# Mwisho wa Maisha NENO KUTOKA KWA DAKTARI Lugha: sw Mwandishi: by Vincent “John” Waldron MD Gladys, VA Toleo la asili: The Heartbeat of the Remnant, Majira ya kuchipua 2022, Nambari 1 Kurasa za asili: 28–31 Soma makala: PDF ya asili: WEB\-Spring\-2022\-Remnant\.pdf [The Heartbeat of the Remnant, Majira ya kuchipua 2022]() Mnamo Oktoba 2020, mwanamke mwenye umri wa miaka 90 aliyeitwa Nancy Russell, aliyekuwa mkazi wa makao ya kuwatunzia wazee huko Toronto, Kanada, alionyesha nia ya kutaka daktari amsaidie kujiua\. Alihisi kwamba kutengwa kwa miezi kadhaa iliyotangulia kulikuwa zaidi ya alivyoweza kuvumilia, naye hakuona mwisho wake\. Nancy Russell hakuwa na ugonjwa wa kudhoofika kwa uwezo wa akili\. Hakuwa na hali yoyote ambayo kwa kawaida ingechukuliwa kuwa ya kuelekea kusababisha kifo\. Hata hivyo, nchini Kanada si lazima mtu awe na hali ya kuelekea kusababisha kifo ili kuomba msaada wa kujiua kwa usaidizi wa daktari\. Kanada inaita utaratibu huu “Msaada wa Kimatibabu katika Kufa” \(MAID\)\. Jina hilo linadokeza kwamba unahusu huduma ya kumstarehesha mgonjwa, lakini kwa kweli si huduma ya kumstarehesha hata kidogo\. Daktari bingwa wa magonjwa ya wazee alisikiliza kisa chake na kukubali kumsaidia\. Aliruhusiwa kuondoka ili akae wiki iliyofuata na familia yake\. Mwishoni mwa wakati huo, alidungwa sindano ya kuua huku familia yake ikiwa hapo\. Hili si tukio la pekee\. Mwaka 2020, watu 7,595 walijiua kwa msaada wa daktari\. Ninapozitafakari takwimu hizi zinazofanya mtu atafakari kwa uzito, nahisi huzuni kubwa\. Kwa namna fulani, familia nyingi huwaacha wazee au wagonjwa wa familia zao\. COVID imeonekana tu kuzidisha tatizo hili\. Jambo kubwa zaidi ni kwamba jamii yetu haithamini tena maisha ya watu wazee\. Jamii ambayo haithamini tena maisha **yote** ya wanadamu kuwa muhimu huanza kuruhusu mambo kama vile kujiua kwa msaada wa daktari, na hata kuwaua wagonjwa kwa huruma\. Kumuua mgonjwa kwa huruma ni pale mtu anapompa mtu mwingine dawa kwa madhumuni ya kumuua, ilhali kujiua kwa msaada ni pale mtu mmoja anapompa mtu mwingine dawa ambazo mtu huyo hujitumia “mwenyewe”, na hivyo kujiua\. Ni vyema kutazama jinsi sisi kama Wakristo tunavyokabiliana na hali za mwisho wa maisha na kujaribu kuelewa ni wapi ulimwengu unaotuzunguka umekosea sana\. ### Tumeumbwa kwa Mfano wa Mungu > *Basi Mungu akamwumba mtu kwa mfano wake mwenyewe, kwa mfano wa Mungu alimwumba, mwanamume na mwanamke aliwaumba –Mwanzo 1:27\. BWANA Mungu akamfanya mtu kwa mavumbi ya ardhi, akampulizia puani pumzi ya uhai; mtu akawa nafsi hai –Mwanzo 2:7\.* Mungu aliweka uhai ndani ya Adamu na Hawa wakati wa Uumbaji\. Alimfinyanga Adamu kutoka mavumbi ya nchi na kumfanya Hawa kutokana na ubavu wa Adamu\. Mungu Mwenyewe ndiye aliyewapulizia pumzi ya uhai\. Zaidi ya hayo, aliweka ndani yao mfano wake mwenyewe\. Wanadamu hawana thamani kwa sababu ya huduma wanazowafanyia wengine\. Hawana thamani kwa sababu ya akili au vipawa vyao\. Badala yake, wanadamu wana thamani kwa sababu Mungu aliwaumba kwa kusudi\. Anamthamini kila mmoja wao\. *Kwa maana jinsi hii Mungu aliupenda ulimwengu, hata akamtoa Mwanawe mzaliwa wa pekee, ili kila mtu amwaminiye asipotee, bali awe na uzima wa milele –Yohana 3:16\.