«Γιατί δεν έχουμε ακόμα θεραπεία για τον καρκίνο;» με ρώτησε ο ασθενής μου.
Ανασήκωσα τους ώμους. «Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι καρκίνου,» είπα. «Για κάποιους υπάρχουν θεραπείες, ενώ για άλλους ακόμη μαθαίνουμε πώς να τους αντιμετωπίζουμε καλύτερα.»
«Νομίζω,» είπε ο ασθενής με την αυτοπεποίθηση ότι μοιραζόταν μια άκρως απόρρητη θεωρία. «Νομίζω ότι στην πραγματικότητα υπάρχει θεραπεία για τον καρκίνο, αλλά οι φαρμακευτικές εταιρείες απλώς δεν θέλουν να το μάθουμε.»
Κούνησα το κεφάλι. «Νομίζω ότι κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε,» του είπα. «Έχουμε διανύσει μεγάλη πορεία όσον αφορά τη θεραπεία του καρκίνου, αλλά έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά μας.»
Ο καρκίνος είναι μια τρομακτική ασθένεια. Ένας χριστιανός άνδρας μου είπε ότι δεν φοβόταν το θάνατο, αλλά αν είχε επιλογή, θα επέλεγε σχεδόν οποιονδήποτε άλλο τρόπο εκτός από το να πεθάνει από καρκίνο.
Πέρα από αυτό, είναι κάτι που φαίνεται μυστηριώδες. Φαίνεται πως περισσότεροι άνθρωποι τον προσβάλλονται, αλλά κανείς δεν ξέρει πραγματικά το γιατί.
Σε αυτό το άρθρο, θα ήθελα να αφιερώσω λίγο χρόνο για να διερευνήσω τι είναι ο καρκίνος και να συζητήσω τις εξετάσεις διαλογής για τον καρκίνο. Στο δεύτερο μέρος (στο επόμενο τεύχος), με την ευλογία του Κυρίου, θα συζητήσω κάποιες από τις διαθέσιμες θεραπείες για τους καρκίνους.
Θα αναφέρω εδώ ότι είμαι γενικός ιατρός. Έχω φροντίσει πολλούς ασθενείς με καρκίνο, αλλά σίγουρα δεν είμαι ογκολόγος, ούτε γνωρίζω τα πάντα για τον καρκίνο. Ό,τι καταλαβαίνω, είμαι πρόθυμος να το μοιραστώ.
Τι είναι ο Καρκίνος;
Όπως συμβαίνει με πολλά πράγματα, μπορούμε να ανιχνεύσουμε τις αρχές του καρκίνου στην πτώση του ανθρώπου στον Κήπο της Εδέμ. Γνωρίζουμε ότι ο Θεός δημιούργησε τους ανθρώπους τέλειους. Όπως δημιουργήθηκαν αρχικά, όχι μόνο δεν είχαν καρκίνο, αλλά ούτε θα τον αποκτούσαν.
Για να κατανοήσουμε τι είναι ο καρκίνος, πρέπει να κατανοήσουμε πώς συμπεριφέρονται οι φυσιολογικοί ιστοί και τα κύτταρα.
Τα φυσιολογικά κύτταρα ζουν για μια περίοδο και μετά πεθαίνουν. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται απόπτωση. Εξασφαλίζει ότι υπάρχει συνεχής ανανέωση των κυττάρων. Επίσης εμποδίζει έναν τύπο κυττάρου να «ξεφεύγει» και να αρχίσει να αναπτύσσεται σε ένα μέρος όπου δεν ανήκει.
Κάθε φορά που τα κύτταρά μας διαιρούνται, αντιγράφουν το DNA τους στα θυγατρικά κύτταρα. Συνήθως αυτό γίνεται χωρίς σφάλμα, αλλά περιστασιακά υπάρχει ένα σφάλμα στη διαδικασία αντιγραφής. Αυτά τα σφάλματα τα ονομάζουμε μεταλλάξεις.
