# Het levenseinde EEN WOORD VAN EEN ARTS Taal: nl Auteur: by Vincent “John” Waldron MD Gladys, VA Oorspronkelijk nummer: The Heartbeat of the Remnant, Lente 2022, Nummer 1 Oorspronkelijke pagina’s: 28–31 Lees artikel: Oorspronkelijke PDF: WEB\-Spring\-2022\-Remnant\.pdf [The Heartbeat of the Remnant, Lente 2022]() In oktober 2020 gaf de 90\-jarige Nancy Russell, die in een verpleeghuis in Toronto, Canada, woonde, te kennen dat ze wilde dat een arts haar hielp een einde aan haar leven te maken\. Ze vond dat de isolatie van de afgelopen maanden meer was dan ze kon verdragen, en ze zag geen einde in zicht\. Nancy Russell leed niet aan dementie\. Ze had geen aandoening die doorgaans als terminaal wordt beschouwd\. In Canada is een terminale aandoening echter geen vereiste om hulp te vragen bij zelfdoding met hulp van een arts\. Canada noemt deze procedure ‘Medische hulp bij sterven’ \(MAID\)\. De naam wekt de indruk dat het om comfortzorg gaat, maar in werkelijkheid is het allesbehalve comfortzorg\. Een geriater hoorde haar verhaal en stemde ermee in haar te helpen\. Ze werd ontslagen uit het verpleeghuis om de daaropvolgende week bij haar familie door te brengen\. Aan het einde van die periode kreeg ze, in aanwezigheid van haar familie, een dodelijke injectie\. Dit is geen op zichzelf staand geval\. In 2020 maakten 7\.595 mensen met hulp van een arts een einde aan hun leven\. Als ik deze ontnuchterende statistieken overdenk, voel ik grote droefheid\. In zekere zin laten veel gezinnen hun oudere of zieke familieleden in de steek\. COVID lijkt dit probleem alleen maar te hebben verergerd\. Een nog groter probleem is dat onze samenleving het leven van oudere mensen niet langer waardeert\. Een samenleving die niet langer **alle** mensenlevens als waardevol beschouwt, begint zaken als hulp bij zelfdoding door een arts toe te staan, en zelfs euthanasie\. Bij euthanasie dient iemand een ander medicatie toe met als doel die ander te doden, terwijl bij hulp bij zelfdoding de ene persoon medicatie aan een ander geeft, die deze vervolgens zelf toedient en zo zichzelf doodt\. Het is nuttig om te bekijken hoe wij als christenen omgaan met situaties rond het levenseinde en te proberen te begrijpen waar de wereld om ons heen zo ernstig de verkeerde kant op is gegaan\. ### Geschapen naar het beeld van God > *Zo schiep God de mens naar Zijn beeld, naar het beeld van God schiep Hij hem; mannelijk en vrouwelijk schiep Hij hen –Genesis 1:27\. En de HEERE God vormde de mens uit het stof van de aardbodem en blies de levensadem in zijn neusgaten; zo werd de mens een levend wezen –Genesis 2:7\.* God schonk Adam en Eva tijdens de schepping het leven\. Hij vormde Adam uit het stof van de aarde en maakte Eva uit Adams rib\. God Zelf blies hun de levensadem in\. Sterker nog, Hij drukte Zijn eigen beeld op hen\. Mensen hebben geen waarde vanwege de diensten die zij anderen bewijzen\. Ze zijn niet waardevol vanwege hun intelligentie of talenten\. Mensen hebben waarde omdat God hen met een doel heeft geschapen\. Hij waardeert ieder van hen\. *Want zo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat ieder die in Hem gelooft, niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft –Johannes 3:16\.* Dit vers wordt door sommigen beschouwd als de bekendste passage uit de Schrift en maakt duidelijk dat ieder van ons waardevol is voor God en Zijn verlossing waardig is\. ‘Ieder’ betekent: ‘elk van ons’\. Er zijn veel andere verzen, zoals Jeremia 1:4\-5 en Psalm 139:13\-15, die spreken over Gods voorkennis bij onze schepping\. God was niet alleen van plan Adam en Eva in deze wereld te brengen en de dingen vanaf dat moment op hun beloop te laten\. Integendeel, Hij leidt de conceptie en ontwikkeling van ieder mens die geboren wordt\. We begrijpen misschien niet al Gods bedoelingen, maar we kunnen met zekerheid zeggen dat God geen fouten maakt\. ### Kwaliteit van leven Veel van de ethiek rond kwesties aan het levenseinde heeft te maken met begrippen als ‘kwaliteit van leven’ en ‘waardigheid’\. *Kwaliteit van leven* is de mate waarin iemand van zijn of haar gewone dagelijkse activiteiten kan genieten\. *Waardigheid* verwijst naar het gevoel van mensen dat zij met voldoende respect worden behandeld\. Veel