Una umande wa ujana wako. Zaburi 110:3
Kuna mambo mengi ya ujana yasiyo ya wema. Vijana wengi wa siku zetu hupitia kipindi cha mapema cha kutokuwa na hisia na kutojali. Mara nyingi maamuzi yanayofanywa katika miaka ya ujana huweka msingi wa maisha yao yote. Alikuwa ndugu mdogo mpotevu ndiye aliyeomba apewe mapema sehemu ya urithi wake, kisha akaenda na kuutapanya kwa maisha ya anasa. Alikuwa Dina kijana aliyepotea kutoka nyumbani kwa baba yake na …akatoka kwenda kuwaona binti za nchi –Mwanzo 34:1. Huko, alikutana na vijana wa kipagani wa nchi hiyo na kusababisha mauaji ya kikatili, akamfanya Yakobo awe harufu mbaya katika nchi hiyo. Vijana wengi wapumbavu wamepanda upepo na kuvuna maafa yake. Wale wasio na kanuni thabiti na mamlaka ya wazazi wako katika hatari kubwa ya kuvunjikiwa kiroho.
Kuna tamaa fulani zinazowapata vijana zaidi kuliko wazee, nao vijana wanaonywa wazikimbie. (–tazama 2 Timotheo 2:22) Sulemani alitazama kupitia dirisha lake, Akawaona watu wasio na akili, akatambua miongoni mwa vijana, kijana mmoja asiye na ufahamu –Mithali 7:6-7. Kijana huyo alikuwa akifuatilia kwa moyo wote kile kilichoonekana kupendeza… [Hata] mishale ikamchoma ini; kama ndege akimbiliavyo mtego, wala hajui kwamba ni kwa ajili ya uhai wake –Mithali 7:23. Tunaweza kuchunguza maovu yaliyotokana na maisha ya ujana ya Rehoboamu, Amnoni, Nadabu na Abihu, pamoja na wengine wengi. Pia, hatukosi mifano ya kisasa ya upumbavu iliyotokana na vijana wapuuzi.
Lakini vijana hawapaswi kudharauliwa. Mtu awaye yote asiudharau ujana wako; bali uwe kielelezo kwao waaminio, katika usemi na mwenendo, na katika upendo, na roho, na imani, na usafi –1 Timotheo 4:12. Kwa kweli, kwa ujumla Mungu huwachagua vijana kuwa vyombo vya kueneza ujumbe wake. Yusufu, aliyekuwa na tabia njema sana, alitumwa na Mungu kwenda Misri akiwa na umri wa miaka 17 ili kuokoa maisha (–tazama Mwanzo 45:5). Miriamu, akiwa na umri wa miaka kumi na miwili, alisimama kulinda mwokozi wa baadaye wa taifa lote la Wayahudi na kumhakikishia mama yake mwenyewe, Yokebedi, kazi ya kumlea mtoto Musa. Daudi, akiwa kijana, alitumwa kuwatia moyo ndugu zake katika jeshi. Ndugu zake walimdharau: …Naujua ushupavu wako, na ubaya wa moyo wako… –1 Samweli 17:28. Sauli alimkataa: …Wewe huwezi kwenda kupigana na Mfilisti huyu, maana wewe u kijana tu… –1 Samweli 17:33. Goliathi alimdhihaki: …Je, mimi ni mbwa, hata unijie na fimbo… –1 Samweli 17:43. Lakini dharau yao yote haikuwa na maana alipochaguliwa na Mungu kuwa mfalme juu ya Israeli yote.
Matarajio haya matukufu ya ujana yalifuatwa na Yosia, Isaya, Yeremia, Danieli, Mariamu na wanafunzi wa Bwana, ambao wote walichagua kumkumbuka Muumba wao katika siku za ujana wao. Lakini hawa hawakuwa watu wajinga waliokuwa wakijaribu kujihakikishia nafasi maishani; walikuwa mifano ya wazi ya vijana waliotafuta kuiga mfano wa Bwana wao.
Hatuhitaji kutazama tabia ya Kristo kwa muda mrefu kabla hatujaona…
...Una umande wa ujana wako
Zaburi 110 labda ndiyo andiko linalorejelewa zaidi katika Agano la Kale. Taswira hii ya kishairi ya Masihi inatuonyesha wazi sifa njema ya kuiona. Kristo, aliye Mzee wa Siku, anaelezwa katika Ufunuo kuwa na Kichwa chake na nywele zake ... nyeupe kama sufu, nyeupe kama theluji… –Ufunuo 1:14, lakini hapa anaonyeshwa kuwa kijana milele, anapoketi mkono wa kuume wa Mungu (–tazama Zaburi 110:1). Huko, uchovu wa uzee hauwezi kuingia, kwa maana Kristo ndiye Nyota ya Asubuhi. Daima ni asubuhi kuzunguka kiti cha enzi cha Mungu. Watakatifu wanaomfuata kwa bidii ili kufanana naye wataakisi pia sifa hii njema, kwa maana nuru ya Yesu ndiyo nuru ya ujana.