Τα καρκινικά κύτταρα είναι κύτταρα που έχουν χάσει τους φυσιολογικούς «φρένους» της συμπεριφοράς τους. Λόγω μεταλλάξεων στο DNA τους, δεν έχουν πλέον περιορισμένη διάρκεια ζωής, ούτε τηρούν τα όρια του πού ανήκουν στο σώμα. Αντίθετα, αρχίζουν να επεκτείνονται στους γύρω ιστούς, τραβώντας επιπλέον αιμάτωση και θρεπτικά συστατικά στη διαδικασία.
Τα καρκινικά κύτταρα μπορούν να μεγαλώσουν τοπικά ή να διασπείρουν μέσω του λεμφικού συστήματος ή του κυκλοφορικού σε απομακρυσμένα μέρη του σώματος. Όταν καρκινικά κύτταρα καταλήγουν σε άλλα σημεία από εκεί όπου πρωτοεμφανίστηκαν, το ονομάζουμε μεταστάσεις.
Ο τύπος του καρκίνου καθορίζεται από τον τύπο του κυττάρου που πολλαπλασιάζεται ανεξέλεγκτα. Οι γιατροί γενικά δεν μιλούν απλώς για «καρκίνο του δέρματος», παρόλο που υπάρχουν καρκίνοι που προέρχονται από κύτταρα του δέρματος. Αντίθετα, ταξινομούν αυτούς τους καρκίνους σε βασικοκυτταρικό καρκίνωμα, πλακώδες καρκίνωμα και μελάνωμα—ο καθένας αναφέρεται σε διαφορετικό είδος κυττάρου του δέρματος. Κάθε ένας από αυτούς τους καρκίνους του δέρματος συμπεριφέρεται διαφορετικά. Το βασικοκυτταρικό και το πλακώδες καρκίνωμα μεγαλώνουν τοπικά και σπάνια εξαπλώνονται αλλού, ενώ το μελάνωμα είναι πολύ επιρρεπές στη διάδοση σε άλλα μέρη του σώματος.
Επιπλέον, ο τρόπος που ένας καρκίνος ανταποκρίνεται στη θεραπεία θα βασίζεται στον τύπο του κυττάρου από το οποίο προέρχεται και όχι απλώς στο όργανο όπου ξεκίνησε.
Αιτίες των Μεταλλάξεων…
Δεν γνωρίζουμε πόσο συχνός ήταν ο καρκίνος πριν από τον κατακλυσμό. Υποθέτω ότι ήταν αρκετά σπάνιος.
Γνωρίζουμε ότι πριν από τον κατακλυσμό οι άνθρωποι ζούσαν πολύ καιρό—συχνά μέχρι τα 900 και πλέον. Οι μεταλλάξεις πρέπει να ήταν σπάνιες. Το DNA τους ήταν πιο κοντά στο αρχικό γενετικό πρότυπο της ανθρωπότητας (και κατά συνέπεια στην τελειότητα) απ’ ό,τι το δικό μας στον 21ο αιώνα (μ.Χ.). Επομένως, η πιθανότητα να προκύψουν μεταλλαγμένα ή μη φυσιολογικά γονίδια ήταν πολύ μικρότερη απ’ ό,τι σήμερα.
…Περιβαλλοντικοί Παράγοντες
Πέρα από αυτό, κάτι πρέπει να συνέβη γύρω στην εποχή του κατακλυσμού που αύξησε το ρυθμό των μεταλλάξεων. Ίσως υπήρξε αύξηση των επιπέδων ακτινοβολίας. Ίσως υπήρξαν γενετικές αλλαγές που σταδιακά προκάλεσαν την εμφάνιση του καρκίνου.
Ο καρκίνος δεν αναφέρεται ρητά στη Βίβλο, αν και είναι πιθανό το «οζίδιο» του Εζεκία (Hezekiah) να ήταν κάποιο είδος καρκινικής ανάπτυξης. Είναι επίσης πιθανό κάποιες ασθένειες που έπληξαν τους Φιλισταίους όταν η κιβωτός της διαθήκης βρισκόταν στη γη τους να ήταν καρκινικοί όγκοι.