mensen vinden dat zowel de *kwaliteit van leven* als de *waardigheid* afneemt wanneer iemand een ernstige, invaliderende ziekte krijgt\. Mensen met zulke ziekten die geen persoonlijke relatie met Jezus hebben, kunnen het gevoel krijgen dat ze het punt hebben bereikt waarop ze niet meer verder willen leven\. Het is gevaarlijk wanneer mensen geloven dat een leven alleen de moeite waard is als alles gemakkelijk is en de *kwaliteit van leven* hoog is\. Wij, als volgelingen van Christus, begrijpen dat lijden ons allemaal zal treffen\. Wanneer we met een zachtmoedige en stille geest lijden, strekt dat tot eer van God\. Bovendien laat het anderen de kracht zien van een leven dat door God is veranderd\. We kunnen deze beproevingen niet alleen doorstaan\. Dat hoeft ook niet, want Gods Geest is bij ons en geeft ons de kracht om tot het einde toe trouw te volharden\. ### Ons leven in Gods handen laten Christenen horen niet fatalistisch te zijn\. We geloven niet dat we, wat we ook doen, zeker op een vooraf bepaalde dag zullen sterven\. Het lijkt waarschijnlijk dat er voor ieder van ons een maximale levensduur is, maar dat we die aanzienlijk kunnen verkorten door verkeerde keuzes\. Iemand die onder invloed rijdt of straatdrugs gebruikt, leeft mogelijk niet lang, tenzij diegene zijn leven betert\. In mindere mate kan ook iemand die ongezond eet en weigert te bewegen zijn levensduur verkorten en een aanzienlijk slechtere gezondheid hebben dan iemand die voor een gezonde levensstijl kiest\. *Aangezien zijn dagen bepaald zijn, het getal van zijn maanden bij U is en U zijn grenzen hebt vastgesteld die hij niet kan overschrijden –Job 14:5\.* Onze dagen zijn in Gods handen\. Het is niet aan ons om iets te doen om ze opzettelijk te verkorten\. Een van de Tien Geboden luidt: U zult niet doodslaan – Exodus 20:13\. Dit gebod zou artsen zeker verbieden opzettelijk het leven van hun patiënt te nemen\. Het zou ook een gebod zijn tegen iemand die een einde maakt aan zijn eigen leven\. Het is veel beter als we onze dagen en uren in Gods handen laten\. We hoeven Hem alleen zo goed mogelijk te dienen met de tijd die we hebben\. We mogen niet zelf bepalen hoeveel tijd ons wordt toegekend\. ### Het levenseinde Het is moeilijk om algemene uitspraken te doen over wat iemand aan het einde van zijn leven kan of zou moeten meemaken\. Sommige terminale ziekten, zoals kanker met botmetastasen, kunnen veel pijn veroorzaken\. Andere ziekten, zoals nierfalen of dementie, veroorzaken daarentegen weinig of helemaal geen pijn\. Sommige mensen kiezen er liever voor geen intensieve behandelingen te ondergaan\. Chemotherapie, dialyse en veel andere moderne behandelingen hebben bijwerkingen, waarvan sommige behoorlijk negatief kunnen zijn\. Ervoor kiezen een behandeling voor een ziekte niet te ondergaan, is iets anders dan ervoor kiezen actief een einde aan ons leven te maken\. Het is ook belangrijk dat het de eigen beslissing van de persoon in kwestie is en niet iets wat hem of haar wordt opgedrongen\. Tijdens COVID besloot de Zweedse overheid dat oudere bewoners van verpleeginstellingen niet voor COVID behandeld zouden worden\. Velen kregen zelfs geen zuurstof, maar men begon hun simpelweg morfine en kalmerende middelen toe te dienen om ‘het hun comfortabel te maken’ terwijl ze op het einde wachtten\. ### Handel niet uit angst Veel beslissingen die mensen nemen wanneer ze met een terminale diagnose worden geconfronteerd, komen voort uit angst\. Ze zijn misschien bang voor bijwerkingen van medicijnen, bang voor de dood of gewoon bang dat ze hun familie tot last zijn\. Christenen moeten niet vanuit zulke motieven handelen\. *Want God heeft ons niet gegeven een geest van vreesachtigheid, maar van kracht, liefde en bezonnenheid –2 Timotheüs 1:7\.* Als kinderen van God zijn we niet bang voor de dood\. *Maar, broeders, ik wil niet dat u onwetend bent ten aanzien van hen die ontslapen zijn, opdat u niet bedroefd bent zoals ook de anderen, die geen hoop hebben\. Want als wij geloven dat Jezus gestorven en opgestaan is, zal God ook zo hen die in Jezus ontslapen zijn, met Hem brengen –1 Thessalonicenzen 4:13\-14\.