Η «Γκουγκλοποίηση» της Ιατρικής

«Συνεπώς, τι σας φέρνει σήμερα;» ρώτησα τον Μπεν, έναν άνδρα 40 ετών που καθόταν απέναντί μου.

«Λοιπόν,» απάντησε. «Έχω μερικά διαφορετικά συμπτώματα. Το μεγαλύτερο είναι ότι είμαι πάντα κουρασμένος, αλλά επίσης παίρνω βάρος, και τα γόνατά μου πονάνε λίγο τα πρωινά.»

Στο μυαλό μου άρχισα να περνώ από τη λεγόμενη διαφορική διάγνωση — τα πράγματα που μπορούν να προκαλέσουν το σύμπλεγμα συμπτωμάτων που έχει ένας ασθενής. Συνήθως αφήνω τον ασθενή να εξηγήσει ποια συμπτώματα εμφανίζει και μετά κάνω ερωτήσεις για να προσπαθήσω να επικεντρωθώ στη συγκεκριμένη διάγνωση.

Ο Μπεν συνέχισε για λίγο ακόμα. Έπειτα, προχώρησε και έβγαλε ένα κομμάτι χαρτί. «Λοιπόν, γιατρέ,» μου είπε. «Έχω κάνει κάποια έρευνα για τη διάγνωσή μου και νομίζω ότι αυτά είναι τα τεστ που χρειάζομαι για να διερευνήσουμε το πρόβλημα.»

Κοίταξα τη λίστα. Ήταν αρκετά μεγάλη και περιελάμβανε μερικά πράγματα που πιθανότατα θα τα διέταζα ούτως ή άλλως, όπως γενική αίματος και επίπεδο θυρεοειδούς, αλλά και μερικά πολύ παράξενα πράγματα όπως επίπεδο βιταμίνης Β1 και επίπεδο DHEA. Ήθελε επίσης αξονική τομογραφία κεφαλιού, θώρακα και κοιλίας.

«Αυτό είναι πολλή εξέταση,» είπα. «Δεν είμαι σίγουρος ότι πρέπει να κάνουμε όλο αυτό. Μπορούμε να μιλήσουμε λίγο περισσότερο για τα συμπτώματά σου και μετά να προσπαθήσουμε να επικεντρωθούμε σε ποια εξετάσεις θα ήταν καλύτερες για να το ξεκαθαρίσουμε;»

Ο Μπεν δεν ήταν εντυπωσιασμένος. «Έχω κάνει την έρευνά μου!» μου είπε με αποφασιστικότητα. «Στις μέρες μας, με το διαδίκτυο, μπορείς να μάθεις πράγματα που ο γιατρός σου δεν θα σου πει — ίσως πράγματα που ούτε καν ξέρει να εξετάσει. Το πρόβλημα είναι ότι χρειάζομαι ΕΣΕΝΑ να διατάξεις αυτά τα πράγματα για μένα ώστε η ασφάλειά μου να τα καλύψει. Αλλιώς, δεν θα ήμουν καν εδώ.»

Με αυτό, θα αφήσουμε πίσω μας τον Μπεν και τον αμήχανο γιατρό του. Πάντοτε υπήρχαν ασθενείς που έφερναν άρθρα από περιοδικά που έλεγαν στον αναγνώστη, «Έξι πράγματα που ο γιατρός σας δεν θα σας πει για την υγεία σας» και απαρίθμησαν εξετάσεις που πρέπει να γίνουν. Φαίνεται ότι αυτό έχει χειροτερέψει.

Πολλοί ασθενείς γνωρίζουν περισσότερα από τους γιατρούς τους. Μπορούν να αναζητήσουν τα συμπτώματά τους στο διαδίκτυο και να βρουν κάθε είδους πράγματα που θα μπορούσαν να προκαλούν αυτά τα συμπτώματα.