Οι άνθρωποι άρχισαν να πεθαίνουν σε μικρότερες ηλικίες μετά τον κατακλυσμό και σύντομα μετά τον καιρό του Αβραάμ σπάνια ζούσαν πολύ πέρα από το εκατοστό έτος τους.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι πράγματα που βλάπτουν το μηχανισμό αντιγραφής ενός κυττάρου και το DNA του αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου. Το πιο γνωστό από αυτά είναι η ακτινοβολία.
Μετά την ρίψη των ατομικών βομβών στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, παρατηρήθηκε ότι οι επιζήσαντες είχαν σημαντικές αυξήσεις σε ορισμένους τύπους καρκίνου. Η λευχαιμία (καρκίνος του αίματος) ήταν ο πιο συνηθισμένος τύπος, ακολουθούμενη από καρκίνο στομάχου, πνεύμονα, ήπατος και μαστού.
Η ακτινοβολία δεν είναι κάτι με το οποίο οι περισσότεροι άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι τακτικά. Ωστόσο, αν εργάζεστε σε τμήμα ακτινογραφιών ή αν χρειάστηκε να λάβετε ακτινοθεραπεία για κάποια μορφή καρκίνου, είναι πιθανόν ότι έχετε εκτεθεί σε πολύ υψηλότερα επίπεδα ακτινοβολίας από το γενικό κοινό.
Υπάρχουν πολλά άλλα πράγματα που σχετίζονται με αυξήσεις στους καρκίνους. Η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος και είναι ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο οι γιατροί συνιστούν αντηλιακό και προστατευτικά ρούχα όταν απολαμβάνετε τον ήλιο, για να περιορίσετε την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία.
Τέλος, υπάρχουν αρκετά χημικά που υπάρχουν σε διάφορους τύπους εργασίας που μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.
…Ανθυγιεινές Τροφές
Τροφές που είναι πλούσιες σε νιτρώδη αυξάνουν τον κίνδυνο εντερικών καρκίνων. Τα νιτρώδη συνήθως υπάρχουν σε καπνιστά και παστωμένα κρέατα. Έτσι, για να είναι κάποιος υγιής, θα πρέπει να περιορίζει την κατανάλωση αυτών των τροφών στο μηδέν ή, τουλάχιστον, σε ένα πολύ περιορισμένο ποσοστό της συνολικής διατροφής.
…Ορισμένες Παλαιότερες Ασθένειες
Άλλο ένα που πρέπει να αναφερθεί είναι ότι ορισμένοι τύποι λοιμώξεων μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου. Ο ιός Epstein-Barr, που προκαλεί λοιμώδη μονοπυρήνωση, έχει συσχετισθεί με ορισμένους τύπους λεμφώματος. Οι ιοί της ηπατίτιδας Β και C αυξάνουν τον κίνδυνο ηπατοκυτταρικού καρκινώματος (καρκίνος του ήπατος). Και οι λοιμώξεις από Helicobacter pylori στο στομάχι σχετίζονται με καρκίνους του στομάχου.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι το γεγονός πως κάποιος είχε έναν από αυτούς τους ιούς δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα του προκαλέσει καρκίνο. Αντιθέτως, απλώς αυξάνει τον κίνδυνο ότι ο μολυσμένος θα αποκτήσει καρκίνο κάποια στιγμή στο μέλλον.
…Ανθυγιεινές Συνήθειες
Τέλος, ορισμένες τοξικές συνήθειες αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο καρκίνου. Ένα προφανές παράδειγμα είναι η χρήση καπνού, που αυξάνει έντονα τον κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα, του λαιμού και ακόμη και της ουροδόχου κύστης. Το αλκοόλ είναι ένας άλλος παράγοντας κινδύνου. Το αλκοόλ αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνων του στόματος και του φάρυγγα, γαστρεντερικών καρκίνων και καρκίνου του ήπατος. Πραγματικά δεν υπάρχει ασφαλές ποσό έκθεσης σε κανέναν από αυτούς τους τοξικούς παράγοντες, αλλά βεβαίως όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο έκθεσης, τόσο χειρότερο είναι.