* Wengine wanaona huu kuwa mstari wa Maandiko unaojulikana zaidi, nao unaweka wazi kwamba kila mmoja wetu ana thamani kwa Mungu na anastahili ukombozi wake\. “Kila mtu” maana yake ni “kila mmoja wetu”\. Kuna mistari mingine mingi kama Yeremia 1:4\-5 na Zaburi 139:13\-15 inayozungumzia kujua kwa Mungu tangu zamani kuhusu uumbaji wetu\. Mungu hakupanga tu kuwaleta Adamu na Hawa ulimwenguni kisha kuyaacha mambo yaende yenyewe kuanzia hapo\. Badala yake, anaongoza kutungwa mimba na kukua kwa kila mmoja anayezaliwa\. Huenda tusielewe makusudi yote ya Mungu, lakini tunaweza kusema kwa hakika kwamba Mungu hafanyi makosa\. ### Ubora wa Maisha Sehemu kubwa ya maadili yanayohusu masuala ya mwisho wa maisha inahusu dhana kama “ubora wa maisha” na “heshima”\. *Ubora wa maisha* ni kiwango ambacho mtu anaweza kufurahia shughuli zake za kawaida za kila siku\. *Heshima* inahusu watu kuhisi kwamba wanatendewa kwa heshima inayofaa\. Watu wengi huhisi kwamba mambo haya yote mawili—*ubora wa maisha* na *heshima*—hupungua mtu anapopata ugonjwa mkali unaomdhoofisha\. Wale walio na magonjwa kama hayo na wasio na uhusiano binafsi na Yesu wanaweza kuhisi kwamba wamefika mahali ambapo hawataki kuendelea kuishi\. Ni hatari watu wanapoamini kwamba maisha yana thamani ya kuishi tu wakati mambo ni rahisi na *ubora wa maisha* uko juu\. Sisi, kama wafuasi wa Kristo, tunaelewa kwamba mateso yatatupata sote\. Tunapoteseka kwa roho ya upole na utulivu, hilo humletea Mungu utukufu\. Zaidi ya hayo, huwafundisha watu wengine nguvu ya maisha yaliyobadilishwa na Mungu\. Hatuwezi kuvumilia majaribu haya peke yetu\. Na hatuhitaji kufanya hivyo kwa sababu Roho wa Mungu yu pamoja nasi na hutupa nguvu ya kuvumilia kwa uaminifu hadi mwisho\. ### Kuyakabidhi Maisha Yetu Mikononi mwa Mungu Wakristo hawapaswi kuwa na mtazamo wa kukubali kila jambo kana kwamba limeamuliwa mapema\. Hatuamini kwamba hata tufanye nini, bila shaka tutakufa siku iliyopangwa kimbele\. Inaonekana kuna uwezekano kwamba, ingawa kila mmoja wetu ana muda wa juu zaidi wa kuishi, tunaweza kuufupisha sana kwa kufanya maamuzi mabaya\. Mtu anayeendesha gari akiwa amelewa, au anayetumia dawa za kulevya za mitaani, huenda asiishi maisha marefu isipokuwa abadili mwenendo wake\. Kwa kiwango kidogo zaidi, mtu anayekula vibaya na kukataa kufanya mazoezi pia anaweza kufupisha maisha yake na kuwa na afya mbaya zaidi kuliko mtu anayechagua mtindo bora wa maisha\. *Kwa kuwa siku zake zimeamriwa, hesabu ya miezi yake iko kwako; umemwekea mipaka yake asiyoweza kuivuka –Ayubu 14:5\.