë hoër as u weë, en My gedagtes as u gedagtes – Jesaja 55:8-9.
Sonderlinge die slimste kwantumfisici sal erken dat hulle nie alles verstaan nie. In werklikheid is die aantal vrae wat hulle het groter as die hele bewaarplek van kennis wat opgebou is.
Die meeste van ons sal baie minder begrip van die heelal hê as dit. Ons sal nie al die besonderhede van hoe die atoom funksioneer verstaan nie. Ons sal nie in staat wees om die calculus te doen wat nodig is om ’n satelliet in ’n wentelbaan te plaas nie. Dit is reg. Die belangrike ding is dat ons leer wat ons kan om te verstaan watter ’n wonderlike en ordelike God ons dien.
Voorveronderstellings is ’n probleem
Die grootste probleem wat ons in die wetenskap sien, is nie die wetenskap self nie, maar die vooroordele van die mense wat die wetenskap uitvoer. Die dwase het in sy hart gesê: Daar is geen God nie… – Psalm 14:1. Volgens hierdie definisie is baie wetenskaplikes dwaas.
Ek sê dit nie ligweg nie. Atheïste beskou die heelal en omdat hulle glo dat daar geen God kan wees nie, moet hulle dan verduidelik hoe dit bestaan sonder die teenwoordigheid van ’n werklike Skepper. Dit is die kern van dwaasheid.
Wanneer hulle op gaping in hul kennis stuit, is hulle stil, en tog kan die Christen dit in ’n paar eenvoudige woorde verduidelik. Soos ek vroeër gesê het, wanneer ons na die kompleksiteit van die heelal kyk, van die kleinste dinge tot die grootste sterrestelsels, kan ons God se hande aan die werk sien.
As ek dan U hemele sien, die werk van U vingers, die maan en die sterre wat U al geplaas het; wat is die mens, dat U van hom betrou? en die seun van die mens, dat U na hom omsien? – Psalm 8:3-4. Wanneer ons dink oor die wêreld rondom ons, wanneer ons lees wat wetenskaplikes skryf, is dit van deurslaggewende belang dat ons dit nader met die besef dat God agter dit alles is. Want in Hom leef ons, beweeg ons en bestaan ons… – Handelinge 17:28, en niks wat die wetenskap kan onderskei, sal dit verander nie.
Wetenskap behoort soos ’n speurder te wees wat God se vingerafdrukke op die heelal ontdek, nie iemand wat vasbeslote is om Sy werklike teenwoordigheid te diskrediteer nie.
Baie wetenskaplikes glo in God
Kykend na die verlede, was baie wetenskaplikes mans wat in die God van die Bybel geglo het. Isaac Newton, Francis Bacon, Nicholas Copernicus en baie ander het in die Bybel geglo en was openlik in hul uitdrukking van hierdie geloof teenoor ander.
In meer moderne dae is daar baie mans en vroue in die wetenskap wat in die God van die Bybel glo. Net omdat iemand in die wetenskap werk, beteken dit nie dat hulle nie ’n lewe van geloof kan hê nie.
Baie mense het wetenskaplike ontdekkings toegeëien om boodskappe te bevorder wat teen Christuselike geloof en leer is.
Ons moet onthou dat wanneer daar ’n stel feite is, daar gewoonlik verskillende verklarings is wat hul teenwoordigheid kan verklaar. Skepping en evolusie ondersoek dieselfde feite van die natuur, maar vanaf ’n ander perspektief of vooroordeel, en eindig dus met uiteenlopende gevolgtrekkings. Miskien is dit ’n bietjie soos ’n Sherlock Holmes-storie, waar Dr. Watson gereeld die feite neem en ’n onakkurate verklaring gee, terwyl die speurder dieselfde inligting neem en die regte verduideliking gee.
Wetenskap en medisyne
Dit staan nie teen die Skrif om te ondersoek hoe dinge in ons heleal werk nie, solank ons dit binne ’n Bybelse raamwerk en die begrip doen dat daar ’n Skepper God is wat dit alles orden.
