Ek het in die bed omgerol en geluister na my roepradio wat afgaan. Dit kon nie meer as 15 minute gewees het sedert ek ná my laaste opname in die bed geklim het nie. Ek het na die nommer op die roepradio gekyk. Ja, dit was weer die Noodafdeling.
Ek het probeer om die slaap uit my oë te vryf en my nog slaperige brein wakker te kry. Ek het die telefoon opgetel en die ER gebel. “Haai,” het die ER-dokter gesê. “Ek het twee pasiënte wat opgeneem moet word vir jou.”
“O,” het ek slaperig gesê.
“Jy klink moeg,” het hy grappenderwys gesê.
Ek was moeg. Nadat dokters die mediese skool voltooi het, ondergaan hulle ’n intensiewe opleidingsperiode wat ’n verblyfskap genoem word. Die eerste twee jaar van dié opleiding het nagdiens in die hospitaal ingesluit. Dit was nie ongewoon om binne ’n week honderd uur in die hospitaal deur te bring nie.
Selfs wanneer ons nie aan diens was nie, het die dae vroeg begin en laat geëindig. Ek het dikwels teen die slaap geveg terwyl ek van die hospitaal huis toe gery het. Ek het beslis baie gedurende daardie tyd geleer, maar ek is ook bly dat daardie dae agter die rug is.
Moegheid is deel van die menslike bestaan. Almal het al tye beleef wanneer hulle met slaperigheid gesukkel het. Miskien was dit weens werk wat gedoen moes word, ’n lang reis of slapelose nagte weens ’n nuwe baba in die gesin—wat ook al die uitdaging was, ons dwing onsself vasberade om hierdie moeilike tye deur te kom.
Van kleins af word ons geleer dat werk belangrik is. Ons moet verantwoordelik wees en omsien na die take wat aan ons opgedra word.
Werk is deur God ingestel. In Genesis Hoofstuk 2 het God aan Adam die taak gegee om die tuin van Eden te versorg. Later, in Deuteronomium 5:13, is die Israeliete beveel om al hulle werk binne ses dae te doen en dan op die sewende dag te rus.
Die Nuwe Testament gee nog ’n paar redes om te werk. Ons moet werk sodat ons vir ons gesinne kan sorg (sien II Tessalonisense 3:10). Daarbenewens moet ons werk sodat ons aan ander in nood kan gee (sien Efesiërs 4:28).
God verwag van ons om te werk en dit op ’n manier te doen wat Hom verheerlik. Ons het egter ook rus nodig, en God het daarvoor voorsiening gemaak.
God het rus in die skepping as voorbeeld gestel
En op die sewende dag het God sy werk voltooi wat Hy gemaak het; en op die sewende dag het Hy gerus van al sy werk wat Hy gemaak het. En God het die sewende dag geseën en dit geheilig, omdat Hy daarop gerus het van al sy werk wat God geskep en gemaak het –Genesis 2:2-3.
Toe God die heelal geskep het, insluitend die aarde en alles wat dit bevat, het dit Hom net ses dae geneem. Aangesien God God is, kan ons seker wees dat Hy aan die einde van hierdie werk nie moeg was nie. Tog het Hy, ondanks daardie feit, ’n dag van rus geneem en dit afgesonder. Hy het dit as voorbeeld vir ons gedoen.
Al sou die Sabbatswet eers minstens tweeduisend jaar later ingestel word, is die presedent reeds by die skepping geskep… Rus een dag per week.
God het rus in die wet voorgeskryf
Miskien is die eerste ding waaraan ’n mens dink, die Sabbatdagwette wat in Eksodus 20:8-11 gegee is. Daar is spesifiek beveel dat die volk nie op die Sabbat moes werk nie. Verder moes hulle ook nie ander mense laat werk nie.
’n Ander wet wat baie duidelik op die behoefte aan rus toegespits was, was die Jubeljaar. In Levitikus 25 het hierdie wet bepaal dat die land elke sewe jaar vir die hele jaar braak moes lê, slawe vrygelaat moes word, grond na sy oorspronklike familie-eienaars moes terugkeer en skuld afgeskryf moes word.