Διαλογή για Καρκίνο
Υπάρχουν πολλές εξετάσεις που ισχυρίζονται ότι μπορούν να διαγιγνώσκουν διάφορους καρκίνους. Οι περισσότερες από αυτές είναι τουλάχιστον λίγο αποτελεσματικές στο να εντοπίζουν καρκίνους σε πρώιμο στάδιο. Ωστόσο, υπάρχουν μερικά προβλήματα με κάποιες από αυτές που υποδεικνύουν ότι μια συγκεκριμένη εξέταση είναι αναποτελεσματική στο να βοηθά πραγματικά στη διαδικασία διαλογής.
Ένα καλό σημείο εκκίνησης είναι απλώς να σκεφτούμε πώς θα ήταν μια τέλεια εξέταση διαλογής. Αυτό θα μας βοηθήσει να δούμε πού οι εξετάσεις μπορεί να είναι χρήσιμες ή όχι.
Μια τέλεια εξέταση διαλογής θα έχει ορισμένα χαρακτηριστικά. Πρώτον, δεν θα έχει ψευδώς θετικά ή ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα. Με άλλα λόγια, όλοι όσοι βγαίνουν θετικοί θα έχουν καρκίνο και όσοι βγαίνουν αρνητικοί δεν θα έχουν καρκίνο. Έπειτα, η εξέταση θα εντοπίζει τον καρκίνο σε σημείο αρκετά πρώιμο στην ανάπτυξή του ώστε να είναι εύκολη η θεραπεία. Η εξέταση θα είναι φτηνή και ελάχιστα επεμβατική και θα απαιτεί ελάχιστη έκθεση σε ακτινοβολία.
Δυστυχώς, καμία εξέταση που χρησιμοποιούμε σήμερα για διαλογή δεν ικανοποιεί πλήρως αυτά τα κριτήρια.
Κατ’ αρχάς, πολλές εξετάσεις παράγουν τόσο ψευδώς θετικά όσο και ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα. Και τα δύο είναι προβλήματα. Το ζήτημα με ένα ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα είναι προφανές—οδηγεί κάποιον να νομίζει ότι δεν έχει καρκίνο όταν στην πραγματικότητα έχει. Αντίθετα, ένα ψευδώς θετικό αποτέλεσμα οδηγεί σε υψηλότερα επίπεδα άγχους μαζί με το κόστος και τους κινδύνους από ό,τιδήποτε περαιτέρω απαιτούμενης διερεύνησης για να διαπιστωθεί ότι ο ασθενής στην πραγματικότητα δεν έχει καρκίνο.
Ένα παράδειγμα κακής εξέτασης, σε αυτό το πλαίσιο, είναι το CEA-125. Το CEA-125 είναι μια ουσία που παράγεται από ορισμένους τύπους καρκίνου. Οι ογκολόγοι χρησιμοποιούν αυτό το επίπεδο για να παρακολουθούν την ανταπόκριση ενός ασθενούς στη χημειοθεραπεία.
Θα είχε νόημα να χρησιμοποιηθεί αυτό ως εξέταση διαλογής γι’ αυτούς τους καρκίνους, αλλά απλώς δεν λειτουργεί. Πολλοί άνθρωποι έχουν αυξημένα επίπεδα CEA, παρόλο που δεν έχουν καρκίνο και από την άλλη πλευρά, πολλοί ΓΙ (γαστρεντερικοί) καρκίνοι δεν παράγουν καθόλου αυτή την ουσία. Το να εξετάζεις πολλούς ανθρώπους με δοκιμασία CEA-125 θα οδηγήσει σε περισσότερες αξονικές τομογραφίες και βιοψίες, αλλά είναι αμφίβολο αν θα έχει σημαντική επίδραση στα ποσοστά θανάτου από καρκίνο.