Πέρα από αυτό, η τεχνητή νοημοσύνη είναι έξυπνη. Το ChatGPT, μια πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης, κατάφερε να περάσει τα τρία μέρη της Αμερικανικής Εξέτασης Ιατρικής Άδειας (USMLE).¹ Δεν τα πήγε τρομερά καλά — πήρε μόλις πάνω από το όριο της επιτυχίας, αλλά υποθέτω ότι αυτό είναι αρκετό ώστε να μπορούσε να ανοίξει ένα ιατρείο απέναντι από το δικό μου και να αρχίσει να βλέπει ασθενείς.

Με κάποιους τρόπους, το να έχουν οι ασθενείς πρόσβαση σε αυτό το επίπεδο πληροφοριών είναι καλό. Οι γιατροί δεν είναι κάποιο είδος αρχιερέων που έχουν ειδικά δικαιώματα πρόσβασης στο Ιερώτατο των ιατρικών πληροφοριών. Επιπλέον, οι γιατροί είναι μακριά από το να είναι τέλειοι, και αρκεί να διαβάσει κανείς διαδικτυακές κριτικές για να δει ότι δεν ακούνε καλά, κάνουν λάθη σε διαδικασίες και δυσκολεύονται με δύσκολες διαγνώσεις.

Μπορεί να είναι προκλητικό, όμως, όταν οι ασθενείς πιστεύουν ότι ξέρουν περισσότερα από τον γιατρό τους. Πάντοτε έλεγα ότι αν ξέρεις περισσότερα από τον γιατρό σου, είτε χρειάζεσαι μια υγιή δόση ταπεινοφροσύνης είτε έναν καινούριο γιατρό — ή ίσως και τα δύο.

Απόκτησε σοφία!

Τα Παροιμίες 4:5-9 λένε: «Πάρε σοφίαν, πάρε σύνεσιν· μη την αφήνης· μη αποκλίνης από τα λόγια του στόματός μου. Μη την εγκαταλείψης, και αυτή σε φυλάξει· αγάπησέ την, και αυτή σε φυλάξει. Η σοφία είναι το κύριον· απόκτησον λοιπόν σοφίαν· και με ό,τι αποκτάς απόκτησον σύνεσιν. Εκύψωσέ την, και αυτό σε υψώσει· και όταν την αγκαλιάσεις, θα σε τιμήσει. Θα δώσει στο κεφάλι σου κόσμημα χάρης· στέμμα δόξης θα σου δώσει.»

Τα Παροιμίες 18:15 μιλούν για την απόκτηση γνώσης, αλλά δείχνουν ότι πριν αναζητήσουμε γνώση, θα πρέπει να βεβαιωθούμε ότι έχουμε σοφία και σύνεση.

Ο συγγραφέας του βιβλίου των Παροιμιών ήταν ο Σολομών. Γνωρίζουμε ότι νωρίς στην βασιλεία του είχε ένα όνειρο στο οποίο ο Θεός εμφανίστηκε σε αυτόν και του πρόσφερε ό,τι επιθυμούσε. Με την ταπεινοφροσύνη του, ο Σολομών ζήτησε καρδιά σύνεσης, ώστε να μπορέσει να ηγηθεί σοφά ενός τόσο μεγάλου λαού (Α' Βασιλέων 3:9,10).

Όταν κοιτάζουμε τη γνώση, είναι απλώς ένα σύνολο γεγονότων — μπλοκ πληροφοριών που χρειάζεται να συναρμολογηθούν σε κάποιο συνεκτικό μοτίβο. Η σοφία και η σύνεση είναι τα εργαλεία με τα οποία βγάζουμε νόημα από τη γνώση που έχουμε αποκτήσει.

Η σοφία μας επιτρέπει επίσης να κρίνουμε την ακρίβεια των πηγών της «γνώσης». Μας βοηθά να θέσουμε την ερώτηση, «Αυτό το άτομο προσπαθεί να μου πουλήσει κάτι; Έχουν πραγματικά επιστημονικές μελέτες που δείχνουν ότι αυτό που λένε είναι αληθινό;»

Αυτές είναι δύο ερωτήσεις που ρωτάω όταν κοιτάζω έναν ιστότοπο. Υπάρχουν σύνδεσμοι προς προϊόντα που μου πωλούνται, και η διαφήμιση είναι σαφώς διαχωρισμένη από τα άρθρα; Επιπλέον, υπάρχουν σύνδεσμοι σε μελέτες που υποστηρίζουν όσα ισχυρίζονται; Αν υπάρχουν, πόσο μεγάλες ήταν αυτές οι μελέτες; Αν μια μελέτη έχει μόνο 12 άτομα, δεν είναι αρκετά μεγάλη για να δώσει αξιόπιστες πληροφορίες.