In die Jubeljaarvoorskrifte was daar sekere beloftes. Daar was die belofte van vryheid—hoe sleg dinge ook al gedurende die vorige ses jaar gegaan het, sou daar ’n nuwe begin wees. Dit was ’n belofte van erfporsie—die dinge wat verlore gegaan en verkoop is, sou teruggekry word. Dit was ’n belofte van oorvloed—En as julle sê: Wat sal ons in die sewende jaar eet? Kyk, ons sal nie saai of ons opbrengs insamel nie: Dan sal Ek my seën in die sesde jaar oor julle beskik, en dit sal ’n opbrengs lewer vir drie jaar –Levitikus 25:20-21. Bowenal was dit ’n belofte van rus van arbeid—vir die volk en die land.
Hierdie voorskrifte is nie aan die volk gegee om hulle te beproef nie. God het dit eerder gegee met die wete dat sy volk daarsonder nie genoeg sou rus nie en nie genoeg tyd sou neem om op Hom, hulle Skepper, te fokus nie.
Elkeen van ons het tye van rus nodig, maar ons moet verstaan dat die onderhouding van die Sabbat nie bloot daaroor gaan om ons van werk te weerhou nie. Ons pogings om die Sabbat te onderhou, moet sowel rus as aanbidding insluit, en dit moet gekenmerk word deur God se teenwoordigheid in ons lewe, sonder afleiding.
Die Nuwe Testament het nie die behoefte aan rus verander nie
Een van die verse waaraan ek dink wanneer ek oor rus nadink, is ’n belofte wat Jesus gegee het. Kom na My toe, almal wat vermoeid en swaar belaai is, en Ek sal julle rus gee. Neem my juk op julle en leer van My, want Ek is sagmoedig en nederig van hart; en julle sal rus vind vir julle siele. Want my juk is sag en my las is lig –Matteus 11:28-30.
Die Bybelboek Hebreërs praat ook oor die belangrikheid van rus en dat ons God se rus binnegaan. Daar bly dus ’n rus oor vir die volk van God. Want hy wat in sy rus ingegaan het, het ook opgehou met sy eie werke, soos God met syne. Laat ons ons dan beywer om in daardie rus in te gaan, sodat niemand deur dieselfde voorbeeld van ongehoorsaamheid tot ’n val kom nie –Hebreërs 4:9-11.
Dit is belangrik om te besef dat die Nuwe-Testamentiese begrip van rus meer is as bloot tyd weg van die werk. Ware Bybelse vrede is onlosmaaklik verweef met die begrip vrede, selfs te midde van ’n chaotiese wêreld. Vrede laat Ek vir julle na; my vrede gee Ek aan julle. Ek gee nie aan julle soos die wêreld gee nie. Laat julle hart nie ontsteld word en bang wees nie –Johannes 14:27. Jesus het aan sy volgelinge vrede gegee wat hulle in staat gestel het om rus te vind, selfs wanneer hulle hoë vlakke van spanning ervaar het.
Dit is ’n seën, want dit is nie genoeg om bloot tyd weg van ons gewone werk te neem nie. Ons het daardie vrede en kalmte nodig wat ’n verbintenis met Jesus bied. Sonder …die vrede van God, wat alle verstand te bowe gaan… –Filippense 4:7, sal ons tyd af net so onrustig wees soos ons tyd by die werk.
Dit is duidelik dat God wil hê ons moet rus. Hy weet dat ons dit nodig het, nie net om geestelike redes nie, maar ook vir ons fisieke gesondheid.
******************************
Die mense aan die stuur van die Franse Revolusie het probeer om al die instellings van die verlede uit te wis. Dit was ’n besonder goddelose onderneming, en die nuwe regering het onder meer besluit om die kalender te “hervorm”.
In 1793 het hulle ’n werksweek van tien dae ingestel. Elke maand sou drie weke hê, met een rusdag in elk van hierdie weke van tien dae. Hulle doel was onder meer om alle godsdienstige vakansiedae en die viering van Sondag as rusdag af te skaf. Hulle het geglo dat mense meer werk sou verrig as daar elke maand minder rusdae was.
Dit het ’n groot kopseer vir horlosiemakers veroorsaak. Hulle moes op een of ander manier horlosies maak wat by die besonderhede van hierdie nuwe dekrete sou pas—elke dag sou tien uur lank wees, elke uur sou honderd minute bevat en elke minuut sou 100 sekondes lank wees.