Mtunga-zaburi, akimwelezea Masihi, anatumia uzuri wa asili wa umande wa asubuhi (–tazama Zaburi 110:3). Wazo la umande hutuondoa kutazama mbingu na kutuonyesha taswira ya dunia hii tunamoishi. Mbinguni hakuna usiku, hakuna mabadiliko ya joto na baridi, wala hakuna haja ya jua kuangaza mchana, na kwa hiyo… hakuna umande. Umande ni wa ulimwengu wa dunia, ambapo kila mtu atakayejishusha na kuutazama ataona safu ya nyasi ziking’aa kana kwamba zimefunikwa na maelfu ya almasi. Baada ya usiku mrefu wa giza, matone ya umande, kama machozi, hung’aa machoni mwa maua yanayolia kwa furaha jua la kwanza la asubuhi linapochomoza. Wale wanaotembea katikati ya mimea mifupi watakuwa na miguu yao ikioshwa na mikono elfu yenye upole iliyoumbwa na Mungu. Kristo haonyeshwi kama umande wa asubuhi, bali kama umande wa ujana, na taswira hii inapanuliwa zaidi.
Ujana ni kipindi cha nguvu nyingi. Wengine hawawezi kukaa kimya. Kwa kawaida, hupenda kushirikiana na watu na shughuli za kijamii. Hili si wema wala uovu. Bali ni hali ya kawaida ya asili. Kadiri miaka inavyosonga, kuna mchakato unaoendelea unaoutuliza na kuustawisha moyo. Maisha yanapoendelea, maono huwa wazi zaidi na mawazo thabiti zaidi, nasi huinuka kuelekea mambo bora. Lakini kilele cha maisha ya utu uzima kinapovukwa na miguu kuanza kushuka mteremkoni, nguvu nyingi za mwili zilizokuwa zikipenya kila kitu hubaki kuwa kumbukumbu za zamani. Kwa wengi, faraja ya karibu zaidi ni kukumbuka siku zilizopita za nguvu zao.
Hata hivyo, Kristo hajatuagiza tukuze kupenda yaliyopita wala kutamani kwa huzuni “DO” ya ujana wetu. Wengi leo wanaomboleza kwa huzuni kwamba ari yao ya kufanya mambo imeondoka. Hawana maono ya mambo yaliyo juu zaidi, na hupata nguvu zaidi kutokana na kopo la kinywaji cha Mountain Dew kuliko Umande wa Ujana. Wanatiwa moyo zaidi na safari ya kukumbuka yaliyopita na kuyakumbuka matukio ya zamani kuliko tumaini lililo mbele yao.
Uzee si kizuizi cha kupata umande wa ujana. Mzee wa Siku bado anatembea katikati ya vinara vya dhahabu. Yohana alipoona nywele zake ... nyeupe kama sufu, nyeupe kama theluji… –Ufunuo 1:14, Sulemani anatangaza …nywele zake zimejikunja, ni nyeusi kama kunguru –Wimbo Ulio Bora 5:11. Ingawa uzee unaweza kutuibia nguvu na kusikia, …mkono wa BWANA haukupungua hata asiweze kuokoa, wala sikio lake si zito hata lisiweze kusikia: –Isaya 59:1. Ameuhifadhi umande wa ujana na anatualika tushiriki. Tatizo haliko katika miili yetu inayodhoofika, bali katika akili inayodidimia kiroho. Kwa kiasi kikubwa, taabu ya uzee huanza akili inapofuata mwili.