Ο Ρόμπερτ Χάρις δημιούργησε το ακρωνύμιο CARS, που βοηθά να ξεχωρίσουμε αν οι πληροφορίες σε έναν ιστότοπο είναι έγκυρες. Αξιοπιστία (Credibility), παρελθούσα Ακρίβεια (Accuracy), Λογικότητα (Reasonableness) και Υποστηρικτικές πληροφορίες (Supporting information) είναι όλα σημαντικά να εξεταστούν για να δούμε αν πρέπει να εκτιμήσουμε τις πληροφορίες σε έναν ιστότοπο.²

Δυστυχώς, πολλοί που ισχυρίζονται ότι έχουν τις απαντήσεις για μια μακρά και υγιή ζωή στην πραγματικότητα προσπαθούν να πουλήσουν βιβλία, συμπληρώματα και μια ποικιλία άλλων προϊόντων. Ένας εξέχων γιατρός που προωθεί καλύτερη υγεία μέσω της χρήσης συμπληρωμάτων (που ο ίδιος πουλάει) κατάφερε να συγκεντρώσει αρκετά χρήματα ώστε σε μια υπεύθυνη δήλωση το 2017 να δηλώσει ότι είχε συνολική περιουσία άνω των 100 εκατομμυρίων δολαρίων. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει τίποτα να προσφέρει, αλλά δείχνει ότι έχει κάποια μεροληψία υπέρ της σύστασης πραγμάτων που πουλάει.

Η Αμερικανική Ιατρική Εταιρεία έχει κατευθυντήριες οδηγίες για τους γιατρούς σχετικά με το ηθικό πώληση προϊόντων από τα ιατρεία τους. Αυτές οι οδηγίες λένε ότι τα προϊόντα θα πρέπει να εξυπηρετούν μια συγκεκριμένη επείγουσα ανάγκη (π.χ. πατερίτσες σε ένα Ορθοπαιδικό ιατρείο), να έχουν επιστημονική εγκυρότητα για τη χρήση τους, και ότι οι γιατροί πρέπει να προσφέρουν πληροφορίες για άλλους τρόπους με τους οποίους οι ασθενείς μπορούν να αποκτήσουν τα ίδια προϊόντα αλλού.³ Επιπλέον, οι γιατροί πρέπει να αποκαλύπτουν στους ασθενείς τους οποιοδήποτε οικονομικό συμφέρον έχουν στο προϊόν που προσφέρεται στον ασθενή.

Προκατάληψη επιβεβαίωσης

Οι περισσότεροι από εμάς διαβάζουμε για να επιβεβαιώσουμε τα πράγματα που ήδη πιστεύουμε. Το βλέπω αυτό όταν οι άνθρωποι διαβάζουν τη Βίβλο — με κάποιο τρόπο, οι άνθρωποι μπορούν να διαβάσουν τη Βίβλο και να αγνοήσουν τελείως εδαφία που αντιφάσκουν με τις συμπεριφορές τους όσον αφορά την πολιτική εμπλοκή ή την ευπρέπεια στο ντύσιμο, αλλά πιστεύουν ότι ακολουθούν όλα τα της Γραφής.

Με τον ίδιο τρόπο, ο καθένας από εμάς μπορεί να βρει ιστορίες και πληροφορίες που ενισχύουν τις πεποιθήσεις μας για γιατρούς και ιατρική. Αν πιστεύουμε ότι οι γιατροί είναι απλώς μετά τα χρήματα και είναι ανήθικοι και συνταγογραφούν φάρμακα που είναι τοξικά για τους ασθενείς, μπορούμε να βρούμε άρθρα που το επιβεβαιώνουν. Από την άλλη, αν ψάξουμε για ιστορίες που καταρρίπτουν θεωρίες εναλλακτικής ιατρικής, μπορούμε να βρούμε και αυτές.