Dit het op ’n ramp uitgeloop. Die mense het die veranderinge gehaat en produktiwiteit het regoor Frankryk aansienlik gedaal. Uiteindelik het Napoleon dit in 1806 afgeskaf en na die ou kalender en die stelsel van Sondae as rusdae teruggekeer. Hierdie wetenskaplike “eksperiment” was verby. Dit blyk dat mense tye van rus en herlaai nodig het, en dat ’n week van sewe dae met een rusdag nie bloot ’n Christelike begrip is nie, maar iets wat noodsaaklik is vir gesondheid en welstand.
Die Sowjetunie het onder Josef Stalin ook ’n soortgelyke eksperiment onderneem om Sondagrus af te skaf, met soortgelyke resultate.
******************************
Die week soos God dit geskep het (met een dag uit sewe vir rus) is nodig om ons produktief te hou.
Rus verminder inflammasie
Deel van die probleem waarmee moderne mense te kampe het, is dat hulle hoë vlakke van streshormone, soos adrenalien en kortisol, ervaar. Hierdie hormone verhoog bloeddruk en polsslag. Hulle verhoog ook die vlakke van inflammasie in ons liggame.
Chroniese inflammasie is nie gesond nie, maar gelukkig lyk dit asof rus werklik help om dié hormoonvlakke heelwat te laat daal. ’n Goeie nag se slaap is noodsaaklik vir genesing, juis omdat dit hierdie hormone laat afneem en ooreisde senuwees en weefsels die kans gee om te herstel.
Outo-immuunsiektes en pynvlakke verbeter wanneer mense genoeg slaap kry. Bloeddruk- en harttoestande baat ook daarby wanneer ’n mens genoeg herstellende slaap kry.
Rus maak genesing moontlik
Oefening is goed. Dokters beveel aan dat ’n mens gereeld kardiovaskulêre oefening doen, omdat dit goed is vir ons harte, verstand en algemene welstand.
Dit is nie verstandig om elke dag te oefen nie. Dit verhoog ook streshormoonvlakke en gee ons liggame nie genoeg tyd om te herstel nie. Mense wat te gereeld en te intensief oefen, loop ’n veel groter kans om met aanhoudende beserings, gewrigs- en spierpyn en moegheid te eindig. Een studie het bevind dat spiere 72 uur ná gewigsoefening nodig het om ten volle te herstel.
Mense wat oefen, behoort ideaal gesproke een tot twee dae per week af te neem sodat hulle liggame van die aktiwiteit kan herstel. Hoe harder jy oefen, hoe meer het jy daardie rusperiodes nodig. Selfs iemand wat intensief vir iets soos ’n marathon oefen, moet van tyd tot tyd dae neem waarop hulle glad nie hardloop nie, anders sal hulle hulself beseer.
Rus verminder pynvlakke
Daar is talle studies gedoen waarin mense se verslae oor slaap en dinge soos chroniese pyn en spanningshoofpyne ondersoek is. Minstens 50 persent van mense met slapeloosheid het ook chroniese pyn. Natuurlik kan dit bloot wees dat mense met chroniese pyn nie so goed slaap soos mense wat nie daaraan ly nie.
Verskeie studies het mense se pynverdraagsaamheid ná slaaptekort ondersoek. Hulle het bevind dat selfs net een nag van slaaptekort genoeg was om mense pyn skerper te laat voel.
Rus versterk ons immuunstelsels
Verskeie studies het die werking van verskillende dele van ons immuunstelsels ondersoek en bevind dat hulle beter werk wanneer deelnemers aan die studies genoeg slaap kry. Die feit dat inflammasievlakke hoër is wanneer ons nie rus nie, verhoog waarskynlik die risiko van infeksie.
Wanneer ons onsself sonder rus te hard dryf, plaas dit ons immuunstelsels onder druk. Aan die ander kant is die beste manier om te herstel om seker te maak dat ons genoeg rus kry.
Rus doen nog baie ander dinge. Dit help om die gemoedstoestand te verbeter. Dit kan akademiese prestasie en geheuetake bevorder.