Maisha hayawi duni yanapoendelea wala hayaachi kuwa matukufu mvuto wa ujana unapofifia. Kama tungewekwa hapa ili kupata furaha tu, kufifia kwa mahaba ya ujana kungekuwa jambo la kutisha. Mungu alikuwa na kusudi kubwa zaidi kwa ajili ya watoto wake kuliko kuwa tu watendaji wenye nguvu. Tumetumwa hapa kujifunza. Miaka tuliyokadiriwa kuishi duniani imekusudiwa kuwa kipindi cha mafunzo, na si katika mahaba angavu ya ujana tunapojifunza masomo bora zaidi na yadumuyo. Tunajifunza kwa kutimiza wajibu wetu kwa bidii, kukubali kwa utulivu mipaka yetu, kubeba kwa subira mizigo yetu ya kila siku, na kumkunjulia ndugu yetu mkono wa msaada. Haya hutupatia fursa za kweli za kukua katika maisha ya Kikristo na ndiyo mizizi ya utu bora. Kristo alifanya kazi …si kwa ajili ya chakula chenye kuharibika, bali kwa ajili ya chakula kidumucho hata uzima wa milele… –Yohana 6:27, naye alikamilisha kazi yake duniani katika miaka 33. Lakini umande wa ujana haukutoweka alipoketi mkono wa kuume wa Baba yake.
Kwa hiyo, tunahitimisha kwamba ujana huu hautapatikana kwa nguvu, bali kwa…
...Tumaini
Lakini huyu, alipokwisha kutoa dhabihu moja kwa ajili ya dhambi hata milele, aliketi mkono wa kuume wa Mungu; tangu wakati huo akingojea adui zake wawekwe kuwa chini ya miguu yake. –Waebrania 10:12-13.
Tumwoneje Kristo huyu sasa? Ameketi kwenye kiti cha starehe, amechoka kabisa kutokana na alivyopitia akiwa na watu wakaidi wa dunia hii? Je, ana shughuli ya kuandaa kitabu cha kumbukumbu za thamani? Mara nyingi wazee huwa katika hali hii, na hivyo akili zao hufa pamoja na miili yao.
Wala si hivyo tu, ila na tufurahi katika dhiki pia; tukijua ya kuwa dhiki, huleta saburi; na saburi, uthabiti; na uthabiti, tumaini –Warumi 5:3-4. Nyakati nyingine tunajiuliza kama andiko hili linaweza kuwa kweli. Mtu yeyote aliyeishi miaka mingi anaweza kushuhudia kuwa na uzoefu mbaya na baadaye kuhisi kukosa tumaini. Sisi sote tumepitia mambo yanayokatisha tamaa katika uhusiano na mwenzi wa ndoa, mtoto, au kanisa, kisha wingu la kukata tamaa huendelea kutufunika. Bila Kristo, uzoefu mchungu daima huelekea kuleta mtazamo wa kukata tamaa. Ndivyo ilivyokuwa ulimwenguni Yesu alipokuja. Na ndivyo ilivyo hata leo.
Lakini umande wa ujana una tumaini lisilokoma. Kuna matarajio changamfu yanayozaliwa kwa kawaida na kwa uzuri ndani ya ujana, na kudumu ndani ya Kristo. Katika kila majira ya baridi, mashamba yanapokuwa matupu na upepo baridi ukipiga miluzi katikati ya miti, hubaki tumaini kwamba maua yatachanua tena. Katika kila majira ya kuchipua kuna tumaini la kiangazi. Katika kila kiangazi kuna tumaini la mavuno. Tumaini hili lipo hai katika maumbile na ndani ya ujana. Wale wasioliona wataishia kuwa na maisha ya kuchosha na yasiyobadilika. Kuishi ni jambo adimu zaidi duniani. Watu wengi huishi tu, hilo ndilo lote. –Oscar Wilde.
Wengine wataathiriwa vyema na tumaini kwamba…
…Huponya Udhaifu Wetu
Miili yetu imekusudiwa kwenda kaburini, na haina tumaini la kufanywa upya katika maisha haya. Ni akili zetu zinazobeba udhaifu wetu mkubwa zaidi. Mtu aliyepooza kwa miaka 38 huko Bethzatha aliweza tu kutoa malalamiko yasiyo na tumaini Kristo alipomuuliza, …Wataka kuwa mzima? –Yohana 5:6. Mwanzoni mwa siku yake mpya, alipewa tiba mpya—…Tazama, umekuwa mzima; usitende dhambi tena, lisije likakupata jambo lililo baya zaidi –Yohana 5:14. Ni nini kingekuwa kibaya zaidi kuliko kuwa kiwete kwa miaka mingi? Akili iliyozongwa na kujifurahisha kwa huzuni katika masikitiko ya ulimwengu huu. Uzee huanza tunapokuwa na kumbukumbu nyingi zaidi za zamani kuliko tumaini la kesho. Inakatisha tamaa watu wanapozeeka bila kuwa na maono ya kesho, lakini ni maafa kuona vijana wakikumbwa na athari zake zinazowalemaza. Wengi hutangatanga bila mwelekeo katika majaribu mbalimbali ya maisha, wakiwa wamepigwa na butwaa kwa kukosa baraka. Jua la adhuhuri limeuyeyusha umande wa ujana wao, na sifa pekee wanazoweza kutoa zinatokana na machache ya kupendeza ya jana. Mwelekeo mpya lazima uzaliwe na umande wa asubuhi mpya.