Moderne medisyne is ’n toepassing van verskeie velde, insluitende anatomie, mikroskopiese anatomie, genetika en biochemie. Die punt, in hierdie geval, is om die menslike liggaam so goed as moontlik waar te neem en dan die dinge wat verkeerd gaan, te herstel. Dokters kan wetenskaplikes wees, maar die meeste van hulle pas bloot kennis toe wat deur hul opleiding aan hulle oorgedra is.
Waarneming is waar dinge begin. Kom ons oorweeg diabetes as ’n voorbeeld. Aretaeus van Kappadocië in die tweede eeu n.C. was die eerste persoon wat ’n volledige beskrywing van diabetes gegee het en het die siekte selfs die naam diabetes gegee. Die probleem was dat terwyl hy mense met hierdie siekte kon diagnoseer, het hy geen behandeling gehad om sy pasiënte te help nie. Waarneming het hom net so ver gebring.
Met verloop van tyd is ander werk gedoen wat aangetoon het dat die probleem ’n kwessie in die pankreas was en dat iets spesifiek verkeerd was met die eilandjieselle. Selfs tot in die vroeë 1900’s was daar geen geneesmiddel vir Diabetes Mellitus nie en die enigste oplossing wat dokters kon bied, was ’n uiters lae glisemiese dieet met ernstige kaloriebeperkings—pogings om pasiënte by 500 of 600 kalorieë per dag te hou. Soos verwag, was dit nie ’n ideale behandeling nie.
Eers in die 1920’s het ’n paar navorsers in Kanada ’n manier ontdek om insulien uit honde te onttrek en dit aan ’n 14-jarige te administreer wat aan diabetes besig was om te sterf. Die onttrekking het sy lewe gered en ’n nuwe era vir mense met diabetes begin.
Dit is hoe dinge werk. Ons begin deur ’n siekte te waarneem en verskeie medisyne wat skynbaar daaraan werk, en dan kan ons met verloop van tyd en deur noukeurige toetsing evalueer watter behandelings die doeltreffendste vir daardie siekte is.
Studieë waarin die helfte van die deelnemers met ’n siekte ’n medikasie of behandeling kry en die ander helfte ’n placebo (’n pil sonder mediese doeltreffendheid) is steeds die mees doeltreffende manier om te sê of iets regtig werk.
Waarom behandelings bestudeer moet word
Daar is ’n werklike neiging om te glo dat die dinge wat jy geleer is effektief is. Ons weet dat George Washington aan longontsteking gesterf het. Sy dokters het waarskynlik sy kanse om te herstel beskadig deur hom vier keer te laat bloeduitlaat vir ’n totaal van naby 40 persent van sy bloedvolume. Hulle sou hom waarskynlik ’n vyfde keer gebloed het, maar hy is nie as sterk beskou om die prosedure te oorleef nie.
Dokters het pasiënte gebloed omdat hulle geglo het daar was toksiese ophopings in die bloedstroom wat uitgelate moes word. Die meeste van die mense wat gesterf het ná bloeduitlaat sou waarskynlik tog gesterf het, maar mense wat regtig siek is te bloeding bring, help hulle sekerlik nie om te herstel nie.
Miskien het die dokters bloot iets wou doen. Pasiënte het bloeduitlaat verwag en so het die dokters daardie verwagtinge bevredig, al het dit die pasiënte geskaad.
Ervaring is wat jou toelaat om dieselfde foute met ’n baie groter vertroue te maak.
Wat maak ’n goeie studie
Goeie studies—het baie pasiënte daarin, het ’n beheer groep (wat óf ’n inaktiewe pil ontvang wat ’n placebo genoem word, óf die huidige beste behandeling vir daardie siekte), en het die toetsgroep wat die nuwe behandeling kry. Dit is ook belangrik dat die beheer- en toetsgroepe so nou moontlik op mekaar afgestem is. Laastens is die grootte van die groepe in die studie van kardinale belang vir die gevolgtrekkings van die studie. As daar net tien of twintig pasiënte in die studie is, is dit nie ’n groot genoeg groep om regtig uit te sorteer of iets werk of nie werk nie.