Το σημαντικό είναι να προσεγγίσουμε το ζήτημα αναζητώντας αληθινές απαντήσεις και με την κατανόηση ότι η επιστήμη δεν γνωρίζει τα πάντα.

Ως παράδειγμα, δεν έχουμε καλά θεραπευτικά μέσα για ανθρώπους που έχουν συμπτώματα μακράς COVID (Long COVID). Αυτό δεν σημαίνει ότι πολλοί που υπέφεραν από COVID μήνες μετά δεν υποφέρουν από πράγματα όπως διανοητική ομίχλη και κόπωση, αλλά σημαίνει ότι δεν υπάρχει ένα φάρμακο που να τα έχει ξεπεράσει στις μελέτες σε σχέση με τα εικονικά χάπια.

Ελλείψει επιστημονικά αποδεδειγμένων θεραπευτικών πρωτοκόλλων, πολλά κλινικά έχουν αναπτύξει τα δικά τους θεραπευτικά προγράμματα, χρησιμοποιώντας ένα μίγμα συμπληρωμάτων και ακόμη και θεραπείες υπερβαρικού οξυγόνου. Είναι βοηθητικά αυτά; Δεν ξέρω, αλλά ξέρω ότι εκείνοι που τα προωθούν θα ισχυριστούν με σιγουριά ότι έχουν εξαιρετικά υψηλό ποσοστό επιτυχίας στην ίαση ανθρώπων αν απλώς είναι πρόθυμοι να ακολουθήσουν (και να πληρώσουν για) το σχέδιο θεραπείας.

Επιπλέον, όταν οι άνθρωποι ερευνούν τα συμπτώματά τους, τείνουν να επιλέγουν ποιες διαγνώσεις θεωρούν πιθανές βάσει των υποκείμενων προσωπικοτήτων τους. Κάποιοι άνθρωποι είναι επιρρεπείς στο να καταστροφολογούν — δηλαδή, αμέσως πιστεύουν το χειρότερο δυνατό αποτέλεσμα οποιουδήποτε σεναρίου τους παρουσιαστεί. Αυτοί οι άνθρωποι θα πληκτρολογήσουν τα συμπτώματά τους και θα καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι έχουν καρκίνο και έχουν μόνο μέρες ή εβδομάδες ζωής. Όπως ο Θεός είπε στον Εζεκία, είναι καιρός να βάλουν το σπίτι τους σε τάξη.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν πολλοί που έχουν αισιόδοξες προσωπικότητες. Πληκτρολογούν τη λίστα συμπτωμάτων τους και καταλήγουν ότι έχουν μια ήπια ιογενή ασθένεια και θα αισθανθούν καλύτερα σε λίγες ημέρες.

Ολόκληρο το νόημα του να έχεις έναν πάροχο ιατρικής περίθαλψης να εξετάσει τα πράγματα είναι ότι ο επαγγελματίας μπορεί (ελπίζω) να ξεχωρίσει τα πιθανά από τα απίθανα. Δεν χειρίζεται την συναισθηματική επίστρωση που έχουν οι ασθενείς, έτσι μπορεί αντικειμενικά να αποφασίσει πόσες εξετάσεις να διατάξει και τι είδους εξετάσεις να κάνει για να καταλήξει σε διάγνωση.

Οι γιατροί μπορούν να εντοπίσουν επικίνδυνες καταστάσεις

Θυμάμαι μια ασθενή πριν από χρόνια που ήρθε για να με δει με αυτό που νόμιζε ότι ήταν ιγμορίτιδα. Ήταν στα είκοσί της και είπε ότι είχε ένα παλλόμενο αίσθημα στο κεφάλι και μεγάλη πίεση.

Δεν είχε πραγματικά έκκριση ή πυρετό και κανένα από τα τυπικά συμπτώματα της ιγμορίτιδας, αλλά η ιγμορίτιδα φαίνονταν η πιο πιθανή διάγνωση που μπορούσε να σκεφτεί.