…Hunyenyekeza Jitihada Zetu
Amin, amin, nakuambia, Ulipokuwa kijana, ulikuwa ukijifunga mwenyewe, ukaenda utakakako; lakini utakapokuwa mzee, utanyosha mikono yako, na mtu mwingine atakufunga na kukupeleka usikotaka. –Yohana 21:18. Tunapokuwa vijana, tunaweza kushinda kwa nguvu za ujana wetu. Uzee unapoendelea, tutapata njia nyingine: ushindi kwa kujisalimisha.
…Nimewaandikia ninyi, vijana, kwa sababu mna nguvu, na neno la Mungu lakaa ndani yenu, nanyi mmemshinda yule mwovu. –1 Yohana 2:14. Ulimwengu hutushawishi tuishi kwa ubinafsi. Mara nyingi vijana hufundishwa katika shule zinazowafundisha “uwe kila kitu unachoweza kuwa”. Kuna mkazo mkubwa katika kujiboresha na kujiandaa kwa siku zijazo. Hilo linaweza kuwaandaa kwa ulimwengu wa “kuishi kwa mshindi”, lakini litawaacha maskini nguvu na uwezo wa ujana utakapoondoka.
Kwa maana kila kilichomo duniani, yaani, tamaa ya mwili, na tamaa ya macho, na kiburi cha uzima, havitokani na Baba, bali vyatokana na dunia. Na dunia inapita, pamoja na tamaa zake; bali yeye afanyaye mapenzi ya Mungu adumu hata milele. –1 Yohana 2:16-17. Kuushinda uovu kwa wema ndiyo dawa ya Kibiblia ya kuelekeza nguvu za ujana. Iwe ni tamaa iliyo ndani yetu au shauku ya kupata kilicho nje yetu, tumaini hutungwa kwa kupanda mbegu ya wema katika maisha ya mwingine. Kufuatilia raha na kuchagua anasa badala ya burudani daima kutamkatisha tamaa anayeipata, na kumwacha katika bonde la kukata tamaa lililo kuu zaidi kuliko alipoanzia. Ni vema mtu ajitie nira wakati wa ujana wake … Aweke kinywa chake mavumbini; labda lipo tumaini. –Maombolezo 3:27-29. Tumeumbwa kufanya kazi katika shamba la mizabibu la Mungu, na wale walio na hamu ya kufanya hivyo watavuna kwa tumaini la thawabu yake ya ujana.
…Hutakasa Majaribu Yetu
Kwa maana tuliokolewa kwa tumaini; lakini tumaini linaloonekana si tumaini... –Warumi 8:24. Mara nyingi tunaweza kujihusisha na Ayubu katika maumivu yake. Lakini kabla maumivu yake hayajalipwa hata chembe ya fidia, vijito vya uponyaji vilianza kutiririka Ayubu alipomheshimu Muumba wake. Tunapotambua kwamba Mungu ni mkamilifu katika majaribu yote anayoruhusu, ndipo tunajifunza kuabudu katika hekalu lisilojengwa kwa mikono na kupuuza udhaifu wa mwili. Kuketi miguuni pa Kristo huwasha cheche ya ujana inayouangazia roho iliyo ndani na kuzaa tumaini. Hapo umande wa ujana unakuwa sehemu yetu, Kristo anapotupatia uzima wa milele na ujana wa milele. Kuanzia saa ya kaburi na kuendelea milele, tutakuwa vijana na kuishinda hali ya kuchoka na kifo ikiwa tunaishi katika nuru ya asubuhi ya Yesu Kristo. Mbinguni ni mahali pa ujana wa milele, na kama vile nuru ya jua inavyoakisiwa kwenye mwezi, vivyo hivyo nuru ya Kristo inaakisiwa kwa bibi-arusi wake. Yeye ni safi na kijana, …kanisa tukufu, lisilo na ila wala kunyanzi, wala lolote kama hayo… –Waefeso 5:27. Amebarikiwa mtakatifu mwenye heshima anayefika kwenye malango ya mbinguni akiwa katika hali hiyo.