Vir baie siektes bestaan daar iets wat die placebo-effek genoem word. Hierdie placebo-effek is wanneer mense van ’n siekte beter word al ontvang hulle nie iets wat effektief behoort te wees om die kwaal te behandel nie. Interessant genoeg kry baie mense in studies newe-effekte van die inert pil. As 20 persent van die mense wat die placebo kry beter word en 45 persent van die mense wat die behandeling kry beter word, dui dit daarop dat die behandeling effektief is. As die verskil minimaal is—se 20 persent van die placebo-groep en 23 persent van die behandelingsgroep verbeter—dan is die behandeling nie effektief nie.
Probleme
Die grootste probleem met baie behandelings is dat hulle eenvoudig nooit bestudeer is nie. Vitamienaanvullings en kruieverbindinge mag werk, maar baie van hulle is nog nooit in ’n proef bestudeer wat hulle met ’n beheergroep vergelyk nie. Die meeste inligting is anekdoties. Die feit dat iemand se ouma of oom baat gevind het by iets, is moontlik ’n aanduiding dat dit effektief is, maar dit vertel ons nie hoe effektief hierdie behandeling is of watter doseringsvlak ideaal is nie.
Nog ’n kwessie is wanneer studies eenvoudig nie genoeg deelnemers het om regtig akkurate inligting te gee nie. Baie studies sluit net tien of twintig pasiënte in. Dit is eenvoudig nie genoeg om te identifiseer hoe goed ’n behandeling werk of watter newe-effekte verwag kan word nie. Vir ’n geneesmiddel om deur die FDA goedgekeur te word, sal dit tipies op tussen 1 000 tot 3 000 pasiënte met die siekte bestudeer gewees het.
’n Finale kwessie met studies is wanneer hulle toon dat ’n medikasie effektief is, maar die effek nie klinies betekenisvol is nie. As voorbeeld is ’n nuwe inspuitbare medikasie vir demensie (aducanumab) onlangs deur die FDA goedgekeur. Dit is baie duur, en die voordeel skynbaar klein. Pasiënte wat dit gebruik het het gemiddeld 1,5 meer toetsvrae reg gekry op ’n 85-vrae geestestoestand vraelys na 18 maande in vergelyking met die beheergroep.
Mense kan regtig vra of die voordele wat deur hierdie medikasie getoon word die koste van 50 000 dollar per jaar werd is. Meer as dit, hoeveel betekenisvolle verbetering in iemand se daaglikse aktiwiteite sou die gebruik van so ’n medisyne meebring? Dit blyk onwaarskynlik dat dit baie van ’n verskil sou maak.
Dit is jammer, maar maatskappye wat medisyne vervaardig sal altyd probeer laat lyk of hul medisyne die beste is, selfs al wys die studies nie beduidende voordeel bo bestaande, goedkopere opsies nie.
Gevolgtrekking
Christene staan voor ’n wêreld wat hulle of hul oortuigings nie liefhet nie. Baie sal probeer om wetenskap te gebruik as ’n manier om hulle te dwing om hul geloof prys te gee. Ek hoop dit lei ons nie daartoe om die wetenskaplike metode prys te gee of om op te gee om te probeer om die wette agter die heelal wat God geskape het te verstaan nie.
Die wetenskaplike metode is geldig, al is baie van die mense wat dit gebruik atheïste of agnostici. As ’n behandeling werk, behoort dit waarneembaar, toetsbaar en herhaalbaar te wees.
Sowel terwyl ons dit nader, het ons ’n basiese begrip van die heelal wat ateïste nie het nie. Om te weet dat daar ’n Skepper God is wat ons liefhet, maak ’n groot verskil wanneer ons die resultate interpreteer van al die verskillende waarnemings wat in die velde van medisyne en ander plekke gedoen word.
Diegene wat God nie ken nie is bestem om al leerend te bly en nooit tot die kennis van die waarheid te kom nie – 2 Timoteus 3:7. Aan die ander kant, as ons begin met ’n Bybelse begrip, kan ons wetenskap as ’n instrument gebruik om ons te help om die skepping wat Hy om ons geplaas het te verstaan.