Την κοίταξα μια ματιά και δεν μου άρεσε αυτό που είδα. Πρώτον, ήταν εξαιρετικά χλωμή. Επίσης, ο καρδιακός της ρυθμός ήταν αρκετά γρήγορος — 130 παλμοί το λεπτό σε ηρεμία. Όταν την εξέτασα, δεν βρήκα τίποτα που να δείχνει ότι είχε ιγμορίτιδα.

«Τζένι,» της είπα. «Πρέπει να πας στο νοσοκομείο και να κάνεις επειγόντως γενική αίματος. Φοβάμαι ότι είσαι πραγματικά αναιμική — αν και δεν ξέρω γιατί. Περίμενε στο εργαστήριο και θα σου μιλήσω μόλις έρθουν τα αποτελέσματα.»

Ίσως 20 λεπτά αργότερα έλαβα ένα επείγον τηλεφώνημα από το εργαστήριο του νοσοκομείου. «Δρ. Waldron,» είπε η φωνή στην άλλη άκρη. «Έχουμε ένα κρίσιμο εργαστηριακό αποτέλεσμα για σάς…»

Η αιμοσφαιρίνη της Τζένι ήταν 4,6 (το φυσιολογικό είναι μεταξύ 12 και 16), και τελικά έλαβε μετάγγιση. Αυτό που δεν έλαβε ήταν θεραπεία για ιγμορίτιδα.

Ο θωρακικός πόνος είναι ένα κλασικό σύμπτωμα που μπορεί να υποδεικνύει μια υποκείμενη καρδιακή πάθηση. Την ίδια στιγμή, μπορεί απλώς να υποδηλώνει γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (οξύ στο οισοφάγο) ή φλεγμονή σε ένα πλευρό ή μυ. Πιθανώς βλέπω μερικούς ασθενείς κάθε μέρα που έχουν αυτό το σύμπτωμα.

Η πλειονότητά τους χρειάζεται απλή θεραπεία, αλλά μερικοί από αυτούς χρειάζεται να σταλούν επειγόντως στο νοσοκομείο για πλήρη καρδιακή αξιολόγηση. Δεν ξέρω πώς μια μηχανή αναζήτησης στο διαδίκτυο θα ξέρει προς ποια κατεύθυνση να υποδείξει σε ένα άτομο να αναζητήσει αφού εξετάσει τα συμπτώματά του.

Το καλύτερο που μπορεί να κάνει μια διαδικτυακή πηγή είναι να παραπέμψει τον χρήστη να αναζητήσει επείγουσες υπηρεσίες ή τον τοπικό του γιατρό.

Όλοι οι γιατροί δεν είναι ίσοι

Περίπου το 50 τοις εκατό των γιατρών τελείωσαν στο κάτω μισό της τάξης τους στη Ιατρική Σχολή. Το γεγονός ότι κάποιος δεν είχε τον κορυφαίο βαθμό στην Ιατρική Σχολή δεν σημαίνει ότι δεν έχει επαρκή γνώση για να αντιμετωπίσει μια ασθένεια. Ίσως η πιο σημαντική γνώση που χρειάζεται ένας γιατρός είναι να ξέρει πότε δεν ξέρει.

Παραμένει δύσκολο για τους ασθενείς να γνωρίζουν αν έχουν να κάνουν με κάποιον που θα τους βοηθήσει. Όταν γνωρίζεις έναν γιατρό, τον κρίνεις τείνοντας από την «συμπεριφορά στο προσκέφαλο» του. Οι περισσότεροι από εμάς ψάχνουν κάποιον που εκπέμπει αυτοπεποίθηση και φαίνεται να ξέρει τι κάνει.

Η αυτοπεποίθηση δεν ισοδυναμεί με ικανότητα, και υπάρχουν πολλοί γιατροί (και άνθρωποι σε άλλους τομείς) που έχουν υψηλά επίπεδα αυτοπεποίθησης στον εαυτό τους αλλά δεν είναι πραγματικά ικανοί να χειριστούν την τρέχουσα κατάσταση.