* Siku zetu ziko mikononi mwa Mungu\. Hatuna haki ya kufanya jambo la kuzifupisha kimakusudi\. Moja ya Amri Kumi ni: Usiue – Kutoka 20:13\. Bila shaka amri hii ingewakataza madaktari kuua wagonjwa wao kimakusudi\. Pia ingekuwa amri inayomkataza mtu kujiua\. Ni afadhali zaidi tuziache siku zetu na saa zetu mikononi mwa Mungu\. Tunachopaswa kufanya ni kumtumikia kadiri tuwezavyo kwa muda tulio nao\. Hatuwezi kuchagua muda tuliopangiwa\. ### Wakati wa Mwisho wa Maisha Ni vigumu kutoa kauli za jumla kuhusu kile ambacho mtu anaweza au anapaswa kupitia mwishoni mwa maisha yake\. Baadhi ya magonjwa yanayoelekea kusababisha kifo, kama vile saratani iliyoenea hadi kwenye mifupa, yanaweza kusababisha maumivu makali sana\. Kwa upande mwingine, baadhi ya magonjwa, kama vile figo kushindwa kufanya kazi au ugonjwa wa kudhoofika kwa uwezo wa akili, husababisha maumivu machache sana, ikiwa yapo\. Baadhi ya watu hawapendi kufuata matibabu makali\. Tiba ya kemikali, dayalisisi na matibabu mengine mengi ya kisasa yana madhara, ambayo baadhi yake yanaweza kuwa mabaya sana\. Kuchagua kutopokea matibabu ya ugonjwa ni tofauti na kuchagua kuchukua hatua za kuyakatisha maisha yetu\. Pia ni muhimu kwamba uamuzi uwe wa mtu binafsi mwenyewe, wala usilazimishwe kwake\. Nchini Uswidi wakati wa COVID, serikali iliamua kwamba wakazi wazee wa vituo vya kulea hawatatibiwa COVID\. Wengi hawakupewa hata oksijeni, bali walianzishiwa tu morfini na dawa za kutuliza ili “kuwastarehesha” walipokuwa wakingojea mwisho\. ### Usitende kwa Hofu Maamuzi mengi ambayo watu hufanya wanapokabiliwa na utambuzi wa ugonjwa unaoelekea kusababisha kifo hufanywa kwa hofu\. Huenda wakaogopa madhara ya dawa, wakaogopa kifo, au wakaogopa tu kuwa mzigo kwa familia zao\. Wakristo hawapaswi kutenda kwa sababu hizo\. *Maana Mungu hakutupa roho ya woga, bali ya nguvu na ya upendo na ya akili timamu –2 Timotheo 1:7\.* Kwa kuwa sisi ni watoto wa Mungu, hatuogopi kifo\. *Lakini, ndugu, sitaki msijue habari zao waliolala mauti, msije mkahuzunika kama na wengine wasio na matumaini\. Maana, ikiwa twaamini ya kwamba Yesu alikufa akafufuka, vivyo hivyo na hao waliolala katika Yesu, Mungu atawaleta pamoja naye –1 Wathesalonike 4:13\-14\.* Tunaelewa kwamba Mwokozi wetu ameshinda kifo na ameondoa uchungu wake\. Yesu alishinda kifo na kaburi, ili sisi pia tuweze kuishi bila hofu\. Tunaweza kuchagua matibabu makali, lakini hatutasukumwa na jitihada za kuhangaika sana kujaribu kukizuia kifo kisitufikie\. ### Tegemea Nguvu za Mungu *Nayaweza mambo yote kupitia Kristo anitiaye nguvu –Wafilipi 4:13\.* Mstari huu unafuata baada ya Mtume Paulo kuzungumzia jinsi anavyoweza kuridhika katika hali yoyote, wakati wa kuwa na vingi na wakati wa kuwa na uhitaji\. Tunaona wazi katika maisha yake kwamba alitenda jambo hili hasa\. Alipigwa mawe, akapigwa na akavunjikiwa na meli\. Ni lazima mtu aamini kwamba mwili wake ulilalamika kila jioni alipolala, ukimkumbusha kuhusu shida zote ulizovumilia\. Si ibuprofen wala Tylenol iliyomsaidia kuvumilia nyakati hizo \(dawa hizo hazingevumbuliwa hadi baada ya karne nyingi\)\. Badala yake, ilikuwa ni nguvu aliyopewa na uhusiano wake na Mungu\. Nguvu hiyo hiyo inapatikana kwetu leo, haidhuru tunakabiliwa na nini, hata ugonjwa unaoelekea kusababisha