Ένα άλλο ζήτημα αφορά τον ίδιο τον καρκίνο. Για να είναι μια εξέταση χρήσιμη, ο καρκίνος πρέπει να έχει μια μακρά εξέλιξη μέσω προ-καρκινικών σταδίων μέχρι να αναπτυχθεί σε πλήρη καρκίνο.
Ένα παράδειγμα είναι ο καρκίνος του παχέος εντέρου. Οι περισσότεροι άνθρωποι που αναπτύσσουν καρκίνο του παχέος εντέρου έχουν προ-καρκινικές πολυποειδείς αλλοιώσεις αρκετά χρόνια πριν εμφανίσουν τον καρκίνο. Γι’ αυτό οι κολονοσκοπήσεις μπορούν να είναι αποτελεσματικές στο να αποτρέψουν την εξέλιξη σε καρκίνο του παχέος εντέρου.
Αν ένας ασθενής υποβληθεί σε κολονοσκόπηση, ο γιατρός μπορεί να εντοπίσει την παρουσία πολυπόδων. Επιπλέον, μπορεί να αφαιρέσει τους πολύποδες μέσω του ενδοσκοπίου, ελπίζοντας να σταματήσει την εξέλιξη προς καρκίνο.
Ένα τελευταίο σχετικό σημείο είναι ότι πρέπει να υπάρχει κάποιο όφελος από την πρώιμη ανίχνευση του καρκίνου. Αν μια νέα εξέταση μπορεί να εντοπίσει τον καρκίνο έξι μήνες νωρίτερα από τις υπάρχουσες εξετάσεις, οι άνθρωποι θα ζουν κατά μέσο όρο έξι μήνες περισσότερο με τον καρκίνο απ’ ό,τι πριν, ακόμη και αν τίποτε άλλο δεν αλλάξει.
Το ερώτημα είναι αν η πρώιμη διάγνωση του καρκίνου οδηγεί σε πιο αποτελεσματική θεραπεία. Μπορείς να τον αφαιρέσεις πριν διασπαστεί στους λεμφαδένες και έτσι να αποφύγεις εντελώς την ανάγκη για χημειοθεραπεία;
Αν οι θεραπευτικές και οι ανταποκρίσεις είναι οι ίδιες ανεξαρτήτως του σταδίου στο οποίο διαγιγνώσκεται ένας καρκίνος, τότε ο διαλογισμός δεν έχει πραγματικά νόημα.
Η United States Preventive Services Task Force είναι μια εθελοντική ομάδα ειδικών που έχει εξετάσει τη βιβλιογραφία για μια ποικιλία εξετάσεων. Βάσει των μελετών που έχουν διεξαχθεί σχετικά με τις διαθέσιμες εξετάσεις, κάνουν συστάσεις για τις διάφορες εξετάσεις και πόσο συχνά να χρησιμοποιούνται.
Αυτή η επιτροπή τείνει να είναι πιο συντηρητική στις συστάσεις της από πολλές ογκολογικές εταιρείες. Για παράδειγμα, συνιστούν ανά δύο χρόνια τη χρήση μαστογραφιών για γυναίκες μεταξύ 50 και 75 ετών, σε σύγκριση με την ετήσια διαλογή που προτείνουν άλλες ομάδες.
Για κάθε σύσταση δίνουν ένα βαθμό για το πόσο καλές είναι οι μελέτες που υποστηρίζουν αυτή τη συγκεκριμένη σύσταση, μαζί με συνδέσμους για αυτές τις μελέτες. Οι συστάσεις τους είναι καλά τεκμηριωμένες. Αυτό είναι χρήσιμο για άτομα χαμηλού κινδύνου που προσπαθούν να αποφασίσουν ποιες εξετάσεις να κάνουν. Αν κάποιος έχει υψηλό κίνδυνο λόγω οικογενειακού ιστορικού ή εκθέσεων, οι συστάσεις αυτές είναι λιγότερο χρήσιμες.