Soos met alle dinge, is matigheid die sleutel. Iemand wat niks anders doen as rus en slaap nie, gaan nie beter funksioneer as iemand wat sewe uur per nag goed slaap nie, en sal ook nie baie produktief wees nie.
Daar is ’n paar basiese reëls wat ons kan help om rusperiodes te benut.
Rus gereeld
Die boodskap van die Sabbat is dat ons gereelde, kort rusperiodes moet neem. Die Jubeljare leer ons dat ons minder gereeld langer tye nodig het om te herlaai. Dit verg moeite en beplanning om seker te maak dat hierdie tye werklik rus bring.
Miskien is dit ’n bietjie soos ’n motor. Jy kan net so ver ry met ’n tenk brandstof. As jy altyd wag totdat die waarskuwingsliggie aangaan voordat jy die tenk volmaak, sal dit uiteindelik gebeur wanneer jy te ver van ’n vulstasie af is om brandstof in te gooi voordat jy sonder brandstof sit. Dit is nooit ’n goeie tyd om sonder brandstof te gaan staan nie. Net so moet ons ons geestelike, emosionele en fisieke batterye van tyd tot tyd herlaai. Daar is geen rede om te wag totdat waarskuwingstekens wys dat ons dringend ’n blaaskans nodig het nie.
Rus verg voorbereiding
Die verhaal van die manna in Eksodus 16 leer ons dat manna elke dag gekom het. Die volk kon dit nie vir ’n tweede dag hou nie, want dit sou bederf. Op Vrydae moes hulle egter ekstra bymekaarmaak, aangesien die volgende dag ’n rusdag was en daar geen manna op die Sabbat gekom het nie. Diegene wat nie die vorige dag ekstra bymekaargemaak het nie, het honger gebly.
Net so verg dit voorbereiding om sulke tye te hê. Dit sal nie maklik wees nie, maar dit is belangrik.
Doen gesonde dinge wanneer jy rus
Wanneer mense onder spanning verkeer, is daar ’n neiging om ongesonde dinge te eet. Wanneer mense uitgeput is, is hulle gewoonlik nie lus om te oefen of te gaan stap nie. Dit is juis sulke dinge wat ons werklik kan help om fisiek en emosioneel te herlaai.
Weereens verg dit moeite, maar dit is belangrik vir ons welstand om gesonde keuses te maak.
Fokus op God
Ek het dit tot laaste gelaat, maar dit is die belangrikste aspek van rus. Ware rus spruit nie uit medikasie of selfs verskeie vakansies nie, maar uit ’n hart vol vrede. Die vrede wat alle verstand te bowe gaan, kom uit ’n hart wat op God gerig is.
Ons gebedstye en Bybelleestye behoort tye van rus te wees. As ons afleidings en die uitdagings van ons werk- en huislewe kan uitskakel en ons blik op Hom kan rig wat die belangrikste is, sal ons ’n ware seën ontvang en die herlaaiing wat ons gees nodig het.
Ek is bevrees dat baie mense sukkel om rus te vind omdat hulle nie werklik vrede het nie. Laat ons ons dan beywer om in daardie rus in te gaan, sodat niemand deur dieselfde voorbeeld van ongehoorsaamheid tot ’n val kom nie –Hebreërs 4:11. Die rus waarvan hier gepraat word, is dié wat belowe word aan mense wat volhard en God se vrede ontvang.
Gevolgtrekking
Die lewe gaan oor balans. Daar is tye wanneer ons moet werk, en daar is ook tye wanneer ons moet rus. Om hierdie balans te vind, is die uitdaging waarmee elkeen van ons te kampe het. Wat seker is, is dat elke dag van 24 uur heeltemal vol sal wees teen die tyd dat ons aan die einde daarvan kom.
God sien ons en ons beperkings, en Hy wil hê dat ons hierdie balans tussen ons werk en ons rusperiodes moet bereik. As ons ons net op Hom kan fokus, sal ons leiding ontvang om hierdie balans te vind.
Bowenal sal ons ’n vrede ontvang wat onskatbaar is en ons in staat sal stel om rus te vind—selfs tydens ’n storm.
Endnote
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12741861/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4046588/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3256323/