kifo\. ### Fahamu Kwamba Kuna Uwezekano wa Kuwa na Maumivu Mojawapo ya maamuzi ambayo watu wanaweza kufanya mwishoni mwa maisha ni kukubali huduma ya kupunguza maumivu na dalili nyingine\. Hii ni aina ya huduma iliyoundwa mahsusi kutibu maumivu na dalili nyingine, kwa kawaida kwa mgonjwa mwenye ugonjwa unaoelekea kusababisha kifo \(ili kumstarehesha, wala si kujaribu kumponya\)\. Aina hii ya huduma hutolewa na programu za huduma kwa wagonjwa walio karibu na mwisho wa maisha\. Madaktari na wauguzi katika programu za huduma kwa wagonjwa walio karibu na mwisho wa maisha hulenga hasa kuondoa maumivu badala ya kutafuta tiba ya mgonjwa\. Kwa hiyo, wanategemea sana wagonjwa kusema ukweli kuhusu kiwango cha maumivu yao, ili waweze kuwapa dozi ambazo wagonjwa huhisi wanahitaji ili kudhibiti maumivu yao\. Bila shaka, hili ni gumu\. Mara nyingi, njia pekee ya kuondoa maumivu kabisa ni kumpa mtu dawa nyingi sana za maumivu kiasi cha kumfanya ashindwe kuwasiliana na watu wanaomzunguka\. Kama kawaida, kuna haja ya kuwa na uwiano kati ya kudhibiti maumivu na kutopewa dawa nyingi kiasi cha kumfanya mtu asinzie na kulegea\. ### Mungu Hutukuzwa Katika Mateso Yetu > *Maana dhiki yetu nyepesi, iliyo ya muda wa kitambo tu, yatufanyia uzito wa utukufu wa milele ulio mkubwa kupita kiasi; tusiviangalie vinavyoonekana, bali visivyoonekana\. Kwa maana vinavyoonekana ni vya muda tu, bali visivyoonekana ni vya milele –2 Wakorintho 4:17\-18\.* Hakuna hata mmoja wetu anayefurahia kuteseka, na kwa hakika hatutafuti mateso\. Tunapopitia mateso, ulimwengu unaotuzunguka huona jinsi tunavyokabiliana nayo, nao unaweza kutambua kama kuna jambo tofauti ndani yetu\. Tunajua kwamba Yesu aliteseka sana wakati wa kesi yake na kusulubiwa kwake\. Mateso yoyote tunayopitia ni madogo sana yakilinganishwa na hayo\. Jambo muhimu zaidi ni kumtazama Mwokozi wetu\. Yeye ndiye anayetupa nguvu za kuvumilia hadi mwisho\. Yeye ni mwaminifu daima\. ### Hitimisho Ulimwengu ni mahali penye giza siku hizi\. Thamani ya maisha inaonekana kupungua kadiri muda unavyopita\. Nchi nyingi zaidi na zaidi zinaruhusu madaktari kuandika dawa zinazowawezesha wagonjwa kuyakatisha maisha yao wenyewe, huku nyingine zikiruhusu hata madaktari kuwapa wagonjwa wao dawa zitakazowaua\. Ni muhimu tuendelee kuthamini uhai wa binadamu na kumtukuza Mungu katika kila jambo tunalokabili—hata tunapokuwa na ugonjwa unaoelekea kusababisha kifo\. Ikiwa tunawajibika kumtunza mtu aliye katika hali hii, ni muhimu sana kumhakikishia kwamba ana thamani na kuhakikisha kwamba anaelewa kuwa yeye si mzigo\. Mungu anathamini maisha yake, nasi tunapaswa kufanya vivyo hivyo\. Msaada huu utamsaidia anapopambana na vizuizi ambavyo afya yake imemwekea\. Hakuna hata mmoja wetu atakayeishi milele, lakini mambo tunayofanya hapa yana matokeo ya milele kwetu na kwa wale tunaowaathiri\. ![Mhudumu wa afya anampima mzee wa kiume shinikizo la damu]() ## Rejeo la jarida - [Mhudumu wa afya anampima mzee wa kiume shinikizo la damu](): Adobestock\.com