Προκλήσεις του Καρκίνου
Οι άνθρωποι συχνά συζητούν τον καρκίνο σαν να ήταν μια ενιαία οντότητα. Όπως προαναφέρθηκε, ο καρκίνος δεν είναι ένα πράγμα. Ο καρκίνος του δέρματος συμπεριφέρεται διαφορετικά από το λέμφωμα, το οποίο με τη σειρά του συμπεριφέρεται διαφορετικά από τα σάρκώματα. Η πιθανότητα να υπάρξει ποτέ μια ενιαία θεραπεία για όλους τους καρκίνους—η «Θεραπεία για τον Καρκίνο» για την οποία μιλάνε οι άνθρωποι—είναι απίθανη.
Μια ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση όταν αντιμετωπίζουμε τα καρκινικά κύτταρα είναι ότι μοιάζουν πολύ με τα φυσιολογικά μας κύτταρα. Βασικά, προσπαθούμε να δηλητηριάσουμε τον καρκίνο λίγο περισσότερο από ό,τι τους υπόλοιπους φυσιολογικούς ιστούς μας. Υπάρχουν αρκετές διαφορετικές θεραπείες που είναι σήμερα διαθέσιμες. Στο Μέρος 2, θα αναφερθούμε σε κάποιες από τις διαφορετικές επιλογές που υπάρχουν σήμερα και σε άλλες που μπορεί να γίνουν διαθέσιμες στο μέλλον.
Τελευταίες Σκέψεις
Υπάρχουν μερικά πράγματα που έρχονται στο μυαλό όταν σκεφτόμαστε το θέμα του καρκίνου.
Δεν χρειάζεται να ζούμε με φόβο ή να παίρνουμε αποφάσεις από φόβο. Μη φοβάσαι· γιατί εγώ είμαι μαζί σου· μη δειλιάζεις· γιατί εγώ είμαι ο Θεός σου· θα σε δυναμώσω, ναι, θα σε βοηθήσω, ναι, θα σε στηρίξω με το δεξί χέρι της δικαιοσύνης μου – Ησαΐας 41:10.
Δεν νομίζω ότι πρέπει να επιτρέψουμε μοιρολατρικά να συμβεί οτιδήποτε μπορεί να προκύψει, απλώς και μόνο επειδή είναι «το θέλημα του Θεού». Πρέπει να λαμβάνουμε σοφές αποφάσεις και, αφού το κάνουμε αυτό, δεν πρέπει να ζούμε σε κατάσταση άγχους.
Μη ανησυχείτε λοιπόν, λέγοντας: Τι θα φάμε; ή, Τι θα πιούμε; ή, Τι θα ντυθούμε; (Διότι όλα αυτά ζητούν τα έθνη.) Ο Πατέρας σας ο ουράνιος γνωρίζει ότι έχετε ανάγκη απ’ όλα αυτά. Ζητήστε πρώτα τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του, και όλα αυτά θα προστεθούν σε σας. Μη μεριμνάτε λοιπόν για την αυριανή ημέρα· η αυριανή μέρα θα μεριμνήσει για τα του εαυτού· αρκεί στην ημέρα η δυστυχία της – Ματθαίος 6:31-34.
Τέλος, αν μπορούμε, μέσω σοφών αποφάσεων, να προλάβουμε κάποιους καρκίνους από το να σχηματιστούν ή να εξαπλωθούν, αυτό φαίνεται σαν ένας λογικός στόχος. Κανείς μας δεν θα ζήσει αιώνια σε αυτό το σώμα, αλλά αν μπορούμε να πεθάνουμε από κάτι άλλο εκτός από τον καρκίνο, αυτό φαίνεται ένας καλός σκοπός επίσης. Είθε ο Θεός να μας δώσει σοφία για να φροντίζουμε το σώμα που μας έχει δώσει.