Εδώ είναι που η έρευνα μπορεί να βοηθήσει. Πρώτον, ο γιατρός σου έχει διαδικτυακές κριτικές, και εκείνες οι κριτικές θα υποδείξουν κάτι για το επίπεδο φροντίδας που παρέχει στους ασθενείς. Δεύτερον, αν αυτό που σου λέει ο πάροχος υγειονομικής περίθαλψης φαίνεται πραγματικά περίεργο, είναι εύκολο να κάνεις λίγη έρευνα για την κατάσταση που υποτίθεται ότι έχεις και να δεις αν τα συμπτώματα ταιριάζουν και αν η θεραπεία φαίνεται λογική.

Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι οι άνθρωποι δεν είναι όπως τα οχήματα. Αυτό που εννοώ είναι ότι δεν υπάρχει κάποιο εργαλείο σάρωσης που οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης μπορούν να συνδέσουν και να δημιουργήσουν όλους τους κωδικούς σφάλματος και μετά να διορθώσουν τα πράγματα που παράγουν αυτούς τους κωδικούς.

Ακόμα και αν οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης είναι βέβαιοι για τη διάγνωση, μερικοί ασθενείς δεν ανταποκρίνονται στην πρώτη ή ακόμα και στη δεύτερη θεραπεία που υπάρχει. Αυτό δεν σημαίνει ότι η διάγνωση ή η θεραπεία ήταν λανθασμένη, αλλά ότι οι άνθρωποι δεν είναι κλώνοι ο ένας του άλλου και κάποιοι ανταποκρίνονται καλύτερα σε έναν τύπο θεραπείας παρά σε άλλον.

Ίσως κάποια μέρα θα έχουμε κάποιο είδος γενετικού ελέγχου που θα μας λέει αμέσως ποιο είναι το τέλειο φάρμακο ή σχέδιο θεραπείας για μια δεδομένη ασθένεια, αλλά αυτή η μέρα φαίνεται μακρινή.

Ένα τελευταίο πράγμα να αναφέρω είναι ότι οι καλοί γιατροί δεν θα αισθανθούν απειλημένοι όταν οι ασθενείς τους κάνουν ερωτήσεις ή κάνουν έρευνα. Υπάρχουν φορές που ένας ασθενής θα με ρωτήσει για μια νέα θεραπεία που δεν γνωρίζω, και πρέπει να κάνω τη δική μου έρευνα.

Αυτά τα σενάρια δεν με αναστατώνουν αλλά είναι ευκαιρία για μάθηση. «Δεν είμαι εξοικειωμένος με αυτό,» θα πω στον ασθενή μου. «Άσε με να κάνω λίγη έρευνα και να μιλήσω με μερικούς ειδικούς που εμπιστεύομαι, και θα σε καλέσω αργότερα αυτήν την εβδομάδα για να σου πω τι θα βρω.»

Μερικές φορές ερευνώ και βρίσκω ότι η θεραπεία είναι ακριβή και φαίνεται να προσφέρει μικρό ή μικτό όφελος, αλλά μερικές φορές είναι βελτίωση σε σχέση με παλιότερους τρόπους αντιμετώπισης. Οι γιατροί πρέπει να μαθαίνουν και να προσαρμόζουν το στυλ τους στην άσκηση της ιατρικής καθώς μαθαίνουμε νέα πράγματα για τις ασθένειες και το πώς ανταποκρίνεται το ανθρώπινο σώμα σε αυτές.

Απαιτείται ταπείνωση

Όσο περισσότερο ασκώ την ιατρική, τόσο λιγότερο αισθάνομαι ότι ξέρω. Δεν είναι ότι έχω αναπτύξει άνοια, αλλά μάλλον συνειδητοποιώ ότι υπάρχουν πολλές ασθένειες για τις οποίες δεν έχουμε καλές θεραπείες. Το ανθρώπινο σώμα είναι καταπληκτικά πολύπλοκο. Υπάρχουν 36 τρισεκατομμύρια κύτταρα στο ανθρώπινο σώμα, και συνήθως όλα συνεργάζονται τέλεια· το πρόβλημα είναι να καταλάβεις τι να κάνεις όταν δεν το κάνουν.