* We begrijpen dat onze Heiland de overwinning op de dood heeft behaald en de angel eruit heeft weggenomen\. Jezus behaalde de overwinning op de dood en het graf, zodat ook wij zonder angst kunnen leven\. We kunnen ervoor kiezen intensieve behandelingen te ondergaan, maar niet vanuit een wanhopige poging de dood af te wenden\. ### Vertrouw op Gods kracht *Ik vermag alle dingen door Christus, Die mij kracht geeft –Filippenzen 4:13\.* Dit vers volgt op een gedeelte waarin de apostel Paulus vertelt hoe hij in elke situatie tevreden kan zijn, zowel in tijden van overvloed als in tijden van gebrek\. In zijn leven zien we duidelijk dat hij dit in praktijk bracht\. Hij werd gestenigd en geslagen en leed schipbreuk\. Je kunt ervan uitgaan dat zijn lichaam elke avond protesteerde wanneer hij ging liggen om te slapen en hem herinnerde aan alle ontberingen die het had doorstaan\. Het was geen ibuprofen of Tylenol die hem door die tijden heen hielp \(die middelen zouden pas vele eeuwen later worden uitgevonden\)\. Het was veeleer de kracht die zijn relatie met God hem gaf\. Diezelfde kracht is vandaag voor ons beschikbaar, wat we ook meemaken, zelfs bij een terminale ziekte\. ### Begrijp dat er waarschijnlijk pijn zal zijn Een van de keuzes die mensen aan het einde van hun leven kunnen maken, is palliatieve zorg aanvaarden\. Dit is zorg die speciaal is bedoeld om pijn en andere symptomen te behandelen, meestal bij een terminaal zieke patiënt \(om het de patiënt comfortabel te maken, niet om te proberen hem of haar te genezen\)\. Dit is de soort zorg die hospices aanbieden\. De artsen en verpleegkundigen in hospiceprogramma’s richten zich vooral op het wegnemen van pijn, en niet op het zoeken naar genezing voor de patiënt\. Daarom vertrouwen ze er sterk op dat patiënten eerlijk zijn over de mate van hun pijn, zodat ze de doses kunnen geven die patiënten denken nodig te hebben om hun pijn onder controle te houden\. Dit is natuurlijk een uitdaging\. Vaak is de enige manier om de pijn volledig weg te nemen iemand zoveel pijnstillers te geven dat diegene niet meer in staat is contact te hebben met de mensen om zich heen\. Zoals altijd moet er een zeker evenwicht zijn tussen het beheersen van de pijn en voorkomen dat iemand door te veel medicijnen suf en slaperig wordt\. ### God wordt verheerlijkt in ons lijden > *Want onze lichte verdrukking, die van korte duur is, brengt in ons een allesovertreffend eeuwig gewicht van heerlijkheid teweeg; terwijl wij niet letten op de dingen die gezien worden, maar op de dingen die niet gezien worden; want de dingen die gezien worden, zijn tijdelijk, maar de dingen die niet gezien worden, zijn eeuwig –2 Korinthe 4:17\-18\.* Niemand van ons geniet van lijden en we zoeken het zeker niet op\. Wanneer we lijden, ziet de wereld om ons heen hoe we ermee omgaan, en men kan zien of er iets aan ons anders is\. We weten dat Jezus veel heeft geleden tijdens Zijn verhoor en kruisiging\. Al het lijden dat wij doormaken, is daarmee vergeleken gering\. Het belangrijkste is dat we onze ogen op onze Heiland gericht houden\. Hij is degene die ons de kracht geeft om tot het einde toe te volharden\. Hij is altijd trouw\. ### Conclusie De wereld is tegenwoordig een duistere plek\. De waarde van het leven lijkt in de loop der tijd te zijn afgenomen\. Steeds meer landen staan artsen toe medicijnen voor te schrijven waarmee patiënten een einde aan hun eigen leven kunnen maken, terwijl andere zelfs zo ver gaan dat ze artsen toestaan medicijnen toe te dienen die hun patiënten doden\. Het is belangrijk dat we mensenlevens blijven waarderen en God verheerlijken in alles wat we meemaken—even als we met een terminale ziekte te maken hebben\. Als we verantwoordelijk zijn voor de zorg voor iemand in deze situatie, is het heel belangrijk dat we bevestigen dat die persoon waardevol is en ervoor zorgen dat diegene begrijpt dat hij of zij geen last is\. God waardeert hun leven, en wij moeten dat ook doen\. Deze steun zal hen helpen terwijl ze worstelen met de beperkingen die hun gezondheid hun oplegt\. Niemand van ons zal eeuwig leven, maar de dingen die we hier doen, hebben eeuwige gevolgen voor ons en voor degenen op wie we invloed hebben\. ![Een zorgverlener meet de bloeddruk van een oudere man]() ## Tijdschriftverwijzing - [Een zorgverlener meet de bloeddruk van een oudere man](): Adobestock\.com