Το φαινόμενο Dunning-Kruger επηρεάζει πολλούς τομείς όπου άτομα με περιορισμένη γνώση και δεξιότητα υπερεκτιμούν σημαντικά τις ικανότητές τους σε εκείνον τον τομέα. Μελέτες έχουν δείξει ότι το 65 τοις εκατό των Αμερικανών πιστεύουν ότι έχουν IQ πάνω από τον μέσο όρο.⁴ Στατιστικά, αυτό δεν είναι δυνατόν. Το πενήντα τοις εκατό οποιασδήποτε ομάδας ανθρώπων θα έχει πάνω από τον μέσο όρο IQ, και το άλλο 50 τοις εκατό θα είναι κάτω από τον μέσο όρο. Έτσι είναι διαμορφωμένη η κλίμακα του IQ.

Ενώ αυτό το φαινόμενο υπάρχει και για τους γιατρούς, υπάρχει επίσης και για τους ασθενείς. «Κάνοντας την έρευνά σου» δεν είναι το ίδιο με το να περάσεις τέσσερα χρόνια στην Ιατρική Σχολή, άλλα τρία χρόνια σε πρόγραμμα ειδικότητας, και να συνεχίσεις να ενημερώνεσαι για τις εξελίξεις στην ιατρική μέσω διαφόρων εκπαιδευτικών μαθημάτων. Όλοι θα κάναμε καλά να ακούμε περισσότερο και να συνειδητοποιήσουμε τα όριά μας.

Το γεγονός ότι ο ξάδερφος της μητέρας σου πήρε εκχύλισμα γάλακτος αγριοβοτάνου και ένιωσε πολύ καλύτερα από παρόμοια συμπτώματα με τα δικά σου είναι ενδιαφέρον. Το αν το εκχύλισμα βοτάνου τον βοήθησε να ξεπεράσει την ασθένειά του, αν υπήρξε αποτέλεσμα πλασέμπο, ή απλώς θα γινόταν καλά ούτως ή άλλως, ανεξάρτητα από το τι πήρε, είναι προς συζήτηση.

Αληθινή σοφία

Έχω ήδη αναφέρει τη σοφία, και θα τελειώσω μ' αυτήν. Η αληθινή σοφία είναι να συνειδητοποιείς ότι η ίαση προέρχεται από τον Θεό. Ψαλμοί 103:3 λένε για τον Θεό: «Που σβήνει όλες τις ανομίες σου· που ιάται πάσας τας ασθενείας σου.»

Η ίαση δεν προέρχεται από αντιβιοτικά ή χημειοθεραπείες. Δεν προέρχεται από το να παίρνεις τα σωστά συμπληρώματα ή ακόμη και από το να τρως μια υγιεινή διατροφή. Η ίαση έρχεται επειδή ο Θεός μας αγγίζει, μέχρι τα πιο μικρά μέρη των κυττάρων και του ανοσοποιητικού μας συστήματος, και τα κάνει πάλι ολόκληρα.

Πιστεύω ότι μερικές φορές Αυτός εργάζεται μέσω της ιατρικής, αλλά άλλες φορές εργάζεται μέσω της αποτελεσματικής, θερμής προσευχής δικαίων ανδρών και γυναικών. (Ιακώβου 5:16)

Με όλη μας τη γνώση, είναι εύκολο να φουσκώσουμε από υπερηφάνεια και να πιστέψουμε ότι δεν χρειαζόμαστε κανέναν άλλο. Ζούμε σε έναν κόσμο γεμάτο γνώση και σε έναν κόσμο όπου η σοφία έχει μπει σε δεύτερη μοίρα.

Πρέπει να επιλέγουμε προσεκτικά την πηγή των πληροφοριών μας και να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν τα ξέρουμε όλα. Ίσως ο λόγος που «ο φόβος του Κυρίου είναι η αρχή της σοφίας» είναι επειδή είναι το πρώτο βήμα για να αφήσουμε την υπερηφάνεια στην άκρη και να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε ένα μικρό μέρος της Κτίσεως. Μόνον τότε μπορούμε ταπεινά να ακούσουμε, να μάθουμε και να λάβουμε ίαση.